Η θωράκιση της υγείας μας ξεκινά από τη γνώση. Η μέτρηση οστικής πυκνότητας δεν είναι απλώς μια τυπική εξέταση, αλλά το πολυτιμότερο εργαλείο που διαθέτουμε για την έγκαιρη διάγνωση και την πρόληψη, επιτρέποντάς μας να δράσουμε πριν τα οστά μας γίνουν εύθραυστα.

Τι είναι η οστεοπόρωση και η οστεοπενία

Η οστεοπόρωση είναι μια χρόνια πάθηση του μεταβολισμού των οστών. Στην ουσία, η πυκνότητα των οστών μειώνεται και η εσωτερική τους δομή αλλοιώνεται, με αποτέλεσμα να χάνουν τη δύναμή τους. Φανταστείτε το οστό σαν μια γέφυρα: όταν η «αρχιτεκτονική» της εξασθενεί, η γέφυρα μπορεί να καταρρεύσει ακόμα και με ελάχιστο βάρος.

Τα κατάγματα λόγω οστεοπόρωσης συμβαίνουν συχνότερα:

· Στο ισχίο (η πιο σοβαρή μορφή με επίπτωση στην κινητικότητα).

· Στη σπονδυλική στήλη (προκαλώντας απώλεια ύψους ή κύφωση).

· Στον καρπό.

Πριν την οστεοπόρωση, υπάρχει συχνά ένα ενδιάμεσο στάδιο: η οστεοπενία. Στην κατάσταση αυτή, η οστική μάζα είναι χαμηλότερη από το φυσιολογικό, αλλά όχι σε σημείο που να θεωρείται νόσος. Είναι το «καμπανάκι» του οργανισμού ότι πρέπει να λάβουμε μέτρα, καθώς χωρίς παρέμβαση, η οστεοπενία είναι πολύ πιθανό να εξελιχθεί σε οστεοπόρωση.

Γιατί οι γυναίκες βρίσκονται στο επίκεντρο

Οι στατιστικές είναι αποκαλυπτικές: περίπου 1 στις 3 γυναίκες άνω των 50 ετών θα υποστεί ένα κάταγμα που σχετίζεται με την οστεοπόρωση. Η αιτία κρύβεται κυρίως στις ορμόνες. Τα οιστρογόνα παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της οστικής μάζας. Όταν τα επίπεδά τους πέφτουν κατά την εμμηνόπαυση, ο ρυθμός με τον οποίο ο οργανισμός χάνει οστική μάζα επιταχύνεται δραματικά, καθιστώντας τον γυναικείο σκελετό πιο ευάλωτο.

Η δύναμη της εξέτασης DEXA

Η μέτρηση οστικής πυκνότητας (Bone Mineral Density – BMD) πραγματοποιείται με τη μέθοδο DEXA (Dual-Energy X-Ray Absorptiometry). Πρόκειται για την «χρυσή προδιαγραφή» (gold standard) στη σύγχρονη ιατρική, καθώς προσφέρει ακρίβεια και ασφάλεια.

Πολλά άτομα διστάζουν να κάνουν εξετάσεις φοβούμενα την ταλαιπωρία, όμως η μέθοδος DEXA είναι:

· Ταχύτατη: Διαρκεί περίπου 10-15 λεπτά.

· Εντελώς ανώδυνη: Δεν απαιτείται ένεση ή προετοιμασία.

· Ασφαλής: Η δόση ακτινοβολίας είναι εξαιρετικά χαμηλή (λιγότερη από το 1/10 μιας τυπικής ακτινογραφίας θώρακος).

Πώς γίνεται η διαδικασία

Η διαδικασία είναι απλή: ο εξεταζόμενος ξαπλώνει αναπαυτικά σε ένα ειδικό κρεβάτι. Ένας βραχίονας (σαρωτής) περνά πάνω από το σώμα, εστιάζοντας συνήθως στη σπονδυλική στήλη και το ισχίο – τα σημεία δηλαδή που κινδυνεύουν περισσότερο από κατάγματα. Τα αποτελέσματα μεταφράζονται σε μια τιμή που ονομάζεται T-score, η οποία συγκρίνει την οστική σας πυκνότητα με εκείνη ενός υγιούς νεαρού ενήλικα, βοηθώντας τον γιατρό να κατηγοριοποιήσει την κατάσταση των οστών σας.

