Λίγες ώρες μετά τη δημοσιοποίηση του θανάτου του, η βραβευμένη με Όσκαρ ηθοποιός μοιράστηκε στον λογαριασμό της στο Instagram, όπου αριθμεί 2,7 εκατομμύρια ακολούθους, μια εκτενή και συγκινητική επιστολή. Σε αυτήν, αποχαιρέτησε τον Τέρνερ, τον οποίο πάντα αποκαλούσε “αγαπημένο πρώην σύζυγο”. “Εισέβαλε στη ζωή μου σαν ένας όμορφος πειρατής, βαθιά ρομαντικός και περιπετειώδης, κι έτσι η ζωή μου άλλαξε για πάντα. Με χρειαζόταν. Κανείς δεν μου είχε δείξει ποτέ ότι με χρειαζόταν, κι αυτός δεν ήταν τυχαίος – ήταν ο δημιουργός του CNN και του Turner Classic Movies, νικητής του America’s Cup ως κορυφαίος ιστιοπλόος στον κόσμο. Είχε μια πλήρη ζωή, λαμπρό μυαλό και σπουδαίο χιούμορ”, έγραψε η Φόντα συνοδεύοντας μια κοινή τους φωτογραφία από τα χρόνια που ήταν παντρεμένοι (1991-2001).

Η σχέση τους ξεκίνησε το 1990, λίγο μετά τον χωρισμό της δύο φορές βραβευμένης με Όσκαρ ηθοποιού από τον δεύτερο σύζυγό της, τον πολιτικό Τομ Χέιντεν. “Μπορούσε επίσης να με φροντίζει. Αυτό ήταν κάτι νέο για μένα. Το να νιώθω απαραίτητη και ταυτόχρονα προστατευμένη ήταν μεταμορφωτικό. Με βοήθησε να πιστέψω στον εαυτό μου, μου έδωσε αυτοπεποίθηση. Νομίζω ότι το ίδιο έκανα κι εγώ για εκείνον, αν και έτσι μαθαίνουν τα κορίτσια. Οι άντρες σαν αυτόν θεωρείται πως δεν πρέπει να δείχνουν ανάγκη ή ευαλωτότητα – αυτή ήταν ίσως η μεγαλύτερη δύναμη του Τεντ”, ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η Φόντα παραδέχεται ότι ο επιχειρηματίας της δίδαξε “περισσότερα από κάθε άλλον”, κυρίως για τη φύση, την άγρια ζωή, το κυνήγι και το ψάρεμα, αλλά και για τις επιχειρήσεις και τη στρατηγική. Δέκα χρόνια μετά την αρχή της σχέσης τους, τον Ιανουάριο του 2000, αποφάσισαν να χωρίσουν παραμένοντας ωστόσο σε στενή επαφή.

Οι δυσκολίες του γάμου και το διαζύγιο

“Ήταν ο πιο ανταγωνιστικός άνθρωπος που έχω γνωρίσει ποτέ και το να το παρακολουθώ ήταν συναρπαστικό… Ο Τεντ ήταν πρόκληση, αλλά πάντα μου άρεσαν οι προκλήσεις και μαζί του σχεδόν πάντα άξιζε”, θυμάται η ηθοποιός. “Αγάπησα τον Τεντ με όλη μου την καρδιά. Τον φαντάζομαι τώρα στον παράδεισο με όλα τα ζώα που βοήθησε να σωθούν από την εξαφάνιση – τα κουνάβια, τις σκίουρους της πεδιάδας, τον γκρίζο λύκο… Όλα μαζεύτηκαν στις πύλες του παραδείσου για να τον χειροκροτήσουν και να τον ευχαριστήσουν”, προσθέτει συγκινημένη.

Αφού περιγράφει τόσο τις αρετές όσο και τα ελαττώματά του, η Φόντα αναφέρεται προσωπικά: “Ζουν πέντε από τα παιδιά του – πέντε ταλαντούχα και πολύπλοκα παιδιά στα οποία είχα το προνόμιο να είμαι μητριά. Μεγάλωσα με τέσσερις μητριές κι έτσι ξέρω πόσο σημαντικός μπορεί να είναι αυτός ο ρόλος. Προσπαθήσαμε όλοι μαζί να δημιουργήσουμε μια μεγάλη αλλά κάπως ιδιαίτερη οικογένεια και τους αγαπώ πολύ. Αν ήταν δύσκολο να είσαι παντρεμένη μαζί του, φανταστείτε πόσο δύσκολο ήταν να είσαι παιδί του. Και όλοι είναι καλά. Αναπαύσου εν ειρήνη αγαπημένε Τεντ. Σε αγαπάμε και θα σε θυμόμαστε πάντα”.

Ο Τέρνερ ήταν εκείνος που έκανε πρώτος το βήμα προς τη Φόντα: βρήκε το τηλέφωνό της, την κάλεσε κι εξέφρασε την επιθυμία να γνωριστούν προσωπικά. “Ήθελε να μάθει αν ήμουν διαθέσιμη για ένα ραντεβού. Νομίζω του είπα πως δεν ένιωθα πολύ καλά, ότι κι εκείνος ήταν ενδιαφέρων άνθρωπος αλλά δεν είχα ιδιαίτερη διάθεση”, είχε δηλώσει η ηθοποιός στο περιοδικό People το 1990. Παρόλα αυτά σύντομα ξεκίνησαν τη σχέση τους.

Αμοιβαία στήριξη παρά τις δυσκολίες

Η Φόντα έχει μιλήσει εκτενώς για τον γάμο τους στη βιογραφία της “My Life So Far” που κυκλοφόρησε το 2005: “Υπήρχαν στιγμές αγάπης όπου κοιταζόμασταν βαθιά στα μάτια και γινόμασταν ένα. Υπήρχαν στιγμές που γελούσαμε τόσο δυνατά που σωριαζόμασταν στο πάτωμα – όπως εκείνο το βράδυ που οι γέλιοι μας μάς έριξαν στις σκάλες”, θυμάται στο βιβλίο.

