Ένα σχολικό πρόγραμμα που έγινε αφορμή για δράση

Η δράση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού προγράμματος «Το παιδί, η πόλη και τα μνημεία», το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων και την Τεχνόπολη. Οι μαθητές και οι μαθήτριες του σχολείου, μέσα από επισκέψεις στον χώρο, έρευνα ιστορικών στοιχείων, συλλογή φωτογραφιών και μαρτυριών, γνώρισαν σε βάθος την ιστορία του κινηματογράφου ΠΑΛΑΣ.

Όπως αναφέρουν, το ΠΑΛΑΣ δεν αποτελεί απλώς ένα παλιό κτίριο, αλλά έναν ζωντανό χώρο μνήμης που υπήρξε για σχεδόν έναν αιώνα σημείο συνάντησης, ψυχαγωγίας και πολιτισμού για τους κατοίκους του Παγκρατίου και της Αθήνας συνολικά.

Ο κινηματογράφος ΠΑΛΑΣ ως κομμάτι της συλλογικής μνήμης

Ο κινηματογράφος Πάλας, σύμφωνα με ιστορικές αναφορές, λειτουργεί από το 1925 και έχει συνδεθεί στενά με την εξέλιξη της γειτονιάς. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται και στην περίοδο της Κατοχής, κατά την οποία στον χώρο εκτυλίχθηκαν σημαντικά ιστορικά γεγονότα.

Η μαθητική έρευνα ανέδειξε τη συναισθηματική και κοινωνική αξία του κινηματογράφου, καθώς και τον ρόλο του ως φορέα πολιτισμού που διαμόρφωσε γενιές κατοίκων.

Η επιστολή προς το Υπουργείο Πολιτισμού

Στην επιστολή τους προς την Υπουργό Πολιτισμού, οι μαθητές εκφράζουν τη λύπη και την ανησυχία τους για την απόφαση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων να μην χαρακτηριστεί ο κινηματογράφος ΠΑΛΑΣ ως διατηρητέο μνημείο, εξέλιξη που, όπως σημειώνουν, μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στην κατεδάφισή του.

Παράλληλα, τονίζουν ότι, παρότι αναγνωρίζουν την ανάγκη για ανάπτυξη και σύγχρονες υποδομές στις πόλεις, θεωρούν απαραίτητη τη διατήρηση σημείων με ιστορική και πολιτιστική αξία που διαμορφώνουν την ταυτότητα των γειτονιών και διατηρούν ζωντανή τη συλλογική μνήμη.

«Οι κινηματογράφοι είναι η ψυχή της πόλης»

Στην επιστολή, υπογραμμίζεται ότι οι ιστορικοί κινηματογράφοι δεν είναι απλώς χώροι προβολής ταινιών, αλλά πολιτιστικά κύτταρα που ενώνουν τις κοινότητες και δημιουργούν κοινές εμπειρίες. Η απώλειά τους, σύμφωνα με τους μαθητές, σημαίνει και απώλεια ενός κομματιού της πολιτιστικής ταυτότητας της πόλης.

Κάλεσμα για επανεξέταση της απόφασης

Το σχολείο καταλήγει με έκκληση προς το Υπουργείο Πολιτισμού να επανεξετάσει την απόφαση και να συμβάλει στη διάσωση του κινηματογράφου ΠΑΛΑΣ, ώστε να παραμείνει ζωντανό ένα σημαντικό τοπόσημο της Αθήνας και του Παγκρατίου.

Το ντοκιμαντέρ της μαθητικής ομάδας είναι διαθέσιμο εδώ: Ντοκιμαντέρ μαθητών για τον ΠΑΛΑΣ

Λίγες ημέρες αργότερα έγινε γνωστό ότι το αυστραλιανό pop είδωλο είχε υποβληθεί με επιτυχία σε επέμβαση, όμως τα επόμενα χρόνια η καριέρα της επηρεάστηκε έντονα από τη νόσο. Χρειάστηκε ακόμη και να διακόψει συναυλία στη μέση λόγω προβλημάτων υγείας — τελικά απαλλάχθηκε από τον καρκίνο τον Φεβρουάριο του 2006.

Η κρυφή δοκιμασία του 2021

Στο νέο της ντοκιμαντέρ για τη ζωή της, που έκανε πρεμιέρα στο Netflix στις 20 Μαΐου, η Μινόγκ αποκαλύπτει πως αυτό δεν ήταν το μόνο επεισόδιο με καρκίνο. «Η δεύτερη διάγνωση καρκίνου ήρθε στις αρχές του 2021. Κατάφερα να το κρατήσω μυστικό… Όχι όπως την πρώτη φορά», εξομολογείται στη σειρά τριών επεισοδίων με τίτλο KYLIE.

Στη σειρά η τραγουδίστρια ξετυλίγει τις δεκαετίες καριέρας της, τα προσωπικά εμπόδια που αντιμετώπισε, τον δημόσιο έλεγχο των πρώτων χρόνων και τη μάχη με την ασθένεια. «Ευτυχώς, το ξεπέρασα. Ξανά. Και όλα είναι καλά. Ποιος ξέρει τι μου επιφυλάσσει το μέλλον, αλλά η ποπ μουσική με τρέφει… Το πάθος μου για τη μουσική είναι μεγαλύτερο από ποτέ», δηλώνει στην παραγωγή του Netflix.

Η Μινόγκ παραδέχεται ότι μετά τη θεραπεία δυσκολεύτηκε να βρει τη σωστή στιγμή να το ανακοινώσει δημόσια: «Δεν νιώθω υποχρεωμένη να το πω στον κόσμο, και στην πραγματικότητα εκείνη τη στιγμή δεν μπορούσα γιατί ήμουν μόνο ένα άδειο κέλυφος», λέει χαρακτηριστικά.

Οι δυσκολίες πίσω από τις επιτυχίες

Ακόμη και μετά τον τεράστιο θρίαμβο του single Padam Padam, που κέρδισε Grammy το 2023, η Μινόγκ δεν μπορούσε να μιλήσει ανοιχτά: «Έφτασε ένα σημείο που δεν ήθελα να ξαναβγώ από το σπίτι. Το Padam Padam μου άνοιξε πολλές πόρτες, αλλά μέσα μου ήξερα πως ο καρκίνος δεν ήταν απλώς ένα περαστικό επεισόδιο στη ζωή μου. Και πραγματικά ήθελα απλώς να μοιραστώ τι συνέβη για να το ξεπεράσω. Καθόμουν σε συνεντεύξεις και κάθε φορά σκεφτόμουν: “Τώρα είναι η στιγμή”, αλλά τελικά το κράτησα για μένα».

Αναφέρει επίσης ότι το τραγούδι της Story, του 2023 από το άλμπουμ Tension, αναφέρεται σε αυτή την περίοδο της ζωής της, όταν τραγουδούσε στίχους όπως «είχα ένα μυστικό που κράταγα για μένα… Γύρνα σελίδα, αγάπη μου, βγες στη σκηνή».

Στα προωθητικά υλικά του ντοκιμαντέρ, η Μινόγκ τονίζει πως ήταν δική της απόφαση να μοιραστεί τώρα αυτή την πληροφορία και πως διαγνώστηκε μετά από έναν απλό προληπτικό έλεγχο: «Σίγουρα υπάρχει κάποιος εκεί έξω που χρειάζεται μια μικρή υπενθύμιση να κάνει εξετάσεις… Η έγκαιρη διάγνωση ήταν πολύτιμη και είμαι ευγνώμων που σήμερα είμαι καλά».

KYLIE: Η ζωή και οι συνεργασίες μιας σταρ

Κατά τη διάρκεια των τριών επεισοδίων του KYLIE, η τραγουδίστρια επιτυχιών όπως Can’t Get You Out of My Head και Spinning Around μοιράζεται βίντεο και φωτογραφίες από το προσωπικό της αρχείο και μιλά για την άνοδό της στη διεθνή φήμη: «Υπήρχαν εκπλήξεις παντού — του τύπου ‘Αυτό ήταν καλό. Αυτό δεν έπρεπε ποτέ να συμβεί’. Ήταν σαν να υπήρχαν κόσμοι μέσα σε κόσμους στο αρχείο μου», ανέφερε σε συνέντευξή της στο πρακτορείο Reuters σχετικά με τα γυρίσματα.

