Το «παράδοξο της αυτοπαρατήρησης» είναι μια έννοια της ψυχολογίας που περιγράφει την υπερβολική εστίαση στον εσωτερικό μας κόσμο. Το παράδοξο έγκειται στο γεγονός ότι η πολλή αυτοπαρατήρηση, αν και είναι χρήσιμη για να ενισχύσει την αυτογνωσία μας, μπορεί να μας οδηγήσει σε μεγαλύτερα ποσοστά άγχους, ανασφάλειας, ακόμα και ναρκισισμού. Ενώ ένας βαθμός αυτοπαρατήρησης χρειάζεται για την εξέλιξή μας, η υπερβολή μπορεί να μας παγιδέψει σε έναν φαύλο κύκλο αμφιβολίας, δυσαρέσκειας και ανάγκης για επιβεβαίωση.

Η τεχνολογία –και ειδικά τα social media− έχει διογκώσει αυτή την ελεύθερη πτώση προς τα μέσα, ανταμείβοντας συμπεριφορές που έχουν στόχο να τραβήξουν την προσοχή και κάνοντας τις συγκρίσεις συνεχείς και αναπόφευκτες. Μια λύση σε αυτό το πρόβλημα θα ήταν η έννοια του «ήσυχου Εγώ», ενός όρου που επινοήθηκε από ψυχολόγους το 2008. Το ήσυχο Εγώ δεν έχει να κάνει με την άρνηση του εαυτού μας ή με την ταπεινότητα με την παραδοσιακή έννοια. Πρόκειται για μια ισορροπημένη ταυτότητα που συνδυάζει την αυτογνωσία με το ενδιαφέρον για τους άλλους. Όσοι έχουν ήσυχο Εγώ αυτοπαρατηρούνται χωρίς να τους απορροφά τελείως ο εαυτός τους. Διαθέτουν ταπεινότητα, συμπόνια και την ικανότητα να μπαίνουν στη θέση του άλλου. Θέλουν να εξελιχθούν ως άνθρωποι αλλά η φιλοδοξία τους δεν τρέφεται από την ανάγκη για επαίνους ή την κυριαρχία επί των άλλων.

Τα ψυχολογικά οφέλη ενός πιο ήσυχου Εγώ είναι τεκμηριωμένα. Έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που καλλιεργούν αυτή τη νοοτροπία είναι πιο ικανοποιημένοι με τη ζωή τους, είναι συναισθηματικά ανθεκτικοί και έχουν την ικανότητα να προχωρήσουν ακόμα και μετά από τραυματικές καταστάσεις. Αντί να αναλώνονται σε συγκρίσεις ή να παρακινούνται από εγωιστικές ανασφάλειες, βρίσκουν γαλήνη στην αποδοχή και τη σύνδεση με τους άλλους και έναν σκοπό στη ζωή τους έξω από τον εαυτό τους. Αυτή η στάση ζωής συνδέεται με τις αρχαίες φιλοσοφικές παραδόσεις όπως η στωική ή η βουδιστική σκέψη, οι οποίες δίνουν έμφαση στην αποστασιοποίηση από το εγώ και στην καλλιέργεια αρετών όπως η συμπόνια, η σοφία και η εσωτερική γαλήνη.

Πώς αποκτά όμως κανείς αυτό το ήσυχο Εγώ; Ένας τρόπος είναι η ενασχόληση με χόμπι που προϋποθέτουν ή προωθούν τη συνήθεια του αναστοχασμού, όπως το να κρατάς ημερολόγιο ή να διαλογίζεσαι, αλλά και ο εθελοντισμός. Μπορούμε επίσης να θέτουμε στον εαυτό μας τα εξής ερωτήματα: «Τι μοναδικό έχω να προσφέρω;» και «Πώς μπορώ να βελτιώσω τη ζωή των γύρω μου;». Όλες αυτές οι κινήσεις μεταθέτουν την έμφαση από τον εγωκεντρισμό στην ουσιαστική σύνδεση με τον κόσμο μας.

Υπάρχουν και δύο σκέψεις που πρέπει να επαναλαμβάνουμε συχνά, σαν μάντρα. Η πρώτη είναι μια υπενθύμιση της ατέλειάς μας: «Μπορεί να κάνω και λάθος». Η σκέψη αυτή μας βοηθά να έχουμε ανοιχτό μυαλό και μειώνει τις αμυντικές συμπεριφορές μας. Η δεύτερη είναι «Δεν είμαι αυτό που νιώθω», μια τεχνική που μας βοηθά να διαχωρίσουμε την ταυτότητά μας από την παροδική συναισθηματική κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε κάθε φορά.

