Αν και δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ακριβώς τι βλέπουν τα μωρά στον ύπνο τους, οι ερευνητές θεωρούν ότι τα όνειρά τους συνδέονται με τις αισθητηριακές εμπειρίες και την αλληλεπίδραση με το περιβάλλον τους. Τα μωρά αρχίζουν να εξερευνούν τον κόσμο γύρω τους και να αλληλεπιδρούν με τους ανθρώπους και τα αντικείμενα, οπότε είναι πιθανό ότι τα όνειρά τους σχετίζονται με αυτές τις πρώτες εμπειρίες.

Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι τα όνειρα των μωρών είναι πιο απλά και βασίζονται σε ήχους, εικόνες ή αισθήσεις, καθώς ο εγκέφαλός τους επεξεργάζεται νέες πληροφορίες και καταστάσεις. Ειδικότερα, η διαδικασία του ύπνου REM φαίνεται να βοηθά στην ενίσχυση της μνήμης και στην επεξεργασία των νέων εμπειριών.

Καθώς τα μωρά μεγαλώνουν και η ικανότητά τους για γλώσσα και σκέψη αναπτύσσεται, τα όνειρά τους πιθανότατα γίνονται πιο σύνθετα και πιο συνειδητά. Ωστόσο, το περιεχόμενο των ονείρων τους παραμένει άγνωστο, καθώς δεν έχουν την ικανότητα να το περιγράψουν.

Πηγή: Like

Είναι η στιγμή που μπορούμε να κάνουμε έναν απολογισμό: τι πήγε καλά τους προηγούμενους μήνες, τι μας κούρασε, τι αφήνουμε πίσω. Και μετά, να στήσουμε ξανά το παιχνίδι μας. Μετά τον απολογισμό έρχεται η στιγμή της πρόθεσης και της δράσης. Οι στόχοι μας δεν χρειάζεται να είναι τεράστιοι. Το μόνο που χρειαζόμαστε είναι μικρά βήματα, συγκεκριμένα, μετρήσιμα. Οργάνωση: ένα πλάνο για τις μέρες μας, λίστες, ημερολόγιο, reminders, ώστε η ζωή μας να μην τρέχει μόνη της, αλλά να τρέχουμε εμείς.

Ο Σεπτέμβρης είναι η ευκαιρία για μια ανανέωση που μοιάζει με reset. Νέες συνήθειες, νέες αποφάσεις, λίγο πιο προσεκτική διαχείριση χρόνου, χρημάτων και ενέργειας. Είναι η περίοδος που μπορείς να «φορέσεις» ξανά την καλύτερη εκδοχή σου, όχι επειδή πρέπει, αλλά επειδή θέλεις. Μια δεύτερη πρωτοχρονιά για να φτιάξεις τη ζωή όπως την ονειρεύεσαι, με στόχους που έχουν νόημα και με χώρο για να αναπνέεις.

Δεν χρειάζεται να περιμένεις μεγάλες αλλαγές. Η πραγματική μεταμόρφωση βρίσκεται στις μικρές πράξεις: ένα νέο πρωινό τελετουργικό, ένα βιβλίο που σε εμπνέει, μια συζήτηση που αλλάζει οπτική, ένα project που ξαναξεκινάς με ενθουσιασμό. Να βάλεις όρια, να επαναπροσδιορίσεις σχέσεις, να επιλέξεις προσεκτικά ποια πράγματα αξίζουν τον χρόνο και την ενέργειά σου. Παρακάτω ακολουθούν μερικές απλές συμβουλές που θα σου δώσουν έμπνευση για να κάνεις αυτή τη νέα σεζόν πραγματικά δική σου.

Κάνε απολογισμό, όχι κριτική
Πάρε λίγο χρόνο να κοιτάξεις πίσω τους προηγούμενους μήνες. Τι δούλεψε; Τι σε έκανε χαρούμενο ή παραγωγικό; Τι σε κούρασε ή σε τράβηξε πίσω; Γράψε τα όλα σε ένα χαρτί ή ακόμη και στις σημειώσεις του κινητού σου. Η διαφορά ανάμεσα σε «κριτική» και «απολογισμό» είναι ότι εδώ ψάχνεις μαθήματα, όχι να νιώσεις άσχημα για όσα δεν πήγαν καλά.

