Ξέρω όμως ότι δεν είναι τόσο απλό. Γιατί οι χαρές και οι δυσκολίες της μητρότητας παραμένουν ίδιες — είτε έχεις βοήθεια είτε όχι.

Θυμάμαι να λέω στον πατέρα μου, τότε που πάλευα με τον θηλασμό, τα συνεχόμενα γεύματα και τα δύσκολα βράδια, ότι θα μπορούσα να έχω δέκα συζύγους και κανείς τους δεν θα τα κατάφερνε απόλυτα. Από την άλλη, κάποιος θα μπορούσε να έχει πλύνει τα πιάτα. Ή να έχει μαγειρέψει. Ή απλώς να είναι ένα ζεστό σώμα μέσα στο δωμάτιο εκείνον τον πρώτο παγωμένο χειμώνα της COVID, που ορκίζομαι πως κράτησε 50% περισσότερο από κάθε άλλον.

Αυτό είναι και το ζήτημα: ο όρος «single mother by choice» πάντα μου ακουγόταν κάπως παραπλανητικός. Γιατί, στην πραγματικότητα, ελάχιστοι το επιλέγουν αυτό ως πρώτη επιλογή. Οι περισσότερες από εμάς θέλαμε εκείνον τον δεύτερο άνθρωπο — να ερωτευτούμε και να δημιουργήσουμε οικογένεια μαζί. Απλώς δεν συνέβη. Κι έτσι, η μονογονεϊκή μητρότητα γίνεται η επόμενη καλύτερη επιλογή· μια επιλογή που σήμερα κάνουν όλο και περισσότερες γυναίκες (και μερικοί άνδρες).

Γιατί αυξάνονται οι μονογονεϊκές οικογένειες από επιλογή

Τα στοιχεία στις ΗΠΑ είναι ελλιπή, όμως στο Ηνωμένο Βασίλειο ο αριθμός των single γυναικών που υποβλήθηκαν σε θεραπεία γονιμότητας με δότη σπέρματος αυξήθηκε κατά 62% μεταξύ 2019 και 2022 (χωρίς να υπολογίζονται οι περιπτώσεις υιοθεσίας ή άλλες διαδρομές προς τη μητρότητα). Η πανδημία φαίνεται πως επιτάχυνε το «βιολογικό ρολόι» πολλών γυναικών, ειδικά όταν οι πιθανοί σύντροφοι έγιναν ακόμη πιο δυσεύρετοι.

«Βλέπουμε όλο και περισσότερους ανθρώπους να επιλέγουν συνειδητά τη μονογονεϊκότητα», επιβεβαιώνει η Cynthia M. Murdock, MD, ενδοκρινολόγος αναπαραγωγής στην Illume Fertility στο Κονέκτικατ. «Πολλοί δεν θέλουν να περιμένουν επ’ αόριστον έναν σύντροφο. Η κοινωνική αποδοχή έχει αυξηθεί, ενώ και οι ιατρικές εξελίξεις —όπως η ασφαλέστερη μεταφορά ενός εμβρύου κάθε φορά, οι καλύτερες επιλογές δοτών και ο γενετικός έλεγχος— έχουν κάνει τη διαδικασία πιο προσβάσιμη.»

Μοναδικές προκλήσεις και ανταμοιβές

Η διαδρομή αυτή έχει σίγουρα δυσκολίες, αλλά και οφέλη που συχνά είναι η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος.

Κατά: Όλες οι αποφάσεις είναι δικές σου.
Υπέρ: Όλες οι αποφάσεις είναι δικές σου.

«Δεν χρειάζεται να συμβιβάζομαι με έναν άλλο τρόπο ανατροφής», λέει η Emily M., SMC στο Bridgewater του New Jersey. «Ορίζω εγώ τους κανόνες του σπιτιού μας, κι αυτό είναι πολύ πιο απλό από το να προσπαθώ να συνεννοηθώ και να συμβιβαστώ.»

Η Elizabeth C., μητέρα διδύμων στη Φιλαδέλφεια, το περιγράφει αλλιώς: «Βλέπω ζευγάρια να διαπραγματεύονται για το παραμικρό — εμείς, μέχρι να αποφασίσουν ποιος θα κρατήσει το παιδί και ποιος το καρότσι, έχουμε ήδη φτάσει.»

Από την άλλη, το βάρος των αποφάσεων χωρίς δεύτερο ενήλικα μπορεί να γίνει εξαντλητικό. «Το πιο δύσκολο είναι η έλλειψη συναισθηματικής υποστήριξης — να έχεις κάποιον που καταλαβαίνει ακριβώς τι ζεις», λέει η Emily. «Υπάρχουν στιγμές που θέλεις απλώς να κλάψεις μαζί με κάποιον που νιώθει τα ίδια.»

Κατά: Είσαι υπεύθυνη για όλα.
Υπέρ: Είσαι υπεύθυνη για όλα.