Η προσπάθεια να καλλιεργήσουμε ένα πιο ήσυχο Εγώ δεν είναι καλή μόνο για την προσωπική μας ευτυχία αλλά και για την υγεία της κοινότητας και της κοινωνίας μας. Σε μια κουλτούρα εθισμένη στον θόρυβο, την αναγνώριση και την επιβεβαίωση, η ταπεινότητα, η περιέργεια και η ήρεμη δύναμη ίσως είναι η πιο ριζοσπαστική και ικανοποιητική επιλογή που μπορούμε να κάνουμε.

Πηγή: Lifo.gr

Σε μια προσπάθεια των ερευνητών Carrie Haslam και Tamara Montrose (Hartpury College in England) να παρουσιάσουν μια εικόνα της ερωτικής ζωής των γυναικών ηλικίας 18-28 ετών σήμερα, διαπίστωσαν ότι το 76% επιθυμεί να παντρευτεί, σε αντίθεση με το υπόλοιπο (24%). Επιπλέον, το 52% ανέφερε έως πέντε ερωτικούς συντρόφους μέσα στα προηγούμενα χρόνια. Το 7,5% είπε ότι είχε τουλάχιστον 21 συντρόφους.

Στις επόμενες ερωτήσεις, σχετικά με τον τύπο άντρα που τις ελκύει, τα συμπεράσματα είναι ανησυχητικά: οι ναρκισσιστές φαίνεται να προκαλούν, αρχικά, τη μεγαλύτερη γοητεία σε μια γυναίκα. Δυστυχώς, αυτό δεν κρατάει πολύ γιατί από τη στιγμή που μια γυναίκα μπαίνει σε σχέση με ναρκισσιστή, σύντομα ξεκινούν τα προβλήματα. Μάλιστα ο τύπος του ναρκισσιστή φαίνεται να είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στις γυναίκες ανεξαρτήτως από τον αριθμό ερωτικών συντρόφων που είχαν στο παρελθόν. Η εξήγηση που δίνουν οι ερευνήτριες; Αυτοί οι τύποι φαίνονται ακαταμάχητοι επειδή έχουν την ικανότητα να συγκεντρώνουν χρήματα και εξουσία, ενώ παράλληλα είναι ευχάριστοι στην παρέα και γεμάτοι αυτοπεποίθηση.

Να σημειωθεί εδώ ότι η λέξη ναρκισσισμός χρησιμοποιείται στην καθομιλουμένη για να περιγράψει ένα υπέρμετρα εγωκεντρικό άνθρωπο. Οι ειδικοί ψυχικής υγείας, ωστόσο, χρησιμοποιούν τον όρο σε μια παθολογική κατάσταση, τη ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας, όπου τα συμπτώματα είναι τα εξής: κάποιος αισθάνεται εξαιρετικά σημαντικός, ζει σε έναν φανταστικό κόσμο που υποστηρίζει αυτή την ιδέα, επιζητά διαρκώς τον έπαινο και τον θαυμασμό, αισθάνεται ότι όλοι και όλα του ανήκουν, εκμεταλλεύεται τους άλλους χωρίς ενοχές και τύψεις και δεν διστάζει, συχνά, να τους υποτιμά και να τους εκφοβίζει.

Πηγή: Marie Claire

Μια ψυχική νόσος που την χαρακτηρίζει ένα στοιχείο: η ανάγκη για υπερβολικό θαυμασμό και προσοχή κι ακόμη η υπέρογκη τάση της αυτο-σημασίας. Αυτά σε συνάρτηση με την συμπεριφορά προς τους άλλους, τους οποίους τείνει να εκμεταλλεύεται και να χρησιμοποιεί, κατά βούληση και πάντα κατά σκοπό.

Πώς βλέπουν τον εαυτό τους οι ναρκισσιστές και τι νομίζουν για τους υπόλοιπους;

1. Αγαπώ πολύ τον εαυτό μου και πραγματικά το κάνουν και οι άλλοι. Ειλικρινά δε μπορώ να καταλάβω πώς θα μπορούσαν να μην το κάνουν.