Θέσε συγκεκριμένους στόχους
Μην γράψεις γενικά «να γίνω πιο οργανωμένος» ή «να προσέχω τον εαυτό μου». Θέσε μικρούς, μετρήσιμους στόχους. Παραδείγματα:

«Θα πηγαίνω για περπάτημα 3 φορές την εβδομάδα»
«Θα φτιάχνω το πλάνο εργασίας κάθε Κυριακή βράδυ»
«Θα διαβάζω 20 λεπτά πριν κοιμηθώ»

Το κλειδί είναι να μπορείς να δεις την πρόοδο καθημερινά.

Οργάνωσε τον χρόνο σου
Ο Σεπτέμβρης είναι ιδανικός για να φτιάξεις μια ρουτίνα. Κάνε ένα απλό εβδομαδιαίο πρόγραμμα: δουλειά, προσωπικός χρόνος, ξεκούραση, social media με όρια. Μην το βλέπεις σαν φυλακή αλλά σαν σκελετό πάνω στον οποίο χτίζεις ελεύθερα την ημέρα σου.

Κάνε χώρο για ανανέωση
Ανανεώνουμε όχι μόνο το μυαλό, αλλά και τον χώρο μας και το σώμα μας. Καθάρισε την ντουλάπα σου, την τσάντα, τα έγγραφα που έχουν σωθεί και δεν χρειάζονται. Κάνε μικρές αλλαγές που φέρνουν αίσθηση νέας αρχής: νέο άρωμα, νέο σημειωματάριο, νέα playlist. Το περιβάλλον επηρεάζει την ψυχολογία πιο πολύ απ’ όσο φαντάζεσαι.

Επένδυσε στον εαυτό σου
Σεπτέμβρης σημαίνει «επένδυση στο μέλλον σου». Μπορεί να είναι ένα online μάθημα, ένα χόμπι που θα αναβαθμίσει τη διάθεση σου, ή απλά να βρεις χρόνο για διαλογισμό, μαγείρεμα, περπάτημα ή self-care. Η ανανέωση είναι εσωτερική όσο και εξωτερική.

Δημιούργησε τα δικά σου μικρά, καθημερινά τελετουργικά
Απλά πράγματα που δίνουν αίσθηση ελέγχου, ηρεμίας και μεθοδικής δημιουργικότητας:

Πρωινό με ήλιο και μουσική που σε γεμίζει.
5 λεπτά stretching πριν κοιμηθείς.
Καθαρές σημειώσεις ή ημερολόγιο για να ελαφρύνει το μυαλό σου από τις σκέψεις
Περπάτημα μετά τη δουλειά
Ένα ραντεβού με τον εαυτό σου κάθε βδομάδα
10 σελίδες διάβασμα πριν τον ύπνο
Beauty routine κάθε Σάββατο ή Κυριακή πρωί

Προσάρμοσε την ενέργειά σου
Η εποχή μας «καλεί» σε αργούς ρυθμούς μετά το καλοκαίρι. Προσάρμοσε τη δουλειά, τις σχέσεις, την κοινωνική ζωή και την ξεκούραση σύμφωνα με το vibe του φθινοπώρου. Η ισορροπία δίνει ενέργεια και δημιουργικότητα.

Η Ειρήνη Ζουρνατζή και η Έλενα Πάκου στο πρώτο επεισόδιο της νέας σεζόν του podcast «Έχεις δύο λεπτά», μίλησαν για την ανανεωμένη ατμόσφαιρα που προσφέρει ο Σεπτέμβριος. Σχέδια, ιδέες, στρατηγικές, νέες αρχές, αυτός ο μήνας χαρακτηρίζεται από τη μυρωδιά του καινούργιου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν έχει και δυσκολίες, όπως αυτές που σχολίασαν στο podcast. Καλή ακρόαση!

Πηγή: The Grace

Επιστημονικά δεδομένα που συγκεντρώθηκαν τον τελευταίο αιώνα, και ιδιαίτερα τις τελευταίες δεκαετίες, έχουν καταρρίψει αυτή την αντίληψη. Ο εγκέφαλος παραμένει διαρκώς ενεργός όσο κοιμόμαστε, ειδικά κατά τη φάση REM — όταν συμβαίνουν τα περισσότερα όνειρα, συμπεριλαμβανομένων των πιο ζωντανών και περίπλοκων — με την εγκεφαλική δραστηριότητα να αυξάνεται σε ορισμένες περιοχές σε σχέση με την κατάσταση εγρήγορσης.