«Είναι ευχάριστη έκπληξη που μπορώ να αναγνωρίσω τον εαυτό μου από την αρχή… Δεν ξέρω αν έχω αλλάξει τόσο πολύ. Το επίπεδο εμπειρίας μου σίγουρα έχει αλλάξει… Αλλά μπορώ να δω τον σπόρο αυτού που ήμουν και αυτό είναι πραγματικά συγκινητικό». Για την εξέλιξή της όλα αυτά τα χρόνια σημειώνει: «Απλά ακολουθώ το ένστικτό μου. Πηγαίνω όπου με εμπνέει κάθε φορά. Πιστεύω ότι όλα όσα κάνω εξαρτώνται απ’ όσα έχω ήδη κάνει».

Το ντοκιμαντέρ περιλαμβάνει ακόμη συνεντεύξεις με τη Ντάνι Μινόγκ, αδελφή της Κάιλι και επίσης τραγουδίστρια, τον παλιό συμπρωταγωνιστή της στη σειρά Neighbours Τζέισον Ντόνοβαν, καθώς και τον τραγουδιστή Νικ Κέιβ.

Η Μινόγκ έκανε τα πρώτα της βήματα στην αυστραλιανή σαπουνόπερα Neighbours τη δεκαετία του ’80 πριν ξεκινήσει μια λαμπρή μουσική πορεία με επιτυχίες όπως The Loco-Motion και I Should Be So Lucky. Έχει πουλήσει πάνω από 80 εκατομμύρια δίσκους παγκοσμίως και έχει κερδίσει πολλά βραβεία, μεταξύ των οποίων δύο Grammy.

«Η δημιουργία αυτού του ντοκιμαντέρ ήταν μια συναισθηματική διαδρομή και πράξη πίστης. Είμαι ενθουσιασμένη που μπορείς να ταξιδέψεις μαζί μου και με τον σκηνοθέτη Μάικλ Χαρτ μέσα από τη ζωή και την καριέρα μου αλλά και κάποιους σημαντικούς ανθρώπους, τόπους και στιγμές. Θα γελάσεις και θα κλάψεις… Εγώ πάντως το έκανα!», εξηγεί η ίδια σε ανάρτησή της στο Instagram όπου αριθμεί 3,3 εκατομμύρια ακολούθους.

Το έργο, που περνά στη φάση χρηματοδότησης, ερευνά τη βιομηχανία της μόδας αξίας 3 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, αναλύοντας το περιβαλλοντικό και ανθρώπινο κόστος ενός κλάδου που βασίζεται στην ταχύτητα και την κλίμακα. Παράλληλα, φωτίζει τους σχεδιαστές και τους πρωτοπόρους που επιχειρούν να αλλάξουν το σύστημα εκ των έσω.

Το ντοκιμαντέρ αντλεί υλικό από το ομώνυμο βιβλίο της Τόμας, το οποίο είχε διακριθεί ως το καλύτερο βιβλίο για τη βιωσιμότητα στη μόδα από τον The Independent και χαρακτηρίστηκε από το The New Yorker ως «μια ματιά στο πώς η καταναλωτική συμπεριφορά μπορεί να συμφιλιωθεί με τη βιωσιμότητα».

Πρωταγωνιστές και δημιουργική ομάδα

Το «Fashionopolis» θα περιλαμβάνει συνεντεύξεις με κορυφαίες προσωπικότητες του χώρου, όπως σχεδιαστές, πολιτικούς, ακτιβιστές εργασίας και καινοτόμους που επιδιώκουν συστημικές αλλαγές. Το θέμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τη Μπλάνσετ, που συχνά προβάλλει την ανάγκη για βιώσιμες πρακτικές μέσω των δημόσιων εμφανίσεών της.

Ο Χόλζεμερ έχει σκηνοθετήσει ντοκιμαντέρ για εμβληματικές μορφές της μόδας, του θεάτρου και της φωτογραφίας, όπως τα «Martin Margiela: In His Own Words», «Dries», «Thom Browne: The Man Who Tailors Dreams» και «Leica – A Century of Vision».

Η Ντάνα Τόμας θεωρείται μία από τις σημαντικότερες δημοσιογράφους μόδας με έμφαση στη βιωσιμότητα. Συνεργάζεται επί χρόνια με τους The New York Times, παρουσιάζει το βραβευμένο podcast «TheGreen Dream» και έχει γράψει σενάρια όπως το «Salvatore: Shoemaker of Dreams», που έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Βενετίας το 2020.

Η Τόμας έχει επίσης συγγράψει το «Deluxe: How Luxury Lost Its Luster», που μεταφέρθηκε στη σειρά ντοκιμαντέρ «Kingdom of Dreams». Όταν κυκλοφόρησε το «Fashionopolis», το Publishers Weekly το χαρακτήρισε ως «λεπτομερώς τεκμηριωμένο» και «ένα κάλεσμα για πιο υπεύθυνες πρακτικές στη μόδα».

Συνεργάτες στην παραγωγή

Στην παραγωγή συμμετέχει επίσης η δημοσιογράφος μόδας Μπρόνγουιν Κόσγκρεϊβ, γνωστή από τη συμπαραγωγή του «The Super Models» (Apple TV) που εξιστορεί τις καριέρες των Ναόμι Κάμπελ, Σίντι Κρόφορντ, Λίντα Εβανγκελίστα και Κρίστι Τέρλινγκτον. Έχει επίσης επιμεληθεί τα ντοκιμαντέρ «Manolo: The Boy Who Made Shoes For Lizards» και «Larger Than Life: The Kevyn Aucoin Story».

Η Ντανιέλ Περίσι, με εμπειρία σε διεθνείς παραγωγές όπως τα «Anbessa», «Every Last Child» και «Lights of Rome», αναλαμβάνει χρέη εκτελεστικής παραγωγού.

Όραμα για ένα νέο μέλλον στη μόδα

«Στην καρδιά του ‘Fashionopolis’ βρίσκεται η πίστη ότι η μόδα μπορεί να μεταμορφωθεί σε κάτι πιο υπεύθυνο και όμορφο», δήλωσε ο Χόλζεμερ. «Πάντα με γοήτευε η δημιουργικότητα αυτού του χώρου. Με αυτό το φιλμ θέλω να παρουσιάσω εκείνους που φέρνουν την αλλαγή χωρίς να επιρρίπτω ευθύνες, αλλά εμπνέοντας διάλογο και ελπίδα».

Η Τόμας πρόσθεσε: «Γνωρίζουμε σχεδιαστές, ακτιβιστές και πρωτοπόρους που εργάζονται για να αλλάξουν τη μόδα από μέσα — αποδεικνύοντας πως οι καθημερινές μας επιλογές μπορούν να χτίσουν ένα πιο δίκαιο και όμορφο μέλλον».

Η Dirty Films παράγει έργα για τηλεόραση και κινηματογράφο σε ποικίλα είδη κι έχει στο ενεργητικό της το βραβευμένο podcast «Climate of Change». Μεταξύ άλλων έχει υπογράψει τα «Mrs. America», «Stateless», «Truth», «Carol», «Little Fish», «Apples» και «The Turning».

Σπουδάσατε ψυχολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο κι από το 2008 ως σήμερα, εργάζεστε ως δημοσιογράφος σε διάφορα μέσα, εστιάζοντας κυρίως σε θέματα ανθρώπινων δικαιωμάτων και κοινωνικής ανισότητας. Τι σας οδήγησε να στραφείτε σε αυτά τα θέματα;

Η αλήθεια είναι πως, τα τελευταία χρόνια, έχω κάνει μια επαγγελματική μετάβαση, από τη δημοσιογραφία στο ντοκιμαντέρ και τη συγγραφή είτε κειμένων ανάλυσης, είτε πιο λογοτεχνικών, αλλά το πεδίο του ενδιαφέροντός μου παραμένει ίδιο. Δηλαδή τα ζητήματα φύλου με μια διαθεματική προσέγγιση, τα ανθρώπινα δικαιώματα, ο κρατικός αυταρχισμός, η ακροδεξιά βία, οι έννοιες του τραύματος και του πένθους. Αυτό που με οδήγησε εκεί και με κρατάει εκεί είναι πρωταρχικά το βίωμα και η πρόσληψη του κόσμου. Με απασχολούν την ίδια με έναν τρόπο συγκροτητικό και θεωρώ πως είναι απολύτως κρίσιμα για το πώς υπάρχουμε, πως πράττουμε, πώς σχετιζόμαστε μεταξύ μας και διαμορφώνουν την ποιότητα του βλέμματος που ρίχνουμε πάνω στη ζωή.

