Μετά την κοινή τους κατάκτηση του Κιλιμάντζαρο το 2013, η Clegg και ο Palmer συνέχισαν να ανεβαίνουν μαζί σε βουνά, παρατηρώντας ένα σταθερό μοτίβο. Σε κάθε κορυφή, η Clegg ξεπερνούσε τον Palmer—not με επίδειξη ή καλύτερη φυσική κατάσταση, όπως διαπίστωσαν, αλλά λόγω κάποιου άλλου παράγοντα. Οι συζητήσεις τους μετατοπίστηκαν από τον ανταγωνισμό στην περιέργεια: γιατί το σώμα της φαινόταν τόσο καλά προσαρμοσμένο στον χαμηλόξυγονο αέρα και την παρατεταμένη καταπόνηση;

Επιστρέφοντας στο εργαστήριο, αποφάσισαν να δώσουν απάντηση στο ερώτημα αυτό. Μέχρι το 2014, διαπίστωσαν ότι τα οιστρογόνα φαίνεται να προστατεύουν από το σωματικό στρες του υψομέτρου μειώνοντας τον υποξιογόνο παράγοντα (HIF)—μια πρωτεΐνη που βοηθά το σώμα να προσαρμοστεί στην έλλειψη οξυγόνου αλλά προκαλεί φλεγμονή και δυσφορία. Περισσότερα οιστρογόνα, τα οποία κυριαρχούν στο γυναικείο σώμα, σημαίνουν λιγότερο HIF και κάνουν το υψόμετρο πιο ανεκτό.

Αυτό δεν ήταν το μόνο πλεονέκτημα που παρείχαν τα οιστρογόνα στη Clegg—παίζουν επίσης κεντρικό ρόλο στην αποκαλούμενη μεταβολική ευελιξία: την ικανότητα του σώματος να αλλάζει πηγές ενέργειας, ειδικά από γλυκόζη σε λίπος.

Η επιστήμη αναθεωρεί τις αντοχές των γυναικών

Η ανακάλυψη της Clegg και του Palmer προστίθεται σε μια αυξανόμενη σειρά επιστημονικών δεδομένων που αμφισβητούν την αντίληψη ότι τα γυναικεία σώματα δεν είναι τόσο δυνατά όσο τα ανδρικά. Η επιστήμη δείχνει όλο και περισσότερο πως η ευελιξία—η ικανότητα προσαρμογής, αλλαγής και ανάκαμψης στη διάρκεια της ζωής—είναι ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα που καθιστούν τα γυναικεία σώματα ανθεκτικά.

Υπάρχουν τρεις κρίσιμοι τρόποι με τους οποίους αυτό το χαρακτηριστικό κάνει τις γυναίκες μοναδικά δυνατές.

Η ευελιξία του μεταβολισμού

Η Clegg, πλέον καθηγήτρια εσωτερικής ιατρικής στο Texas Tech University Health Sciences Center, μελετά πώς τα οιστρογόνα και ο μεταβολισμός των λιπών διαμορφώνουν την αντοχή. Οι έρευνές της αναδεικνύουν ότι αυτή η μεταβολική ευελιξία αποτελεί κλειδί για τη γυναικεία ανθεκτικότητα σε απαιτητικές συνθήκες.

Με πληροφορίες από National Geographic

Σύμφωνα με τους ειδικούς, βασικό στοιχείο για την διατήρηση της υγείας μας, τόσο της σωματικής όσο και της ψυχικής, είναι η ισορροπία των ορμονών, καθώς σχεδόν όλες οι λειτουργίες του οργανισμού ελέγχονται από τις ορμόνες με τον έναν ή τον άλλον τρόπο. Οι γυναίκες, λοιπόν, τείνουμε να ερχόμαστε αντιμέτωπες με σημαντικές μεταβολικές αλλαγές κατά την περίοδο πριν και αμέσως μετά την εμμηνόπαυση. Σε μερικές περιπτώσεις μάλιστα, έχουμε γυναίκες που τα συμπτώματα ξεκινούν πολύ νωρίτερα και εμφανίζουν το φαινόμενο της πρώιμης εμμηνόπαυσης, διακοπή δηλαδή της εμμήνου ρύσεως πριν την ηλικία των 45 ετών. Κύρια αιτία, φαίνεται να αποτελούν οι κακές διατροφικές συνήθειες των τελευταίων δεκαετιών και γενικότερα η κατανάλωση μια διατροφής φτωχής σε θρεπτικά συστατικά και φυσικά σε ένα βαθμό και η κληρονομικότητα.