Τα στάδια του ύπνου και η σημασία του REM

Ο ύπνος είναι μια ενεργή διαδικασία που αποτελείται από δύο φάσεις που εναλλάσσονται κυκλικά όλη τη νύχτα. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η μη-REM φάση, που καλύπτει περίπου το 80% του ύπνου στους ενήλικες. Από την άλλη, η REM φάση αντιστοιχεί στο 20%. «Όταν αποκοιμιόμαστε, εισερχόμαστε στη μη-REM φάση και μετά από περίπου 90 λεπτά περνάμε στη REM φάση, ολοκληρώνοντας έναν κύκλο ύπνου», εξηγεί η Ainhoa Álvarez, κλινική νευροφυσιολόγος στη Μονάδα Ύπνου του Οργανισμού Υγείας Araba.

«Κατά τη διάρκεια μιας νύχτας, περνάμε συνήθως τέσσερις με πέντε κύκλους ύπνου, με το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό ότι κάθε φορά η REM διαρκεί περισσότερο. Έτσι, είναι πιο εύκολο να ξυπνήσουμε το πρωί σε REM φάση και να θυμόμαστε τι ονειρευτήκαμε. Ακόμη όμως κι αν δεν θυμόμαστε, επίσης ονειρευόμαστε».

Όνειρα εμφανίζονται και στη μη-REM φάση, αλλά όπως σημειώνει ο Gerard Mayà, νευρολόγος στο Hospital Clínic της Βαρκελώνης, συνήθως είναι «πολύ απλά και οι πιθανότητες να τα θυμόμαστε είναι πολύ μικρότερες». Σύμφωνα με αδημοσίευτη έρευνα που πραγματοποιήθηκε στο ισπανικό νοσοκομείο με δεδομένα από 1.000 υπνάκους ασθενών της Μονάδας Ύπνου, το 60% όσων μπήκαν σε REM κατά τον υπνάκο ανέφεραν ότι ονειρεύτηκαν όταν ξύπνησαν αμέσως μετά. Το ποσοστό αυτό έπεσε στο 20% για όσους παρέμειναν σε βαθύ μη-REM ύπνο.

«Ο σημαντικότερος παράγοντας για να θυμηθούμε ένα όνειρο είναι ο ύπνος REM», λέει ο Mayà. Σε άτομα που θυμούνται συχνότερα τα όνειρά τους, αυτή η φάση χαρακτηρίζεται από αυξημένη εγκεφαλική δραστηριότητα σε δύο συγκεκριμένες περιοχές (το temporoparietal junction και τον medial prefrontal cortex) — περιοχές που είναι πιο ενεργές τόσο στην εγρήγορση όσο και στον REM ύπνο στους συγκεκριμένους ανθρώπους. Επιπλέον παρατηρείται ένας τύπος ηλεκτρικής δραστηριότητας (frontal theta oscillations) λίγο πριν το ξύπνημα.

Γιατί ονειρευόμαστε; Οι επικρατέστερες θεωρίες

Γιατί όμως ονειρευόμαστε; Ο Jandial αναλύει στο βιβλίο του διάφορες θεωρίες που προσπαθούν να απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα. Η πρώτη υποστηρίζει ότι τα όνειρα λειτουργούν ως εικονική προσομοίωση: δοκιμάζουμε διαφορετικές αντιδράσεις σε απειλές ή καταστάσεις και φανταζόμαστε τις συνέπειες. Αυτό εξηγεί γιατί σε πολλές μελέτες τα όνειρα των συμμετεχόντων επαναλαμβάνονται ανεξάρτητα από γεωγραφία ή κοινωνικοοικονομικό επίπεδο: ονειρευόμαστε πως πέφτουμε, μας κυνηγούν ή μας επιτίθενται, αργούμε ή προσπαθούμε μάταια να κάνουμε κάτι… Δεν υπάρχει επιστημονική απόδειξη, αλλά αυτή η πραγματικότητα υποδηλώνει κάποια γενετική επιρροή — σαν τα χαρακτηριστικά και το περιεχόμενο των ονείρων να είναι «ενσωματωμένα στο DNA μας», όπως σημειώνει ο νευροχειρουργός.

Μια άλλη θεωρία υποστηρίζει ότι το όνειρο διατηρεί τον εγκέφαλο ενεργό ακόμη κι όταν κοιμόμαστε ώστε μόλις ξυπνήσουμε να μπορεί να λειτουργήσει άμεσα. Επιπλέον, επειδή τα όνειρα συχνά είναι παράξενα ή σουρεαλιστικά, ο Αμερικανός νευροεπιστήμονας Erik Hoel πρότεινε την υπόθεση του «overfitted brain», σύμφωνα με την οποία τα όνειρα μας βοηθούν να γενικεύουμε όσα μαθαίνουμε όταν είμαστε ξύπνιοι — οδηγώντας ενδεχομένως σε πιο ευέλικτη και δημιουργική σκέψη.