Η ίδια αποκάλυψε πως ανακάλυψε ότι ο Τέρνερ της είχε φερθεί άπιστα λίγο μετά τον γάμο τους το 1991. Παρά τις δυσκολίες πάντως δήλωσαν σε κοινή ανακοίνωση το 2000 πως “παραμένουμε αφοσιωμένοι στην επιτυχία του γάμου μας μα βρισκόμαστε σε σημείο όπου ο καθένας χρειάζεται χρόνο για τον εαυτό του”. Παρότι ο τόνος τότε ήταν αισιόδοξος, τελικά χώρισαν οριστικά λίγους μήνες αργότερα.

Η Φόντα υπέβαλε αίτηση διαζυγίου τον Απρίλιο του 2001 επικαλούμενη “ανεπανόρθωτη διάσπαση” στη σχέση τους. Παρά την απιστία, τις διαφορές στον γάμο και το διαζύγιό τους, οι δυο τους διατήρησαν επαφή όλα αυτά τα χρόνια. “Συνεχίζω να έχω πολύ καλή σχέση μαζί του. Η ζωή είναι πολύ μικρή για τσακωμούς”, είχε δηλώσει η ίδια το 2008.

Τον περασμένο Νοέμβριο, σε εκδήλωση της Georgia Campaign for Adolescent Power and Potential –της φιλανθρωπικής οργάνωσης που ίδρυσαν μαζί το 1995– η Φόντα δεν έκρυψε τη συγκίνησή της: “Δεν θα υπήρχε ποτέ αυτή η οργάνωση χωρίς τον Τεντ. Ήταν δύσκολες εποχές… Αν δεν ήμουν μαζί του, αν δεν με στήριζε με την αγάπη και τη βοήθειά του, ποτέ δεν θα τα καταφέρναμε”, τόνισε.

Στην πρώτη της τηλεοπτική συνέντευξη στο France 5, η 73χρονη μίλησε με ωμότητα για το αόρατο βάρος που κουβαλούν όσοι έχουν υποστεί σεξουαλική βία. «Η ντροπή σε διαπερνά, γίνεται δεύτερο δέρμα. Και λειτουργεί σαν δεύτερη ποινή, ένας επιπλέον πόνος που στρέφεται εναντίον σου», ανέφερε αρχικά.

Όπως εξήγησε, η επιλογή της να μιλήσει δημόσια ήταν μια πράξη που ξεπερνούσε τα προσωπικά της όρια: «Σκέφτηκα πως, υπερασπιζόμενη τον εαυτό μου, υπερασπίζομαι και άλλους. Αν τα κατάφερα εγώ, μπορούν και άλλοι. Σε όλα τα θύματα θέλω να πω: μην ντραπείτε ποτέ», συνέχισεΗ ίδια θυμάται ακόμη τη στιγμή που οι αστυνομικοί της παρουσίασαν φωτογραφίες και βίντεο από τους βιασμούς της. Στα αποσπάσματα του βιβλίου της «Ύμνος στη Ζωή», που αναμένεται να κυκλοφορήσει τις επόμενες ημέρες, περιγράφει το σοκ όταν πληροφορήθηκε τις πράξεις του συζύγου της, Ντομινίκ Πελικό, ενός ανθρώπου που, όπως αναφέρει, θεωρούσε μέχρι τότε υποδειγματικό. «Θα σας δείξω υλικό που θα σας αναστατώσει. Αυτή είστε εσείς», της είχε πει ο αστυνομικός. Στο βιβλίο της γράφει πως δυσκολεύτηκε να αποδεχτεί ότι η ακίνητη γυναίκα στην οθόνη ήταν η ίδια.

«Δεν αναγνώριζα ούτε τα πρόσωπα ούτε εμένα. Το πρόσωπό μου έδειχνε άδειο, το σώμα μου άψυχο. Σαν κούκλα χωρίς ζωή. Εκείνη τη στιγμή το μυαλό μου αδυνατούσε να επεξεργαστεί όσα έβλεπα», περιγράφει.

Για σχεδόν δέκα χρόνια, ο σύζυγός της ανακάτευε υπνωτικά και αγχολυτικά φάρμακα στο φαγητό και στα ποτά της, βυθίζοντάς τη σε κατάσταση παρόμοια με κώμα. Στη συνέχεια, έφερνε δεκάδες άνδρες στο σπίτι για να τη βιάζουν. Συνολικά 51 άτομα καταδικάστηκαν για βιασμό ή σεξουαλικές επιθέσεις εναντίον της.

Η Πελικό αποφάσισε να παραιτηθεί από το δικαίωμα της ανωνυμίας, μετατρέποντας τη δίκη σε δημόσια υπόθεση. Όπως εξηγεί, μια διαδικασία κεκλεισμένων των θυρών θα διασφάλιζε την προστασία των κατηγορουμένων και θα την άφηνε μόνη απέναντί τους, «αντιμέτωπη με τα βλέμματά τους, τις αρνήσεις τους και την απαξίωσή τους».

«Κανείς δεν θα γνώριζε τι μου έκαναν. Τα ονόματά τους δεν θα συνδέονταν ποτέ δημόσια με τις πράξεις τους. Και, το σημαντικότερο, καμία άλλη γυναίκα δεν θα μπορούσε να βρεθεί στην αίθουσα και να νιώσει ότι δεν είναι μόνη», εξηγεί.