Ποιοι πρέπει να προγραμματίσουν την εξέταση

Αν και η οστεοπόρωση μπορεί να επηρεάσει τους πάντες, ο προληπτικός έλεγχος κρίνεται απαραίτητος για:

· Γυναίκες άνω των 65 και άνδρες άνω των 70 ετών.

· Γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση (ειδικά αν έχουν επιπλέον παράγοντες κινδύνου).

· Άτομα με οικογενειακό ιστορικό (π.χ. αν η μητέρα είχε κάταγμα ισχίου).

· Γυναίκες με πρόωρη εμμηνόπαυση (πριν τα 45) ή παρατεταμένη αμηνόρροια.

· Άτομα με πολύ χαμηλό δείκτη μάζας σώματος (πολύ αδύνατοι σωματότυποι).

· Όσους λαμβάνουν φάρμακα -όπως κορτιζόνη- για μεγάλο διάστημα.

· Ασθενείς με παθήσεις όπως ο θυρεοειδής, η ρευματοειδής αρθρίτιδα ή δυσαπορρόφηση θρεπτικών συστατικών.

Η μέτρηση οστικής πυκνότητας γίνεται μόνο με τη μέθοδο DEXA;

Αν και η μέθοδος DEXA είναι η πιο κοινή και αξιόπιστη μέθοδος, υπάρχουν και άλλες τεχνικές, όπως η ποσοτική υπολογιστική τομογραφία (QCT) και η υπερηχογραφία (US) της πτέρνας, οι οποίες όμως συνήθως χρησιμοποιούνται όταν η DEXA δεν είναι διαθέσιμη ή για εξειδικευμένες μετρήσεις.

Η πρόληψη είναι η καλύτερη θεραπεία

Η έγκαιρη διάγνωση μέσω της μέτρησης οστικής πυκνότητας μας δίνει το πλεονέκτημα του χρόνου. Αν εντοπιστεί πρόβλημα, υπάρχουν αποτελεσματικοί τρόποι διαχείρισης:

• Φαρμακευτική αγωγή: Σύγχρονα σκευάσματα που αναστέλλουν την οστική απώλεια ή χτίζουν νέο οστό.

• Διατροφή: Ενίσχυση της πρόσληψης ασβεστίου και βιταμίνης D (ο «ήλιος» των οστών μας).

• Άσκηση: Δραστηριότητες με αντιστάσεις ή βάρη που «ξυπνούν» τα κύτταρα που παράγουν οστό.

• Αλλαγή τρόπου ζωής: Διακοπή καπνίσματος και περιορισμός του αλκοόλ.

Η οστεοπόρωση δεν είναι αναπόφευκτο κομμάτι της γήρανσης. Ενημερωθείτε από τον γιατρό σας και κλείστε το ραντεβού σας για έναν προληπτικό έλεγχο. Είναι μια μικρή επένδυση χρόνου που εξασφαλίζει τη μελλοντική σας ανεξαρτησία και την ποιότητα της ζωής σας.

Τα οστά σας στηρίζουν όλο σας τον κόσμο – ήρθε η ώρα να τα στηρίξετε κι εσείς!

Η συχνότητα και η σοβαρότητα της οστεοπόρωσης στους άνδρες

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασαν η καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής του ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, και η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου, περίπου 6% των ανδρών άνω των 65 ετών πάσχει από οστεοπόρωση. Αν και το ποσοστό είναι χαμηλότερο σε σχέση με τις γυναίκες (27%), η βαρύτητα των καταγμάτων στους άνδρες είναι μεγαλύτερη.

Ενδεικτικό είναι ότι μετά από κάταγμα ισχίου, οι άνδρες έχουν 70% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου σε βάθος χρόνου συγκριτικά με τις γυναίκες. Αυτό καθιστά την πάθηση μια υποτιμημένη αλλά σοβαρή απειλή για την υγεία των ανδρών τρίτης ηλικίας.

Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο

Η οστεοπόρωση στους άνδρες δεν είναι τυχαία. Συνδέεται με μια σειρά από παράγοντες, όπως:

· Προχωρημένη ηλικία και φυσιολογική απώλεια μυϊκής μάζας (σαρκοπενία).

· Προβλήματα ισορροπίας και νευρομυϊκής λειτουργίας, που αυξάνουν τον κίνδυνο πτώσεων.

· Χρόνιες παθήσεις, όπως νεφρική νόσος και φλεγμονώδεις ασθένειες.

· Απότομη απώλεια βάρους.

· Μακροχρόνια χρήση κορτικοστεροειδών φαρμάκων.