Σύμφωνα με τον Mayà, αυτό ίσως εξηγεί γιατί συνθέτες όπως οι The Beatles ή οι Rolling Stones έχουν ονειρευτεί τραγούδια που έγραψαν μετά το ξύπνημα ή γιατί κάποια όνειρα προηγήθηκαν τεχνολογικών ή επιστημονικών ανακαλύψεων όπως η ραπτομηχανή, το ατομικό μοντέλο του Bohr ή ο περιοδικός πίνακας των στοιχείων.

Τέλος, υπάρχει η λεγόμενη «θεωρία του ονείρου» του Jandial: τα όνειρα λειτουργούν ως νυχτερινός θεραπευτής που βοηθά στη διαχείριση συναισθημάτων άγχους — θεωρία που πρόσφατα έχει υποστηριχθεί επιστημονικά. «Το όνειρο είναι θεμελιώδες για τη συναισθηματική ρύθμιση: βοηθά αφενός να θυμόμαστε πολύτιμες εμπειρίες και αφετέρου να ξεχνάμε επώδυνες», αναφέρει η Álvarez.

Η ειδικός εξηγεί πως η αμυγδαλή — μια δομή-κλειδί για την επεξεργασία συναισθημάτων όπως φόβος και άγχος — είναι ιδιαίτερα ενεργή στον ύπνο REM και συμμετέχει στην εδραίωση της συναισθηματικής μνήμης.

Ακόμη πολλά ερωτήματα για τα όνειρα

Οι ειδικοί συμφωνούν ότι όλες αυτές οι θεωρίες περιέχουν στοιχεία αλήθειας. Όπως γράφει ο Jandial: «Δεν πρέπει να περιμένουμε να υπάρχει μόνο ένας λόγος για τον οποίο ονειρευόμαστε — όπως δεν υπάρχει μόνο ένας λόγος για τον οποίο σκεφτόμαστε όταν είμαστε ξύπνιοι».

Η Álvarez επισημαίνει ότι η επιστήμη του ύπνου έχει ιστορία μικρότερη του ενός αιώνα. «Έχουμε ακόμα πολλά να μάθουμε. Και τα όνειρα παραμένουν το μεγάλο άγνωστο», παραδέχεται. Ένα από τα άλυτα μυστήρια είναι η πραγματική σημασία των ονείρων για την υγεία μας.

Όπως σημειώνει ο Jandial, γίνεται πολύς λόγος για την ανάγκη του ύπνου για καλή υγεία — αλλά ίσως τελικά αυτό που χρειαζόμαστε δεν είναι τόσο ο ύπνος όσο τα ίδια τα όνειρα.

«Ο ύπνος είναι εξαιρετικά σημαντικός και το όνειρο — είτε το θυμόμαστε είτε όχι — αποτελεί βασικό στοιχείο του ποιοτικού ύπνου», προσθέτει ο Mayà. Σύμφωνα με τον νευρολόγο, τα περισσότερα αντικαταθλιπτικά καταστέλλουν τον REM ύπνο· έτσι στις εξετάσεις ασθενών που λαμβάνουν αυτά τα φάρμακα συχνά παρατηρείται ότι δεν μπαίνουν σε REM παρά μόνο τις τελευταίες ώρες ή ξυπνούν χωρίς ποτέ να έχουν μπει — με αποτέλεσμα λιγότερες πιθανότητες σύνθετων ονείρων ή ανάκλησης αυτών, χωρίς όμως εμφανή προβλήματα ή συμπτώματα.

«Μήπως τελικά REM ύπνος και όνειρα δεν είναι τόσο αναγκαία στους ενήλικες;» διερωτάται ο Mayà.

Ο Mayà θέτει ακόμη ένα ερώτημα: ενώ στους ενήλικες η REM φάση καταλαμβάνει μόλις το 20% του συνολικού ύπνου, στα νεογέννητα καλύπτει το μισό χρόνο — γεγονός που πιθανώς επιτρέπει στους ανθρώπους να ονειρεύονται περισσότερο στα πρώτα στάδια της ζωής τους. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Αυτό ανοίγει νέους προβληματισμούς: έχουμε τη δυνατότητα να ονειρευτούμε από τη γέννησή μας ή απαιτείται πρώτα ανάπτυξη δεξιοτήτων όπως χωροταξικές ικανότητες, γλώσσα ή μνήμη; Πολλά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα. Η επιστήμη του ύπνου εξακολουθεί να ψάχνει τις απαντήσεις.