Θυμάμαι ότι το 2003, με την εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ, πραγματοποιήθηκαν μεγαλειώδεις διαδηλώσεις εκατομμυρίων ανθρώπων σε μεγάλο μέρος του κόσμου, δείχνοντας τα ισχυρά αντανακλαστικά ενός αντιπολεμικού κινήματος. Σήμερα, 23 χρόνια μετά, δε φαίνεται να υπάρχει αντίστοιχη μαζική αντίδραση απέναντι σε έναν ακόμη άδικο πόλεμο. Πού πιστεύετε ότι οφείλεται αυτή η διαφορά;

Όντως, τις θυμάμαι κι εγώ γιατί ήταν πάνω στην ενηλικίωσή μου κι από τις πρώτες μου εμπειρίες στον δρόμο. Σίγουρα είναι αποκαρδιωτικό το ότι σήμερα δεν έχουμε αντίστοιχες κινητοποιήσεις, ενώ είναι επιτακτικό. Εικάζω πως υπάρχουν αρκετοί λόγοι που συμβαίνει αυτό σχετιζόμενοι με την κυκλικότητα των ίδιων των κοινωνικών κινημάτων, που διανύουν περιόδους ύφεσης και άνθησης, με τη ματαίωση που βιώνει ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού από τα συνεχόμενα κρισιακά σπιράλ, με την αποσύνδεση από τα μεγάλα οράματα, με τους πολύ σκληρούς όρους επιβίωσης που σε στραγγίζουν από χρόνο, ενέργεια, δυνατότητες επεξεργασίας αυτού που συμβαίνει. Ωστόσο, δε μπορώ να παραβλέψω πως σε ένα τέτοιο συγκείμενο, σε μια εποχή διεθνούς αντιδραστικοποίησης, παρακολουθήσαμε να ραγίζει το συμπαγές τοίχος λογοκρισίας και τιμωρίας που ορθώθηκε από τις δυτικές εξουσίες για τη γενοκτονία στη Γάζα.

Εκατομμύρια άνθρωποι βγήκαν στο δρόμο για τη Γάζα, δημιουργήθηκαν γενναίες και συγκινητικές πρωτοβουλίες, όπως το Global Sumud Flotilla, έγιναν παρεμβάσεις σε θεσμούς, σε φεστιβάλ, σε πανεπιστήμια. Δεν είναι πολύ. Τίποτα δεν είναι πολύ μπροστά στο διαρκές αποικιοκρατικό έγκλημα που συντελείται στα παλαιστινιακά εδάφη και στον συγκλονιστικό αγώνα των Παλαιστινίων για ζωή και ελευθερία. Έχει σημασία όμως να διαφυλάξουμε αυτή τη συλλογική εμπειρία της αλληλέγγυας δράσης, γιατί κατά τη γνώμη μου η πιο συντριπτική ήττα που μπορούμε να υποστούμε είναι να πιστέψουμε ότι δε μπορούμε να κάνουμε τίποτα.

Έχοντας ως αφορμή τον συνεχιζόμενο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, παρατηρώ ότι η πλειονότητατων ελληνικών ΜΜΕ τα τελευταία χρόνια προσεγγίζειτις κρίσιμες διεθνείς εξελίξεις (και όχι μόνο) μέσα από το πρίσμα της εγχώριας μικροπολιτικής αντιπαράθεσης. Συχνά, ως βασικό σημείο αναφοράς τίθεται η στάση της κυβέρνησης και των διεθνών της συμμαχιών, αντί για μια τεκμηριωμένη παρουσίαση των γεγονότων. Ποιοι παράγοντες, κατά τη γνώμη σας, έχουν συμβάλει σε αυτή την υποβάθμιση της ποιότητας της ενημέρωσης στην Ελλάδα;

Τα ελληνικά μίντια, πέρα από τα συστημικά προβλήματα διαπλοκής με την πολιτική εξουσία και τα οικονομικά συμφέροντα, πέρασαν μια τρομερή κρίση τη μνημονιακή περίοδο που είχε σαν αποτέλεσμα τη διάλυση των εργασιακών σχέσεων, την απόλυση πολλών εργαζομένων, την επισφαλειοποίηση και τη συνακόλουθη αποεπένδυση από το περιεχόμενο. Δε νομίζω ότι συνήλθαν ποτέ από τότε. Αντίθετα, η πρόσδεση στην πολιτική εξουσία έγινε ακόμα πιο ισχυρή και εξόφθαλμη με αντίτιμο, καθιστώντας τα σε μεγάλο βαθμό ανυπόληπτα.

Από την άλλη, θα πω πως ακόμα και μέσα σε αυτές τις αποπνικτικές συνθήκες, έχουμε εξαιρετικές/ους δημοσιογράφους που επιμένουν στην τεκμηρίωση, στην κριτική στην εξουσία, στη συνομιλία με την κοινωνία, στις δεοντολογικές αρχές. Επίσης, για πρώτη φορά ίσως, στη δική μας γενιά τουλάχιστον, έχουμε μια αξιοσημείωτη και αξιοθαύμαστη πανσπερμία ανεξάρτητων δημοσιογραφικών ερευνητικών ομάδων, όπως το Reporters United, το Solomon, το Inside Story και άλλες που κάνουν απίστευτη δουλειά με κορωνίδα την αποκάλυψη του σκανδάλου των υποκλοπών. Έχει νόημα να τα θυμόμαστε κι αυτά, να στηρίζουμε την προσπάθεια γιατί είναι πολύτιμη για τη δημοκρατία.

Έχετε συμμετάσχει, μεταξύ άλλων, στη δημιουργία σειρών ντοκιμαντέρ. Μια τέτοια σειρά είναι «Οι κυρίες του ρεμπέτικου», που προβάλλεται στην κρατική τηλεόραση, όπου υπογράφετε το σενάριο και συμμετέχετε στην αρχισυνταξία. Τι κρατάτε περισσότερο από αυτές τις γυναίκες και ποιος ήταν ο ρόλος τους στη διαμόρφωση της μουσικής κουλτούρας;

Κρατάω το πείσμα τους, την επιμονή τους να μπουν στον ανδροκρατούμενο και στιγματισμένο κόσμο του ρεμπέτικου σε μια εποχή που οι γυναίκες στην Ελλάδα δεν είχαν καν το δικαίωμα της ψήφου και ο μόνος χώρος που θεωρούνταν κοινωνικά κατάλληλος γι’ αυτές ήταν το σπίτι τους. Το ότι εκείνες οι γυναίκες τόλμησαν να σταθούν δίπλα στους άνδρες, να τραγουδήσουν, να διεκδικήσουν να πληρώνονται, να αμφισβητήσουν δηλαδή τη νόρμα, είναι από μόνο του μια ρήξη.

Μαζί με τη Νίνα Μαρία Πασχαλίδου γράψατε και σκηνοθετήσατε την ταινία «Survivors – Ξαναγράφοντας τον μύθο της». Μιλήστε μας για αυτή τη δουλειά και για το τι προσπαθήσατε να αναδείξετε μέσα από αυτήν.

Θα επαναλάβω κάτι που έχω γράψει κι άλλη φορά γιατί συνοψίζει το τι σημαίνει για μένα αυτή η ταινία: Όταν ξεκινήσαμε να συζητάμε για το Survivors, εγώ δεν ήμουν καν έγκυος. Τώρα που η ταινία μας έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, η κόρη μου είναι τριών ετών και χαίρομαι που κάποια στιγμή θα μπορέσει να τη δει. Μέσα από τις ιστορίες τριών καταπληκτικών γυναικών, νιώθω ότι βλέπουμε τη συλλογική μας ιστορία από την εποχή του μύθου, την ιστορία γυναικών και θηλυκοτήτων που έχουν υποστεί βία, που έχουν υπάρξει θύματα αλλά δεν είναι μόνο θύματα, είναι και μαχήτριες. Παρακολουθώντας την πορεία τριών γυναικών – επιζωσών έμφυλης βίας προς την ενδυνάμωση, μας ενδιαφέρει να μείνει ανοιχτός αυτός ο ορίζοντας του απεγκλωβισμού και να αναδειχθεί η μετασχηματιστική πνοή της φεμινιστικής αλληλεγγύης.

