Η ομάδα του Βασίλη Σφακιανόπουλου, ιδρυτή της πάντα παρούσας ομάδας Save your hood, ξεκινά σήμερα για το νησί. Ο ίδιος, μοιράστηκε στο προσωπικό του προφίλ στο Facebook μια φωτογραφία του μακρινού 2012, όταν το νησί αντιμετώπιζε και υπέμενε τις φλόγες ξανά – ο εχθρός είναι γνώριμος από τότε – σκέψεις, απελπισία, αλλά και ελπίδα, απαραίτητη συμβολή στο τέλος του πύρινου εφιάλτη.

«Χίος 2012 – Χίος 2025. Μια φωτογραφία. Ένα μόνο κλικ που φυλάκισε μια και μόνο στιγμή από την κόλαση της Χίου, το μακρινό 2012.

Τότε που η μοίρα με ήθελε φαντάρο, πάνω σε αυτό το χώμα που το κατάτρωγε η φωτιά. Τότε που το στρατόπεδο σήκωσε έναν αόρατο πόλεμο και εμείς, με τα άδεια από εμπειρία χέρια, κληθήκαμε να αντιμετωπίσουμε ένα θεριό που είχε ήδη καταπιεί χιλιάδες στρέμματα.

Μέσα στο χάος, μου δόθηκε η ευθύνη. Ένα τσούρμο από άγνωστα πρόσωπα, φαντάροι από άλλες μονάδες, κάτω από τις οδηγίες μου. Θυμάμαι ακόμα, σαν μια πικρή γεύση, εκείνη τη φευγαλέα, πλανεμένη περηφάνια που ένιωσα. Μια αναγνώριση που γρήγορα θα γινόταν στάχτη.

Οι ώρες που ακολούθησαν ήταν η ίδια η παράνοια ντυμένη με φλόγες. Το τέρας δεν ήταν ένα. Γεννούσε συνεχώς νέα μέτωπα, ξεφύτρωνε σε απρόσμενα σημεία, ανατρέποντας κάθε μας σχέδιο, κάθε μας βήμα. Οι διαταγές έρχονταν αντιφατικές, η μία ακύρωνε την άλλη μέσα στον ασύρματο, δημιουργώντας ένα οργανωτικό χάος που, σμίγοντας με την απειρία μας, γινόταν ένας συνδυασμός πιο εκρηκτικός και από την ίδια τη φωτιά.

Με πλημμύρισε η οργή. Μια καθαρή, καυτή οργή. Οργή για τα αόρατα χέρια που έσπειραν αυτόν τον όλεθρο. Οργή για την κραυγαλέα έλλειψη οργάνωσης που μας άφηνε εκτεθειμένους. Οργή για την παντελή απουσία εκπαίδευσης των συμμάχων μου, που κοιτούσαν τις φλόγες με το ίδιο δέος και την ίδια άγνοια με εμένα. Μα πάνω απ’ όλα, οργή για τη συλλογική μας αδυναμία να σταματήσουμε αυτό το θεριό που μας κύκλωνε, που μας έπνιγε, που χόρευε πάνω στις στάχτες των ελπίδων μας.

Τέσσερις μέρες μετά, σιωπή. Το μέτωπο, εξαντλημένο πια, είχε αφήσει πίσω του μόνο το μαύρο. Λίγο αργότερα, ήρθε η ψυχρή επιβεβαίωση. Συστηματικοί εμπρησμοί. Ένα έγκλημα με δράστες-φαντάσματα που δεν βρέθηκαν ποτέ.