Πηγή: EL PAÍS

Ο καθηγητής ψυχιατρικής Τόρε Νίλσεν από το Πανεπιστήμιο του Μόντρεαλ, συν-συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Frontiers in Psychology, ανέφερε πως παλιότερες έρευνες του 2015 είχαν ήδη δείξει ότι πολλοί «κατηγορούν» το τυρί για τους εφιάλτες τους — και τώρα υπάρχουν πιο συγκεκριμένα ευρήματα.

Όσοι ανέφεραν σοβαρά γαστρεντερικά προβλήματα εξαιτίας της λακτόζης, είχαν πιο συχνούς εφιάλτες, μεγαλύτερη συναισθηματική ένταση, επιπτώσεις στην καθημερινότητα και διάρκεια των κακών ονείρων για μήνες.

Η Μαρί-Πιερ Σεντ-Ονζ, διευθύντρια του Κέντρου Έρευνας Ύπνου και Κιρκαδικών Ρυθμών στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, υπογράμμισε ότι τα γαστρεντερικά προβλήματα προκαλούν διαταραχές ύπνου που μπορεί να ευθύνονται για αυτά τα φαινόμενα. Αντίστοιχα, ο καθηγητής νευρολογίας Πάτρικ ΜακΝαμάρα από το Πανεπιστήμιο της Βοστώνης υποστήριξε ότι η κατανάλωση τροφών-«εκκινητών» της δυσανεξίας μπορεί να προκαλεί «μικρο-αφυπνίσεις» που επηρεάζουν την ποιότητα του ύπνου.

Αν και οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ίσως παίζουν ρόλο και άλλοι παράγοντες πέρα από τα γαλακτοκομικά, επιθυμούν να συνεχίσουν τη μελέτη σε άλλες ομάδες πληθυσμού. Σύμφωνα με τον Ράσελ Πάουελ, συν-συγγραφέα της μελέτης και επίτιμο καθηγητή ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο MacEwan του Καναδά, τα ευρήματα αυτά ίσως βοηθήσουν στο μέλλον στην κατανόηση της σχέσης μεταξύ διατροφής και ονείρων.

Μέχρι τότε, όπως λένε οι ειδικοί, ο καθένας μπορεί να δοκιμάσει μόνος του διατροφικές αλλαγές για να βελτιώσει τον ύπνο του — χωρίς απαραίτητα την παρέμβαση ειδικού.

Πηγή: athensvoice

Κι εγώ που κάνω όνειρα χωρίς να κοιμάμαι
Περνάω μέσα από ένα κρύσταλλο χωρίς να φοβάμαι
Γιατί τα όνειρα που κάνω όταν περπατώ στο δρόμο
Είναι πιο έντιμα απ’ αυτά που μας πλασάρει ο νόμος
Ο νόμος μιας εταιρίας, ο νόμος μιας πολιτείας
Η χώρα μου είναι αποικία μιας πιο μεγάλης αποικίας

Χρώματα απ’ τον πόλεμο μιας υδατογραφίας
χρώματα αγάπης και χρώματα βίας
Θάψε τις κούκλες κι όλα τα πλαστικά σου όπλα
Μαχαίρια, πιστόλια, κάθε είδους κόλπα
Τα όνειρα της ζωής, μια θαμπή ανάμνηση
Στριφογυρίζουν σαν μόρια μιας μεγάλης περιπλάνησης
Σα δαχτυλίδια του Κρόνου στέκονται πάνω απ’ το κεφάλι
Τα όνειρα που κάνω όταν είμαι ξύπνιος στο σκοτάδι

Είναι σαν μαγνήτης που με κάνει να ονειρεύομαι
Να μιλάω στα κτίρια, στα σύννεφα, ή να προσεύχομαι
Να `χα μια θάλασσα έξω απ’ το σπίτι μου
Κι όποτε βρέχει να πετάω απ’ το μπαλκόνι μου
Κρατώντας το χέρι σου για πάντα
Στις φραουλένιες πεδιάδες, στις γραμμικές κοιλάδες
Κι όπως συγκρούεται ένα αεροπλάνο στο μυαλό μου
Να γίνει το σώμα σου ένα με το δικό μου
Πες μου, πες μου, τι σκέφτεσαι για μένα
Όταν τα σώματά μας στέκουν σταυρωμένα;
Κι από ένα σημείο της Γης αυτός ο ήλιος ανατέλει
Κάποιος τότε σ’ ένα στόχο σημαδεύει