Ποιες είναι οι αιτίες που το 2026, σε μια σύγχρονη κοινωνία, όχι μόνο δεν έχει λυθεί το ζήτημα της ισότητας των φύλων, αλλά το μοτίβο της έμφυλης βίας επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά;

Η αιτία είναι η πατριαρχία και η διαπλοκή της με τα συστήματα ηγεμονίας του καπιταλισμού και του εθνοφυλετισμού και είναι κάτι που με διαφορετικές εκφάνσεις και διαφορετική ένταση, ισχύει σε παγκόσμιο επίπεδο. Από εκεί και πέρα, μιλώντας για την Ελλάδα ειδικότερα και για την εποχή μας, είναι αναγκαίο να επισημανθεί πως πάρά το γεγονός ότι αυτά τα θέματα πλέον έχουν αποκτήσει ορατότητα, πως έχουν γίνει επεξεργασίες, πως έχουν κατατεθεί προτάσεις, η θεσμική απροθυμία για οποιαδήποτε πρωτοβουλία στην κατεύθυνση της πρόληψης και της αντιμετώπισης είναι μνημειώδης και αρκούντως εύγλωττη.

Ενδεικτικά, θα αναφέρω κάποια από τα πράγματα που θα έπρεπε να είχαν γίνει: θεσμική αναγνώριση της γυναικοκτονίας, ενίσχυση του δικτύου δομών και υπηρεσιών για κακοποιημένες γυναίκες, εξατομικευμένο σχέδιο διαφυγής με τη συνδρομή και την προστασία του κρατικού μηχανικισμού για κάθε γυναίκα και θηλυκότητα που βρίσκεται σε απειλή, μακροπρόθεσμο πλάνο διασφάλισης της οικονομικής επιβίωσης για τις επιζώσες, δημιουργία εξειδικευμένων rapecenters σε κάθε πόλη, δημιουργία οικογενειακών δικαστηρίων για ταχείες και αποτελεσματικές εκδόσεις αποφάσεων, πρόσβαση σε δωρεάν και εξειδικευμένη νομική και ψυχολογική αρωγή για όλες τις επιζώσες, ευθυγράμμιση της δικαστικής λειτουργίας με τη νομολογία περί αποφυγής δευτερογενούς θυματοποίησης. Αυτά είναι κάποια άμεσα μέτρα που αν είχαν ληφθεί κάποιες θα είχαν σωθεί. Αλλά η Πολιτεία αδιαφορεί, συνεπικουρεί τον οργανωμένο μσογυνισμό με ρυθμίσεις όπως ο νόμος για την υποχρεωτική συνεπιμέλεια και πουλάει ποινικό λαϊκισμό που δε λύνει κανένα απολύτως πρόβλημα.

Πρόσφατα ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης μου είπε με αφορμή την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή: «το γεγονός αυτό άγγιξε και ευαισθητοποίησε την πλειοψηφία της κοινωνίας (μεταξύ άλλων) γιατί έχουμε απομακρυνθεί τόσο πολύ από τέτοιες στάσεις ζωής, ώστε μας φαίνονται σχεδόν αδιανόητες. Πολλοί άνθρωποι ζηλεύουν αυτούς τους ανθρώπους, όχι επειδή εκτελέστηκαν, αλλά επειδή είχαν μια αλύγιστη πίστη στις ιδέες τους». Είμαστε στ’ αλήθεια τόσο μακριά από το θάρρος και έχουμε χάσει την πίστη μας;

Πιστεύω πως μας διαπέρασε ένα ρίγος συγκλονισμού ακριβώς γιατί σ’ αυτά τα ιστορικά ντοκουμέντα βρήκαμε ένα θραύσμα καθαρής και γενναιόψυχης μνήμης, το οποίο το έχουμε ανάγκη σε ενεστώτα χρόνο που νιώθουμε συρρικνωμένες/οι. Έχουμε ανάγκη να θυμηθούμε ότι υπήρξαν αυτοί οι άνθρωποι, ότι η καλύτερη εκδοχή του εαυτού δεν είναι κάτι αφηρημένο και απροσδιόριστο, είναι σάρκινη, είναι κομμάτι της συλλογικής μας ιστορίας και μπορεί να μας εμπνεύσει ξανά.

Ποια είναι τα πλάνα σας από δω και πέρα; Υπάρχει κάποια έντονη επιθυμία να ασχοληθείτε με κάποιο συγκεκριμένο θέμα;

Είναι μια αρκετά πυκνή περίοδος για μένα, με δημιουργικές, αλλά και εξουθενωτικές σε ορισμένες περιπτώσεις όψεις. Αρκετά πράγματα για τα οποία εργάστηκα για καιρό έχουν πάρει πλέον υλική υπόσταση, οπότε είναι ακόμα στην αρχή της διαδρομής τους που ελπίζω να είναι μεγάλη. Δηλαδή το βιβλίο που συνεπιμεληθήκαμε με τον Αντώνη Γαλανόπουλο εκδόθηκε πρόσφατα σε μια συνεργασία του Eteron με τις εκδόσεις Τόπος, ο θεατρικός μας μονόλογος «Μέσα στο ναρκοπέδιο, μου είπαν πως θα μάθω να χορεύω» έχει ολοκληρώσει τον πρώτο του κύκλο, αλλά πιστεύω ότι έχει να κάνει πολλά σλάλομ ακόμα ανάμεσα σε νάρκες και η ταινία μας μόλις έκανε πρεμιέρα και ξεκινάει το ταξίδι της για να βρει το κοινό της. Στο Eteron, ετοιμάζουμε αρκετά ενδιαφέροντα καινούρια projects και στις αρχές του καλοκαιριού θα είναι έτοιμο ένα ντοκιμαντέρ του κάνουμε με τη Νιόβη Αναζίκου για το Κέντρο Διοτίμα με θέμα τη φροντίδα. Οπότε επιστρέφω πάντα στα θέματα που με ταλανίζουν με έναυσμα το συλλογικό βίωμα. Σκέφτομαι, όμως, πως σε μια ιστορική συγκυρία που δεν προσφέρεται για πλάνα, σχεδιασμούς κα όνειρα, μάλλον το σημαντικότερο πλάνο είναι να πιστέψουμε πως αξίζει να παλέψουμε για κάτι καλύτερο από τη δυστοπία που ζούμε.

Σας ευχαριστώ πάρα πολύ γι’ αυτή την κουβέντα, κυρία Λούκα!

Κι εγώ!

Μασήστε τσίχλα με πλαστικά. Αγοράστε ένα σνακ τυλιγμένο σε πλαστικό και λάβετε μια απόδειξη τυπωμένη σε χαρτί με πλαστική επίστρωση. Επιστρέφοντας σπίτι, βγάζετε το φαγητό από τη συσκευασία του, το μαγειρεύετε με πλαστικά σκεύη, αποθηκεύετε τα περισσεύματα σε πλαστικά δοχεία και καθαρίζετε με απορρυπαντικά που περιέχουν και αυτά πλαστικά – όλα μέσα σε πλαστικές φιάλες. Βουρτσίζετε τα δόντια σας με μια πλαστική οδοντόβουρτσα και οδοντόκρεμα με προσμίξεις πλαστικού. Και στο τέλος της ημέρας, ξανά στο κρεβάτι.

Ο κατάλογος των τρόπων με τους οποίους η ανθρωπότητα οδηγείται στην αυτοκαταστροφή είναι μακρύς και διαρκώς αυξανόμενος, αλλά το ντοκιμαντέρ The Plastic Detox έρχεται να τονίσει ότι η αλόγιστη χρήση των παραγόμενων από πετροχημικά πλαστικών πρέπει να μας απασχολήσει σοβαρά. Εστιάζει ιδιαίτερα σε μία συνέπεια των μικροπλαστικών – των απειροελάχιστων σωματιδίων που εισέρχονται στο σώμα μας αφού αποκολληθούν από την επιφάνεια του πλαστικού: τη διαταραχή του ενδοκρινικού συστήματος. Αυτοί οι μικροσκοπικοί εισβολείς διαταράσσουν τις ορμόνες μας και συμβάλλουν σε ποικίλα προβλήματα υγείας, όπως η υπογονιμότητα.

