Στην Ευρώπη, η χρήση του αιθυλενίου για την επιτάχυνση της ωρίμανσης των ντοματών είναι εγκεκριμένη και ελεγχόμενη πρακτική. Για παράδειγμα, στο Βέλγιο και την Ολλανδία, έχουν εγκριθεί προσωρινά σκευάσματα που περιέχουν 4% αιθυλένιο και 96% άζωτο για την ωρίμανση ντοματών προς το τέλος της καλλιεργητικής περιόδου. Αυτή η μέθοδος θεωρείται ασφαλής, καθώς το αιθυλένιο είναι φυσική φυτική ορμόνη και δεν αφήνει υπολείμματα στα προϊόντα.

Αντίθετα, η χρήση καρβιδίου του ασβεστίου (CaC₂) για την τεχνητή ωρίμανση φρούτων, όπως οι ντομάτες, δεν επιτρέπεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση λόγω των σοβαρών κινδύνων για την υγεία. Το καρβίδιο του ασβεστίου απελευθερώνει ακετυλένιο, ένα αέριο που μπορεί να περιέχει τοξικές προσμίξεις όπως αρσενικό και φώσφορο, προκαλώντας προβλήματα όπως πονοκεφάλους, ζάλη και γαστρεντερικές διαταραχές. Η χρήση του έχει απαγορευτεί σε πολλές χώρες, όπως η Ινδία και το Μπαγκλαντές, όπου έχουν καταγραφεί περιστατικά χρήσης του για την ωρίμανση φρούτων.

Εκτός από τους παράγοντες ωρίμανσης, επιστρώσεις κεριού εφαρμόζονται στις ντομάτες για να προσδώσουν ένα γυαλιστερό φινίρισμα και να παρατείνουν τη διάρκεια ζωής μειώνοντας την απώλεια υγρασίας. Ωστόσο, εάν το κερί που χρησιμοποιείται δεν είναι ποιότητας για τρόφιμα, μπορεί να οδηγήσει σε ανησυχίες μόλυνσης. Αυτές οι επεξεργασίες μπορούν να αφήσουν πίσω τους τοξικά υπολείμματα που διεισδύουν πέρα ​​από την επιφάνεια του καρπού, καθιστώντας δύσκολη την αφαίρεσή τους με το πλύσιμο. Η κατανάλωση τέτοιων ντοματών που έχουν υποστεί χημική επεξεργασία έχει συσχετιστεί με προβλήματα υγείας, όπως τροφική δηλητηρίαση, ορμονικές ανισορροπίες και, σε σοβαρές περιπτώσεις, βλάβη οργάνων.

Απλοί τρόποι για να ελέγξετε την καθαρότητα της ντομάτας σας

Το Float Test

Βάζουμε την ντομάτα σε ένα μπολ με νερό. Οι φυσικές ντομάτες συνήθως βυθίζονται ή παραμένουν βυθισμένες, ενώ αυτές που έχουν υποστεί επεξεργασία με ορισμένες χημικές ουσίες συχνά επιπλέουν λόγω χαμηλότερης πυκνότητας.

Κόψτε και παρατηρήστε

Κόψτε την ντομάτα και εξετάστε το εσωτερικό της. Οι τεχνητά ωριμασμένες ντομάτες έχουν συχνά ανομοιόμορφο χρώμα – μπορεί να είναι κόκκινες εξωτερικά, αλλά ανοιχτές ή πρασινωπές εσωτερικά. Οι φυσικές ντομάτες εμφανίζουν σταθερό χρώμα παντού.

Εκτίμηση δέρματος

Τσιμπήστε απαλά τη φλούδα της ντομάτας. Αυτά που έχουν ωριμάσει φυσικά έχουν ελαφρώς πιο απαλό δέρμα που υπόκειται σε πίεση, ενώ τα χημικά επεξεργασμένα έχουν συχνά πιο σκληρό, πιο ανθεκτικό δέρμα.

Επιθεώρηση σπόρων

Ελέγξτε τους σπόρους. Στις φυσικά ώριμες ντομάτες, οι σπόροι αναπτύσσονται πλήρως και διαχωρίζονται εύκολα από τον πολτό. Οι τεχνητά ώριμες ντομάτες μπορεί να περιέχουν υπανάπτυκτους, υπόλευκους σπόρους που προσκολλώνται στον πολτό.

Το Τεστ Οσμής

Οι φυσικές ντομάτες έχουν ένα χαρακτηριστικό, γήινο άρωμα. Εκείνες που υποβάλλονται σε θεραπεία με χημικά συχνά δεν έχουν αυτή τη χαρακτηριστική μυρωδιά ή μπορεί να έχουν μια αδύναμη χημική οσμή.

Πηγή: Cibum

Η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Καρδιολογίας (ESC) προτρέπει όλες τις γυναίκες να γνωρίζουν τα επίπεδα της αρτηριακής τους πίεσης για να προλάβουν καρδιοαγγειακές παθήσεις και εγκεφαλικά επεισόδια, καθώς, όπως προειδοποιούν, ο κίνδυνος καρδιοαγγειακής νόσου αυξάνεται σε χαμηλότερα επίπεδα πίεσης στις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες. Μία στις τρεις γυναίκες στον κόσμο έχει υπέρταση, γεγονός που την καθιστά έναν από τους υψηλότερους κινδύνους θνησιμότητας για τις γυναίκες.
«Παρά τη σημασία της, γνωρίζουμε ότι η υπέρταση υποτιμάται πιο συχνά και δεν αντιμετωπίζεται ή αντιμετωπίζεται ανεπαρκώς στις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες», λέει στο ισπανικό Telva η καθηγήτρια Άντζελα Μας, εκπρόσωπος της ESC. «Μια από τις αιτίες μπορεί να είναι ότι κάτω από τα 50 χρόνια η υπέρταση είναι πιο συχνή στους άνδρες. Αυτό αλλάζει μετά την εμμηνόπαυση, έτσι ώστε μετά τα 65 χρόνια, η υπέρταση είναι πιο συχνή στις γυναίκες από ό,τι στους άνδρες», προσθέτει.

Πρόληψη και αντιμετώπιση της υπέρτασης

Δεν υπάρχουν πολλοί τρόποι αντιμετώπισης αυτής της κατάστασης, καθώς οι περισσότερες ιατρικές οδηγίες επικεντρώνονται στον τρόπο ζωής, που είναι, στην πραγματικότητα, ο καλύτερος τρόπος για να αποφύγεις την υπέρταση. Ιδανικά, θα πρέπει να γίνονται τακτικοί έλεγχοι για να μετράς την πίεση, τα επίπεδα χοληστερόλης και γλυκόζης, προκειμένου να προλαμβάνεις καρδιοαγγειακά προβλήματα. Επίσης, είναι σημαντικό να μην καπνίζεις, να ελέγχεις το άγχος και να διατηρείς έναν ενεργό τρόπο ζωής (τουλάχιστον 150 λεπτά άσκησης την εβδομάδα). Και, φυσικά, να προσέχεις τη διατροφή σου.

Πώς επηρεάζει η διατροφή την καρδιοαγγειακή υγεία

Η διατροφή μπορεί να αυξήσει ή να μειώσει τον κίνδυνο καρδιοαγγειακών παθήσεων, από υπέρταση και υψηλή χοληστερόλη μέχρι εγκεφαλικά επεισόδια. Οι βασικές συστάσεις για μια προληπτική διατροφή περιλαμβάνουν, καταρχάς, την αποφυγή υπερκατεργασμένων προϊόντων που είναι πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά και ζάχαρη, καθώς και οποιουδήποτε τοξικού παράγοντα, όπως είναι το αλκοόλ. Από εκεί και πέρα, οι ειδικοί συστήνουν την κατανάλωση υγιεινών λιπαρών, όπως αυτά του έξτρα παρθένου ελαιολάδου ή των λιπαρών ψαριών. Επίσης, η κατανάλωση ολικής άλεσης, φυτικών ινών και αντιοξειδωτικών, με ιδιαίτερη έμφαση στα τρόφιμα που είναι πλούσια σε κάλιο. Αυτό το μέταλλο είναι κλειδί για τη ρύθμιση της πίεσης, καθώς συμβάλλει στην ισορροπία νατρίου και καλίου στον οργανισμό.

Μια ντομάτα την ημέρα κατά της υπέρτασης

Ένα από τα τρόφιμα που είναι πλούσια σε κάλιο είναι η ντομάτα, το τρόφιμο που προτείνει ο Δρ. Κάρλος Αντρές Σαπάτα, ειδικός στη διατροφή και μελετητής των επιπτώσεων της διατροφής στον οργανισμό. «Μια ντομάτα την ημέρα μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο της πίεσης αν ήδη υποφέρεις από υπέρταση, μειώνοντάς την μέχρι και τρεις ή τέσσερις μονάδες (όσο και κάποια φάρμακα που συνταγογραφούνται για τη θεραπεία της). Και αν δεν έχεις ακόμα υψηλή πίεση, μια ντομάτα την ημέρα μειώνει κατά 37% την πιθανότητα να αναπτύξεις υπέρταση στο μέλλον. Κανένα φάρμακο δεν μπορεί να προσφέρει αυτή την πρόληψη», τονίζει ο ειδικός.

Οφέλη της ντομάτας για την καρδιοαγγειακή υγεία

Τα δεδομένα που αναφέρει ο γιατρός προέρχονται από μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο European Journal of Preventive Cardiology, αλλά δεν είναι η μόνη επιστημονική απόδειξη που υπάρχει για να υποστηρίξει τα καρδιοαγγειακά οφέλη της ντομάτας. Εδώ είναι τα πιο σημαντικά θετικά αποτελέσματα:

Πλούσια σε λυκοπένιο. Το λυκοπένιο είναι ένα αντιοξειδωτικό καροτενοειδές που βρίσκεται στις ντομάτες, ειδικά όταν είναι μαγειρεμένες. Αυτή η ουσία έχει αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές ιδιότητες, που μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση του κινδύνου καρδιοαγγειακών παθήσεων μειώνοντας τη βλάβη των κυττάρων και των αιμοφόρων αγγείων.

Μείωση της αρτηριακής πίεσης. Η ντομάτα είναι μια καλή πηγή καλίου, ενός μετάλλου που παίζει κεντρικό ρόλο στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. Η επαρκής κατανάλωση καλίου βοηθά στην αντιστάθμιση των επιπτώσεων του νατρίου και βελτιώνει τη λειτουργία του καρδιοαγγειακού συστήματος.

Βελτίωση των επιπέδων χοληστερόλης. Έχει αποδειχθεί ότι το λυκοπένιο και άλλες ενώσεις της ντομάτας μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα της LDL χοληστερόλης (της «κακής» χοληστερόλης) και να αυξήσουν την HDL χοληστερόλη (την «καλή» χοληστερόλη). Αυτό συμβάλλει στη βελτίωση του λιπιδαιμικού προφίλ και, κατ’ επέκταση, στη μείωση του κινδύνου καρδιοαγγειακών παθήσεων.

Αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Οι καρδιοαγγειακές παθήσεις σχετίζονται με τη χρόνια φλεγμονή, και η ντομάτα έχει αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες που μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση αυτής της φλεγμονής, προστατεύοντας το καρδιοαγγειακό σύστημα.

Πρόληψη σχηματισμού θρόιστων. Η ντομάτα περιέχει επίσης ενώσεις που βοηθούν στην πρόληψη του σχηματισμού θρόιστων, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο εγκεφαλικών επεισοδίων και καρδιακών προσβολών.

Πηγή: Bovary

Ωστόσο, για ακόμη μία φορά, χθες, ο ιστότοπος ανακοίνωσε τον ντάκο στην κορυφή της λίστας με τις 100 καλύτερες σαλάτες του κόσμου και προτείνει να γίνει η αγαπημένη σαλάτα μας και για το 2025, ένα γεύμα για όλο τον χρόνο.

Η ελληνική κουζίνα άλλωστε αναδείχθηκε η καλύτερη κουζίνα στον κόσμο, αφήνοντας πίσω την ιταλική, τη γαλλική, την ιαπωνική κ.ά. Πιάτα όπως η γραβιέρα Νάξου, το σαγανάκι, τα παϊδάκια, η γραβιέρα Κρήτης και το κοντοσούβλι έφεραν στην Ελλάδα την πρώτη θέση.

Και παρότι εμείς ως Έλληνες, στο άκουσμα της ανάδειξης του ντάκου ως καλύτερη σαλάτα, κουνήσαμε απλά το κεφάλι λέγοντας, «ε, καλά βρε παιδιά, αυτό είναι γνωστό, τώρα το καταλάβατε εσείς;», αυτή η διάκριση αποτέλεσε την αφορμή για να αποτυπώσουμε το διατροφικό προφίλ του ντάκου και να ανακαλύψουμε μερικές ακόμη ιδέες για το πώς μπορούμε να τον απολαμβάνουμε.

Ντάκος, κουκουβάγια, λαντουριστό, κουλουρόψωμο

Όπως κι αν το λένε σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας, ο ντάκος είναι απολαυστικός! Η ονομασία «ντάκος» προέρχεται από το όνομα του παξιμαδιού που χρησιμοποιείται ως βάση της παρασκευής ενώ η βάση των υλικών είναι λίγο πολύ ίδια σε όλες τις εκδοχές του: ώριμη ντομάτα τριμμένη ή ψιλοκομμένη, φέτα ή άλλο τοπικό φρέσκο τυρί, θαλασσινό αλάτι, ρίγανη και ελαιόλαδο. «Ο ντάκος είναι μία σαλάτα-γεύμα με μεγάλη διατροφική αξία και δικαίως αναδεικνύεται ως η καλύτερη σαλάτα στον κόσμο!», σχολιάζει η Δήμητρα Γλυνού, Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, MSc Διατροφή, Δημόσια Υγεία & Πολιτικές.

Τα συστατικά του είναι αυτά που του προσδίδουν τα υψηλής αξίας διατροφικά στοιχεία

• Φυτικές ίνες: Τα κριθαρένια παξιμάδια έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες οι οποίες βοηθούν την πέψη, την καλή λειτουργία του εντέρου και τη δημιουργία αισθήματος πληρότητας που βοηθά στη διαχείριση του βάρους.
• Σύνθετοι υδατάνθρακες: Οι σύνθετοι υδατάνθρακες στο κριθάρι παρέχουν σταθερά  ενέργεια και συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερών επιπέδων σακχάρου στο αίμα.
• Καλά λιπαρά οξέα: Το ελαιόλαδο που χρησιμοποιούμε για την παρασκευή προσφέρει στον οργανισμό πλήθος ευεργετικών συστατικών όπως είναι η βιταμίνη Ε,τα ω-3 λιπαρά οξέα και αντιοξειδωτικά, γνωστά για τις αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες και τα οφέλη τους για την καρδιαγγειακή υγεία, ενώ συμβάλλουν στην απορρόφηση των λιποδιαλυτών βιταμινών από το γεύμα.
• Αντιοξειδωτικά, βιταμίνες και μέταλλα: Το πιάτο αυτό είναι ένας διατροφικός θησαυρός. Τα παξιμάδια περιέχουν απαραίτητες βιταμίνες και μέταλλα όπως βιταμίνες του συμπλέγματος Β, σίδηρο, μαγνήσιο και ψευδάργυρο ενώ οι ντομάτες είναι πλούσιες σε αντιοξειδωτικά όπως λυκοπένιο, βιταμίνες Α και C και κάλιο. Αλλά και τα αρωματικά που χρησιμοποιούνται όπως η ρίγανη ή το θυμάρι προσφέρουν επιπλέον αντιοξειδωτικά και αντιφλεγμονώδεις ενώσεις στον οργανισμό.
• Πρωτεΐνη: Το τυρί που περιέχει ο ντάκοςπροσφέρει στον οργανισμό ασβέστιο και τις πρωτεΐνες που είναι απαραίτητες για τον κορεσμό και την συμπλήρωση ενός πλήρους γεύματος.

Οι συμβουλές της διαιτολόγου

Μπορούμε να απολαύσουμε τον ντάκο ως ένα πλήρες γεύμα ή συνοδευτικά ως σαλάτα. «Πρόκειται για ένα πιάτο που μπορεί να έχει υψηλή περιεκτικότητα σε νάτριο, ιδιαίτερα εάν χρησιμοποιούμε αλμυρό τυρί ή προσθέτουμε αρκετό αλάτι. Άνθρωποι με υψηλή αρτηριακή πίεση ή που για λόγους υγείας προσέχουν το νάτριο, μπορούννα επιλέξουν τυρί χαμηλής περιεκτικότητας σε νάτριο, να αποφύγουν το αλάτισμα του παξιμαδιού και τις ελιές ως συνοδευτικό. Μία δεύτερη «παγίδα» σχετίζεται με τη θερμιδική του αξία του ντάκου, η οποία είναι υψηλή και μπορεί να εκτοξευτεί από την ποσότητα του παξιμαδιού, του ελαιολάδου και του τυριού που χρησιμοποιεί κανείς. Ο έλεγχος της μερίδας είναι σημαντικός, ειδικά για όσους θέλουν να έχουν μειωμένη πρόσληψη υδατανθράκων» εξηγεί η Δήμητρα Γλυνού.

Άλλες ιδέες για να απολαύσουμε τον ντάκο

Ο κρίθινος ντάκος είναι μια εξαιρετική βάση για άλλες συνταγές σαλάτας ή για ένα γλυκό παρασκεύασμα.

Ντάκος με αβοκάντο και αυγό (υλικά για 4 άτομα)

• 4 κριθαρένια παξιμάδια
• 2 ώριμα αβοκάντο
• 2 αυγά βραστά, κομμένα σε φέτες
• Χυμό από 1 lime
• 2 κ.σ. ελαιόλαδο
• Αλάτι
• Ψιλοκομμένος κόλιανδροςή μαϊντανός

Ντάκος με ψητά λαχανικά (υλικά για 4 άτομα)

• 4 κριθαρένια παξιμάδια
• 1 μελιτζάνα ψητή ψιλοκομμένη
• 1 κολοκυθάκι ψητό ψιλοκομμένο
• 1 κόκκινη πιπεριά ψητή ψιλοκομμένη
• 1 κίτρινη πιπεριά ψητή ψιλοκομμένη
• 1 κόκκινο κρεμμύδι ωμό ψιλοκομμένο
• 2 κ.σ. ελαιόλαδο
• Βαλσάμικο ξύδι
• Φρέσκος βασιλικός ψιλοκομμένος
• Αλάτι

Γλυκός ντάκος με μέλι και γιαούρτι

• 4 κριθαρένια παξιμάδια
• 200 γρστραγγιστό γιαούρτι
• 2 κ.σ. μέλι
• Φρέσκα φρούτα σε λεπτές φέτες – ιδανικό ταίριασμα είναι τα σύκα
• Ξηροί καρποί ψιλοκομμένοι (π.χ. καρύδια ή αμύγδαλα)
• Κανέλα