Παραδέχεται ότι αν ήταν νεότερη, ίσως να μην είχε επιλέξει τον ίδιο δρόμο, φοβούμενη τα κοινωνικά στερεότυπα και τα επικριτικά βλέμματα που, όπως λέει, συνοδεύουν διαχρονικά τις γυναίκες.

Με τη δημόσια μαρτυρία της, η Ζιζέλ Πελικό επιδιώκει να μετατοπίσει το βάρος από τα θύματα στους θύτες. Το μήνυμά της είναι ξεκάθαρο και ηχηρό: η ευθύνη και η ντροπή δεν ανήκουν σε εκείνον που υπέστη τη βία, αλλά σε εκείνον που τη διέπραξε.

Πηγή: Lifo.gr

Αναφερόμενος στη συνεχιζόμενη βία, ο Πάπας ζήτησε να τερματιστούν οι εχθροπραξίες και να διασφαλιστεί η ανθρωπιστική βοήθεια στους πληγέντες πληθυσμούς. Επισήμανε ότι «οι πόλεμοι είναι πάντα ήττα» και προέτρεψε τη διεθνή κοινότητα να ενισχύσει τις προσπάθειες για ειρήνη.

Στο ίδιο μήνυμα, ο Πάπας αναφέρθηκε και στον πόλεμο στην Ουκρανία, ζητώντας τέλος στις εχθροπραξίες και επαναφορά του διαλόγου. Εξέφρασε ανησυχία για τις παγκόσμιες κρίσεις που οδηγούν σε εκτοπισμούς και ανθρωπιστικές τραγωδίες.

Έκκληση για παγκόσμια ειρήνη και αλληλεγγύη

Ο Ποντίφικας δεν παρέλειψε να αναφερθεί σε άλλες περιοχές όπου μαίνονται συγκρούσεις, καλώντας σε ειρηνικές λύσεις μέσω διαλόγου. Υπογράμμισε πως η χριστουγεννιάτικη περίοδος αποτελεί υπενθύμιση της ανάγκης για αλληλεγγύη, συμπόνια και φροντίδα προς τους πιο ευάλωτους.

Η χριστουγεννιάτικη λειτουργία στην πλατεία του Αγίου Πέτρου συγκέντρωσε χιλιάδες πιστούς, με ιδιαίτερη έμφαση στα μηνύματα ελπίδας και συμφιλίωσης που εξέπεμψε ο Πάπας προς όλο τον κόσμο.

Το πλύσιμο με σαπούνι και νερό ή η χρήση κατάλληλου αντισηπτικού δεν είναι απλώς μια συνήθεια: είναι μια από τις πιο αποτελεσματικές, οικονομικές και προσιτές μεθόδους για την πρόληψη λοιμώξεων. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), προγράμματα βελτίωσης της υγιεινής των χεριών μπορούν να μειώσουν έως και 50% τις λοιμώξεις που αποκτώνται κατά τη νοσηλεία και να αποφέρουν σημαντικά οικονομικά οφέλη (κατά μέσο όρο, 16 φορές του κόστους υλοποίησής τους).

Επιπλέον, σύμφωνα με τις στατιστικές του ΟΗΕ/UNICEF, το 2020 το 71% του παγκόσμιου πληθυσμού διέθετε βασική υποδομή για πλύσιμο των χεριών (σαπούνι + νερό) στο σπίτι, ενώ περίπου 2,3 δις άνθρωποι —δηλαδή 3 στους 10— δεν έχουν πρόσβαση σε αυτές τις βασικές υποδομές. Η έλλειψη πρόσβασης σε καθαρό νερό και σαπούνι αποτελεί μεγάλο εμπόδιο: σε παγκόσμιο επίπεδο, υπολογίζεται ότι περισσότερα από 20% του πληθυσμού δεν έχει βασική δυνατότητα υγιεινής των χεριών!

Στην υγειονομική περίθαλψη ειδικότερα, η υγιεινή των χεριών υπήρξε κρίσιμο στοιχείο για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19. Η σωστή εκπαίδευση και η συμμόρφωση με τις πρακτικές υγιεινής αποδείχθηκαν ότι σώζουν ζωές. Όμως, παρά την πρόοδο, πολλά νοσοκομεία παγκοσμίως εξακολουθούν να μην διαθέτουν επαρκή υποδομή υγιεινής στους χώρους προσφοράς φροντίδας: Σύμφωνα με στοιχεία, το 1 στα 3 νοσοκομειακά τμήματα δεν είχε υπηρεσίες υγιεινής χεριών στα σημεία φροντίδας το 2022.

Κάθε 15 Οκτωβρίου, γιορτάζουμε την Παγκόσμια Ημέρα Πλυσίματος Χεριών, μια μέρα αφιερωμένη στην ευαισθητοποίηση και στην ενίσχυση της συμπεριφοράς καθαρισμού των χεριών παγκοσμίως. Η πρωτοβουλία αυτή ξεκίνησε το 2008 υπό την αιγίδα της Global Handwashing Partnership και έχει ως στόχο να μετατραπεί από μία εορταστική ημέρα σε συνεχή προσπάθεια για καθαρές, ασφαλείς κοινότητες.

Παγκόσμια οφέλη του πλυσίματος των χεριών

Το πλύσιμο των χεριών δεν είναι απλώς συμβολικό — έχει αποδεδειγμένη θετική επίδραση:

· Μείωση διαρροϊκών νοσημάτων: έως και 30 %

· Μείωση οξέων αναπνευστικών λοιμώξεων: έως και 20 %

· Πρόληψη διάφορων λοιμώξεων: χολέρας, ηπατίτιδας Ε, SARS, COVID-19, ιού Έμπολα, ευλογιάς των πιθήκων

· Προστασία από λοιμώξεις υγειονομικής περίθαλψης

· Μείωση μικροβιακής αντοχής

· Μείωση απουσιών από σχολεία και εργασία, βελτίωση της παραγωγικότητας

Είναι αξιοσημείωτο ότι το πλύσιμο των χεριών με σαπούνι μπορεί να αποτρέψει περίπου 1 στα 3 περιστατικά διάρροιας σε παιδιά και σχεδόν 1 στα 5 περιστατικά αναπνευστικής λοίμωξης, όπως η πνευμονία, σύμφωνα με το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων. Η ευαισθητοποίηση και η εκπαίδευση στις σχολικές τάξεις και στις κοινότητες μπορούν να ενισχύσουν αυτές τις θετικές επιδράσεις.

