Όταν ο δημοσιογράφος του National Geographic, ερευνητής και συγγραφέας, Dan Buettner έψαχνε το 2008 στοιχεία για το μυστικό της μακροζωίας, εντόπισε 5 περιοχές στον πλανήτη, όπου ζούσαν οι περισσότεροι υγιείς ηλικιωμένους άνω των 90. Οι «Μπλε Ζώνες», όπως τις ονόμασε ο δημοσιογράφος είναι η Σαρδηνία, η Ικαρία, η χερσόνησος Νικόγια στην Κόστα Ρίκα, μια κοινότητα Αντβεντιστών της Έβδομης Ημέρας στη Λόμα Λίντα της Καλιφόρνιας και η Οκινάουα, το πέμπτο μεγαλύτερο νησί της Ιαπωνίας. Την ίδια χρονιά, πραγματοποιήθηκε σε 43,391 Ιάπωνες, η πιο μεγάλη σε διάρκεια και σε εξέλιξη μελέτη για τους αιωνόβιους στον κόσμο».

Αποκαλύφθηκε, λοιπόν, ότι στην Οκινάουα, «ζουν οι περισσότεροι αιωνόβιοι από οπουδήποτε αλλού στον κόσμο, οι οποίοι διατηρούν και μία εξαιρετικά καλή υγεία». Γιατί συμβαίνει αυτό; Γιατί αυτοί οι άνθρωποι έχουν κάθε μέρα ως τρόπο ζωής να επιτελούν ένα σκοπό στη ζωή τους. Αυτο αποτελεί βασικό στοιχείο της ιαπωνικής κουλτούρας, σε τέτοιο σημείο ώστε, όπως σχολιάζει ο Dan Buettner, να μην υπάρχει στην ιαπωνική γλώσσα «αντίστοιχη λέξη για τη συνταξιοδότηση με την δυτική έννοια του όρου που εκφράζει την απόσυρση».

Ποιο μυστικό κρύβεται στην Οκινάουα;

Στην Οκινάουα, ακόμα και στα πιο απομακρυσμένα χωριά της, υπάρχουν άνθρωποι, των οποίων η ηλικία ξεπερνά το 10% του μέσου όρου των ηλικιωμένων. Δεν είναι όμως μόνον αυτό που έστρεψε τα φώτα της δημοσιότητας σ’ αυτούς τους (υπερ)αιωνόβιους. Είναι και το γεγονός ότι αυτοί οι άνθρωποι, που ζουν σε μία περιοχή που δεν αποτελεί πρότυπο σύγχρονων υποδομών, όπως συμβαίνει στην υπόλοιπη Ιαπωνία, παρουσιάζουν εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά σε καρδιοπάθειες, καρκίνο, άνοια και πολύ χαμηλούς δείκτες σε χοληστερίνη, ελεύθερες ρίζες και τοξίνες.

Ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι, ενώ μιλάμε για ηλικιωμένους που βρίσκονται κοντά ή έχουν ξεπεράσει τα 100 χρόνια, μοιάζουν πολυ νεότεροι. Είναι δραστήριοι, καλοδιάθετοι, κοινωνικοί με σεξουαλική ζωή, που διαρκεί περισσότερο από τις υπόλοιπες «Μπλε Ζώνες».

Επιστήμονες και ειδικοί της μακροζωίας άρχισαν να ερευνούν ποιο είναι το μυστικό της ζωντάνιας, της ευεξίας και της μακροζωίας αυτών των ανθρώπων. Οι υποθέσεις που έκαναν ήταν πολλές. Στην αρχή, θεώρησαν ότι υπέυθυνο για την μακροζωία ήταν η κατανάλωση πράσινου τσαγιού με τις αντιοξειδωτικές ιδιότητες του. Θεωρία, που απορρίφθηκε καθώς και σε άλλες περιόχες από τις Μπλε Ζώνες κατανάλωναν μεγάλες πόσοτητες πράσινου τσαγιού, αλλά δεν έφταναν σ’ αυτό το επιπεδο μακροζωίας. Έπειτα προσανατολίστηκαν στην διατροφική φιλοσοφία «χάρα-χάτσι-μπου», με τον χρυσό κανόνα να μην τρώμε πάνω από το 80% από αυτό που χρειάζομαστε για να χορτάσουμε. Ούτε αυτό όμως το κριτήριο οδηγούσε στα ανεξήγητα υψηλά ποσοστά ευζωίας των ανθρώπων της Οκινάουα. Έως ότου το μυστικό αποκαλύφθηκε μέσα από τη φιλοσοφία του Ikigai.