O ρόλος των ορμονών κατά την εμμηνόπαυση

Οι επιλογές που κάνουμε καθημερινά στη διατροφή μας φαίνεται ότι επηρεάζουν την δράση των ορμονών του σώματος και συνεπώς τις αλλαγές στο βάρος και τις προκλήσεις για τη διατήρηση της υγείας  μας. «Στην προκειμένη περίπτωση, ας πάρουμε σαν παράδειγμα, τα οιστρογόνα, τις βασικές ορμόνες του γυναικείου φύλου. Κατά την αναπαραγωγική ηλικία, έχει φανεί ότι τα οιστρογόνα προάγουν την καύση του λίπους, ενισχύουν την συσσώρευση του στους μηρούς και τους γοφούς. Αντίθετα, στο στάδιο της περιεμμηνόπαυσης και κυρίως μετά την πλήρη διακοπή της εμμήνου ρύσεως τα δεδομένα αυτά αλλάζουν. Καθώς τα οιστρογόνα μειώνονται, το λίπος  τείνει να συσσωρεύεται  γύρω από τη μέση,  μειώνοντας παράλληλα και την προστατευτική τους δράση έναντι πολλών χρόνιων νοσημάτων», εξηγεί η Αμαλία Γιωτοπούλου, Διαιτολόγος- Διατροφολόγος, MSc στην Κλινική Διατροφή, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο. Αυξάνεται ο κίνδυνος για ανάπτυξη καρδιαγγειακών νοσημάτων, σακχαρώδους διαβήτη, οστεοπόρωσης.

Εμφανίζονται παράλληλα συμπτώματα, όπως οι κεφαλαλγίες, διαταραχές του ύπνου, εξάψεις, ευερεθιστότητα, αλλαγές διάθεσης, κατάθλιψη. Επίσης, στο στάδιο αυτό οι γυναίκες τείνουν να αυξάνουν το βάρος τους 1-2 κιλά ή και περισσότερα, ενώ παράλληλα χάνουν μυϊκή μάζα. Φυσικά εκτός από τις ορμόνες, τα γονίδια, ο τρόπος ζωής και η ηλικία του ατόμου φαίνεται ότι συμβάλλουν και αυτά ανεξάρτητα στη διατήρηση ενός αυξημένου σωματικού λίπους».

Πώς επηρεάζει το βάρος μας η μείωση των οιστρογόνων

Εστιάζοντας στις ορμόνες, που προφανώς έχουν μεγάλο ρόλο, η Αμαλία Γιωτοπούλου αναφέρει ότι η μείωση των οιστρογόνων έχει φανεί ότι επηρεάζει την απόκριση του οργανισμού στην ινσουλίνη, την ορμόνη που ρυθμίζει το σάκχαρο του αίματος. «Η σταδιακή λοιπόν αντίσταση στην ινσουλίνη έχει φανεί ότι σχετίζεται με συσσώρευση ενδοκοιλιακού λίπους  και συνεπώς εντείνει την αύξηση της περιφέρειας της μέσης», εξηγεί. 

Όσον αφορά στις ορμόνες που σχετίζονται με την όρεξη έχει φανεί ότι υπάρχει σημαντική σχέση μεταξύ αυτών και της μείωσης των οιστρογόνων. «Η λεπτίνη μια ορμόνη που παράγεται από τα λιποκύτταρα όταν αυτά τείνουν να διογκώνονται, στέλνει φυσιολογικά σήμα στον εγκέφαλο να σταματήσει την λήψη τροφής, μειώνοντας την όρεξη. Τα χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων έχει φανεί ότι μπορεί να επηρεάσουν την λειτουργία της λεπτίνης, δημιουργώντας το φαινόμενο της λεπτινοαντίστασης. Ενώ παράλληλα, η γκρελίνη, η ορμόνη που μας ανοίγει την όρεξη φαίνεται να είναι αυξημένη σε περιεμμηνοπαυσιακές γυναίκες σε σχέση με μεταεμμηνοπαυσιακές, αλλά και σε σχέση με γυναίκες μικρότερης ηλικίας. Έτσι, οι γυναίκες τείνουν να χάνουν την επαφή με τα σημάδια της πείνας  αυξάνοντας την πρόσληψη της τροφής  και των θερμίδων που καταναλώνουν καθημερινά», καταλήγει.