Κοιτάζω το σήμερα και νιώθω το παρελθόν να αναπνέει στον σβέρκο μου. Το σκηνικό, στοιχειωτικά ίδιο, μα ο ρόλος μου έχει αλλάξει. Δεν είμαι πια μέρος της μάχης, μα σιωπηλός δέκτης των ειδήσεων. Ισχυρές ενδείξεις εμπρησμού, πολλαπλές εστίες να ξεπηδούν σαν κακοήθεις όγκοι μακριά από τα ενεργά μέτωπα, η ΔΑΕΕ να σπεύδει στο νησί. Η ίδια παράσταση, ο ίδιος αόρατος εχθρός, η ίδια οργή. Μόνο που τώρα τη βιώνω από την άλλη πλευρά της οθόνης, γνωρίζοντας πως το θεριό δεν πέθανε ποτέ. Απλώς, περίμενε.

Και η ερώτηση επιστρέφει, δεκατρία χρόνια μετά, ίδια κι απαράλλαχτη. Γιατί; Θα μπορούσε το χέρι που βάζει τη φωτιά να είναι το ίδιο; Πώς χωράει σε μια ανθρώπινη ψυχή τόση ευκολία στο να κάνει τα πάντα στάχτη, χωρίς να λογαριάζει στρέμματα, κόπους, ζωές; Και γιατί, ενώ κύλησαν δεκατρία χρόνια, το τέλος του έργου μοιάζει να μην έχει αλλάξει;

Κι όμως, κάτι άλλαξε. Εγώ άλλαξα. Εκείνες οι ημέρες μέσα στον καπνό και την απόγνωση, έσωσα την πρώτη μου ζωή απο τη φωτιά. Ήταν η μόνη μου ηλιαχτίδα σε όλο αυτό το σκοτάδι.
Κατάλαβα οτι ίσως όλο αυτό που πέρασα να είχε ένα νόημα.

Σήμερα, δεκατρία χρόνια μετά, δεν επιστρέφω εγώ στο νησί. Ούτε ο ανίδεος φαντάρος, ούτε καν ο ώριμος Βασίλης. Επιστρέφει η κληρονομιά εκείνης της φωτιάς και το μάθημα μου. Στο νησί μεταβαίνει η στελεχωμένη, εκπαιδευμένη μου ομάδα. Αυτοί που θα ψάξουν κάτω από τα αποκαΐδια με τη γνώση και τον συντονισμό που εγώ δεν είχα. Αυτοί που θα σώσουν, καλύτερα και από εμένα, οτιδήποτε αντιστέκεται ακόμα στον θάνατο.

Να βρουν την ελπίδα και να μας την φέρουν πίσω.»

Φωτογραφία: Βασίλης Σφακιανόπουλος

Το διεθνές τουριστικό site αναφέρει στο σχετικό άρθρο του πως «η Σύρος ένα μαγευτικό νησί του Αιγαίου, εδραιώνει διαρκώς την θέση της ως ένας από τους κορυφαίους πολιτιστικούς προορισμούς της Ελλάδας, εντασσόμενη στις τάξεις άλλων πολιτιστικών κόμβων παγκοσμίου φήμης, όπως του Σάλτσμπουργκ στην Αυστρία, του Εδιμβούργου στη Σκωτία, της Αβινιόν στη Γαλλία, της Φλωρεντίας στην Ιταλία και της Πράγας στη Τσεχία. Αυτές οι περιοχές γνωστές για τις πλούσιες καλλιτεχνικές τους παραδόσεις, τα φεστιβάλ και τα ζωντανά πολιτιστικά δρώμενα, έχουν πλέον ένα άξιο “συνοδοιπόρο” στη Σύρο, η οποία συνεχίζει να προσελκύει έναν αυξανόμενο αριθμό διεθνών και εγχώριων επισκεπτών μέσα από ένα πολιτιστικό πρόγραμμα που προσφέρει ευρεία γκάμα εκδηλώσεων, από κλασική μουσική μέχρι σύγχρονο χορό».