· Προηγούμενα κατάγματα, τα οποία αποτελούν ισχυρό προγνωστικό δείκτη για νέα επεισόδια.

Γιατί η πρόληψη στους άνδρες καθυστέρησε;

Για δεκαετίες, η έρευνα και η πρόληψη επικεντρώθηκαν στις γυναίκες, αφήνοντας τους άνδρες εκτός συστηματικού ελέγχου. Οι μεγάλες κλινικές μελέτες είχαν σχεδιαστεί κυρίως για τον γυναικείο πληθυσμό, γεγονός που περιόρισε την ανάπτυξη κατευθυντήριων οδηγιών για τους άνδρες.

Η νέα αμερικανική μελέτη που αλλάζει τα δεδομένα

Πρόσφατη κλινική δοκιμή στις ΗΠΑ, με τη συμμετοχή 3.112 ανδρών ηλικίας 65-85 ετών με παράγοντες κινδύνου, έφερε στο φως μια καινοτόμο προσέγγιση πρόληψης: την Υπηρεσία Υγείας Οστών εξ αποστάσεως (Bone Health Service – BHS).

Στο πλαίσιο του προγράμματος:

· Οι άνδρες κλήθηκαν να υποβληθούν σε εξέταση οστικής πυκνότητας (DEXA).

· Οι θεράποντες ιατροί έλαβαν ηλεκτρονικές εισηγήσεις για την κατάλληλη φροντίδα.

· Ένας νοσηλευτής-συντονιστής αναλάμβανε την παρακολούθηση και τη συμμόρφωση στη θεραπεία μέσω τηλεϊατρικής.

Αποτελέσματα:

· 49% των συμμετεχόντων της ομάδας BHS έκαναν εξέταση οστικής πυκνότητας, έναντι μόλις 2% στην ομάδα συνήθους φροντίδας.

· Πάνω από τους μισούς διαγνώστηκαν με οστεοπενία ή οστεοπόρωση.

· Η πλειονότητα ξεκίνησε θεραπεία και τη συνέχισε με συνέπεια.

· Μετά από δύο χρόνια, η οστική πυκνότητα στο ισχίο ήταν σημαντικά βελτιωμένη στην ομάδα παρέμβασης.

Η μελέτη αποδεικνύει ότι ο στοχευμένος έλεγχος ανδρών με παράγοντες κινδύνου είναι αποτελεσματικός και μπορεί να εφαρμοστεί σε μεγάλη κλίμακα.

Τι σημαίνει για κάθε άνδρα;

Η οστεοπόρωση μπορεί να αντιμετωπιστεί έγκαιρα. Οι άνδρες άνω των 65 ετών, αλλά και νεότεροι με παράγοντες κινδύνου –όπως χρόνια νοσήματα, μακροχρόνια λήψη κορτικοστεροειδών, απότομη απώλεια βάρους ή οικογενειακό ιστορικό καταγμάτων– καλούνται να συζητήσουν με τον γιατρό τους για εξέταση οστικής πυκνότητας.

Ο ρόλος της πρόληψης και του τρόπου ζωής

Η πρόληψη δεν περιορίζεται στις ιατρικές εξετάσεις. Η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής είναι εξίσου σημαντική:

· Διατροφή πλούσια σε ασβέστιο και βιταμίνη D.

· Τακτική σωματική άσκηση, ιδιαίτερα προγράμματα με αντιστάσεις.

· Διακοπή καπνίσματος.

· Περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ.

Η οστεοπόρωση στους άνδρες είναι μια «σιωπηλή» αλλά επικίνδυνη νόσος που εκδηλώνεται συχνά μόνο μετά το πρώτο κάταγμα – όταν μπορεί να είναι ήδη αργά. Οι νέες επιστημονικές εξελίξεις, όπως το μοντέλο της τηλε-υπηρεσίας για την υγεία των οστών, δείχνουν ότι η έγκαιρη διάγνωση και η στοχευμένη πρόληψη μπορούν να σώσουν ζωές.

Το μήνυμα είναι σαφές: οι άνδρες δεν πρέπει να αγνοούν την υγεία των οστών τους. Η πρόληψη σήμερα είναι το κλειδί για μια ασφαλή και ενεργή ζωή αύριο.