Παγκόσμια ημέρα πλυσίματος χεριών — Ιστορία & Στόχοι

Η πρώτη Παγκόσμια Ημέρα Πλυσίματος Χεριών γιορτάστηκε το 2008 με πρωτοβουλία της Global Handwashing Partnership, στοχεύοντας να καθιερώσει το πλύσιμο με σαπούνι ως θεμελιώδη πρακτική υγείας.

Κάθε χρόνο, η ημέρα αυτή λειτουργεί ως αφύπνιση και ως κινητήριος μοχλός για δράσεις σε κάθε επίπεδο — από κυβερνήσεις και σχολεία έως τοπικές κοινότητες και νοσοκομεία. Από το 2024, το θέμα περιστρέφεται γύρω από το ερώτημα: «Γιατί είναι ακόμη τόσο σημαντικά τα καθαρά χέρια;»

Οι στόχοι της είναι:

• Να αναδείξει την αξία της υγιεινής χεριών
• Να προωθήσει την καθιέρωση υποδομών για πλύσιμο χεριών σε σπίτια, σχολεία, νοσοκομεία
• Να ευαισθητοποιήσει την κοινότητα και να ενισχύσει θεσμικές πολιτικές
• Να υποστηρίξει τη μακροχρόνια αλλαγή συμπεριφορών

Η κλιμάκωση των προσπαθειών χρειάζεται: σε πολλές χώρες, οι ρυθμοί βελτίωσης της πρόσβασης σε υποδομές υγιεινής πρέπει να τριπλασιαστούν για να επιτευχθεί καθολική κάλυψη έως το 2030.

Πλαίσιο και κατάσταση στην Ελλάδα

Η Ελλάδα διαθέτει σχετικά ανεπτυγμένο σύστημα υγείας και βασικές υποδομές, όμως επιμένουν προκλήσεις στον τομέα της υγιεινής των χεριών, ειδικά στις νοσοκομειακές μονάδες:

· Μια μελέτη σε ελληνικά δημόσια νοσοκομεία (τέλος 2023) έδειξε ότι η αυτοαναφερόμενη συμμόρφωση των επαγγελματιών υγείας στην πρακτική υγιεινής των χεριών ήταν «υψηλή», ενώ η γνώση για τη μετάδοση μικροβίων ήταν μετριοπαθής. Η παρέμβαση μέσω «nudging» (υποδείξεων/ αφισών) δεν είχε στατιστικά σημαντικό αποτέλεσμα στη συμπεριφορά.

· Σε έρευνα πολυκεντρική, διαπιστώθηκε ότι σε ελληνικά νοσοκομεία τα WC των δωματίων ασθενών παρείχαν υποδομές πλυσίματος σε περίπου 87 % των περιπτώσεων, ενώ το 96 % των νιπτήρων διέθετε σαπούνι. Ωστόσο, η διαθεσιμότητα χαρτιών μιας χρήσης ήταν μόλις 51 %, και η χρήση αντισηπτικού αλκοολικής βάσης (ABHR) στα σημεία φροντίδας περιοριζόταν περίπου στο 41,8 %. Η συμμόρφωση των επαγγελματιών υγείας σε ένα νοσοκομείο τριτοβάθμιας φροντίδας έφτανε το 58,8 %, ενώ σε ένα δευτεροβάθμιο νοσοκομείο μόλις 9,8 %, σύμφωνα με στοιχεία δημοσιευμένα στο PubMed.

· Ένα χαρακτηριστικό εύρημα είναι ότι πολλά νοσοκομεία αξιολογήθηκαν σε επίπεδα “Basic” ή “Inadequate” όσον αφορά στην εφαρμογή της υγιεινής χεριών, βάσει του εργαλείου HHSAF.

Παρά ταύτα, σε ευρύτερες δημοσκοπήσεις, οι Έλληνες φαίνεται να δηλώνουν υψηλή συνείδηση καθαριότητας: σε έρευνα της WIN/Gallup, το 85 % ανέφερε ότι πλένει τα χέρια του «αυτόματα» με σαπούνι και νερό.

Τα δεδομένα αυτά υπογραμμίζουν ότι η πρόκληση δεν είναι μόνο η ύπαρξη υποδομών, αλλά και η ενίσχυση της συμπεριφοράς και η συμμόρφωση σε πραγματικές συνθήκες.

Τι μπορούμε να κάνουμε — Οδηγίες & Συμβουλές

Πότε; Πλένουμε τα χέρια:

· Πριν το φαγητό

· Μετά τη χρήση της τουαλέτας

· Μετά από επίσκεψη έξω

· Μετά από επαφή με δημόσιες επιφάνειες (πόμολα, κουμπιά)

· Μετά από φτέρνισμα, βήχα ή φύσημα μύτης

· Πριν/μετά τη φροντίδα άλλων ή μετά την επαφή με άτομα ασθενή

· Πριν/μετά την επαφή με ζώα, απορρίμματα ή βρώμικες επιφάνειες

Πώς; Το σωστό πλύσιμο χεριών απαιτεί:

• Υγροποίηση των χεριών με νερό.
• Απλώστε σαπούνι και τρίψτε καλά όλα τα σημεία της παλάμης και των δακτύλων — ανάμεσα στα δάκτυλα, κάτω από τα νύχια, τις παλάμες, τους αντίχειρες — για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα.
• Ξέβγαλμα με καθαρό τρεχούμενο νερό.
• Στέγνωμα με καθαρή πετσέτα ή χαρτί μιας χρήσης (ή αέρα).
• Αν δεν υπάρχει σαπούνι/νερό, αλκοολούχο αντισηπτικό με τουλάχιστον 60% αλκοόλη είναι αποδεκτή εναλλακτική, αλλά όχι υποκατάστατο της σωστής πλύσης.