Οι διατροφικές αλλαγές για απώλεια βάρους πριν και μετά την εμμηνόπαυση

Να κάνουμε «δίαιτα»; Στην κουλτούρα της δίαιτας, όπως ξέρουμε μέχρι σήμερα, μιλάμε απλά για θερμίδες που καταναλώνουμε και θερμίδες που καίμε. Τρώω λιγότερο ή τρώω περισσότερο. Τελικά είναι μόνο αυτό το πρόβλημα; «Θα σας πω ότι η θεωρία από την πράξη διαφέρουν πολύ. Το γενετικό μας υπόβαθρο, οι ορμόνες, η φαρμακευτική αγωγή, η κατάστασης της υγείας, το στρες, η ποιότητα του ύπνου είναι μερικοί από τους παράγοντες που φαίνεται να επηρεάζουν το βάρος σώματος» απαντά η διατροφολόγος.

Εδώ οι συμβουλές της ειδικού είναι ακόμη πιο πολύτιμες! «Παρ’ όλο που η εμμηνόπαυση φαίνεται ότι αποτελεί μια περίοδο υπερέντασης που μας προκαλεί τόσο συναισθηματικά όσο και σωματικά, είναι στην πραγματικότητα μια φυσιολογική διαδικασία του γυναικείου οργανισμού και έτσι πρέπει να την αντιμετωπίζουμε. Η επιλογή ενός εξειδικευμένου διατροφικού πλάνου και  ενός πιο ενεργού τρόπου ζωής είναι σίγουρα αναγκαίες αλλαγές που θα μας βοηθήσουν  να αντιμετωπίσουμε τα ειδικά συμπτώματα και τις αλλαγές στο σώμα μας. Στόχος λοιπόν αυτής της περιόδου είναι να ενεργοποιήσουμε εκ νέου το μεταβολισμό μας και να ενισχύσουμε τον οργανισμό μας σε θρεπτικά συστατικά και γιατί όχι να αλλάξουμε τις κακές διατροφικές συνήθειες που διαιωνίζονται», εξηγεί η Αμαλία Γιωτοπούλου.

Για παράδειγμα, κατά την εμμηνόπαυση το λίπος τείνει να εντοπίζεται στην κοιλιά ενώ πριν από αυτό το στάδιο φαινόταν να έχει προδιάθεση για αύξηση στους γοφούς και τους γλουτούς και παρόλο που μιλάμε για γυναίκες, συμβαίνει και στους άνδρες. Όπως εξηγεί η γιατρός, μιλώντας στο ισπανικό περιοδικό telva, υπάρχουν τέσσερις ορμόνες υπεύθυνες για τη συσσώρευση λίπους στην κοιλιά σας. Τα καλά νέα είναι ότι υπάρχει μια λύση και μπορείτε να αποκαταστήσετε την ισορροπία για να αποφύγετε αυτό το πρόβλημα το οποίο βλάπτει την υγεία σας.

Οι τέσσερις ορμόνες που είναι υπεύθυνες για το λίπος στην κοιλιά

Ινσουλίνη

Όταν υπάρχει περίσσεια ινσουλίνης, για παράδειγμα λόγω αντίστασης στην ινσουλίνη, εμφανίζεται αύξηση στις φλεγμονώδεις κυτοκίνες. «Η χρόνια φλεγμονή τείνει να κατανέμει το λίπος προς την κοιλιά», εξηγεί η γιατρός. Η διατροφολόγος Μάρτα Μάρτσε μιλά επίσης για αυτό το γεγονός στο βιβλίο της «Nourish your menopause» όπου τονίζει τη σχέση που υπάρχει μεταξύ της παρατεταμένης φλεγμονής, της ινσουλίνης και του σπλαχνικού λίπους: «Η παρατεταμένη φλεγμονή δεν απαιτεί τόση ενέργεια, οπότε η γλυκόζη που δεν μπορεί να εισέλθει στα κύτταρα αποθηκεύονται πιο εύκολα στο σπλαχνικό λίπος, αυξάνοντας πάλι τη φλεγμονή και, ως εκ τούτου, την αντίσταση στην ινσουλίνη «Είναι ένας φαύλος κύκλος».