Τι είναι αυτό που κάνει τη Μεσογειακή διατροφή τόσο ξεχωριστή;

Η Μεσογειακή διατροφή δεν είναι απλώς μια διατροφική συνήθεια, αλλά ένας τρόπος ζωής. Βασίζεται στην καθημερινή κατανάλωση φρέσκων φρούτων και λαχανικών, οσπρίων, δημητριακών ολικής άλεσης, ψαριών και κυρίως ελαιόλαδου – κατά προτίμηση εξαιρετικά παρθένου. Παράλληλα, περιορίζει σημαντικά την κατανάλωση κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος, καθώς και κορεσμένων λιπαρών.

Το ελαιόλαδο, που θεωρείται ο «υγρός χρυσός» της διατροφής αυτής, έχει ήδη συσχετιστεί με μειωμένο κίνδυνο για καρκίνο και καρδιαγγειακά νοσήματα. Τώρα, νέα επιστημονικά δεδομένα φανερώνουν ότι μπορεί να παίζει ρόλο και στην πρόληψη της απώλειας οστικής μάζας.

Νέα μελέτη συνδέει τη μεσογειακή διατροφή με ισχυρότερα οστά

Μια σημαντική μελέτη που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open έρχεται να ενισχύσει τη σημασία αυτής της διατροφής. Όπως εξηγεί η Καθηγήτρια Θεραπευτικής, Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα»), η μελέτη εξετάζει τη σχέση της μεσογειακής διατροφής με την υγεία των οστών σε άτομα άνω των 55 ετών.

Η ανάλυση βασίστηκε σε δεδομένα από τη γνωστή τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη PREDIMED-Plus, που διεξήχθη στην Ισπανία με τη συμμετοχή 924 ατόμων ηλικίας 55-75 ετών με μεταβολικό σύνδρομο και αυξημένο σωματικό βάρος ή παχυσαρκία. Η διάρκεια παρακολούθησης ήταν τρία χρόνια.

Μεσογειακή διατροφή, άσκηση και απώλεια βάρους – Ο ιδανικός συνδυασμός

Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες:

Η παρεμβατική ομάδα ακολούθησε μεσογειακή διατροφή με θερμιδικό περιορισμό (30%) και πρόγραμμα φυσικής δραστηριότητας, που περιλάμβανε τουλάχιστον 150 λεπτά άσκησης την εβδομάδα (περπάτημα, ενδυνάμωση και ασκήσεις ισορροπίας).

Η ομάδα ελέγχου ακολούθησε απλώς μεσογειακή διατροφή, χωρίς περιορισμό θερμίδων ή συστηματική άσκηση.

Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: η παρεμβατική ομάδα παρουσίασε σημαντική βελτίωση στην οστική πυκνότητα της οσφυϊκής μοίρας (L1-L4), ιδιαίτερα στις γυναίκες, ενώ η ολική οστική μάζα δεν επηρεάστηκε αισθητά. Οι άνδρες δεν εμφάνισαν την ίδια ανταπόκριση, γεγονός που πιθανόν οφείλεται σε διαφορετική φυσιολογία και ορμονικές επιδράσεις.

Γιατί τα οφέλη ήταν πιο εμφανή στις γυναίκες;

Οι γυναίκες – και ιδίως όσες έχουν περάσει στην εμμηνοπαυσιακή περίοδο – είναι περισσότερο ευάλωτες στην απώλεια οστικής μάζας, λόγω των ορμονικών αλλαγών. Η συνδυασμένη παρέμβαση διατροφής και άσκησης φάνηκε να επιβραδύνει ή ακόμη και να αντιστρέφει την οστική φθορά στην κρίσιμη αυτή φάση της ζωής τους.

Τι σημαίνει αυτό για τη δημόσια υγεία;

Η μελέτη δεν αφήνει περιθώρια αμφιβολίας: η μεσογειακή διατροφή, όταν συνδυάζεται με μέτρια άσκηση και έλεγχο του σωματικού βάρους, μπορεί να αποτελέσει ασπίδα πρόληψης για την οστεοπόρωση. Και αυτό δεν αφορά μόνο την πρόληψη καταγμάτων, αλλά και την βελτίωση της ποιότητας ζωής στους ηλικιωμένους.

Η οστεοπόρωση προλαμβάνεται και η πρόληψη ξεκινά από το πιάτο μας!

Η μεσογειακή διατροφή, η κίνηση και η μέριμνα για το σωματικό βάρος δεν είναι απλώς τρόπος ζωής – είναι επένδυση στη μακροχρόνια υγεία των οστών. Η νέα μελέτη ενισχύει τη θέση της Μεσογείου στον χάρτη της προληπτικής ιατρικής και μας θυμίζει ότι πολλές απαντήσεις βρίσκονται στην απλότητα της καθημερινής φροντίδας.

