Η εικόνα αυτή διαμορφώνεται έπειτα από χρόνια σημαντικών επενδύσεων στην τεχνολογία στον τομέα της εκπαίδευσης, με ιδιαίτερη έμφαση στους φορητούς υπολογιστές για μαθητές σε όλη τη Δυτική Ευρώπη1. Τώρα οι εκπαιδευτικοί στην Ευρώπη εκφράζουν την ανησυχία τους, με το 40% να πιστεύει ότι οι φορητοί υπολογιστές και τα tablet μπορούν να έχουν επιζήμια αποτελέσματα στη μάθηση και το 26% των συναδέλφων τους στην Ελλάδα να συμφωνεί. Ταυτόχρονα, η συντριπτική πλειοψηφία των εκπαιδευτικών και των γονέων στην Ευρώπη, έχει παρατηρήσει θετικές επιπτώσεις από τη χρήση παραδοσιακών έντυπων εγχειριδίων και φύλλων εργασιών στις τάξεις.

Τα αποτελέσματα της έρευνας επιβεβαιώνουν τις αυξανόμενες ακαδημαϊκές αποδείξεις ότι τα παιδιά μαθαίνουν καλύτερα στο χαρτί παρά στις οθόνες2. Ορισμένες Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προβαίνουν ήδη σε δράσεις. Τον Φεβρουάριο του 2024, η Lotta Edholm, Υπουργός Εκπαίδευσης της Σουηδίας, δήλωσε: «Οι ιδανικές συνθήκες για την καλλιέργεια βασικών δεξιοτήτων στην ανάγνωση και τη γραφή δημιουργούνται σε αναλογικά περιβάλλοντα χρησιμοποιώντας αναλογικά εργαλεία.».3 Παράλληλα, η υπουργός ανακοίνωσε χρηματοδότηση για σχολικά βιβλία ύψους περίπου 44 εκατ. ευρώ ετησίως από το 20244.

Όταν ζητήθηκε να αναλογιστούν τον πιθανό αντίκτυπο των tablet και των φορητών υπολογιστών στην τάξη, το 86% των εκπαιδευτικών σημείωσε μία ή περισσότερες προκλήσεις. Τα στοιχεία που προκύπτουν από τις αίθουσες διδασκαλίας στην Ελλάδα είναι επίσης ενδιαφέροντα. Το 37% των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα παρατηρεί μείωση των δεξιοτήτων ανάγνωσης, το 25% αναφέρει μειωμένη συγκράτηση γνώσεων, το 30% σημειώνει μείωση της συμμετοχής, ενώ το 9% συσχετίζει τη χρήση laptop και tablet στις αίθουσες διδασκαλίας με μειωμένες επιδόσεις.

Τα δύο τρίτα των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα (67%) υποστηρίζουν ότι τα παραδοσιακά έντυπα εγχειρίδια και φύλλα εργασιών βελτιώνουν τις δεξιότητες ανάγνωσης, ενώ το 49% των εκπαιδευτικών και το 46% των γονέων σημειώνουν ότι βοηθούν στη διατήρηση γνώσεων. Επιπλέον, στην Ελλάδα το 49% των εκπαιδευτικών και το 37% των γονέων τονίζουν ότι τα έντυπα υλικά υποστηρίζουν καλύτερα τα διαφορετικά στυλ μάθησης.

Το 52% των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα εκφράζει προβληματισμό σχετικά με το αν η εισαγωγή φορητών υπολογιστών ή tablet στην εκπαιδευτική διδασκαλία είναι πάντα η πιο κατάλληλη επιλογή. Παράλληλα, η πλειοψηφία (58%) των εκπαιδευτικών θεωρεί ότι υπάρχει ανάγκη για ακόμη καλύτερη σύνδεση των αποφάσεων για θέματα εκπαίδευσης με την καθημερινή εκπαιδευτική διαδικασία, ώστε να διασφαλίζεται η εφαρμογή λύσεων που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των μαθητών. Τα αποτελέσματα της έρευνας της Epson υπογραμμίζουν τη σημασία λήψης μέτρων που λαμβάνουν υπόψη τις απόψεις της εκπαιδευτικής κοινότητας.

Επιπλέον, πολλοί γονείς μαρτυρούν ότι συχνά τσακώνονται με τα παιδιά τους με αφορμή τον υπερβολικό χρόνο επί της οθόνης5 και το 55% των γονέων στην Ελλάδα δηλώνει ότι η χρήση φορητών υπολογιστών στα σχολεία δυσχεραίνει τη διαχείριση του χρόνου μπροστά από την οθόνη στο σπίτι, ιδιαίτερα όταν οι εργασίες για το σπίτι πραγματοποιούνται διαδικτυακά.