Αλήθεια, τι σημαίνει ikigai;

Η λέξη Ikigai έχει τις ρίζες της στην περίοδο Χέιαν (794-1185 μ. Χ.) τότε που ο ιαπωνικός πολιτισμός είδε μεγάλη άνθηση από τη λογοτεχνία μέχρι τη ζωγραφική και οι Ιάπωνες, άρχισαν να βιώνουν μια αυξανόμενη αίσθηση αυτοπεποίθησης και εκτίμησης της δικής τους γης και κληρονομιάς. Η λέξη είναι σύνθετη από το iki, που σημαίνει ζωή και gai, που σημαίνει την αξία και ως έννοια αντανακλά την άποψη των Ιαπώνων ότι οι μικρές χαρές στην καθημερινότητα και η αξία που τους δίνυομε, προσφέρουν μια ολοκληρωμένη ζωή. «Αξία στην ζωή», λοιπόν. Αυτό σημαίνει ikigai.

Οι 4 πυλώνες του Ikigai

Στο βιβλίο «Ικιγκάι – τα μυστικά της Ιαπωνίας για μια μακρά κι ευτυχισμένη ζωή» από τις εκδόσεις Πατάκη, οι συγγραφείς του, Hector Garcia και Francesc Miralles, ξεκαθαρίζουν ότι το ikigai του καθενός από εμάς δεν έχει καμία σχέση με τα υλικά αγαθά, αλλά είναι η συνισταμένη τεσσάρων βασικών στοιχείων:

Tο πάθος μας (αυτό που αγαπάμε να κάνουμε)
H αποστολή μας (αυτό που χρειάζεται ο κόσμος)
Το ταλέντο μας (αυτό στο οποίο είμαστε καλοί)
Το επαγγελμά μας (αυτό για το οποίο θα πληρωνόμαστε)

Αυτές είναι οι τέσσερις συνιστώσες του ikigai, που θα σας βοηθήσουν να βρείτε την δική σας αξία στη ζωή, τον δικό σας λόγο ύπαρξης. To μαγικό στην φιλοσοφία αυτή είναι ότι το υπάρξιακό μας ταξίδι για να βρούμε το ikigai μας μπορεί να οδηγήσει σε κάτι, που θα έχει πραγματικό νόημα: από μία θεραπεία για τον καρκίνο ή την Covid 19 μέχρι ένα μποστάνι με φρέσκα λαχανικά για να τα μοιραστούμε με τους δικούς μας ανθρώπους. Το σημαντικό που προκύπτει είναι οτι η ζωή σας θα έχει αξία και νόημα καθημερινά, θα σας δώσει ευεξία και ευζωία και θα σας κάνει να αντιλαμβάνεστε και να απολαμβάνετε τις μικρές χαρές της ζωής- που θα είναι το ikigai ενός άλλου ανθρώπου. Όπως μάλιστα υποστηρίζουν οι δύο συγγραφείς του βιβλίου «Η διαίσθηση και η περιέργειά μας είναι πολύ ισχυρές εσωτερικές πυξίδες για να μας βοηθήσουν να συνδεθούμε με το ικιγκάι μας».

Μάλιστα, η φιλοσοφία ikigai «γέννησε» στην Οκινάουα τις λεγόμενες «Moάι», δηλαδή ομάδες ανθρώπων που έχουν κάποιο κοινό ενδιαφέρον. Τα μέλη πληρώνουν ένα συγκεκριμένο παράβολο μηνιαίως, που μπαίνει στο κοινό ταμείο. Από το κοινό ταμείο έχουν την δυνατότητα να συμμετέχουν σε εκδηλώσεις και χόμπι της ομάδας. Τα χρήματα που περισσεύουν, προσφέρονται σε κάθε ένα μέλος ετησίως, με κυκλικό τρόπο. Όπως γράφει το βιβλίο «Αυτή η αίσθηση του ανήκειν και της αλληλοβοήθειας δημιουργεί σιγουριά στον άνθρωπο και συμβάλλει στην αύξηση του προσδόκιμου ζωής».

10 χρυσοί ikigai κανόνες

• Μείνετε ενεργοί και μην αποσυρθείτε
• Αφήστε το επείγον να περιμένει και υιοθετήστε έναν πιο αργό ρυθμό ζωής
• Φάτε μόνο μέχρι το 80% του πιάτου σας και νιώστε πλήρης
• Περιπλανηθείτε με καλούς φίλους
• Φροντίστε το σώμα σας μέσα από την καθημερινή, ήπια άσκηση
• Χαμογελάστε και αναγνωρίστε τους ανθρώπους γύρω σας
• Επανασυνδεθείτε με τη φύση
• Πείτε ευχαριστώ σε ο,τιδήποτε φωτίζει την ημέρα σας και σας κάνει να αισθάνεστε ζωντανοί
• Ζήστε τη στιγμή
• Ακολουθήστε το δικό σας ikigai

Πηγή: Grace / in.gr

Παρόλο που η μεσογειακή διατροφή υποστηρίζεται από πλήθος επιστημονικών στοιχείων, τώρα οι ερευνητές συγκεντρώνουν όλο και περισσότερα δεδομένα που επιβεβαιώνουν τα οφέλη της ιαπωνικής διατροφής και, ειδικότερα, της Οκινάουα. Ενδεικτικά, σύμφωνα με μια μελέτη (Nutrients, 2023), οι εθελοντές που ακολούθησαν για δώδεκα εβδομάδες το συγκεκριμένο μοντέλο όχι μόνο έχασαν βάρος αλλά επιπλέον κατάφεραν να μειώσουν τα επίπεδα σακχάρου, ινσουλίνης, χοληστερόλης, ακόμα και να έχουν θετικές αλλαγές στο μικροβίωμα του γαστρεντερικού συστήματός τους, που συνδέεται με πλήθος λειτουργιών σε ολόκληρο τον οργανισμό.