Αν είστε άνω των 55, ειδικά γυναίκα και με αυξημένο σωματικό βάρος, τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή να αγκαλιάσετε τη μεσογειακή διατροφή – όχι μόνο για την καρδιά σας, αλλά και για τα οστά σας.

Σύμφωνα με τα κριτήρια που ορίζονται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 34-50% των γυναικών μετά τα 50 παρουσιάζει οστεοπενία και το 17-20% των γυναικών αυτής της ηλικίας έχει οστεοπόρωση, μια κατάσταση όπου αποδυναμώνεται η σύσταση των οστών και γίνονται επιρρεπή σε κατάγματα. Η διάγνωση γίνεται με την μέτρηση οστικής πυκνότητας, μία απλή εξέταση, σαν ακτινογραφία, που δείχνει τον βαθμό αντοχής του οστού. Και μία σημαντική σημείωση: παρότι συνήθως η οστεοπόρωση αφορά στις γυναίκες, σε ένα όχι-αμελητέο ποσοστό μπορεί να αφορά και σε άντρες, ειδικά μεγαλύτερης ηλικίας.

«Μου είπε ο γιατρός ότι έχω οστεοπόρωση, τι μπορώ να κάνω;»

Ο κύριος στόχος όταν κάποιος διαγιγνώσκεται με οστεοπόρωση ή οστεοπενία είναι να αποφύγουμε την περαιτέρω απώλειας οστικής μάζας και να δώσουμε έμφαση στην πρόληψη των καταγμάτων. «Παρά την ύπαρξη φαρμακευτικών αγωγών, τα τελευταία χρόνια -δικαίως!- έχει δοθεί μεγάλη έμφαση στην άσκηση και τηφυσική δραστηριότητα ως προς την πρόληψη, καθώς ο ρόλος της άσκησης είναι πολύ σημαντικός για την αύξηση της οστικής μάζας, αλλά και ο μοναδικός τρόπος για να περιορίσει κάποιος τις πιθανότητες για πτώση του και άρα να μειώσει τον κίνδυνο καταγμάτων» εξηγεί η Μάντη Περσάκη, καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής και Διδάκτωρ του ΕΚΠΑ.

Άσκηση για πρόληψη και αντιμετώπιση της οστεοπόρωσης

«Για την πρόληψη αλλά και την αντιμετώπιση της οστεοπόρωσης θα πρέπει να προτιμούνται μορφές άσκησης με αντιστάσεις οι οποίες φορτίζουν τα οστά, μορφές άσκησης που ενδυναμώνουν το σώμα και βελτιώνουν την ευλυγισία και την ισορροπία του ασκούμενου. Σε γενικές γραμμές ένα άτομο με οστεοπενία ή με οστεοπόρωση θα πρέπει να αποφεύγει τις απότομες και γρήγορες κινήσεις κατά την άσκηση και οι ασκήσεις να γίνονται αργά και με έλεγχο. Θα πρέπει επίσης να αποφεύγονται οι έντονες κινήσεις της σπονδυλικής στήλης, ειδικά κάμψεις και περιστροφές, καθώς μπορούν να προκαλέσουν κατάγματα. Υπάρχουν μελέτες που μιλούν και για πιο δυναμικές, πλειομετρικές ασκήσεις όμως αυτό θα πρέπει να εξετάζεται από τον γυμναστή κατά περίπτωση και δεν αποτελεί έναν γενικό κανόνα που ταιριάζει σε όλους», υπογραμμίζει η ειδικός.