Καλές πρακτικές για κοινότητες & ιδρύματα:

· Τοποθέτηση βάσεων πλυσίματος χεριών σε σχολεία, πλατείες, σταθμούς

· Εκπαιδευτικές δράσεις και ενημερωτικά υλικά

· Συνεχής παρακολούθηση και αξιολόγηση των πρακτικών

· Ενθάρρυνση συμπεριφορών (nudging, υπενθυμίσεις)

· Ενσωμάτωση πολιτικών υγιεινής σε σχολεία, εργασιακούς χώρους και νοσοκομεία.

Ενθάρρυνση για δράση

Ας μετατρέψουμε την 15η Οκτωβρίου σε ημέρα επανεκκίνησης των καλών, αλλά και ουσιαστικών, πρακτικών υγιεινής. Κάθε άτομο μπορεί να γίνει «ήρωας του πλυσίματος των χεριών» με μία απλή αλλά ζωτική πράξη.

Δράσε σήμερα:

· Μοιράσου το μήνυμα στα κοινωνικά δίκτυα

· Οργάνωσε δράσεις σε σχολεία ή κοινότητες

· Ενίσχυσε τη συμμόρφωση στο χώρο σου (γραφείο, δομή, νοσοκομείο)

· Υποστήριξε την αλλαγή πολιτικών για καθαρά χέρια για όλους

Όσο πιο πολλά χέρια είναι καθαρά, τόσο πιο υγιής και ασφαλής γίνεται ο κόσμος μας!

Η πρόθεση της ημέρας, και αυτή του ετήσιου μηνύματος, είναι να γιορτάσουν την ποικιλομορφία και την καθολικότητα του χορού. Λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι ο χορός είναι ένα ισχυρό εργαλείο ικανό να ξεπεράσει τις πολιτικές, πολιτιστικές και εθνοτικές διαφορές, φέρνοντας τους ανθρώπους κοντά μέσω μιας κοινής γλώσσας κίνησης και συναισθημάτων.

Κάθε χρόνο, η Παγκόσμια Ημέρα Χορού φέρνει μαζί χορευτές, χορογράφους, δασκάλους, μαθητές και θεατές του χορού για να γιορτάσουν τη δύναμη και την οικουμενικότητα αυτής της μορφής τέχνης. Αποκορύφωμα αυτής της παγκόσμιας ημέρας είναι το επίσημο μήνυμα ενός διεθνώς αναγνωρισμένου καλλιτέχνη χορού, που επέλεξε το Διεθνές Ινστιτούτο Θεάτρου (ITI).

Ο σπουδαίος χορευτής και χορογράφος, Mikhail Baryshnikov, ο οποίος συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους χορευτές στην ιστορία του μπαλέτου μαζί με τους Vaslav Nijinsky, Rudolf Nureyev, Vladimir Vasiliev και άλλους σπουδαίους χορευτές, επιλέχτηκε φέτος για τη συγγραφή αυτού του μηνύματος.

«Λέγεται συχνά ότι ο χορός μπορεί να εκφράσει το ανείπωτο. Η χαρά, η θλίψη και η απελπισία γίνονται ορατές- ενσώματες εκφράσεις της κοινής μας ευθραυστότητας. Έτσι, ο χορός μπορεί να αφυπνίσει την ενσυναίσθηση, να εμπνεύσει την καλοσύνη και να πυροδοτήσει την επιθυμία να θεραπεύσουμε αντί να βλάψουμε. Ιδιαίτερα τώρα – καθώς εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι υπομένουν τον πόλεμο, πορεύονται εν μέσω πολιτικών αναταραχών και ξεσηκώνονται κατά της αδικίας – ο ειλικρινής προβληματισμός είναι ζωτικής σημασίας. Είναι βαρύ το φορτίο που φορτώνεται στο σώμα, τον χορό, την Τέχνη. Ωστόσο, η Τέχνη εξακολουθεί να είναι ο καλύτερος τρόπος για να δώσουμε μορφή στο ανείπωτο και μπορούμε να ξεκινήσουμε ρωτώντας τους εαυτούς μας: Πού είναι η αλήθεια μου; Πώς τιμώ τον εαυτό μου και την κοινότητά μου; Σε ποιον λογοδοτώ;»

Το συγκλονιστικό μήνυμα του Mikhail Baryshnikov για το 2025 μας καλεί να αναγνωρίσουμε τη μοναδική ικανότητα του χορού να κάνει ορατό το αόρατο και να χρησιμοποιήσουμε αυτή τη δύναμη για ενσυναίσθηση και κατανόηση.

Πηγή: Dance Australia / Κεντρική φωτογραφία: International Theatre Institute

Κάθε χρόνο, ένα διαφορετικό εθνικό τμήμα της οργάνωσης αναλαμβάνει να δημιουργήσει το μήνυμα και την αφίσα της Ημέρας, τα οποία διανέμονται σε ολόκληρο τον κόσμο με σκοπό να αναδείξουν την αξία των βιβλίων και της ανάγνωσης, καθώς και να ενθαρρύνουν τη διεθνή συνεργασία για την προώθηση της λογοτεχνίας για παιδιά και νέους.