Χρώματα απ’ τον πόλεμο μιας υδατογραφίας
Χρώματα αγάπης και χρώματα βίας
Θάψε τις κούκλες σου κι όλα τα πλαστικά όπλα
Μαχαίρια, πιστόλια, κάθε είδους κόλπα
Τα όνειρα της ζωής, μια θαμπή ανάμνηση
Στριφογυρίζουν σαν μόρια μιας μεγάλης περιπλάνησης
Σα δαχτυλίδια του Κρόνου στέκονται πάνω απ’ το κεφάλι
Τα όνειρα που κάνω όταν είμαι ξύπνιος στο σκοτάδι

Θα διασχίσεις ένα πρωινό τον κόσμο
Και θα `ναι πιο όμορφα κι από ένα όνειρο
Ίσως βρούμε ένα σπίτι για να μείνουμε
Ένα τόπο να ζήσουμε και να πεθάνουμε
Μιλώντας σε κάποιον που έχει πεθάνει
Σε χιονισμένα τοπία, σε δέντρα από μελάνι
Ή σε ανθρώπους που ψάχνουν μια κατεύθυνση
Προς το θεό, μια άλλη χώρα, μια άγνωστη διεύθυνση
Στην οθόνη ενός κομπιούτερ, στα όνειρα του σκύλου
Στο ουράνιο τόξο, στην καρδιά ενός φίλου

Φύλαξε τις εικόνες κι όλα όσα πιστεύεις
Στο βιβλίο των ματιών σου είναι όλα αυτά που θέλεις
Χρώματα απ’ τον πόλεμο μιας υδατογραφίας
Χρώματα αγάπης και χρώματα βίας
Θάψε τις κούκλες κι όλα τα πλαστικά σου όπλα
Μαχαίρια, πιστόλια, κάθε είδους κόλπα
Τα όνειρα της ζωής, μια θαμπή ανάμνηση
Στριφογυρίζουν σαν μόρια μιας μεγάλης περιπλάνησης
Σα δαχτυλίδια του Κρόνου στέκονται πάνω απ’ το κεφάλι
Τα όνειρα που κάνω όταν είμαι ξύπνιος στο σκοτάδι

*Κωνσταντίνος Βήτα Ι Στέρεο Νόβα Ι 1992

Μπάνιο και ντύσιμο στα γρήγορα. Τσάντα στους ώμους και ψεύτικο χαμόγελο στον καθρέφτη. Άλλη μια μέρα δωρεά από τον πανάγαθο, που την παίρνω και με τη σειρά μου τη χαρίζω αλλού. Να θυμηθώ, όταν βγω στο δρόμο να μην περπατάω με σκυμμένο το κεφάλι. Αυτή τη φορά το πέτυχα. Αναπνέω κρύο αέρα κι ένας ψεύτικος ήλιος μου κλείνει τα μάτια. Μου έρχεται στο μυαλό ο στίχος «Country roads, take me home to the place I belong». Μπαίνω στο αυτοκίνητο. Να θυμηθώ να βγω στην Πατησίων αντί για τον U.S. Route 50.

Τι να κάνω για να περάσει η ώρα χωρίς να το καταλάβω; Να ακούσω podcasts για τις ζωές άλλων που δε μ’ ενδιαφέρουν; Να ακούσω τη λίστα «σε επανάληψη» με τραγούδια που έχω «λιώσει» στο Spotify; Να βάλω ραδιόφωνο και να σκέφτομαι στις διαφημίσεις τι θα άλλαζα αν γυρνούσα το χρόνο πίσω; Ή μήπως απλά να κοιτάω τους οδηγούς γύρω μου κρεμασμένους από τις ζώνες ασφαλείας;

Παίρνω χαρά από τη μυρωδιά του καφέ κι από τα ελάχιστα σημεία που βλέπεις τον ορίζοντα σ’ αυτήν την πόλη. Τι έχω να κάνω σήμερα; Πολλά! Σκέφτομαι τη στιγμή που θα γυρίσω ξανά στο σπίτι. Έτσι θα πάει από δω και πέρα; Από τη στιγμή που ξυπνάω θα σκέφτομαι πότε θα ξανακοιμηθώ;

Ειδοποίηση στο κινητό για τον εβδομαδιαίο χρόνο κατανάλωσης σε εφαρμογές. Δε θέλω να δω. Τελευταία μου τραβάνε την προσοχή οι ΑΙ αναπαραστάσεις της καθημερινής ζωής των ανθρώπων στο παρελθόν. Ωραιοποίηση το λένε. Να θυμηθώ να ρωτήσω το ρομπότ πώς με βλέπει ως άνθρωπο μετά από τόση πληροφορία, που έχω μοιραστεί μαζί του.