Οι ασκήσεις που συστήνονται και αυτές που δεν συστήνονται για την οστεοπόρωση

Μορφές άσκησης που ενδείκνυνται είναι το τζόκινγκ, το Pilates, το περπάτημα και οι ασκήσεις με αντιστάσεις, μας εξηγεί η Μάντη Περσάκη. Όπως επισημαίνει, δεν συστήνονται το ποδήλατο και το κολύμπι για τον σκοπό που συζητάμε. Για να παρατηρήσει κάποιος αλλαγές στην οστική του πυκνότητα οι καρδιαγγειακές ασκήσεις θα πρέπει να γίνονται με το βάρος του σώματος καθώς και όργανα εναλλακτικής και αντιστάσεις. Σημαντικές είναι επίσης οι ασκήσεις ενδυνάμωσης με χρήση αρκετής αντίστασης, για την ώθηση της ανάπτυξης των οστών. Για να υπολογίσει κανείς το βάρος που θα πρέπει να σηκώνει σε αντιστάσεις μπορεί να αναζητήσει κάποια εφαρμογή τύπου 1-RepMax, την οποία μπορεί να βρει σε διάφορους ιστότοπους ή να συμβουλευτεί τον γυμναστή του. Στοχεύουμε στο 70-80% του μέγιστου βάρους που μπορούμε να σηκώσουμε με 1 επανάληψη. Στοχεύουμε στην ενδυνάμωση των περιοχών που είναι πιο επιρρεπείς στα κατάγματα όπως σπονδυλική στήλη, γοφοί και καρποί.

«Τα προγράμματα άσκησης θα πρέπει να σχεδιάζονται με βάση την κατάσταση της υγείας, την φυσική κατάσταση και την προηγούμενη εμπειρία των ασκούμενων. Πριν από την συμμετοχή σε κάθε μορφής άσκηση φυσικά απαιτείται ιατρικός έλεγχος. Τα άτομα με οστεοπόρωση ή οστεοπενία θα πρέπει να δίνουν ιδιαίτερη βάση στην ενδυνάμωση του κορμού, που υποστηρίζει την σπονδυλική στήλη αλλά και όλο το σώμα. Είναι επίσης σημαντικό τα άτομα που πάσχουν από οστεοπόρωση να έχουν μια σωστή στάση σώματος καθώς βοηθά στην μείωση της πίεσης της σπονδυλικής στήλης και των αρθρώσεων. Τέλος, για την πρόληψη πτώσεων και τραυματισμών μας ενδιαφέρουν πολύ η ευλυγισία και η ισορροπία του ασκούμενου, στις οποίες θα πρέπει να δίνεται η κατάλληλη προσοχή», τονίζει η καθηγήτρια φυσικής αγωγής.

Η υπεροχή του Pilates

«Το Pilates είναι εξαιρετικό για ανθρώπους με οστεοπόρωση. Πολλές από τις ασκήσεις σε στρώμα μπορούν να τροποποιηθούν για την ασφάλεια τους: Σανίδα, BirdDog, Περιστροφή πυέλου, singlelegstretch, «κολύμπι» κ.λπ. και όλες τους έχουν το επιθυμητό αποτέλεσμα. Σημαντικό βεβαίως είναι να γίνονται υπό την παρακολούθηση γυμναστή ώστε να μην υπάρχει κίνδυνος για λάθη και τραυματισμούς», καταλήγει.

Τα λεγόμενα της Μάντη Περσάκη υποστηρίζουν έρευνες που έχουν γίνει για την επίδραση του Pilates συγκεκριμένα στην οστεοπόρωση. Σε μια μελέτη όπου συμμετείχαν 40 γυναίκες με οστεοπόρωση βρέθηκε ότι συγκεκριμένες ασκήσεις ClinicalPilates για περίοδο 6 εβδομάδων μειώθηκε η κινησιοφοβία των ασθενών της ομάδας, ο πόνος ενώ η λειτουργική κατάσταση και η ποιότητα ζωής βελτιώθηκαν στατιστικά. Το συμπέρασμα των ερευνητών ήταν ότι τα οφέλη αυτά της συγκεκριμένης προπόνησης σημαίνουν ότι μπορεί να συσταθεί σε ασθενείς με οστεοπόρωση, ως ένα ασφαλές μοντέλο άσκησης.

Τα βασικά για την οστεοπόρωση μπορεί να τα γνωρίζουμε, αλλά αυτά συνήθως δεν αρκούν για να προλάβουμε και να αντιμετωπίσουμε αυτήν τη συχνή πάθηση ώστε να έχουμε καλύτερη ποιότητα ζωής. Έχοντας τα παραπάνω στο μυαλό μου, απευθύνθηκα σε έναν άνθρωπο που σίγουρα μπορεί να μας λύσει μας απορίες για την οστεοπόρωση, την αντιμετώπιση και τη διαχείρισή μας. Πρόκειται για τη Μέμη Τσεκούρα, Πρόεδρο του Συλλόγου Σκελετικής Υγείας Πεταλούδα και Α’ Αντιπρόεδρο της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας. Οι απαντήσεις, που μας δίνει σχετικά με αυτήν τη γνωστή-άγνωστη νόσο, είναι σίγουρα πολύτιμες για όλους μας, γυναίκες και άντρες κάθε ηλικίας.