Για το 2025, υπεύθυνο για το υλικό του εορτασμού είναι το εθνικό τμήμα των Κάτω Χωρών. Το μήνυμα, αποτελεί η τελευταία πρόταση του ποιήματος «Η γλώσσα των εικόνων», από την εικονογραφημένη ποιητική συλλογή Alle wensen van de wereld (2021) της συγγραφέως Rian Visser, σε εικονογράφηση της Janneke Ipenburg, «Φτιάξε εικόνες από το ποίημά μου, ελεύθερα να αισθανθείς: Κι αν από εμένα προέρχονται τα λόγια αυτά, είναι δικά σου τώρα πια».

Στα ελληνικά μεταφράστηκε για την Greek IBBY- Κύκλος Παιδικού Βιβλία από την Μαργαρίτα Μπονάτσου.

Η γλώσσα των εικόνων | Rian Visser / Ριν Φίσερ

Μπορείς να ζωγραφίσεις κάτι
για τα λόγια
και για τα πράγματα που λέω;
Μετά να ζωγραφίσεις
ένα κενό στην ημέρα,
το κρύο,
τον αέρα,
έναν κόμπο στον λαιμό
ή μια ώρα κακή,
τον βήχα και
τον αναστεναγμό,
τη μυρωδιά απ’ το ζεστό ψωμί,
τον χρόνο,
μια στιγμή,
το τέλος μα και του ονείρου
την αρχή
τον τόπο όπου κάποτε,
τον τόπο όπου ποτέ,
τον τόπο όπου σύντομα
κάτι μεγάλο θα συμβεί,
τον πόνο από μια πληγή,
της θάλασσας τη γεύση
αλμυρή.

Είναι πολλά, πάρα πολλά,
αυτά που θα ήθελα να δω,
τον έρωτα,
μια μέρα που θα ’ρθει
κάποτε, μπορεί.
Φτιάξε εικόνες
από το ποίημά μου,
ελεύθερα να αισθανθείς,
κι αν από εμένα προέρχονται
τα λόγια αυτά
είναι δικά σου
τώρα πια.

Το ολλανδικό τμήμα της IBBY προκηρύσσει διαγωνισμό τέχνης με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου 2025. Συγκεκριμένα, προσκαλεί παιδιά από όλο τον κόσμο που επιθυμούν να λάβουν μέρος στον διαγωνισμό να φτιάξουν μια ζωγραφιά ή γενικότερα ένα έργο τέχνης με βάση το ποίημα «Η γλώσσα των εικόνων». Όλα τα έργα θα αναρτηθούν στην ιστοσελίδα της IBBY Ολλανδίας και οι νικητές θα λάβουν ως έπαθλο ένα πακέτο βιβλίων για τη βιβλιοθήκη του σχολείου τους.

Σε όλες τις χώρες, τα παιδιά, οι συγγραφείς, οι εικονογράφοι, οι μεταφραστές, οι βιβλιοθηκονόμοι, οι εκδότες και οι εκπαιδευτικοί γιορτάζουν την παγκόσμια αυτή ημέρα με διάφορες εκδηλώσεις σε σχολεία, βιβλιοθήκες, βιβλιοπωλεία, πλατείες και άλλους χώρους, δείχνοντας έτσι την αγάπη και το ενδιαφέρον τους για τα βιβλία και το διάβασμα.

Η σπουδαιότητα του θεάτρου έχει εξυμνηθεί από τους ανθρώπους του χώρου κι έτσι συλλέξαμε μερικά λόγια που μας δίνουν μια ιδέα για όλα εκείνα που σημαίνει το θέατρο, για την πληρότητα που αισθανόμαστε μετά από κάθε καλή παράσταση.

Κάρολος Κουν

«Δεν κάνουμε θέατρo για το θέατρο. Δεν κάνουμε θέατρο για να ζήσουμε. Κάνουμε θέατρο για να πλουτίσουμε τους εαυτούς μας, το κοινό που μας παρακολουθεί κι όλοι μαζί να βοηθήσουμε να δημιουργηθεί ένας πλατύς, ψυχικά πλούσιος και ακέραιος πολιτισμός στον τόπο μας».

Stella Adler

«Η λέξη θέατρο προέρχεται από τους Έλληνες. Σημαίνει το μέρος όπου βλέπεις. Είναι το μέρος όπου οι άνθρωποι πάνε να δούνε την αλήθεια για τη ζωή και τις κοινωνικές καταστάσεις. Το θέατρο είναι μία πνευματική και κοινωνική ακτινογραφία της εποχής του. Δημιουργήθηκε για να λέει στους ανθρώπους την αλήθεια για τη ζωή και την κοινωνία.»

Oscar Wilde

«Θεωρώ το θέατρo την μεγαλύτερη απ’ όλες τις μορφές τέχνης, τον πιο άμεσο τρόπο με τον οποίο ένας άνθρωπος μπορεί να μοιραστεί με κάποιον άλλο την ουσία του να είσαι ανθρώπινο πλάσμα.»

William Shakespeare

«Όλος ο κόσμος είναι μία σκηνή. Και όλοι οι άντρες και οι γυναίκες είναι ηθοποιοί. Έχουν τις εξόδους και τις εισόδους τους. Κι ο κάθε άνθρωπος στον καιρό του παίζει πολλούς ρόλους.»

Peter Brook

«Μπορώ να πάρω έναν άδειο χώρο και να τον αποκαλέσω σκηνή. Ένας άντρας περπατά σε αυτόν τον άδειο χώρο, ενώ κάποιος τον παρακολουθεί κι αυτό είναι το μόνο που αρκεί για να γίνει μία θεατρική πράξη.»