Πού οφείλει όμως η διατροφή της Οκινάουα την ευεργετική δράση της; «Είναι χαμηλή σε θερμίδες και πλούσια σε θρεπτικά στοιχεία και φυτικές ίνες» σύμφωνα με τον Craig Willcox, καθηγητή Γεροντολογίας στο Διεθνές Πανεπιστήμιο της Οκινάουα και επικεφαλής έρευνας στο ερευνητικό κέντρο Okinawa Research Center for Longevity Science. «Είναι καλή πηγή φυτοθρεπτικών στοιχείων, μεταξύ αυτών και αντιοξειδωτικών. Έχει χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη και αντιφλεγμονώδη δράση». Πώς συνδέεται η αντιφλεγμονώδης δράση της με τη μακροζωία; Οι φλεγμονές συντελούν στη γήρανση και σε ασθένειες που σχετίζονται με αυτήν όπως οι καρδιαγγειακές νόσοι, ο διαβήτης, ο καρκίνος.
Η ίδια διατροφή θεωρείται επίσης ωφέλιμη για τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος: μελέτες έχουν δείξει ότι όσοι καταναλώνουν συστηματικά τα φρούτα και τα λαχανικά της έχουν υψηλότερα επίπεδα αντισωμάτων που προστατεύουν το σώμα από ιούς και βακτήρια. Επιπλέον, όλο και περισσότερα στοιχεία συνδέουν τις τροφές της με τη μακροχρόνια υγεία του εγκεφάλου και τον χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας.

Τι περιλαμβάνει λοιπόν, μεταξύ άλλων, η γαστρονομική παράδοση της Οκινάουα; Γλυκοπατάτες (ειδικά μια ποικιλία που είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά), σόγια, πράσινα φυλλώδη λαχανικά (όπως σπανάκι και λάχανο), φακές, ριζώδη λαχανικά (όπως καρότα, κολοκύθες, ραπανάκια), μανιτάρια, φύκια, ψάρι, φρούτα (όπως σταφύλια, μπανάνες, πράσινη παπάγια) και κρέας σε μικρότερες ποσότητες (ιδιαίτερα χοιρινό). Αυτές οι τροφές πλαισιώνονται από τσάι και το οινοπνευματώδες ποτό σάκε, καθώς και καρυκεύματα, όπως ο κουρκουμάς, η πιπερόριζα, το σκόρδο. Το ρύζι δεν κατέχει τόσο κεντρική θέση όσο σε άλλα ιαπωνικά μενού.

Από την άλλη, απουσιάζουν οι επεξεργασμένες τροφές και η επεξεργασμένη ζάχαρη, ενώ το κόκκινο κρέας δεν είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο. Δεν συνηθίζεται, επίσης, η κατανάλωση γαλακτοκομικών, αφού η κτηνοτροφία δεν συνιστούσε ποτέ βασική πηγή της οικονομίας στην περιοχή. Τα οφέλη αυτής της διατροφής δεν σχετίζονται μόνο με τις τροφές της αλλά και με τον τρόπο με τον οποίο καταναλώνονται.

Μια ιαπωνική πρακτική που ονομάζεται hara hachi bu προτείνει να σταματάμε να τρώμε όταν νιώθουμε χορτάτοι σε ποσοστό 80%. Αυτή η σύσταση έχει επιστημονική βάση, καθώς μελέτες έχουν δείξει ότι το αίσθημα κορεσμού καθυστερεί να φτάσει στον εγκέφαλο – οπότε αν τώρα νιώθουμε σχεδόν χορτάτοι, μπορεί σε 15-20 λεπτά να αισθανόμαστε πλήρεις. Και όπως συμβαίνει και με άλλες Μπλε Ζώνες, οι κάτοικοί τους ακολουθούν έναν συνολικά πιο υγιεινό τρόπο ζωής. «Περνούν πολύ χρόνο στο ύπαιθρο και τρώνε μικρές ποσότητες φαγητού σε όλη τη διάρκεια της ημέρας, τα πάντα με μέτρο», όπως εξηγεί η Asako Miyashita, ιαπωνικής καταγωγής διατροφολόγος με έδρα τη Νέα Υόρκη.

Πηγή: Marieclaire