Τι είναι η οστεοπόρωση;

Σύμφωνα με τον IOF, το Διεθνές Ίδρυμα Οστεοπόρωσης, η οστεοπόρωση είναι μια πάθηση, κατά την οποία ο σκελετός γίνεται αδύναμος και εύθραυστος με αποτέλεσμα τα οστά να βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο για να σπάσουν. Ένα άτομο με οστεοπόρωση μπορεί να υποστεί κάταγμα ύστερα από ένα μικρό χτύπημα ή από ένα φτέρνισμα ή από μια ήπια πτώση.

Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με την οστεοπόρωση;

Γυναίκες πάνω από τα 60 -αλλά και άντρες ίδιας ηλικίας- αποτελούν ομάδα υψηλού κινδύνου για εμφάνιση οστεοπόρωσης. Είναι, όμως, πολύ πιθανό η οστεοπόρωση να παρουσιαστεί και σε μικρότερες ηλικίες. Στις γυναίκες, η εμμηνόπαυση σηματοδοτεί την έναρξη της, με ταχεία απώλεια οστικής πυκνότητας γι’ αυτό και είναι σημαντικό να δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή στη σκελετική μας υγεία από νεότερες ηλικία.

Επειδή η οστεοπόρωση δεν εκδηλώνεται με φανερά συμπτώματα, είναι σημαντικό να συζητάτε με το γιατρό σας σχετικά με τη σκελετική σας υγεία, ιδιαιτέρως αν έχετε κάποιο παράγοντα κινδύνου. Οι συνήθεις παράγοντες κινδύνου για εμφάνιση οστεοπόρωσης και καταγμάτων ευθραυστότητας περιλαμβάνουν:

• Κάταγμα σε ηλικία 50 ετών και άνω
• Μείωση του ύψους 4 cm ή και παραπάνω, κυφωτική στάση
• Πρώιμη εμμηνόπαυση
• Χαμηλό σωματικό βάρος (δείκτης μάζας σώματος κάτω από 19)
• Παθήσεις που σχετίζονται με την οστεοπόρωση όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, ο διαβήτης, ο καρκίνος του μαστού ή του προστάτη, παθήσεις του πεπτικού συστήματος.
• Μακροχρόνια καθημερινή λήψη φαρμάκων που σχετίζονται με την οστεοπόρωση π.χ. γλυκοκορτικοειδή (στεροειδή)
• Οικογενειακό ιστορικό για κάταγμα ισχίου ή οστεοπόρωση
• Χαμηλή πρόσληψη ασβεστίου, μειωμένη έκθεση στο ηλιακό φως
• Καθιστική ζωή (μειωμένη φυσική δραστηριότητα)
• Κάπνισμα και /ή υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ

Όταν η οστεοπόρωση δώσει συμπτώματα είναι πλέον αργά;

Η μη έγκαιρη διάγνωση και η μη παρακολούθηση της οστοεπόρωσης είναι ένα παγκόσμιο πρόβλημα! Τα σπονδυλικά κατάγματα συχνά δεν γίνονται αντιληπτά από τους γιατρούς. Υπάρχουν αρκετοί λόγοι που συμβαίνει αυτό, συμπεριλαμβανομένου του γεγονότος ότι δεν προκαλούν όλα τα σπονδυλικά κατάγματα πόνο ή γιατί οι γιατροί απλά συνταγογραφούν ένα φάρμακο για την αντιμετώπιση του πόνου στην πλάτη και δεν το διερευνούν. Δυστυχώς, η οστεοπόρωση δεν έχει συμπτώματα και γι΄αυτό πολλοί ασθενείς την ανακαλύπτουν αφού πάθουν το πρώτο κάταγμα, που αποτελεί συνήθως και το πρώτο σύμπτωμα. Η πρόληψη και η έγκαιρη και έγκυρη ενημέρωση αποτελούν την καλύτερη θεραπεία!