George Bernard Shaw

«Η ποιότητα ενός θεατρικού έργου είναι η ποιότητα των ιδεών του.»

Arthur Miller

«Το θέατρο είναι τόσο ατελείωτα συναρπαστικό επειδή είναι τόσο τυχαίο. Μοιάζει τόσο πολύ με τη ζωή» – Arthur Miller

Ιάκωβος Καμπανέλλης

«Αυτή η πανάρχαια τέχνη είναι και η τέχνη του μέλλοντος… Το θέατρο είναι δημιούργημα μιας ψυχικής ανάγκης του ανθρώπου που δεν θα την αποβάλει ποτέ.»

Ευγένιος Ιονέσκο

«Ένας ψυχολόγος, ένας από τους μεγάλους δασκάλους της ψυχανάλυσης, κάποτε δήλωσε: Το όνειρο είναι ένα όνειρο κατά τη διάρκεια του οποίου είμαστε ταυτόχρονα ο συγγραφέας, ο πρωταγωνιστής και ο θεατής. Πράγματι όταν ονειρευόμαστε είμαστε πάντα στo πετσί του ρόλου. Αυτή είναι και η ουσία του θεάτρου.»

United by Unique: «Ενωμένοι από τη μοναδικότητά μας»

Το 2025 σηματοδοτεί την έναρξη ενός νέου τριετούς κύκλου εκστρατειών για την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου, με κεντρικό μήνυμα «Ενωμένοι από τη μοναδικότητά μας» (#UnitedbyUnique).

Επικέντρωση στον ασθενή και όχι μόνο στη νόσο

Η κατανόηση της ετερογένειας της νόσου έχει οδηγήσει στην αναγνώριση ότι κάθε περίπτωση καρκίνου είναι μοναδική και πρέπει να αντιμετωπίζεται με εξατομικευμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις. Η φετινή καμπάνια επεκτείνει την έννοια της μοναδικότητας όχι μόνο στη βιολογία του καρκίνου, αλλά και στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε ασθενούς, με κοινό όραμα την καταπολέμηση της νόσου.

Ο στόχος της εκστρατείας είναι η ανάδειξη της σημασίας της ασθενοκεντρικής προσέγγισης, η οποία μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των ασθενών, να ενισχύσει τη σχέση ασθενών και ιατρών και να αυξήσει τη συνολική αποτελεσματικότητα των συστημάτων υγείας.

Νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις και η σημασία της εξατομίκευσης

Οι πρόσφατες επιστημονικές εξελίξεις, όπως η ανοσοθεραπεία, η γονιδιακή θεραπεία και η εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης στη διάγνωση και πρόγνωση, προσφέρουν νέες ελπίδες και δυνατότητες στην αντιμετώπιση του καρκίνου. Με αυτές τις καινοτομίες, η νόσος καθίσταται ολοένα και πιο διαχειρίσιμη, ενώ η έγκαιρη διάγνωση, η πρόληψη και η εξατομικευμένη θεραπευτική προσέγγιση παραμένουν οι βασικοί άξονες μιας επιτυχημένης στρατηγικής αντιμετώπισης.

Πρόληψη: Ένα κρίσιμο βήμα στη μάχη κατά του καρκίνου

Η πρόληψη διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη μείωση της επίπτωσης και της θνητότητας από καρκίνο. Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, περίπου το 30% των περιστατικών καρκίνου μπορούν να προληφθούν μέσω αλλαγών στον τρόπο ζωής και την υιοθέτηση προληπτικών μέτρων.

Βασικές πρακτικές που συμβάλλουν στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου περιλαμβάνουν:

· Τη διακοπή του καπνίσματος.

· Την υγιεινή διατροφή.

· Την τακτική σωματική άσκηση.

· Τη μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ.

Επιπλέον, η συμμετοχή σε προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου είναι κρίσιμη για την έγκαιρη διάγνωση και τη βελτίωση των θεραπευτικών εκβάσεων.

Στην Ευρώπη, οι συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περιλαμβάνουν:

· Τη διενέργεια μαστογραφίας κάθε δύο χρόνια για γυναίκες 50-69 ετών, με προτεινόμενη επέκταση του ελέγχου στις ηλικίες 45-74 ετών.

· Τον έλεγχο για τον ιό HPV ως μέθοδο προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο τραχήλου της μήτρας, που πρέπει να επαναλαμβάνεται κάθε 5 έτη για γυναίκες 30-65 ετών.

· Τον ποσοτικό ανοσοχημικό έλεγχο των κοπράνων για τον καρκίνο του παχέος εντέρου σε άτομα 50-74 ετών και, σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος, τη διενέργεια κολονοσκόπησης.

Επιπρόσθετα, η επιστημονική κοινότητα διερευνά την εφαρμογή προσυμπτωματικού ελέγχου για:

· Τον καρκίνο του πνεύμονα, με ετήσια χαμηλής δόσης αξονική τομογραφία θώρακος για καπνιστές ή πρώην καπνιστές (έως 15 χρόνια διακοπής) ηλικίας 50-80 ετών.

· Τον καρκίνο του προστάτη, μέσω μέτρησης PSA σε συνδυασμό με μαγνητική τομογραφία προστάτη.

Συμπερασματικά, ο καρκίνος είναι μια πολυδιάστατη νόσος, με συνεχώς μεταβαλλόμενα δεδομένα που η επιστήμη κατανοεί και αναλύει, προσαρμόζοντας αναλόγως τους θεραπευτικούς στόχους.

Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου αποτελεί μια σημαντική υπενθύμιση ότι η μάχη ενάντια στη νόσο απαιτεί συλλογική προσπάθεια, έρευνα και στρατηγικές που εστιάζουν στην πρόληψη, την καινοτομία, την εκπαίδευση και τη συνεργασία. Με τη συντονισμένη δράση της επιστημονικής κοινότητας και της κοινωνίας, μπορούμε να επιτύχουμε σημαντικά βήματα προόδου στην καταπολέμηση του καρκίνου.

Πρόκειται για μια πρωτοβουλία της Πρέσβεως Ψυχικής Υγείας, Τατιάνας Μπλάτνικ και της Breathe Hellas, που καλεί τους αθλητές να γίνουν πρότυπα υπέρ της ψυχικής υγείας, εξαλείφοντας το στίγμα, προωθώντας τον ανοιχτό διάλογο και ενθαρρύνοντας παράλληλα τους νέους να μοιραστούν τη δική τους ιστορία.

Τα μηνύματα που συνοδεύουν τα 27 πορτραίτα αθλητών και προπονητών

«Πίστεψε», «Να τολμάς», «Αγάπα το όνειρό σου», «Η ψυχική υγεία είναι θέμα προόδου, όχι τελειότητας», «Κάνε ένα δώρο στον εαυτό σου, εμπιστεύσου τον», «Το καλύτερο μετάλλιο που μπορείς να κερδίσεις είναι η εσωτερική σου ισορροπία». Αυτά είναι μερικά από τα μηνύματα που συνοδεύουν τα πορτραίτα και καταγράφηκαν από τους ίδιους τους αθλητές και προπονητές που απεικονίζονται.

Πολλοί από τους συμμετέχοντες της καμπάνιας είναι μέλη της Ελληνικής Ολυμπιακής Ομάδας που ταξίδεψε στο Παρίσι για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2024. Η πλήρης λίστα περιλαμβάνει τους: Αλέξανδρο Γκιννή, Αιμιλία Εφραίμογλου, Αλεξάνδρα Εφραίμογλου, Αλέξη Παππά, Άννη Πανταζή, Αντώνη Τσαπατάκη, Ντέμη Νικολαΐδη, Δημήτρη Ιτούδη, Δώρα Γκουντούρα, Ελευθερία Πλευρίτου, Ευαγγελία Πλατανιώτη, Εβίνα Μάλτση, Γιώργο Πρίντεζη, Ιωάννη Μπουρούση, Ιωάννη Φουντούλη, Κλέλια Πανταζή, Λευτέρη Πετρούνια, Μαργαρίτα Πλευρίτου, Μαρία Πολύζου, Νικολέτα Κυριακοπούλου, Νόρα Δράκου, Πάτρικ Μουράτογλου, Πολυχρόνη Τζωρτζάκη, Στέλιο Μαλακόπουλο, Τάκη Ξουρή, Θοδωρή Ιακωβίδη, Βασιλική Μιλλούση και Βασιλική Πλευρίτου.

Μέσα από προσωπικές συνεντεύξεις τους, τον Μάιο του 2024, μοιράστηκαν τις ιστορίες τους, τους θριάμβους, τις προκλήσεις και τις απογοητεύσεις. Μίλησαν για σημαντικές στιγμές που τους καθόρισαν, μοιράστηκαν τα δυνατά σημεία, αλλά και τις αδυναμίες τους, και περιέγραψαν τις στρατηγικές που χρησιμοποιούν για καλή ψυχική υγεία παράλληλα με τη σωματική τους άσκηση. Με την εκπαίδευση τόσο του σώματος όσο και του νου τους, οι αθλητές αποδεικνύουν τη δύναμη και την ανθεκτικότητά τους.

Γιορτάζουμε την νίκη ενάντια στις αντιξοότητες

Η ιδρύτρια της Breathe Hellas Τατιάνα Μπλάτνικ υποστηρίζει: «Καθώς η Ελλάδα συμμετέχει στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 2024, αυτή είναι μια κορυφαία στιγμή για να υποστηρίξουμε τους ήρωες του ελληνικού αθλητισμού και να γιορτάσουμε την νίκη ενάντια στις αντιξοότητες. Η ελπίδα μας είναι ότι, με τον ίδιο τρόπο που η Ολυμπιακή δάδα περνά από αθλητή σε αθλητή, η εκστρατεία μας θα εμπνεύσει ακόμα περισσότερους ανθρώπους και κοινωνικές ομάδες να συμμετάσχουν στην προσπάθειά μας υπέρ της ψυχικής υγείας και της εξάλειψης του στίγματος. Είναι μια ανοιχτή πρόσκληση σε αθλητές να ενταχθούν στο έργο μας, ξεκινώντας από την Ελλάδα».

Η καμπάνια «The Uniform of Hope» της Breathe Hellas συνεχίζει να αφήνει το αποτύπωμά της. Μεταξύ των δράσεών της, είναι η συνεργασία με τη Mantility για την δημιουργία του “Scarf of Hope”. Το signature αυτό «Μαντήλι Ελπίδας» αντλεί έμπνευση από τα μηνύματα, που μοιράστηκαν οι κορυφαίοι Έλληνες αθλητές και Ολυμπιονίκες. Σε συνεργασία με την Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή, το μαντήλι αυτό δωρίστηκε στους Έλληνες αθλητές, που συμμετείχαν στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Παρισιού 2024, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ψυχικής υγείας και της αλληλεγγύης.

Κι αυτή είναι μόνο η αρχή. Μέσα στο επόμενο χρονικό διάστημα, η καμπάνια θα φιλοξενηθεί σταδιακά σε διάφορους ανοιχτούς και δημόσιους χώρους σε όλη την Ελλάδα, ενώ το υλικό είναι ήδη διαθέσιμο και στο διαδίκτυο, με στόχο να δημιουργήσει μια βιωματική εμπειρία που είναι παράλληλα προσιτή, ουσιαστική και ενδιαφέρουσα.