Κορτιζόλη

Όταν επηρεάζεται ο κανονικός ρυθμός της κορτιζόλης (που παράγεται το πρωί) που μας βοηθά να ισορροπήσουμε τα επίπεδα, έχουμε προδιάθεση να αναδιανεμηθεί το λίπος από άλλα μέρη του σώματος για να καταλήξει στο έντερο μας.

Οιστρογόνα

Για τις γυναίκες, αυτή η ορμόνη μας προστατεύει από τη συσσώρευση λίπους στην κοιλιά και το τοποθετεί στους γοφούς (γλουτιαίο-μηριαίος χώρος). Κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης ή σε όσες γυναίκες πάσχουν από σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, είναι σύνηθες φαινόμενο τα οιστρογόνα και η τεστοστερόνη να χάνουν την ισορροπία τους, δηλαδή όταν συσσωρεύεται λίπος στην κοιλιά.

Τεστοστερόνη

Καθώς η τεστοστερόνη υπερισχύει λόγω της πτώσης των οιστρογόνων, αυτή η ορμόνη ανακατανέμει το λίπος. Στην περίπτωση των γυναικών θα το κάνει να πάει στην κοιλιά, στην περίπτωση των ανδρών συμβαίνει το αντίθετο: τους προστατεύει από το κοιλιακό λίπος, ωστόσο όταν τα επίπεδα πέφτουν και τα οιστρογόνα κυριαρχούν, θα μιλάμε για την επικράτηση του σπλαχνικού λίπους.
«Για να βελτιστοποιήσουμε όλες αυτές τις ορμόνες», λέει η γιατρός, « η σωματική άσκηση είναι απαραίτητη γιατί μας επιτρέπει να δημιουργήσουμε μυς, να βελτιστοποιήσουμε το ποσοστό λίπους μας, να προωθήσουμε την οξυγόνωση του αίματος και να βελτιώσουμε τα επίπεδα στρες (κορτιζόλη). Επιπλέον, μπορείτε να βασιστείτε σε συμπληρώματα και φυσικά σε μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες και αντιοξειδωτικά όπως: λαχανικά, φρούτα, όσπρια, ξηρούς καρπούς…, εκτός από υγιεινές πρωτεΐνες που είναι επίσης βασικές.

Σνακ που θα βοηθήσουν να χάσετε το λίπος στην κοιλιά

Αυγά

«Εάν δυσκολεύεστε να ελέγξετε την πείνα σας, θα πρέπει πάντα να έχετε μερικά βραστά αυγά αποθηκευμένα στο ψυγείο σας», λέει ο Τζέραλντ Χολ, προπονητής γυμναστικής και influencer, σε ένα viral TikTok. «Κάθε φορά που πεινάτε και δεν είναι ώρα για φαγητό, απλά αρπάξτε ένα ή δύο αυγά και απλά φάτε τα ασπράδια. Τα ασπράδια αυγών δεν έχουν σχεδόν καθόλου θερμίδες, αλλά θα σας χορτάσουν».

Τυρί Cottage

To τυρί cottage είναι ένα εξαιρετικό βραδινό σνακ, επειδή δεν έχει υδατάνθρακες και παρέχει μια πρωτεΐνη μακράς δράσης που ονομάζεται καζεΐνη”, λέει ο Hall. Σύμφωνα με την κλινική του Κλίβελαντ, η καζεΐνη έχει πολλά οφέλη. Εκτός από όλα τα τυπικά προνόμια της πρωτεΐνης – όπως η μειωμένη πείνα και η αυξημένη μυϊκή ανάπτυξη – η καζεΐνη αποτελείται επίσης και από τα εννέα απαραίτητα αμινοξέα και είναι μια σταθερή πηγή ασβεστίου που ενισχύει τα οστά.

Φυστικοβούτυρο

«Δύο έως τρεις κουταλιές φυσικού φυστικοβούτυρου είναι αρκετές για να απομακρύνουν την πείνα μέχρι το γεύμα», σημειώνει ο Hall, για να μην καταναλώσετε όμως έξτρα λιπαρά ελέγξτε τη λίστα συστατικών για ανθυγιεινά πρόσθετα όπως αλάτι, ζάχαρη ή φοινικέλαιο.

Πηγή: Bovary