Αυτό είναι και το βασικό θέμα της πρωταγωνίστριας του ντοκιμαντέρ, της επιδημιολόγου Shanna Swan, η οποία στο βιβλίο της “Count Down” (2021) υποστηρίζει ότι τα χημικά των πλαστικών αποτελούν σημαντικό παράγοντα στη μείωση του αριθμού των σπερματοζωαρίων. (Το ντοκιμαντέρ δεν εμβαθύνει στη διαμάχη σχετικά με τη δυσκολία μέτρησης της πραγματικής επικινδυνότητας των μικροπλαστικών, καθώς κάποιες έρευνες έχουν δώσει υπερβολικά νούμερα.)

Η δράση της Shanna Swan και τα ζευγάρια

Η Swan, δυναμική γιαγιά έξι εγγονιών και προγιαγιά ενός πολύτιμου μικρού, μας «κερδίζει» με ένα πείραμα που θυμίζει reality show. Επισκέπτεται τη Φλόριντα, την Καλιφόρνια και το Άινταχο, όπου βρίσκει έξι ζευγάρια που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί και τους προκαλεί να ζήσουν για τρεις μήνες περιορίζοντας δραματικά την έκθεσή τους στα πλαστικά.

Όπως μια “Queer Eye” που προσφέρει γυάλινα μπουκάλια αντί για καλύτερα τζιν ή μια Μαρί Κόντο που φέρνει χαρά αντικαθιστώντας τις πλαστικές σπάτουλες με ξύλινες, ή ακόμα σαν μια Supernanny που έρχεται… χρόνια πριν γεννηθεί το παιδί σας για να βοηθήσει, η Swan ανατρέπει τις καθημερινές συνήθειες των συμμετεχόντων. Τα ντουλάπια αναστατώνονται. Οι επισκέψεις στο σούπερ μάρκετ μετατρέπονται σε προειδοποιήσεις για τον όγκο των βλαβερών προϊόντων στα ράφια.

Τα ζευγάρια, που προσπαθούν μάταια να αποκτήσουν παιδί για χρονικό διάστημα από 22 μήνες έως 10 χρόνια, μιλούν συγκινητικά για τη θλίψη τους να παραμένουν άτεκνα. Οι σύντροφοι αισθάνονται ανήμποροι να κάνουν ευτυχισμένο τον άνθρωπο που αγαπούν, καθώς οι Γιορτές της Μητέρας ή του Πατέρα περνούν απαρατήρητες και οι οικογενειακές ή φιλικές συγκεντρώσεις γίνονται υπενθυμίσεις της άπιαστης χαράς της γονεϊκότητας.

Το παγκόσμιο πρόβλημα των πλαστικών

Αν και οι προσωπικές ιστορίες είναι συγκινητικές, λειτουργούν ως αφετηρία για το ευρύτερο θέμα του The Plastic Detox. Το ντοκιμαντέρ εγκαταλείπει συχνά το πείραμα για να εξηγήσει τον μηχανισμό ενός προβλήματος τόσο τρομακτικού όσο και εξοργιστικού: το μέγεθός του φαίνεται αδύνατον να αντιμετωπιστεί.

Παρουσιάζεται σύντομα η ιστορία των πλαστικών: πώς έγιναν πιο προβληματικά όταν ανακαλύφθηκε ότι μπορούν να παραχθούν φθηνά από ορυκτά καύσιμα, πόσο πανταχού παρόντα είναι σήμερα, αλλά και πώς η ρύπανση από την παραγωγή και τη διάθεσή τους αποτελεί περιβαλλοντική καταστροφή – ακόμη και πριν καν ληφθούν υπόψη τα μικροπλαστικά.

Αποκαλύπτεται πώς οι πετροχημικές εταιρείες δημιούργησαν μύθους περί εύκολης ανακύκλωσης των πλαστικών, ενώ παράλληλα χρησιμοποιούν την ισχύ και τον πλούτο τους για να επηρεάζουν κυβερνήσεις. Ένα εντυπωσιακό αρχειακό στιγμιότυπο από ακρόαση της Γερουσίας στις ΗΠΑ το 2011, δείχνει τον John Kerry να πιέζει εκπρόσωπο της Υπηρεσίας Τροφίμων & Φαρμάκων (FDA) να παραδεχτεί ότι τα στοιχεία τους για την τοξικότητα των πλαστικών προέρχονται από τις ίδιες τις κατασκευάστριες εταιρείες.

Γίνονται συγκρίσεις με ζητήματα όπως η αμόλυβδη βενζίνη ή ο καπνός, όπου αναγνωρίστηκε η βλάβη κι ελήφθησαν μέτρα – όμως στην περίπτωση των πλαστικών, δεν έχει γίνει σχεδόν τίποτα επαρκές για τον περιορισμό της ζημιάς.

Η παγκόσμια πρόκληση και η ελπίδα αλλαγής

Όχι όλα όσα παρουσιάζονται μεταφέρονται αυτούσια στο Ηνωμένο Βασίλειο, αφού οι ΗΠΑ έχουν ιδιαίτερα χαλαρούς κανονισμούς – αν και αυτό τονίζει πως οι αυστηρότερες ευρωπαϊκές ρυθμίσεις αποτελούν προνόμιο της συμμετοχής στην ΕΕ. Παρόλα αυτά, το κάλεσμα δράσης του The Plastic Detox είναι παγκόσμιο.

Το ντοκιμαντέρ υποστηρίζει ένθερμα ανεξάρτητους παραγωγούς που δημιουργούν βιολογικά προϊόντα χωρίς πλαστικό στους κλάδους μόδας, ομορφιάς και ειδών σπιτιού και εξυμνεί τους ακτιβιστές στη Λουιζιάνα που εμπόδισαν την κατασκευή ενός εργοστασίου χημικών δισεκατομμυρίων δολαρίων δίπλα στα σπίτια τους. Η διάγνωση είναι ξεκάθαρη: η βαθύτερη αιτία του προβλήματος είναι η επιδίωξη αέναου κέρδους.

Μετά από όλη αυτή τη ζοφερή ανάλυση, οι τελικές επισκέψεις της Swan στα έξι ζευγάρια προσφέρουν δάκρυα χαράς: το μικρό αυτό πείραμα είχε εντυπωσιακά αποτελέσματα – κάποια πέρα από το αν πέτυχαν εγκυμοσύνη ή όχι. Μένει όμως το ερώτημα: αλλάζουν στ’ αλήθεια τρόπο ζωής όσοι βλέπουν τέτοιες ταινίες; Το The Plastic Detox είναι σαφές: πρέπει πραγματικά να αλλάξουμε συνήθειες – κι έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας.

Με πληροφορίες από The Guardian

Στην Αθήνα, θα πραγματοποιηθεί ειδική προβολή του ντοκιμαντέρ την Κυριακή 30 Νοεμβρίου στις 16.00 στον κινηματογράφο Δαναό, όπου μετά το τέλος της ταινίας, θα ακολουθήσει Q&A με τη σκηνοθέτιδα.

Σύνοψη

Όταν η Ολυμπιονίκης Σοφία Μπεκατώρου αποκαλύπτει δημόσια τον βιασμό της από ισχυρό παράγοντα της Ελληνικής Ιστιοπλοϊκής Ομοσπονδίας, πυροδοτεί το κίνημα #MeToo στην Ελλάδα και δίνει τη δύναμη σε εκατοντάδες γυναίκες να σπάσουν τη δική τους σιωπή. Μία από αυτές είναι η Αμαλία, νεαρή πρωταθλήτρια της ιστιοπλοΐας, η οποία αποφασίζει να καταγγείλει τον πρώην προπονητή της για τη συστηματική κακοποίηση που υπέστη από εκείνον ανάμεσα στα 11 και τα 13.

Το TACK παρακολουθεί τις δύο γυναίκες επί δύο χρόνια καταγράφοντας τη ζωή και τον αγώνα τους κατά τη διάρκεια της δίκης-ορόσημο, την πρώτη του ελληνικού #MeToo. Σκίτσα animation ζωντανεύουν τη σκληρή ακροαματική διαδικασία, στη διάρκεια της οποίας η Αμαλία υφίσταται εξαντλητικές καταθέσεις, victim blaming και συνεχείς απόπειρες αμφισβήτησης της αξιοπιστίας της. Ταυτόχρονα η Σοφία έρχεται ξανά αντιμέτωπη με το τραύμα και τη σχέση με τον πατέρα της, ενώ πιέζει για θεσμικές μεταρρυθμίσεις.