Παρατηρώ τους γύρω μου. Τους πεζούς που διασχίζουν διαγώνια το δρόμο, τους ανθρώπους στις στάσεις των λεωφορείων, τα παιδιά που πηγαίνουν στο σχολείο και τα μηχανάκια που περνούν από πάνω μου. Τι να σκέφτονται όλοι αυτοί άραγε;

Στο μυαλό μου έρχεται το καλοκαίρι. Θέλω και φέτος να ανέβω στα βουνά. Να φύγω, να ταξιδέψω και να περιπλανηθώ. Να γεμίσω το άλμπουμ μου με νέες φωτογραφίες, από αυτές που θα με κάνουν να χαμογελάω, όταν μου έρχεται η ειδοποίηση «σαν σήμερα πριν από τόσα χρόνια».

Το ραδιόφωνο παίζει το τραγούδι «το φεγγάρι αυτό» του Δεληβοριά και κόβεται στο σημείο που λέει «κάποια μέρα, θα σε ξεχάσω, θα σε βγάλω απ’ την καρδιά» για να μπουν οι ειδήσεις. Δεν έχω ακόμα πολύ δρόμο. Από πού ξεκίνησα και πού έχω φτάσει; Να θυμηθώ να πάρω από το χέρι τον εαυτό μου και να τον μεγαλώσω πάλι από την αρχή. Παρκάρω. Περπατάω με γρήγορο βήμα. Ανεβαίνω τις σκάλες. Ζω για τη μέρα που θα ανοίξω την πόρτα του γραφείου και θα πω σε όλους και σε όλες: «Το παραμύθι που θα σα πω σήμερα, το ζω από καιρό. Αξίζει να σπαταλήσετε ένα οχτάωρο για να με ακούσετε».

Σύμφωνα με μελέτη του 2017, οι συμμετέχοντες ανέφεραν χρώμα σχεδόν στο 50% των ονείρων τους, ενώ τα ασπρόμαυρα όνειρα αναφέρθηκαν μόλις από το 10% των περιπτώσεων. Για το 40% των ονείρων, οι συμμετέχοντες δεν μπορούσαν να θυμηθούν αν υπήρχαν χρώματα. Η τάση να ονειρεύονται οι άνθρωποι στο χρωματικό φάσμα του γκρι ή πολύχρωμα μπορεί να επηρεάζεται εν μέρει από την ηλικία και το πότε μεγάλωσαν. Μέχρι τη δεκαετία του 1950, σύμφωνα με την έρευνα, η μεγάλη πλειονότητα των ανθρώπων που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσε ότι ονειρευόταν μόνο περιστασιακά, σπάνια ή ποτέ έγχρωμα όνειρα, τα οποία εκείνη την εποχή αναφέρονταν στην επιστημονική κοινότητα ως «τεχνικολόρ» όνειρα. Αυτό φάνηκε να αλλάζει με την έλευση της έγχρωμης τηλεόρασης.

Έρευνα του 2008 κατέδειξε πως άνθρωποι άνω των 55 χρόνων -που πιθανότατα είχαν μεγαλώσει με ασπρόμαυρη τηλεόραση- ανέφεραν πως ονειρεύονταν έγχρωμα μόνο σε ποσοστό 34% των περιπτώσεων, ενώ οι κάτω των 25 ετών δήλωσαν ότι το έκαναν σε ποσοστό 68% των περιπτώσεων.

H αδυναμία να θυμηθούμε αν τα όνειρα είναι έγχρωμα, ίσως υποδηλώνει πως το μυαλό μας δίνει προτεραιότητα σε άλλες πτυχές των ονείρων μας. «Μπορεί να είναι θέμα προσοχής και μνήμης», σημειώνει η Ντέιρντρ Μπάρετ, ψυχολόγος που μελετά τα όνειρα στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ και συγγραφέας του βιβλίου «The Committee of Sleep».

Για παράδειγμα, λέει η Μπάρετ, μετά από δείπνο σε ένα εστιατόριο, ο πελάτης είναι αμφίβολο αν θα θυμάται το χρώμα ενδύματος του σερβιτόρου. Αυτό δεν σημαίνει ότι αυτό δεν είχε χρώμα, αλλά το χρώμα δεν έγινε αντιληπτό και δεν αποτυπώθηκε στη μνήμη. Όπως εξηγεί η ίδια, ο ύπνος και η αφύπνιση πιστεύεται πως λειτουργούν αναλόγως.