Είναι πράγματι μεγάλο βάρος — αλλά και καθαρότητα. «Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα είναι η ηρεμία», λέει η Tiffany P., SMC στην Tacoma. «Εστιάζω σε μένα και στο παιδί μου χωρίς να διαχειρίζομαι τις ανάγκες ενός άλλου ενήλικα.»

Η Maura D. από το St. Paul συμφωνεί: «Η δυσκολία είναι ότι δεν υπάρχει καμία παύση. Αλλά ταυτόχρονα ξέρεις ακριβώς τι είναι δική σου ευθύνη.»

Και φυσικά, το οικονομικό βάρος είναι πραγματικό. «Ακόμα και τα πιο απλά πράγματα για μένα απαιτούν επιπλέον κόστος», λέει η Melissa T. από τη Μασαχουσέτη. «Από τη φύλαξη μέχρι το κούρεμα του γκαζόν — όλα πρέπει να τα οργανώσω και να τα πληρώσω μόνη μου.»

Δεν ήταν “η πρώτη επιλογή”

Παρά τις δυσκολίες, καμία από εμάς δεν στάθηκε μπροστά σε μια ιδανική επιλογή. Δεν ήταν «ο τέλειος σύντροφος ή η μονογονεϊκότητα». Συχνά ήταν: παιδί μόνη ή καθόλου παιδί.

«Πολλές γυναίκες χρειάζεται πρώτα να θρηνήσουν την παραδοσιακή εικόνα οικογένειας», εξηγεί η ψυχολόγος Leann Diederich, PhD. «Όμως η ίδια η διαδρομή —επειδή είναι τόσο συνειδητή και απαιτητική— συχνά οδηγεί σε βαθύτερη ευγνωμοσύνη για το παιδί και την καθημερινότητα.»

Όσο κουραστικό κι αν είναι το solo parenting, δεν το μετάνιωσα ποτέ. Δεν ξέρω αν ανήκω σε αυτούς που “απολαμβάνουν τις μικρές στιγμές της ανατροφής”, αλλά ξέρω κάτι άλλο: ο πόνος για την οικογένεια που δεν δημιουργήθηκε έχει πια καταλαγιάσει.

Και κάθε μέρα, κοιτάζω την κόρη μου και τη θαυμάζω — αντικειμενικά μιλώντας, μπορεί να είναι το πιο χαριτωμένο και έξυπνο παιδί του κόσμου. (Απλώς καταγράφω τα δεδομένα.)

Συμβουλές για όσους σκέφτονται τη μονογονεϊκή ανατροφή

Τα παιδιά μεγαλώνουν καλά.
Έρευνες δείχνουν ότι δεν υπάρχουν ουσιαστικές διαφορές στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη παιδιών από single mothers by choice σε σχέση με παιδιά ζευγαριών.

Ξεκινήστε νωρίς τη διαδικασία.
Ο χρόνος και η ενημέρωση για τη γονιμότητα παίζουν καθοριστικό ρόλο.

Δείτε εγκαίρως τα ασφαλιστικά σας δικαιώματα.
Η πρόσβαση σε θεραπείες διαφέρει σημαντικά ανά χώρα και σύστημα υγείας.

Χτίστε “χωριό”.
Η υποστήριξη δεν είναι πολυτέλεια — είναι ανάγκη.

Γιορτάστε την ιστορία του παιδιού σας.
Η αλήθεια από νωρίς γίνεται κομμάτι της ταυτότητάς του, όχι μια “αποκάλυψη” αργότερα.

Στην εποχή της διευρυμένης αυτονομίας και των νέων οικογενειακών μοντέλων, όλο και περισσότερες γυναίκες εξετάζουν το ενδεχόμενο της μητρότητας χωρίς σύντροφο. Η επιλογή να γίνει μια γυναίκα single mum by choice δεν είναι πλέον ταμπού. Αντίθετα, αποτελεί μια δυναμική απόφαση που συνδυάζει αυτογνωσία, ώριμη σκέψη και βαθιά επιθυμία για οικογένεια. Παρόλα αυτά, πίσω από αυτήν τη γενναία επιλογή, συχνά, κρύβεται ένας σύνθετος συναισθηματικός κόσμος που αξίζει να φωτιστεί.

Για πολλές γυναίκες γύρω στα 30 και 40, η ένταση ανάμεσα στον προσωπικό σχεδιασμό και στην κοινωνική πραγματικότητα μπορεί να δημιουργήσει αίσθημα μοναξιάς, ακόμη και σύγκρισης με συνομήλικες που έχουν ήδη δημιουργήσει «παραδοσιακές» οικογένειες. Η επιθυμία να γίνουν μητέρες συνυπάρχει με σκέψεις απώλειας, θλίψης ή και ζήλιας – συναισθήματα απολύτως ανθρώπινα, που χρειάζονται κατανόηση και όχι σιωπή.