Υπάρχει τρόπος να την προλάβουμε, να παρακολουθούμε και να ανακόψουμε την εξέλιξή της;

Η πρόληψη είναι η καλύτερη θεραπεία ειδικά κατά την παιδική και εφηβική ηλικία, όπου γίνεται το «χτίσιμο» του σκελετού. Η επαρκής πρόσληψη γαλακτοκομικών, βιταμίνης D καθώς και η άθληση αποτελούν τους βασικότερους παράγοντες για γερό σκελετό. Η μόνη εξέταση, με την οποία γίνεται νωρίς η διάγνωση της οστεοπόρωσης είναι η μέτρηση της οστικής πυκνότητας. Είναι μια απλή, ακίνδυνη και ανώδυνη εξέταση η οποία καλύπτεται από όλα τα ασφαλιστικά ταμεία. Όλες οι γυναίκες, άνω των 65 ετών και όλοι οι άνδρες άνω των 70 ετών, πρέπει να κάνουν μέτρηση οστικής πυκνότητας. Επίσης, μέτρηση θα πρέπει να κάνουν και τα άτομα οποιασδήποτε ηλικίας, που έχουν υποστεί οστεοπορωτικό κάταγμα ή έχουν αυξημένους παράγοντες κινδύνου.

Ποιες είναι οι συνέπειες της οστεοπόρωσης στην υγεία και την ποιότητα ζωής του ασθενούς;

Οι συνέπειες της οστεοπόρωσης είναι πολυεπίπεδες και αφορούν όλη την οικογένεια. Θα σταθώ στα παρακάτω δεδομένα, τα οποία έχουν ενδιαφέρον και δίνουν την πολυδιάστατη εικόνα της οστεοπόρωσης:

• Όταν η οστεοπόρωση προσβάλλει τα οστά της σπονδυλικής στήλης, συνήθως προκαλεί πόνο και μείωση του ύψους του ατόμου, προσδίδοντας μία χαρακτηριστική κυφωτική στάση (καμπούρα).
• Η ποιότητας ζωής των ασθενών υποβαθμίζεται σημαντικά λόγω του πόνου και της δυσκολίας να αυτοεξυπηρετηθούν. Είναι απαραίτητη η συνδρομή φροντιστών για να μπορούν τα άτομα να εκτελούν τις καθημερινές τους δραστηριότητες. Η κατάσταση προκαλεί στα άτομα τάση απομόνωσης και αισθήματα κατάθλιψης, ενώ αλλάζει η καθημερινότητα ολόκληρου του οικογενειακού περιβάλλοντος.
• Η ανικανότητα, που προκαλεί η οστεοπόρωση, είναι ανάλογη ή ακόμα και πιο σοβαρή από εκείνη που προκαλείται από άλλες παθήσεις. Σε άτομα, που ακόμα εργάζονται, τα κατάγματα αποτελούν αιτία για να λείπουν πολλές ημέρες από την εργασία τους, ενώ σε κάποια επαγγέλματα υπάρχει μεγάλη δυσκολία να εργαστούν μετά το κάταγμα.
• Το 33% των ασθενών με κάταγμα ισχίου, χρειάζονται νοσηλεία κατ΄οίκον για τουλάχιστον ένα χρόνο μετά το κάταγμα, ενώ το 20-24% των ασθενών πεθαίνουν μέσα στον πρώτο χρόνο μετά το κάταγμα.
• Η εμφάνιση ενός κατάγματος αυξάνει τον κίνδυνο περαιτέρω καταγμάτων, που μπορεί να οδηγήσει σε ένα καταρράκτη νέων καταγμάτων, δημιουργώντας ένα φαύλο κύκλο πόνου και ανικανότητας.

Πού μπορούμε να βρούμε πληροφορίες σχετικά με την πρόληψη και τη διαχείριση της οστεοπόρωσης;

Ο Σύλλογος Σκελετικής Υγείας Πεταλούδα, είναι ένα μη κερδοσκοπικό σωματείο επίσημα αναγνωρισμένο από το Διεθνές Ίδρυμα Οστεοπόρωσης (ΙΟF). Ο Σύλλογος έχει μέχρι σήμερα αναπτύξει ενεργό δράση και έργο τόσο μέσα στα όρια της Αττικής όσο και σε ολόκληρη την Ελλάδα. Διατηρεί άριστη σχέση συνεργασίας με επιστημονικά σωματεία που ασχολούνται με την οστεοπόρωση καθώς και με το Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Σε συνεργασία με τους παραπάνω φορείς διεξάγει επιδημιολογικές και άλλες μελέτες προκειμένου να συγκεντρωθούν και να επεξεργαστούν στοιχεία για την χρόνια αυτή νόσο.
Όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να επικοινωνήσει με τον Σύλλογό μας για περισσότερες πληροφορίες γύρω από τα σεμινάρια, συνέδρια και λοιπές δράσεις που οργανώνουμε.