Αναζητώντας λύση, η πλειοψηφία των γονέων (61%) και των εκπαιδευτικών (57%) στην Ελλάδα επιθυμεί μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση στη χρήση της τεχνολογίας στα σχολεία. Συγκεκριμένα, θέλουν η τεχνολογία να αξιοποιείται ως εργαλείο για την ενίσχυση της διδασκαλίας και της μάθησης, αντί να αποτελεί αυτοσκοπό. Αυτό προϋποθέτει μια υβριδική εκπαιδευτική προσέγγιση, που συνδυάζει ψηφιακό και έντυπο υλικό.

Ο Karl Angove, VP, Epson Europe, & Managing Director, Epson Iberia, δήλωσε: «Η έρευνά μας δείχνει ότι οι γονείς και οι δάσκαλοι θέλουν ισορροπία και μεγαλύτερη χρήση έντυπου υλικού στις τάξεις – αυτό μπορεί να ακούγεται βολικό όταν προέρχεται από έναν κατασκευαστή εκτυπωτών, αλλά τα αποτελέσματα μιλούν από μόνα τους. Η πλειοψηφία πιστεύει ότι το εκπαιδευτικό υλικό, όπως τα σχολικά βιβλία και τα φύλλα εργασίας, βελτιώνει τις δεξιότητες ανάγνωσης. Η τεχνολογία έχει σημαντικό ρόλο και είναι κρίσιμο να προετοιμάσουμε ένα μελλοντικό εργατικό δυναμικό με αυξημένες ψηφιακές δεξιότητες, αλλά πρέπει να διαχειριστούμε προσεκτικά για να διασφαλίσουμε ότι η τεχνολογία υποστηρίζει και δεν αποσπά την προσοχή ή περιορίζει τις επιδόσεις.»

«Είναι σημαντικό οι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικών σε θέματα εκπαίδευσης να λάβουν υπόψη αυτές τις απόψεις, που ευθυγραμμίζονται με την ακαδημαϊκή έρευνα, η οποία δείχνει ότι τα παιδιά μαθαίνουν πιο αποτελεσματικά με έντυπο υλικό σε σχέση με τις οθόνες. Παράλληλα, οι πάροχοι τεχνολογίας οφείλουν να εξετάσουν τα δεδομένα και να εξοπλίσουν τα σχολεία με τα κατάλληλα εργαλεία που ενισχύουν τη μάθηση με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.»

Πηγή: Reporter.gr

Η Yiren Ren, διδακτορική φοιτήτρια στη Σχολή Ψυχολογίας του Georgia TechRen, είναι επικεφαλής συγγραφέας δύο νέων ερευνητικών εργασιών στα περιοδικά PLOS One και Cognitive, Affective, & Behavioral Neuroscience (CABN), που συνδέονται μεταξύ τους, καθώς και οι δύο «διερευνούν καινοτόμες εφαρμογές της μουσικής στη διαμόρφωση της μνήμης, προσφέροντας ιδέες τόσο για καθημερινή όσο και για κλινική χρήση».

«Η μία εργασία εξετάζει πώς η μουσική αλλάζει την ποιότητα της μνήμης όταν τη διαμορφώνει για πρώτη φορά – πρόκειται για τη μάθηση», λέει ο Thackery Brown, γνωστικός νευροεπιστήμονας, ενώ η δεύτερη «εστιάζει στις αναμνήσεις που έχει κάποιος ήδη και ρωτάει αν μπορεί να αλλάξει τα συναισθήματα που συνδέονται με αυτές χρησιμοποιώντας μουσική».

Μουσική (καλής) διάθεσης

Όταν παρακολουθείς μία ταινία με δυνατή μουσική επένδυση – μουσική που δημιουργήθηκε για να προκαλέσει συναισθήματα – αυτό που ακούς σε οδηγεί ακριβώς εκεί που θέλει ο συνθέτης.

Στη μελέτη τους, οι Ren, Brown και οι συνεργάτες τους αναφέρουν ότι αυτό το είδος «μουσικής διάθεσης» μπορεί, επίσης, να είναι αρκετά ισχυρό, ώστε να αλλάξει τον τρόπο, με τον οποίο θυμάται κάποιος το παρελθόν του. Στην έρευνα, οι 44 συμμετέχοντες-φοιτητές του Georgia Tech άκουγαν soundtracks ταινιών ενώ ανακαλούσαν μια δυσάρεστη ανάμνηση. Έτσι, ενσωμάτωσαν στις αναμνήσεις τους νέα συναισθήματα που ταίριαζαν με τη διάθεση της μουσικής. Και το αποτέλεσμα ήταν διαρκές.

Μια ημέρα αργότερα, όταν οι συμμετέχοντες ανακάλεσαν τις ίδιες αναμνήσεις – αλλά χωρίς μουσική συνοδεία – η συναισθηματική τους διάθεση εξακολουθούσε να ταιριάζει με τον τόνο της μουσικής που είχαν ακούσει την προηγούμενη μέρα.