Και αυτό μπορεί να γίνει πιο αισθητό όσο μεγαλώνουμε. Το 2011, οι ερευνητές δημοσίευσαν τα ευρήματα δύο ερευνών, που διενεργήθηκαν με διαφορά 16 ετών, και έδειξαν ότι περίπου το 80% των συμμετεχόντων ηλικίας κάτω των 30 ετών ανέφεραν χρώμα στα όνειρά τους, ποσοστό που μειώθηκε σε περίπου 20% μέχρι την ηλικία των 60 ετών.

Σύμφωνα με την Μπάρετ, η ανάκληση ονείρων, και πολύ περισσότερο οι λεπτομέρειές τους, τείνει να μειώνεται καθώς μεγαλώνουμε. Τα χρώματα που παρατηρούνται συχνότερα στα όνειρα και αναφέρονται στις έρευνες είναι το μαύρο, το λευκό και το κόκκινο που φέρεται να συνδέονται με τον έρωτα, το αίμα, τη σάρκα και τη φωτιά, σύμφωνα με την Κέλι Μπάλκελέι, ερευνήτρια, συγγραφέα και ιδρύτρια της βάσης δεδομένων Sleep and Dream Database, η οποία περιλαμβάνει περισσότερες από 40.000 καταχωρήσεις ονείρων.

Συνήθως, το χρώμα έχει σημασία αφού φέρεται να σηματοδοτεί κάποιο αντικείμενο, ενώ για κάποιους ανθρώπους ίσως είναι σημαντικότερο σε σχέση με άλλους.

Πηγή: Washington Post / Καθημερινή

Μετά, λέμε για τα χταπόδια. Ή μάλλον εγώ δε λέω τίποτα. Σε αυτή την περίπτωση, μόνο ακούω. Τα παιδιά την καθαρή τους συγκίνηση τη συνοδεύουν πάντα με ευρηματικότητα και μια παλλόμενη ένταση να μη μένει τίποτε χωρίς λύση.

• Τα χταπόδια ονειρεύονται. Να το ξέρεις. Δε θα φάω ποτέ χταπόδι. Δε θέλω να καταπίνω κανένα όνειρο, λέει το αποφασισμένο παιδί.

• Όταν ονειρεύονται το δέρμα τους αλλάζει σχέδια, πέταξα την ατάκα μου.

• Κι εγώ όταν ονειρεύομαι, έχω κόκκινα μάγουλα. Κι εσύ όταν ονειρεύεσαι, χαμογελάς. Δε θέλω να ενοχλούμε όσους ονειρεύονται. 

Έχει δίκιο, σκέφτομαι, και είναι μόνο έξι.

Και όντως:

Μία νέα έρευνα επιβεβαιώνει πως τα χταπόδια ονειρεύονται, όταν κοιμούνται και μάλιστα ο ύπνος τους έχει εκπληκτικές ομοιότητες με τον ύπνο των ανθρώπων.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν πως, κατά τον ύπνο των χταποδιών, το δέρμα τους άλλαζε σχέδια, τα κλειστά μάτια τους κινούνταν και η ανάσα τους επιταχυνόταν. Κατά τη διάρκεια αυτών των αλλαγών, οι εγκέφαλοί τους έδειχναν διαφορετικών ειδών δραστηριότητες στα εγκεφαλογραφήματα. Οι επιστήμονες εντόπισαν την προέλευση αυτής της δραστηριότητας στο τμήμα μνήμης και εκμάθησης του εγκεφάλου.

Η αλλαγή των χρωμάτων πιθανόν να συμβαίνει, επειδή το χταπόδι εξασκεί την τεχνική αλλαγής χρωμάτων στον ύπνο του ή μπορεί να είναι μια διεργασία απαραίτητη για τη διατήρηση των χρωματοφόρων κυττάρων σε καλή κατάσταση. Ωστόσο, υπάρχει και η πιθανότητα, τα χταπόδια να ζουν ξανά τις μνήμες τους στον ύπνο τους, κάτι παρόμοιο δηλαδή με τα όνειρα. Αυτό θα σημαίνει πως τα όνειρα – των οποίων το σκοπό οι επιστήμονες ακόμα δεν έχουν αναγνωρίσει – είναι με κάποιον τρόπο ωφέλιμα και στα χταπόδια.

Η κουβέντα για τον παπαγάλο που πέταξε για να σωθεί καθώς και για τα χταπόδια που ονειρεύονται είναι ίσως από τις πιο σημαντικές στιγμές μου, αυτόν τον θερμότατο Ιούνιο.

Το ίδιο παιδί αγκαλιάζει τους κορμούς των δέντρων, όταν φυσάει. Κάτι τέτοια «βλέπει» η φύση κι επιμένει στο περήφανο ανάστημά της.