Το εκτενές αφιέρωμα του «Travel and Tour World» τονίζει στη συνέχεια πως «ο Δήμος Σύρου-Ερμούπολης παρουσίασε ένα συναρπαστικό πρόγραμμα για το 2025, με τίτλο «Σύρος – Πολιτισμός 2025» με πάνω από 50 πολιτιστικές εκδηλώσεις από τον Μάιο έως τον Νοέμβριο.Το πρόγραμμα περιλαμβάνει πλήθος φεστιβάλ υψηλού κύρους, συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις, χορευτικές εκδηλώσεις και δραστηριότητες για παιδιά, αναδεικνύοντας την αφοσίωση του νησιού στη διατήρηση και την προώθηση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν την ποικίλη καλλιτεχνική προσφορά του νησιού, από μουσικές παραστάσεις παγκόσμιας κλάσης έως εκθέσεις σύγχρονης τέχνης».

Εστιάζοντας στον ενισχυτικό ρόλο του Δήμου και της τοπικής κοινωνίας, το αφιέρωμα καταλήγει πως «η επιτυχία του πολιτιστικού προγράμματος της Σύρου είναι αποτέλεσμα της στενής συνεργασίας μεταξύ του Δήμου, των τοπικών φορέων και διαφόρων πολιτιστικών οργανισμών.

Ο Δήμαρχος Αλέξανδρος Αθανασίου κάνει λόγο για την ικανότητα του προγράμματος να προσφέρει τόσο παραδοσιακές όσο και σύγχρονες πολιτιστικές εμπειρίες με εκδηλώσεις που θα πραγματοποιηθούν με φόντο τα εκπληκτικά ιστορικά αξιοθέατα του νησιού, αναδεικνύοντας τη δέσμευση της Σύρου τόσο στη διατήρηση της πλούσιας κληρονομιάς, όσο και στην υιοθέτηση των σύγχρονων πολιτιστικών τάσεων. Η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Θωμαή Μενδρινού τόνισε επιπλέον τον ρόλο του πολιτισμού στη σύνδεση των κοινοτήτων και στην ενίσχυση της δημιουργικής έκφρασης».

Πηγή: Lifo.gr

Πώς θα φτάσεις, λοιπόν

Στο νησί, φτάνει κανείς μόνο με θαλάσσιο ταξί. Με το αυτοκίνητο μέχρι τον Αλογόπορο, έπειτα επιβίβαση στο θαλάσσιο ταξί κι από εκεί κι έπειτα, αρχίζει η θάλασσα, το πράσινο, τα βουνά. Αυτοκίνητο ούτε για πλάκα. Είναι εντελώς άχρηστο, γιατί το νησάκι περπατιέται ολόκληρο άνετα σε λίγες μόνο ώρες. Ησυχία και ομορφιά κι ελάχιστοι μόνιμοι κάτοικοι, που ζουν από τις επιχειρήσεις τους στο νησί: τα παραδοσιακά ταβερνάκια, τα ενοικιαζόμενα και τα καφενεία.

Τι θα φας

Το αυτονόητο, φρέσκο ψαράκι, δηλαδή. Και ό,τι άλλο βγάζει η θάλασσα. Οι επιλογές είναι ατελείωτες και νοστιμότατες.

Πού θα μείνεις

Υπάρχουν διαθέσιμοι ξενώνες, αλλά και μερικές σουίτες. Επίσης, θα έλεγες «ναι» στη διαμονή στο Μοναστήρι της Παναγιάς Ευαγγελίστριας, στην κορυφή του λόφου του νησιού; Μιλάμε για έναν μεγαλοπρεπή ναό, που ξεκίνησε να οικοδομείται από τους πειρατές το 1825, μετά την εύρεση της περίφημης Εικόνας της Παναγίας, στη ρίζα κάποιου δέντρου. Όσο περίεργο κι αν ακούγεται, όσοι επιλέγουν να μείνουν σε κάποιο από τα 100 κελιά της Ιερής Μονής, απολαμβάνουν και με το παραπάνω τη μαγευτική θέα, την απομόνωση, το πρωινό στην πλακόστρωτη αυλή και την απόλυτη γαλήνη. Και το πιο σουρεαλιστικό; Ένα ζευγάρι μένει εκεί με λιγότερα από 10 ευρώ την ημέρα.

Για μπανάκι;

Οι παραλίες είναι ελάχιστες, αλλά το καταλληλότερο κάδρο για να χωρέσεις και να ξαναγεννηθείς. Οι ντόπιοι αναφέρονται σε αυτές ως Αφέτκα, Αγία Σοφία και Πράσινη Άμμος. Νερά καθαρά, απάτητα σημεία, όπου το μπάνιο δεν είναι απλώς δροσιά, αλλά σκέτη τελετουργία ηρεμίας.

Το Τρίκερι δεν το θυμάσαι, το νοσταλγείς.

Φωτογραφίες: Shutterstock

Ήταν Ιούλιος 2007 (άλλη φάση τότε)

Με μια σκηνή και λίγα υπάρχοντα. Έτσι ξεκίνησα. Από έναν Πειραιά που ζεματούσε. Εννοείται Ιούλιος, εννοείται θα ξεπερνούσα τις εφτά μέρες, στο κάμπινγκ της Αιγιάλης. Ποιος μένει ατάραχος ενώ διασχίζει το Αιγαίο; Ούτε ένας. Από το καράβι που θα μοίραζε κόσμο σε Δονούσα, Κουφονήσια και Αστυπάλαια, στην Αμοργό κατέβηκαν πολλοί. Άνθρωποι σε έξαψη, άφηναν πίσω τους μιαν αγχωμένη Δευτέρα για να ζουμάρουν μια μπλε πιτσιλιά, 136 ναυτικά μίλια από την πύλη Ε6.

Στήσαμε τη σκηνή, ελεύθεροι και χαρούμενοι. Χωρίς να μας νοιάζει που δεν υπήρχε μισό δεντράκι κοντά μας ή εντελώς ομαλό έδαφος. Κάτι πετρούλες κάτω από το στρώμα, που άφηναν σημάδια στο μάγουλό μου, κάτι τζιτζίκια σε ντελίριο, αλλά εγώ..

Από τα ντους μέχρι τη σκηνή, με το μαγιό. Από το κάμπινγκ μέχρι το Que, με το μαγιό. Μέχρι το βράδυ, στη θάλασσα. Ενυδατωμένα βλέμματα. Μέρα με τη μέρα, η φιγούρα μας εναρμονίζεται με την απλότητα της ντόπιας ζωής. Όπου και να βρεθείς, αυτό που ξετυλίγεται μπροστά σου, σού προκαλεί παραλυσία. Στα μονοπάτια, μυρίζει κάτι σαν θυμάρι. Ο φίλος μου παραιτείται από την προσπάθεια να αφαιρέσει και τα υπόλοιπα αγκαθάκια (αχινού) από την αριστερή του φτέρνα. Μια άχρονη στιγμή στον Μούρο. Μια αιωνιότητα στα Θολάρια. Γλυκό του κουταλιού μαζί με έναν καφέ που μυρίζει κάρδαμο. Η Αμοργός μας τρέλανε. Ένα σπιτάκι, ναι, αυτό θα ήθελα. Ένα μόνιμο σπιτάκι που το χειμώνα «θα χαλάει» η πρόσοψή του από τα κύματα και το καλοκαίρι, με υπομονή, θα το φέρνω στα ίσα του εγώ.

Οι αφαιρετικές εικόνες, οι λευκές, οι μπλε γραμμές, το περιεκτικό μοτίβο, η μόνιμη διαφυγή προς τη θάλασσα. Δεν ξέρω τι άλλο μπορεί να θέλει ο άνθρωπος. Δεν ξέρω αν υπάρχει άλλη αλήθεια που να ορίζει τη χορτασμένη του χαρά από αυτό που φέρουν οι Κυκλάδες. Δανείζομαι μικρό βιβλιαράκι από την παρέα της διπλανής σκηνής. Δεν το τελειώνω.

Στη Χώρα της Αμοργού, για κάμποσα λεπτά, κι αφού έχω ακουμπήσει το κεφάλι μου στον ασβεστωμένο τοίχο του «Γιασεμιού», έφτιαχνα εικόνες μιας πιθανής ζωής σε αυτό το μικρό νησάκι. Να κάνω μαθήματα σε κανά σχολείο, να μάθω να ψαρεύω, να μη σταματήσω τα μπάνια ούτε τον Δεκέμβρη, να κάνω εκεί Χριστούγεννα και να περιμένω να κυλήσει ο χρόνος μέχρι τους θριάμβους του επόμενου καλοκαιριού.

«Δεν είναι εύκολο», είπαν οι δύο φίλοι μου, «κράτα τις αποστάσεις σου για να αυξάνεις την ένταση». Η κουβέντα συνεχίστηκε στο μικρό νησάκι της Γραμβούσας. Μετάγγιση αγριότητας στις φλέβες μας. Μιλάμε με κάτι Γάλλους, στα ελληνικά. «Ακ, τάλασσα». Το νησί δονείται. Αντέχει τόσους και τόσους διψασμένους. Δεν εξαντλείται η καθαρή του πληρότητα. Με τίποτα. Ένα μουσικό χαλί, μόνιμο και διαπεραστικό, σε κάθε σημείο αυτού του τόπου. Leonard Cohen και “Bird on the Wire”.

Η Ξ., η μικρή μου αδερφή, για πρώτη φορά επισκέφθηκε το νησί στα 10 της. Ένα κοριτσάκι με πολλά μωβ κοκαλάκια κι ένα άσπρο φουστάνι με λεκέ παγωτού και τις δέκα μέρες που τριγυρνούσε στην Αιγιάλη. Ένα πρωί, με μια κάμερα στο χέρι, τραβούσε τον εαυτό της. «Καλώς ήρθατε στη σκηνή μας, που χωράνε όλα μας τα πράγματα. Να μια κατσαρολίτσα, να και το καλάμι για το ψάρεμα, να κι εγώ. Πετάω. Δε φαίνεται»;

Ψάχνω κάτι πιο αφοπλιστικό από αυτή τη σκηνή με το ανυποψίαστο κορίτσι. Δεν έχω βρει. Δεν ξέρω αν θα βρω όσα χιλιόμετρα κυκλαδικής μνήμης και να προσθέσω στην ιστορία μου.

Στο ημερολόγιό μου γράφω:
Βουνό Κρίκελος στο νότιο τμήμα του νησιού. Χριστέ μου!
Ακρωτήριο Ξόδωτος. Άφωνη. Μόνο επιφωνήματα.
Λαγκάδα, Θολάρια, Ποταμός. Σε αυτά τα χωριά, αναθεμάτισα για τη θνητότητά μου.
Αιγιάλη. Ένα μπαράκι στη θάλασσα που δεν κλείνει ποτέ. Τρως φρούτα πάνω σε γιαούρτι και βυθίζεις τα πόδια σου στην άμμο. Ένας σκύλος γελάει με τη ραστώνη μας. Δεν τον παρεξηγώ. Δύση: Άντε να αγαπήσεις κόκκινους ήλιους αλλού.
Χώρα. Ποιος νους την έφτιαξε; Από ποια δεξαμενή άντλησε κέφι;

«Μπερδεύουνται κραυγές παιδιών με το κελάδημα του πουνέντε»
Γκάτσος φορ έβερ.

Υγ: Γύρισα τη μνήμη στο τότε για να θυμηθώ και τον τόπο και τον ενθουσιασμό. Εύκολο ήταν. Σήμερα, λέμε «οι Κυκλάδες». Λείπει το «μας». Και με λυπεί.

Πηγή φωτογραφιών: Shutterstock