Δίνοντας θετικό πρόσημο στις «κακές» αναμνήσεις

Οι ερευνητές παρακολούθησαν την όλη διαδικασία με fMRI (λειτουργική απεικόνιση μαγνητικού συντονισμού) και κατάφεραν να δουν την τροποποιημένη εγκεφαλική δραστηριότητατων συμμετεχόντων, την αυξημένη συνδεσιμότητα μεταξύ της αμυγδαλής, όπου γίνεται η επεξεργασία των συναισθημάτων, και άλλων περιοχών του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη μνήμη και την ενσωμάτωση πληροφοριών. «Αυτό ρίχνει φως στην πλαστικότητα της μνήμης ως απόκριση στη μουσική και στον ισχυρό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η μουσική στην αλλαγή των υφιστάμενων αναμνήσεών μας», λέει η Ren.

Η διδακτορική φοιτήτρια, η οποία παίζει πολλά διαφορετικά μουσικά όργανα, ενδιαφέρεται να ανακαλύψει πώς η μουσικοθεραπεία μπορεί να σχεδιαστεί για να βοηθήσει άτομα με διαταραχές της διάθεσης, όπως διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD) ή κατάθλιψη. Δεν υπάρχει μηχανή του χρόνου, που θα μας επιτρέψει να γυρίσουμε πίσω και να εισάγουμε χαρούμενη μουσική στο μείγμα, ενώ συμβαίνει ένα κακό γεγονός και σχηματίζεται μια μνήμη, «αλλά μπορούμε να ανασύρουμε παλιές αναμνήσεις ακούγοντας συναισθηματική μουσική», λέει ο Thackery Brown. «Και ίσως μπορούμε να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να αλλάξουν τα συναισθήματά τους και να αναδιαμορφώσουν τον συναισθηματικό τόνο που συνδέεται με ορισμένες αναμνήσεις».

Μουσική για εργασία και μελέτη

Η δεύτερη μελέτη θέτει κλασικά ερωτήματα: Πρέπει να ακούμε μουσική ενώ εργαζόμαστε ή μελετάμε; Και αν ναι, υπάρχουν πιο ωφέλιμα είδη μουσικής από άλλα; «Θέλαμε να διερευνήσουμε τις δυνατότητες της μουσικής ως μνημονικής συσκευής που μας βοηθά να θυμόμαστε πληροφορίες πιο εύκολα», λέει η Ren. Οι 48 συμμετέχοντες σε αυτή τη μελέτη κλήθηκαν να μάθουν ακολουθίες αφηρημένων σχημάτων, ενώ άκουγαν διάφορα είδη μουσικής. H Ren έπαιζε ένα μουσικό κομμάτι, σε ένα παραδοσιακό ή οικείο μοτίβο τόνου, ρυθμού και μελωδίας. Στη συνέχεια, έπαιξε το ίδιο ακριβώς σύνολο από νότες, αλλά εκτός σειράς, δίνοντας στο κομμάτι μια ατονική δομή.

Όταν άκουσαν οικεία, προβλέψιμη μουσική, οι συμμετέχοντες έμαθαν και θυμήθηκαν τις ακολουθίες των σχημάτων πιο γρήγορα, καθώς ο εγκέφαλός τους δημιούργησε ένα δομημένο πλαίσιο για τις νέες πληροφορίες. Εν τω μεταξύ, η μουσική που ήταν οικεία αλλά ακανόνιστη δυσκόλευε τους συμμετέχοντες να μάθουν. «Ανάλογα με την οικειότητα και τη δομή της, η μουσική μπορεί να βοηθήσει ή να εμποδίσει τη μνήμη μας», λέει η Ren.

Η θεραπευτική δύναμη της μουσικής

Στόχος της διδακτορικής φοιτήτριας είναι να αναπτύξει θεραπείες με βάση τη μουσική για καταστάσεις όπως η κατάθλιψη ή το PTSD, ενώ παράλληλα να διερευνήσει νέες στρατηγικές αποκατάστασης για ηλικιωμένα άτομα και άτομα με άνοια. «Αυτές οι πρώτες μελέτες αποκαλύπτουν ότι η μουσική μπορεί τόσο να βοηθήσει όσο και να εμποδίσει τη μνήμη μας, ανάλογα με την εξοικείωση και τη δομή της», λέει η Ren, η οποία δηλώνει ενθουσιασμένη που θα μπορέσει να συνδυάσει την αγάπη της για τη μουσική με τη μελέτη της πάνω στην ανθρώπινη μνήμη.

«Πιστεύω ότι η επόμενη φάση της έρευνάς μου θα μπορούσε να δώσει πολύτιμα στοιχεία για την υποστήριξη της ανάπτυξης παρεμβάσεων με βάση τη μουσική για την ψυχική υγεία και τη γνωστική λειτουργία», καταλήγει.

Πηγή: Pride / Futurity