Η επιλογή της μονογονεϊκής μητρότητας και ο σύγχρονος συναισθηματικός χάρτης

Οι ειδικοί στην ψυχική υγεία αναφέρουν ότι πολλές γυναίκες που σχεδιάζουν να γίνουν μητέρες χωρίς σύντροφο βιώνουν ένα είδος «σιωπηλής θλίψης» για την οικογένεια που δεν απέκτησαν με τον τρόπο που είχαν φανταστεί. Παρά τις ισχυρές φιλίες και την προσωπική εξέλιξη, η απόσταση από τον παραδοσιακό οικογενειακό ρόλο μπορεί να δημιουργήσει ένα αίσθημα «διαφορετικότητας» σε σχέση με τις συνομήλικες γυναίκες.

Ψυχοθεραπευτές επισημαίνουν ότι η επιθυμία της συντροφικότητας –ειδικά όταν άλλες γυναίκες στη ζωή μας δημιουργούν οικογένεια με έναν σύντροφο δίπλα τους– μπορεί να πυροδοτήσει συναισθήματα ζήλιας ή λύπης. Αυτά δεν αποτελούν σημάδι αδυναμίας. Αντίθετα, δείχνουν πόσο βαθιά βρίσκεται μέσα μας η ανάγκη για σύνδεση και υποστήριξη.

Το βάρος της σύγκρισης και η αναζήτηση νοήματος

Αναφορές ειδικών, όπως συμβούλων ψυχικής υγείας, υπογραμμίζουν ότι η περίοδος προετοιμασίας για τη μητρότητα συχνά «ξυπνά» παλιά βιώματα – όπως την αίσθηση του «μη αγαπήσιμου» εαυτού. Πολλές γυναίκες έχουν ενσωματώσει από μικρή ηλικία μια ιστορία για το πώς φαντάζονταν τη μελλοντική τους οικογένεια. Όταν αυτή η αφήγηση δεν πραγματοποιείται όπως είχε προγραμματιστεί, μπορεί να δημιουργηθεί ένα αίσθημα ματαίωσης ή «απώλειας ενός ονείρου».

Επιπλέον, η κοινωνική σύγκριση είναι αναπόφευκτη: όταν μια συνάδελφος ανακοινώνει εγκυμοσύνη, μπορεί να προκύψει χαρά αλλά και πικρή θλίψη. Το ερώτημα «Γιατί εκείνη κι όχι εγώ;» είναι πολύ πιο κοινό απ’ όσο πιστεύουμε. Οι ειδικοί τονίζουν ότι το συναίσθημα αυτό δεν πρέπει να προκαλεί ενοχές, καθώς αποτελεί φυσιολογική αντίδραση σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη περίοδο.

Όταν η θεραπεία ανοίγει δρόμους αυτογνωσίας

Οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες των κλινικών γονιμότητας προβλέπουν ειδική ψυχολογική υποστήριξη πριν από τη διαδικασία της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Η συμβουλευτική αυτή βοηθά τις γυναίκες να αναγνωρίσουν όχι μόνο τη χαρά αλλά και την απώλεια που μπορεί να συνοδεύει τη μονογονεϊκή μητρότητα.

Η ψυχοθεραπεύτρια Janet Jaffe, ειδική στην αναπαραγωγική ψυχολογία, εξηγεί ότι κάθε άνθρωπος έχει μέσα του μια «ενδογενή ιστορία γονεϊκότητας», μια εικόνα για το πώς θα γίνει γονέας και υπό ποιες συνθήκες. Όταν οι συνθήκες αυτές αλλάζουν, μπορεί να δημιουργηθεί εσωτερική σύγκρουση, ακόμη κι αν η τελική απόφαση είναι θετική και συνειδητή.

Η αξία της σύνδεσης: Ομιλία, υποστήριξη και θεραπευτική έκφραση

Η εμπειρία δείχνει ότι το αίσθημα μοναξιάς δεν αντιμετωπίζεται με σιωπή αλλά με σύνδεση. Ειδικοί σε θέματα αναπαραγωγικής ψυχολογίας προτείνουν:

· Ανοιχτή συζήτηση με άτομα εμπιστοσύνης

· Επαφή με κοινότητες μονογονεϊκών μητέρων

Η επαφή με άλλες γυναίκες που διανύουν την ίδια διαδρομή αποδεικνύεται συχνά καθοριστική, μειώνοντας το αίσθημα απομόνωσης και ενισχύοντας την αυτοπεποίθηση.

Η μητρότητα έχει πολλούς δρόμους – και όλοι αξίζουν σεβασμό

Η επιλογή της μονογονεϊκής μητρότητας αποτελεί μια βαθιά προσωπική απόφαση, που συνδυάζει δύναμη, ευαισθησία και ωριμότητα. Όσο δύσκολα κι αν είναι τα συναισθήματα που τη συνοδεύουν, οι ειδικοί επιβεβαιώνουν ότι η συνειδητή προετοιμασία είναι εκείνη που οδηγεί σε υγιή, ισορροπημένη γονεϊκότητα.

Στον σύγχρονο κόσμο, η μητρότητα δεν έχει μία μόνο μορφή. Έχει τόσες όψεις όσες και οι γυναίκες που ονειρεύονται να δημιουργήσουν οικογένεια, με ή χωρίς σύντροφο δίπλα τους.