Όπως αναφέρει η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, μία Λεπτομύτα που παρατηρήθηκε στο Μεσολόγγι στις 3 Μαΐου 1999 αποτελεί την τελευταία καταγραφή του είδους στη χώρα μας. Το Μεσολόγγι είναι κοντά στο χωριό του παππού σου; Ναι. Δίπλα στο Αιτωλικό; Ναι.

Δεν πρόλαβα να δω από κοντά μια Λεπτομύτα. Και θέλω να κλάψω. Συγγνώμη, αν σε στεναχώρησα, μικρούλι μου. Όχι, αλλά θέλω να κλάψω. Εμείς που είμαστε άνθρωποι ξέρουμε ότι μπορεί να συμβεί και κάτι άσχημο. Η Λεπτομύτα δεν ήξερε γιατί είναι πουλί. Και πετούσε, και πετούσε. Θα ζωγραφίσω ανθρώπους με χάλια φρύδια, που κάνουν τα «σπίτια» της Λεπτομύτας βουνά σκουπιδιών και χαλάνε το χώμα, με παλιοτσιμέντο. Μετά θα ζωγραφίσω 123.456 Λεπτομύτες να κάνουν κακά πάνω στα κεφάλια αυτών των ανθρώπων και στο τέλος, μια τεράστια Λεπτομύτα, που γεννάει ένα τεράστιο αυγό και από αυτό το αυγό βγαίνουν δισεκατομμύρια πουλιά κι έτσι δεν γίνεται να εξαφανιστεί το είδος. Στη ζωγραφιά μου, η Λεπτομύτα υπάρχει. Στη ζωγραφιά μου, ο άνθρωπος τιμωρείται, όπως η Αράχνη από τη Θεά Αθηνά στον μύθο.

Σε στεναχώρησα, αλλά έτσι κι αλλιώς τα ξέρεις όλα εσύ. Ναι, τα βλέπω όλα. Δε θέλω να εξαφανιστούμε κι εμείς. Είμαστε αρκετές εσύ κι εγώ για να μην εξαφανιστούμε; Μπα. Τι χρειαζόμαστε; Πάρα πολλούς ανθρώπους, που να σκέφτονται, όπως εσύ κι εγώ. Θα εξαφανιστούμε. Θα παλέψουμε, στο υπόχομαι. Θα εξαφανιστούμε, γιατί ο κύριος που μένει στον πέμπτο όροφο είπε ότι θα στολίσει αληθινό έλατο. Εμείς θα στολίσουμε ψεύτικο. Αυτός πάντα στολίζει αληθινό και οι φίλοι του στολίζουν, λέει. Αυτοί που δεν αγαπάνε τα δέντρα και τα ζώα πίνουν Coca-Cola. Τώρα θα γελάσω. Γιατί το λες αυτό; Γιατί ρεύονται. Και μετά τα Χριστούγεννα, πετάνε τα έλατα στον κάδο με τα πλαστικά. Γιατί όμως Coca-Cola; Έτσι γιατί είναι μαύρα χάλια.

Χρύσα, πόσο λυπάμαι για τη Λεπτομύτα. Γιατί δεν προστατεύουμε αυτούς που έχουν ανάγκη; Δεν προλαβαίνουμε; Είναι μεγάλη ιστορία. Θα μου την πεις; Θα στην πω το Σάββατο. Εσύ κι εγώ προστατεύουμε, όμως, και τον αέρα και το νερό και τα δέντρα και τα ζώα. Πρέπει να γίνουμε πολλοί το ξέρω. Από εδώ και πέρα θα ρωτάω κάθε καινούριο μου φίλο «Αγαπάς τον πλανήτη; Και τι κάνεις γι’ αυτό»; Και μετά θα του λέω την ιστορία της Λεπτομύτας. Που χάθηκε, ενώ θα μπορούσε να πετάει ούυυυ για οχτακόσια χρόνια ακόμη.

Κάτσε να τελειώσω τη ζωγραφιά μου. Θα γράψω και κάτι. «Συγγνώμη, Λεπτομύτα». Το –συ; Με ύψιλον. Σωστά το έγραψες.