Οι δύο γυναίκες συνειδητοποιούν ότι ο αγώνας τους για να αλλάξει η ελληνική κοινωνία, είναι ακόμα στην αρχή. Έτσι, θα χρειαστεί να κάνουν tack, όπως ακριβώς οι ιστιοπλόοι, όταν ελίσσονται ανάμεσα στους αντίθετους ανέμους.

Πληροφορίες

Κινηματογράφος Δαναός (Κηφισίας 109, Αμπελόκηποι)
Κυριακή 30 Νοεμβρίου 2025
Ώρα Έναρξης: 16.00
Πληροφορίες και προπώληση εδώ

Παρουσία της σκηνοθέτριας Βάνιας Τέρνερ, με την οποία θα ακολουθήσει Q&A μετά την προβολή.

Η ταινία έκανε την ελληνική πρεμιέρα της κατά τη διάρκεια του 26ου Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης όπου απέσπασε 5 διακρίσεις (Βραβείο WIFT-Women in Film & Television, Βραβείο της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου FIPRESCI, Βραβείο Καλύτερης Ταινίας από την Επιτροπή Νεότητας Φοιτητών Πανεπιστημίων Θεσσαλονίκης, Βραβείο ΕΡΤ, Ειδική μνεία Διεθνούς Διαγωνιστικού Τμήματος Newcomers).

Έκτοτε, το ντοκιμαντέρ έχει προβληθεί και διακριθεί σε πολυάριθμα φεστιβάλ σε Ελλάδα και εξωτερικό (Regional Jury Award και Abakus Foundation Audience Award for Exceptional Discussion στο One World International Human Rights Documentary Film Festival, FIWOM.Choice Award – Grand Prix στο 17o Film Festival for Women’s Rights στη Νότια Κορέα, Ειδική μνεία Διεθνούς Διαγωνιστικού Τμήματος Ντοκιμαντέρ στο 53ο Διεθνές Φεστιβάλ Molodist στην Ουκρανία, Βραβείο Μουσικής για τον Νίκο Βελιώτη και Δεύτερο Βραβείο Καλύτερης Ελληνικής Ταινίας Ντοκιμαντέρ Μεγάλου Μήκους στο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Ιεράπετρας, κ.ά.)

Σημείωμα σκηνοθέτριας

Το TACK είναι μια πολύ προσωπική καταγραφή της ζωής και του αγώνα δύο γυναικών για δικαίωση. Οι ζωές της Σοφίας και της Αμαλίας διασταυρώνονται όταν η Αμαλία αποφασίζει να στείλει μήνυμα στη Σοφία, λίγες ημέρες μετά τη δημόσια μαρτυρία της για τον βιασμό της από έναν ισχυρό παράγοντα της ιστιοπλοΐας. Από εκείνη τη στιγμή και έπειτα ξεκινά ένας δικαστικός αγώνας εναντίον του πρώην προπονητή της Αμαλίας.

Η ταινία ακολουθεί και παρατηρεί τις δύο γυναίκες επί δύο χρόνια περίπλοκων και επώδυνων δικαστικών διαδικασιών. Οι ζωές τους στην ταινία εκτυλίσσονται παράλληλα: Άρχισα να κινηματογραφώ τη Σοφία, ενώ γινόταν εθνικό σύμβολο, χωρίς να γνωρίζω τι θα ακολουθήσει κι ενώ το κύμα των καταγγελιών είχε μόλις αρχίσει να ξεδιπλώνεται. Λίγο μετά γνώρισα την Αμαλία και ξεκίνησα να περνάω χρόνο μαζί της και να κινηματογραφώ την ίδια και την οικογένειά της.

Αναπτύχθηκε μεγάλη οικειότητα μεταξύ μας, καθώς και με τις οικογένειές τους. Ιδιαίτερα στο διάστημα της δίκης, η κάμερά μου έγινε κατά κάποιον τρόπο αποθετήριο των δικών τους σκέψεων και συναισθημάτων. Έτσι, μου ανοίχτηκε ένα παράθυρο στον κόσμο του σύνθετου ψυχικού τραύματος και στο πώς αυτό επηρεάζει τα θύματα και τους κοντινούς τους ανθρώπους – κανείς δεν μένει αλώβητος όταν γίνεται ένας βιασμός.

Θέλησα όμως να προχωρήσω και πέρα από τη ζωή των πρωταγωνιστριών, για να αφηγηθώ την ιστορία ενός σαθρού συστήματος ποινικής δικαιοσύνης και πώς αυτό κατακερματίζει τα θύματα. Μέσα από αυτή την οδυνηρή καταγραφή, ελπίζω να προβληματίσω για την έλλειψη ειδικής εκπαίδευσης των δικαστών και συνηγόρων σε θέματα έμφυλης βίας και παιδικής κακοποίησης, αλλά και την απουσία ενός γενικού πλαισίου προστασίας των θυμάτων. Ελπίζω ακόμα να δημιουργήσω ερωτήματα για το πώς οι σεξιστικές αντιλήψεις, η κυρίαρχη κουλτούρα, η τοξικότητα και η νοσηρότητα απομονώνουν, στιγματίζουν και φιμώνουν τα θύματα, ακόμα και όταν αυτά είναι παιδιά.

Το υβριδικό ντοκιμαντέρ του Γιάννη Δημολίτσα και του Τομ Βολφ δημιουργήθηκε μέσα από το χρονικό της παγκόσμιας περιοδείας του θεατρικού έργου Maria Callas – Letters and Memoirs, η οποία διήρκεσε από τον Νοέμβριο του 2019 έως τον Ιανουάριο του 2023. Παρακολουθούμε και συγκρίνουμε δύο διαφορετικές εποχές, τη σημερινή και εκείνη κατά την οποία η Κάλλας έφθασε στο απόγειο της δόξας της, ενώ ταυτόχρονα συμμετέχουμε και γινόμαστε μάρτυρες ενός ουσιαστικού διαλόγου ανάμεσα στη σπουδαία σύγχρονη Ιταλίδα ηθοποιό και τη φωνή που σημάδεψε τον 20ό αιώνα: δύο γυναίκες που, παρά το διαφορετικό τους υπόβαθρο, συναντιούνται εκ των υστέρων χάρη στην αγάπη τους για την τέχνη.

Αποσπώντας εξαιρετικές κριτικές και ταξιδεύοντας στα σημαντικότερα φεστιβάλ της Ευρώπης και της Αμερικής (Festival del Cinema di Roma, October 2023, 46o Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, Οκτώβριος 2023. MoMA, New York, June 2024, San Sebastián International Film Festival, September 2024, Lyon Lumière Festival 2024 , Festival international du film de Marrakech 2024) η ταινία που εξερευνά σε βάθος τη ζωή της θρυλικής σοπράνο, με πρωταγωνίστρια την Μόνικα Μπελούτσι, αποτελεί μια διεθνή συμπαραγωγή Γαλλίας, Ιταλίας και Ελλάδας.

Μια ιδέα που ξεκίνησε από το ντοκουμέντο του ταλαντούχου Έλληνα κινηματογραφιστή Γιάννη Δημολίτσα στο Ηρώδειο το 2021, επιστρέφει στην Αθήνα τέσσερα χρόνια μετά, για να ολοκληρώσει θριαμβευτικά τον κύκλο της διεθνούς επιτυχίας αυτής της μεγάλης ταινίας. Ένα ντοκουμέντο που είχε ως αφετηρία την παράσταση «Μαρία Κάλλας: επιστολές και αναμνήσεις» σε παραγωγή του πολιτιστικού οργανισμού «Λυκόφως», με την οποία η Μόνικα Μπελούτσι ανέβηκε για πρώτη φορά στη σκηνή του θεάτρου, χαρίζοντας τρεις ανεπανάληπτες ιστορικές βραδιές στο Ηρώδειο το 2021, με την πρωτοφανή ζήτηση των Ελλήνων θεατών να ξεπερνά ότι γνωρίζαμε μέχρι τότε για τα sold out θεάματα.

Η ταινία θα προβληθεί στην Αθήνα για πρώτη φορά, με αφορμή τα γενέθλια της Μαρίας Κάλλας την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου στις 8μμ στο Θέατρο Παλλάς, παρουσία της Ιταλίδας σταρ. Μετά την προβολή θα ακολουθήσει ανοιχτή συζήτηση του κοινού με τη Μόνικα Μπελούτσι την οποία θα συντονίσει ο Ορέστης Ανδρεαδάκης.

Προμηθευτείτε έγκαιρα τα εισιτήριά σας για αυτή τη μαγική βραδιά εδώ

Το υβριδικό ντοκιμαντέρ «Μαρία Κάλλας – Μόνικα Μπελούτσι: Μια Συνάντηση» προσφέρει μια εις βάθος εξερεύνηση της ζωής της θρυλικής σοπράνο και επικεντρώνεται στους προσωπικούς αγώνες και την ανθεκτικότητα που καθόρισαν το ταξίδι της Κάλλας στη ζωή και στην επιτυχία.

Η Κάλλας δεν ήταν απλώς μια παγκοσμίου φήμης σοπράνο – ήταν μια γυναίκα που ξεπέρασε τις αντιξοότητες, μετατρέποντας τον πόνο της σε δύναμη. Η ερμηνεία της Μπελούτσι αποτυπώνει τη χάρη της Κάλλας, ακόμη και στις πιο ευάλωτες στιγμές της, αναδεικνύοντας το πιο σιωπηρό κεφάλαιο της ζωής της.

Για την Μπελούτσι, το να μπει στη θέση της Κάλλας ήταν μια βαθιά προσωπική εμπειρία. Συνδέθηκε με την ευθραυστότητα της Κάλλας και την ίδια στιγμή και τη δύναμή της.

Αυτή η ταινία αποκαλύπτει τον άνθρωπο πίσω από το είδωλο, αντανακλώντας και το καλλιτεχνικό ταξίδι της ίδιας της Μπελούτσι, καθώς τιμά την πολυπλοκότητα που μεσολαβεί ανάμεσα στη ντίβα και στη γυναίκα.

Αποτελεί, επίσης, ένα πολύτιμο τεκμήριο της διεθνούς περιοδείας της θεατρικής παράστασης «Μαρία Κάλλας: επιστολές και αναμνήσεις». Κατά τη διάρκεια της περιοδείας παρατηρούμε και συγκρίνουμε δύο διαφορετικές εποχές –τη σημερινή και εκείνη στην οποία μεσουρανούσε η Κάλλας– ενώ ταυτόχρονα γινόμαστε κοινωνοί και μάρτυρες ενός ουσιώδους διαλόγου ανάμεσα στη σπουδαία σύγχρονη Ιταλίδα ηθοποιό και στη φωνή που σημάδεψε τον 20ό αιώνα. Δυο γυναίκες που παρά τις διαφορετικές τους καταβολές συναντιούνται ετεροχρονισμένα χάρη στην αγάπη τους για την τέχνη.

Πληροφορίες

Μαρία Κάλλας – Μόνικα Μπελούτσι: Μια συνάντηση

Festival del Cinema di Roma, Οκτώβριος 2023

46o Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, Οκτώβριος 2023

MoMA, New York, Ιούνιος 2024

San Sebastián International Film Festival, Σεπτέμβριος 2024

Lyon Lumière Festival, Οκτώβριος 2024

Θέατρο Παλλάς, 5 Δεκεμβρίου 2025

Η ματιά αυτή στις σκέψεις της Γκούντολ παρουσιάζεται στο ντοκιμαντέρ του Netflix “Famous Last Words”, που γυρίστηκε τον Μάρτιο και παρέμεινε αδημοσίευτο μέχρι τον θάνατό της την περασμένη εβδομάδα σε ηλικία 91 ετών. «Υπάρχουν άνθρωποι που δεν συμπαθώ και θα ήθελα να τους βάλω σε ένα από τα διαστημόπλοια του Μασκ και να τους στείλω στον πλανήτη που είναι σίγουρος ότι θα ανακαλύψει», λέει στον δημοσιογράφο Μπραντ Φάλτσακ στη διάρκεια της αποκαλυπτικής 55λεπτης συνέντευξης για τη ζωή, το έργο και την κληρονομιά της.

Όταν ο Φάλτσακ τη ρωτά αν ο ίδιος ο Μασκ, ιδρυτής της SpaceX και σύμμαχος του Τραμπ, θα ήταν ανάμεσά τους, η Γκούντολ απαντά: «Ω, φυσικά. Αυτός θα ήταν ο οικοδεσπότης. Μπορείς να φανταστείς ποιον θα έβαζα σε αυτό το διαστημόπλοιο. Μαζί με τον Μασκ, θα ήταν ο Τραμπ και μερικοί από τους πραγματικούς υποστηρικτές του».

Στη συνέχεια προσθέτει: «Θα έβαζα επίσης μέσα τον Βλαντίμιρ Πούτιν, τον πρόεδρο της Κίνας Σι Τζινπίνγκ, σίγουρα τον Μπενιαμίν Νετανιάχου και την ακροδεξιά κυβέρνησή του. Να τους βάλουμε όλους σε αυτό το διαστημόπλοιο και να τους στείλουμε μακριά».

Κριτική στους ισχυρούς και η επιθετικότητα των χιμπατζήδων

Δεν είναι η πρώτη φορά που η Γκούντολ, γνωστή για τη δράση της υπέρ του περιβάλλοντος, ασκεί κριτική ειδικά στον Τραμπ. Σε συνέντευξή της το 2022 στο MSNBC είχε δηλώσει ότι ο πρώην πρόεδρος επέδειξε «την ίδια συμπεριφορά με ένα αρσενικό χιμπατζή όταν ανταγωνίζεται για κυριαρχία. Στέκεται όρθιος, περπατά με αλαζονεία, παρουσιάζει τον εαυτό του ως μεγαλύτερο και πιο επιθετικό απ’ όσο είναι πραγματικά για να εκφοβίσει τους αντιπάλους του».

Στη συνέντευξή της στο Netflix – την πρώτη μιας νέας σειράς που καταγράφει τις σκέψεις εμβληματικών προσωπικοτήτων για να μεταδοθούν μετά τον θάνατό τους – εξηγεί περαιτέρω: «Έχουμε, ενδιαφέρον, δύο τύπους κυρίαρχων. Ο ένας χρησιμοποιεί μόνο επιθετικότητα· επειδή είναι δυνατός και πολεμά, δεν διαρκεί πολύ. Άλλοι χρησιμοποιούν το μυαλό τους – ένας νεαρός αρσενικός θα προκαλέσει έναν ανώτερο μόνο αν έχει δίπλα του έναν φίλο ή συχνά τον αδελφό του. Αυτοί διαρκούν πολύ περισσότερο».

Η Γκούντολ εξετάζει επίσης την «πολιτικοποίηση» της συμπεριφοράς και τι δίδαξαν οι μελέτες της σχετικά με τις επιθετικές συμπεριφορές ομάδων ανθρώπων και χιμπατζήδων απέναντι σε κάτι που θεωρούν εχθρικό, ακόμα κι αν δεν υπάρχει πραγματική απειλή. «Οι χιμπατζήδες βλέπουν έναν ξένο από γειτονική κοινότητα, ενθουσιάζονται, σηκώνεται η τρίχα τους, αγγίζουν ο ένας τον άλλον, έχουν πρόσωπα γεμάτα θυμό και φόβο· αυτό μεταδίδεται στους υπόλοιπους και όλοι γίνονται επιθετικοί», αναφέρει.

«Είναι μεταδοτικό», προσθέτει. «Ορισμένες διαδηλώσεις που γίνονται βίαιες σαρώνονται σαν κύμα. Όλοι θέλουν να συμμετέχουν στην επιθετικότητα – προστατεύουν την περιοχή ή διεκδικούν κυριαρχία».

Ελπίδα για τη νέα γενιά παρά τις προκλήσεις

Όταν ρωτήθηκε αν θεωρεί πως ισχύει το ίδιο για τους ανθρώπους, απαντά: «Πιθανώς, κάποιες φορές ναι. Αλλά πιστεύω πραγματικά ότι οι περισσότεροι άνθρωποι είναι καλοί». Η μεγαλύτερη ελπίδα της είναι να μεγαλώσει μια νέα γενιά συμπονετικών πολιτών μέσω του προγράμματος “roots and shoots”. Ωστόσο αναρωτιέται: «Έχουμε χρόνο; Δεν ξέρω. Είναι πραγματικά ζοφερή εποχή».

Γεννημένη στο Λονδίνο, πέντε χρόνια πριν ξεσπάσει ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, η Γκούντολ παρομοιάζει τη σημερινή μάχη ενάντια στο σκοτάδι της πολιτικής με την αντίσταση της Βρετανίας στη ναζιστική Γερμανία και το πνεύμα επιμονής του Ουίνστον Τσόρτσιλ. «Αυτό δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν στιγμές κατάθλιψης – αλλά μετά βγαίνεις από αυτές και λες: “Δεν θα τους αφήσω να νικήσουν”», λέει.

«Είναι όπως ο Τσόρτσιλ στον πόλεμο – η διάσημη ομιλία του: “Θα πολεμήσουμε στις παραλίες, θα πολεμήσουμε στους δρόμους και στις πόλεις”, κι ύστερα στράφηκε σε έναν φίλο λέγοντας: “Και θα πολεμήσουμε με σπασμένα μπουκάλια γιατί αυτό μόνο έχουμε”».

Σε μήνυμα μετά τη συνέντευξη μπροστά στην κάμερα, η Γκούντολ κλείνει με λόγια ενθάρρυνσης για όσους αγωνίζονται ενάντια στην πολιτική καταπίεση και την κλιματική κρίση: «Ακόμα κι όταν ο πλανήτης είναι σκοτεινός, υπάρχει ελπίδα. Μην τη χάσετε. Αν χάσετε την ελπίδα, παύετε να δρας». Συμπληρώνει: «Αν θέλετε να σώσετε όσα όμορφα απέμειναν στον κόσμο – αν θέλετε να σώσετε τον πλανήτη για τις επόμενες γενιές, τα εγγόνια σας και τα δικά τους παιδιά – σκεφτείτε κάθε σας πράξη καθημερινά. Γιατί αν πολλαπλασιαστεί εκατομμύρια ή δισεκατομμύρια φορές, ακόμα κι οι μικρές πράξεις φέρνουν μεγάλες αλλαγές».

Πηγή: The Guardian

Το ντοκιμαντέρ απεικονίζει τις προσπάθειες της ισραηλινής κυβέρνησης να αναγκάσει τους Παλαιστίνιους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους στο Masafer Yatta στη νότια Δυτική Όχθη. Οι σκηνοθέτες είχαν προσκαλέσει δώδεκα ντόπιους και διεθνείς δημοσιογράφους να επισκεφθούν και να παρακολουθήσουν την επιδεινούμενη βία από Ισραηλινούς εποίκους και τις κατεδαφίσεις στο χωριό καταγωγής του Adra, At-Tuwani. Αλλά οι δημοσιογράφοι και μια αντιπροσωπεία της Παλαιστινιακής Αρχής εμποδίστηκαν από τις ισραηλινές δυνάμεις, οι οποίες δήλωσαν ότι είχαν ένταλμα για τη δημιουργία σημείου ελέγχου.

Σε ένα βίντεο που δημοσίευσε ο Abraham στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ακούγεται να λέει σε Ισραηλινούς στρατιώτες: «Ξέρετε ότι είναι δημοσιογράφοι. Έρχονται να δουν την καταστροφή στο Masafer Yatta, τον τρόπο που καταστρέφετε την κοινότητα, ότι η βία των εποίκων είναι επικίνδυνη». Ένας Ισραηλινός αξιωματικός απαντά στο βίντεο ότι η απαγόρευση στους δημοσιογράφους να περάσουν στη Δυτική Όχθη γίνεται για να διατηρηθεί η «τάξη» στην περιοχή.

Τη δεκαετία του ’90, η Masafer Yatta είχε οριστεί ως ζώνη εκπαίδευσης με πραγματικά πυρά όπου ο ισραηλινός στρατός ασκεί πλήρη έλεγχο. Η Δυτική Όχθη φιλοξενεί περίπου 3 εκατομμύρια Παλαιστίνιους, αλλά και περίπου 500.000 Ισραηλινούς που ζουν σε οικισμούς που θεωρούνται παράνομοι βάσει του διεθνούς δικαίου. Τον Μάρτιο, λίγες μόνο εβδομάδες αφότου η ταινία “No Other Land” κέρδισε το Όσκαρ καλύτερου ντοκιμαντέρ, ο Hamdan Ballal, συν-σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ μαζί με τους Adra, Abraham και Rachel Szor, δέχτηκε επίθεση και ξυλοκοπήθηκε άγρια ​​από Ισραηλινούς εποίκους κοντά στο χωριό του και στη συνέχεια συνελήφθη και κρατήθηκε όλη τη νύχτα σε στρατιωτική εγκατάσταση.

«Αυτοί οι αστυνομικοί και οι στρατιώτες που βρίσκονται εδώ τώρα για να αποτρέψουν τα διεθνή μέσα ενημέρωσης, όχι μόνο δεν έρχονται για να αποτρέψουν τη βία των εποίκων, αλλά συχνά συμμετέχουν σε αυτήν», δήλωσε ο Abraham στο γαλλικό πρακτορείο ειδήσεων AFP, το οποίο βρισκόταν στις εγκαταστάσεις έχοντας προσκληθεί στην περιοδεία των μέσων ενημέρωσης. Ο Abraham πρόσθεσε ότι προσπαθεί να εμμείνει στην ελπίδα ότι η επιτυχία της ταινίας “No Other Land” στα Όσκαρ θα βοηθήσει στην ευαισθητοποίηση του κόσμου και στον τερματισμό της βίας στους οικισμούς του Masafer Yatta. «Δυστυχώς, ο κόσμος τώρα το γνωρίζει, αλλά δεν υπάρχει καμία δράση», δήλωσε στο AFP.

Πηγή: Variety

Σε μια εγκάρδια δήλωση, ο Mescal μοιράστηκε την εμπειρία του παρακολουθώντας την ταινία σε ένα κατάμεστο θέατρο του Μπρούκλιν, εκφράζοντας τη βαθιά λύπη και αναστάτωσή του για την περιορισμένη διανομή της. Τόνισε τη σημασία της ενίσχυσης των παλαιστινιακών φωνών και ιστοριών, υπογραμμίζοντας τον τρόπο απεικόνισης στην ταινία της καταστροφής παλαιστινιακών χωριών στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. «Θυμάμαι ότι καθόμουν εκεί σε ένα κατάμεστο θέατρο στο Μπρούκλιν και ήμουν τόσο βαθιά αναστατωμένος που η ταινία δεν είχε πάρει διανομή, σε εκείνο τη χρονική στιγμή τουλάχιστον, ακόμα δεν ξέρω αν έχει διανεμηθεί εκεί. Έζησα μια πολιτιστική στιγμή όπως με μια ταινία σαν κι αυτή, που είναι τόσο τρομερά θλιβερό να βλέπεις σε μια αίθουσα. Η ιστορία που αισθάνομαι ότι έπρεπε να ειπωθεί περισσότερο λογοκρίθηκε, όπως μου φάνηκε. Και το συναίσθημα στο δωμάτιο ήταν μεγάλο φόβος και θλίψη και ένιωθα ότι η ταινία ήταν μεγαλύτερη από τους τέσσερις τοίχους στους οποίους την παρακολουθούσαμε».

Το “No Other Land”, η ιστορία των Παλαιστινίων ακτιβιστών που αγωνίζονται για να προστατεύσουν τις κοινότητές τους από την κατεδάφιση από τον ισραηλινό στρατό, κέρδισε το Όσκαρ καλύτερου ντοκιμαντέρ νωρίτερα φέτος.

Οι συν-σκηνοθέτες της ταινίας, ο Παλαιστίνιος ακτιβιστής Basel Adra και ο Ισραηλινός δημοσιογράφος Yuval Abraham χρησιμοποίησαν τις ομιλίες τους για να ζητήσουν να σταματήσει η «εθνοκάθαρση του παλαιστινιακού λαού».

Η ταινία ακολουθεί τον ακτιβιστή Adra καθώς κινδυνεύει να συλληφθεί για να τεκμηριώσει την καταστροφή της γενέτειράς του, την οποία οι Ισραηλινοί στρατιώτες γκρεμίζουν για να χρησιμοποιήσουν ως ζώνη στρατιωτικής εκπαίδευσης.

Πηγή: Arab news