2. Δεν χρειάζεται να απολογηθώ, αποδεχτείτε με και κατανοήστε πώς σκέφτομαι.

3. Μπορώ να σκέφτομαι και να λέω ό,τι θέλω.

4. Δεν έχω ανάγκη να απολογηθώ σε κανέναν σας. Εσείς, ωστόσο, πρέπει να με καταλάβετε, να αποδεχτείτε και να με ανεχτείτε ό,τι κι αν κάνω ή πω.

5. Πόσο λίγοι είμαστε σε αυτόν τον πλανήτη εμείς οι μοναδικοί.

6. Είμαι ο καλύτερος, δεν υπάρχει κάποιος όμοιός μου.

7. Κανείς άνθρωπος δεν μετράει όσο εγώ.

8. Μπορεί να μην είμαι ηγέτης, αλλά είμαι ξεχωριστός.

9. Οι κανόνες δεν είναι για μένα, φυσικά είναι φτιαγμένοι μόνο για τους άλλους.

10. Δεν έχω χρόνο να ασχολούμαι με αυτά που απασχολούν τον μέσο άνθρωπο, γιατί δεν είμαι μέσος άνθρωπος.

11. Πρέπει όλοι να εκτιμούν το ποιος είμαι και το τι έχω καταφέρει.

12. Είμαι άψογος, καταπληκτικός, αψεγάδιαστος.

13. Είμαι πολύ πιο έξυπνος και το έχω αποδείξει με όλα αυτά που κατάφερα στη ζωή μου.

14. Δεν φταίω εγώ που είμαι ανώτερος, εξάλλου δεν είμαστε όλοι ίδιοι.

15. Τι σημαίνει δεν θα είστε πιστοί και υπάκουοι σε εμένα; Εγώ μόνο μπορώ να μην το κάνω αυτό.

16. Είμαι συλλέκτης πληγών και μην τολμήσει κανείς να με επικρίνει δημόσια, θα το μετανιώσει σίγουρα.

17. Με ενδιαφέρει να δείτε όλα αυτά που έχω πετύχει.

18. Δε με ενδιαφέρει να αναγνωρίσετε ότι έχω πετύχει.

19. Δε με νοιάζει η ζωή σου, δε θα ασχοληθώ με αυτήν.

20. Δεν είμαι χειριστικός. Μου αρέσει απλώς να γίνονται τα πράγματα με τον δικό μου τρόπο, ανεξάρτητα από το πόσο ενοχλεί τους άλλους ή πώς τους κάνει να νιώθουν.

21. Δεν με νοιάζει πώς νιώθουν οι άλλοι – τα συναισθήματα είναι για τους αδύναμους.

22. Πάντα περιμένω ευγνωμοσύνη για όσα κάνω για εσένα.

23. Εσύ θα κάνεις ό,τι σου ζητήσω.

24. Όσο για εσένα, περιμένω να κάνεις ό, τι σου ζητάω.

25. Περιμένω από εσένα να μου δείξεις πόσο με έχεις ανάγκη και θα το κάνεις, είμαι σίγουρος.

Αυτές είναι κάποιες από τις σκέψεις ενός ναρκισσιστή και δυστυχώς ο κατάλογος δεν τελειώνει εδώ. «Το να έχει κάποιος ένα δύο από αυτά τα χαρακτηριστικά ενδεχομένως και να είναι καλό. Χρειάζεται μια υγιής αυτοπεποίθηση. Ωστόσο, εάν συνυπάρχουν πολλά από αυτά, τότε είναι πιθανό να επηρεάζουν τις διαπροσωπικές σχέσεις και τότε περνάμε στο στάδιο της διαταραχής», σημειώνουν κλινικοί ψυχολόγοι.

Το παιδικό τραύμα είναι ένας από τους πιο συνηθισμένους παράγοντες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη της διαταραχής. Να σημειώσουμε ότι στα παιδιά υπάρχει υψηλός, διογκωμένος ναρκισσισμός, όχι όμως ως διαταραχή, αλλά ως φυσιολογικό μέρος της αναπτυξιακής τους πορείας. Το ίδιο μπορεί να ισχύσει και κατά την περίοδο της εφηβείας. Τα ναρκισσισιστικά χαρακτηριστικά σε αυτές τις ηλικίες δεν αποτελούν απαραίτητα δείκτη για τη μετέπειτα ανάπτυξη της διαταραχής.

Πηγή: mandala