Ο Κόκκινος Κατάλογος της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης IUCN περιλαμβάνει 164 είδη πουλιών που θεωρούνται εξαφανισμένα από το έτος 1500, από συνολικά περισσότερα από 11.000 είδη των οποίων η κατάσταση διατήρησής τους έχει αξιολογηθεί από τη BirdLife International, που είναι αρμόδια για την κατάρτιση του παγκόσμιου Κόκκινου Καταλόγου των Απειλούμενων Πουλιών. Ανάμεσα σε αυτά περιλαμβάνεται το Μεταναστευτικό Περιστέρι, το Ντόντο, το Βουτηχτάρι της Ατιτλάν, η Μεγάλη Άλκα, τα Μόα, κ.ά. Η Λεπτομύτα αποτελεί την πρώτη γνωστή παγκοσμίως εξαφάνιση είδους πουλιού από την ηπειρωτική Ευρώπη, τη Βόρεια Αφρική και τη Δυτική Ασία.

Η Λεπτομύτα αποτελεί ένα από τα πιο εμβληματικά απειλούμενα με εξαφάνιση είδη με τα οποία έχει ασχοληθεί η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία. Η Ελλάδα έχει αποδειχθεί ότι ήταν περιοχή παγκοσμίου σημασίας για το είδος: από την πρώτη καταγραφή (Κέρκυρα, 1857) έχουν καταγραφεί συνολικά 104 παρατηρήσεις, στην πλειονότητά τους κατά τη μετανάστευση και κυρίως στο Δέλτα Έβρου, το Πόρτο Λάγος και το Δέλτα Αξιού.

Η τελευταία επιβεβαιωμένη (φωτογραφικά) παρατήρηση Λεπτομύτας είναι στο Βόρειο Μαρόκο το 1995. Κατά τη δεκαετία του ’90 υπήρχαν διάφορες παρατηρήσεις του είδους και στην Ελλάδα, χωρίς ωστόσο να είναι πλήρως επιβεβαιωμένες. Μία Λεπτομύτα που παρατηρήθηκε στο Μεσολόγγι στις 3 Μαΐου 1999 (από τον J. Y. Guillosson) αποτελεί την τελευταία καταγραφή του είδους στην Ελλάδα, ενώ κατά τις τελευταίες σχεδόν δύο δεκαετίες δεν έχουν καταγραφεί πουθενά Λεπτομύτες στη Δυτική Παλαιαρκτική.

Τα αίτια της κατάρρευσης του πληθυσμού της Λεπτομύτας μπορεί να μην γίνουν ποτέ πλήρως κατανοητά, αλλά οι πιθανές πιέσεις περιλαμβάνουν την εκτεταμένη αποξήρανση των υγροτοπικών περιοχών αναπαραγωγής της για γεωργική χρήση, την απώλεια των παράκτιων υγροτόπων που χρησιμοποιούσε για τροφοληψία, και, τελευταία, το κυνήγι ενός ήδη μειωμένου, κατακερματισμένου και φθίνοντος πληθυσμού. Επιπτώσεις στον πληθυσμό του είδους θα μπορούσαν επίσης να είχαν η ρύπανση, οι ασθένειες, η θήρευση και η κλιματική αλλαγή, αλλά η κλίμακα αυτών των επιπτώσεων παραμένει άγνωστη.

Ο Alex Berryman, Υπεύθυνος για τον Κόκκινο Κατάλογο της BirdLife International και συν-συγγραφέας της επιστημονικής δημοσίευσης, δήλωσε: «Η καταστροφική απώλεια της Λεπτομύτας στέλνει μια προειδοποίηση ότι κανένα πουλί δεν μπορεί να θεωρηθεί ασφαλές από την απειλή της εξαφάνισης. Περισσότερα από 150 είδη πουλιών έχουν εξαφανιστεί παγκοσμίως από το 1500. Τα ξενικά-εισβλητικά είδη ήταν συχνά ο ένοχος, με το 90% των εξαφανίσεων πουλιών να αποτελούν είδη νησιωτικών περιοχών. Ωστόσο, ενώ η εξαφάνιση των νησιωτικών ειδών δείχνει ίσως να επιβραδύνεται, ο ρυθμός εξαφάνισης των ηπειρωτικών ειδών αυξάνεται. Αυτό είναι αποτέλεσμα της καταστροφής και της υποβάθμισης των ενδιαιτημάτων τους, της υπερεκμετάλλευσης και άλλων απειλών. Χρειάζονται επείγουσες δράσεις διατήρησης για τη διάσωση των άγριων πουλιών – χωρίς αυτές πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για ένα πολύ μεγαλύτερο κύμα εξαφανίσεων που θα κατακλύσει τις ηπείρους».

Πηγή: Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία