Σπιτικό γλυκό κρασί

Υλικά
1 μπουκάλι κόκκινο κρασί
1 πορτοκάλι κομμένο σε φέτες
1 μήλο κομμένο σε κομμάτια
2 ξυλάκια κανέλας
3 έως 4 γαρίφαλα
1 αστεροειδής γλυκάνισος
2 κουταλιές μέλι ή καστανή ζάχαρη
Λίγη φλούδα πορτοκαλιού
Προαιρετικά λίγο κονιάκ ή λικέρ πορτοκάλι

Εκτέλεση
Βάζουμε όλα τα υλικά σε κατσαρόλα και ζεσταίνουμε σε χαμηλή φωτιά, χωρίς να αφήσουμε το κρασί να βράσει. Μόλις βγάλει τα αρώματά του, αποσύρουμε, δοκιμάζουμε τη γλύκα και σερβίρουμε ζεστό.
Το συνοδεύουμε με τα τυριά και τα αλλαντικά του πλατό μας και πίνουμε στην υγειά μας και στην ευχή για καλές γιορτές.

Τι γίνεται, όμως, όταν είσαι στη δουλειά, δεν μπορείς να γευματίσεις και η μόνη σου επιλογή είναι τα πατατάκια; Ή όταν θέλεις ένα ποτήρι κρασί μετά από μια κουραστική μέρα;

Η καλή είδηση είναι ότι δεν είναι όλα τα «πρόχειρα» φαγητά ίδια! Κορυφαίοι διατροφολόγοι αποκαλύπτουν τις λιχουδιές, τα ποτά και τα επεξεργασμένα τρόφιμα που αποτελούν τον μικρότερο κίνδυνο για την υγεία μας, και μάλιστα, τα καταναλώνουν και οι ίδιοι περιστασιακά. Ετοιμάσου να απολαύσεις τις αγαπημένες σου «ένοχες» απολαύσεις, χωρίς την ενοχή!

Πατατάκια: Ο έξυπνος τρόπος να τα απολαύσεις

Ας είμαστε ειλικρινείς, κανείς δεν θα ισχυριζόταν ότι τα πατατάκια ανήκουν στις … «πέντε μερίδες φρούτων και λαχανικών» της ημέρας! Ωστόσο, αν είσαι λάτρης τους, υπάρχει τρόπος να τα καταναλώσεις πιο έξυπνα. Η Dr. Federica Amati, συγγραφέας του Everybody Should Know This και επικεφαλής διατροφολόγος στην εταιρεία επιστημών υγείας Zoe, συμβουλεύει: «Αναζητήστε στη συσκευασία, στα συστατικά, να περιέχει μόνο πατάτες και ιδανικά εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο και ίσως θαλασσινό αλάτι. Προτιμήστε να είναι ελαφρώς αλατισμένα, όχι πολύ αλατισμένα».

Προσοχή στις «υγιεινές» εναλλακτικές!

Μπορεί να πιστεύεις ότι τα πατατάκια από ρεβίθια ή φακές είναι καλύτερα, αλλά η Dr. Amati προειδοποιεί: «Διαβάστε προσεκτικά το πίσω μέρος της συσκευασίας, καθώς μπορεί να περιέχουν πολλά πρόσθετα, ενισχυτικά γεύσης και γαλακτωματοποιητές. Συχνά είναι καλύτερο να επιλέγετε ένα απλό, παραδοσιακό πατατάκι και να μην τρώτε πάρα πολλά».

Γλυκά: Μπορεί ένα γλυκό να μην είναι «ένοχο»;

Πολλά ζελεδάκια και καραμέλες προσπαθούν να μας πείσουν ότι είναι «χωρίς ζάχαρη», ενώ ποντάρουν στη φιλική στο περιβάλλον συσκευασία τους, αλλά μήπως η έννοια των «αθώων γλυκών» είναι οξύμωρη;

Όμως, όπως τονίζει ο συγγραφέας του “Unprocess Your Life”, ο διατροφολόγος Rob Hobson: «τα παραδοσιακά ζελεδάκια και οι μαστιχωτές καραμέλες είναι χαρακτηριστικά εξαιρετικά επεξεργασμένων τροφίμων (UPFs) και συνήθως φορτωμένα με σιρόπι γλυκόζης, τεχνητά χρώματα, αρωματικές ύλες και ζελατίνη».

Η Dr. Amati τονίζει ότι «ένα γλυκό είναι πάντα ένα γλυκό», αλλά τονίζει ότι πρέπει να επιλέγουμε προϊόντα που δεν περιέχουν φοινικέλαιο, το οποίο έχει υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά. Πάντα, με μέτρο η κατανάλωση γλυκών και να ακολουθεί καλή στοματική υγιεινή.

Σοκολάτα: Η γλυκιά αμαρτία που κάνει καλό!

Εδώ, είναι τα καλά νέα για τις λάτρεις της σοκολάτας! Η διατροφολόγος Rhiannon Lambert, συγγραφέας του “The Unprocessed Plate”, επισημαίνει: «Η μαύρη σοκολάτα συνήθως περιέχει λιγότερη ζάχαρη από τη σοκολάτα γάλακτος ή τη λευκή». Επιλέγοντας ποικιλίες με 75% κακάο ή περισσότερο, όχι μόνο μειώνεις τη ζάχαρη, αλλά μπορείς να υποστηρίξεις και ένα πιο πλούσιο και υγιές μικροβίωμα του εντέρου. Η μαύρη σοκολάτα είναι πλούσια σε πολυφαινόλες και αντιοξειδωτικά που συμβάλλουν στην υγεία της καρδιάς, βελτιώνοντας τη ροή του αίματος και μειώνοντας τη φλεγμονή.

Για ακόμα περισσότερα οφέλη, προτίμησε μαύρη σοκολάτα με ξηρούς καρπούς! «Τα αμύγδαλα ή τα φουντούκια παρέχουν υγιή λιπαρά, φυτικές ίνες και μικροθρεπτικά συστατικά όπως μαγνήσιο και βιταμίνη Ε», λέει η Rhiannon Lambert. Ακόμα και αν δεν είσαι φαν της μαύρης σοκολάτας, μια σοκολάτα γάλακτος με ολόκληρους ξηρούς καρπούς μπορεί να είναι μια πιο ισορροπημένη επιλογή.

Και εδώ, η Dr. Amati συμβουλεύει: «Ψάξτε να αναγράφει βούτυρο κακάο ή μάζα κακάο στη λίστα συστατικών, καθώς ορισμένες μάρκες το αντικαθιστούν με φθηνότερα, πιο κορεσμένα λιπαρά. Και αποφύγετε τυχόν πρόσθετα, γαλακτωματοποιητές και γλυκαντικά». Προσοχή σε φυτικά ή φοινικέλαια, λεκιθίνη, μονογλυκερίδια και διγλυκερίδια λιπαρών οξέων – είναι κόκκινες σημαίες!

Αναψυκτικά: Φιλικά προς το έντερο!

Ξέρουμε ότι τα ανθρακούχα αναψυκτικά είναι γεμάτα ζάχαρη και τεχνητά πρόσθετα, αλλά, μερικές φορές, ένα κρύο αναψυκτικό είναι απλά αυτό που χρειαζόμαστε. Η καλή είδηση; «Υπάρχουν πλέον πολλά προβιοτικά αναψυκτικά στην αγορά», υπογραμμίζει η Dr. Amati. «Αν και η αποτελεσματικότητά τους για την υγεία του εντέρου είναι ακόμα υπό συζήτηση, πολλά από αυτά είναι χαμηλά σε ζάχαρη και δεν έχουν τεχνητά γλυκαντικά ή πρόσθετη ζάχαρη, καθιστώντας τα μια καλή επιλογή».

Ο Rob Hobson προτείνει την κομπούχα (Kombucha – ζυμωμένο τσάι) ως έξυπνη εναλλακτική: «Επιλέξτε ποικιλίες με ζωντανές καλλιέργειες, που είναι μη παστεριωμένες και χωρίς πρόσθετα σάκχαρα».

Μπύρα: Το μυστικό για λιγότερες θερμίδες

Δεν την αποκαλούν τυχαία «μπυροκοιλιά»! Αλλά είναι δυνατόν να πιεις μια μπύρα χωρίς να εκτροχιαστεί η διατροφή σου; «Οι Lager που έχουν το “light” στο όνομά τους ή οι μπύρες χαμηλής περιεκτικότητας σε αλκοόλ, είναι γενικά η καλύτερη επιλογή», λέει η Rhiannon Lambert. «Αυτό συμβαίνει επειδή η πλειονότητα των θερμίδων στην μπύρα προέρχεται από την περιεκτικότητά της σε αλκοόλ: όσο υψηλότερο είναι το ποσοστό αλκοόλ κατ’ όγκο (ABV), τόσο περισσότερες θερμίδες τείνει να περιέχει».

Για παράδειγμα, μια τυπική Lager έχει περίπου 150-200 θερμίδες ανά ποτήρι, ενώ μια Lager χαμηλής περιεκτικότητας σε αλκοόλ ή light μπορεί να πλησιάζει τις 80-100 θερμίδες. Αυτές οι επιλογές προσφέρουν την αναζωογονητική γεύση της Lager, αλλά με λιγότερες θερμίδες και συχνά λιγότερες επιπτώσεις στην ενυδάτωση και τον ύπνο. Αν προσέχετε την πρόσληψη θερμίδων, επιλέξτε μπύρες που είναι περίπου 3% ή λιγότερο.

Κρασί: Η επιλογή που μειώνει τον πονοκέφαλο

Μια μελέτη, του 2022, έδειξε ότι ακόμα και μια μικρή ποσότητα αλκοόλ έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. Αλλά αν πρόκειται να πιείς ένα ποτήρι κρασί, υπάρχει κάποια ποικιλία που είναι λιγότερο δυσάρεστη από τις άλλες;

Ο Rob Hobson εξηγεί: «Οι πονοκέφαλοι (hangover) είναι συνήθως αποτέλεσμα μιας τοξίνης που ονομάζεται ακεταλδεΰδη (υποπροϊόν της διάσπασης του αλκοόλ), αφυδάτωσης και ενώσεων που ονομάζονται «συγγενείς», οι οποίες είναι πιο διαδεδομένες σε πιο σκούρα και φθηνότερα κρασιά». Για το λόγο αυτό, το λευκό κρασί μπορεί να προκαλέσει σε μικρότερο ποσοστό πονοκέφαλο από το κόκκινο.

Και το «υγιεινό» Κεμπάπ;

Είναι αυτό που θα φτιάξετε στο σπίτι, με υλικά επιλεγμένα από εσάς! Ωστόσο, αυτό που κρατάμε είναι η γενική φιλοσοφία των διατροφολόγων, η οποία είναι σαφής: η μέτρια κατανάλωση και οι έξυπνες επιλογές στα συστατικά μπορούν να μετατρέψουν ακόμα και τις πιο «ένοχες» απολαύσεις σε κάτι που δεν θα σας προκαλέσει τύψεις.

Να θυμάστε, η ισορροπία είναι το κλειδί! Μην στερείστε εντελώς τις αγαπημένες σας γεύσεις. Με τις σωστές πληροφορίες και μικρές, έξυπνες επιλογές, μπορείτε να απολαύσετε τη ζωή σας στο έπακρο, χωρίς να θυσιάζετε την υγεία σας ή τη χαρά της απόλαυσης. Ποια «ένοχη» απόλαυση θα δοκιμάσεις σήμερα με νέο, πιο υγιεινό τρόπο;

Και πώς να επιβιώσετε από τις γεμάτες μέρες με μεσημεριανά γεύματα, δείπνα, ποτά, σνακ και ακόμη και λίγες ώρες γυμναστικής; Κι όσο για την Πρωτοχρονιά που έρχεται: Πώς να απαντήσετε σε χιλιάδες WhatsApp με προσκλήσεις, ευχές και επικρίσεις επειδή δεν καλείτε ποτέ; Υπάρχει μόνο μία λύση: μην κάνετε τίποτα από αυτά. Και αν νομίζετε ότι είναι αγένεια, σκεφτείτε το δύο φορές, γιατί οι Φινλανδοί, για παράδειγμα, το έχουν μετατρέψει σε ένα είδος τρόπου ζωής.

Μη καλυμμένοι μάλλον που έχουν δώσει στον κόσμο τη σάουνα, το αποστραγγιστικό πιάτων, την ξυλιτόλη και τη Nokia (ναι, όλα είναι φινλανδικές εφευρέσεις), φαίνεται ότι στα βόρεια γεωγραφικά πλάτη βρήκαν επίσης έναν απόλυτα ικανοποιητικό τρόπο για να αποφύγουν τις αναρίθμητες κοινωνικές δεσμεύσεις αυτών των γιορτινών ημερών. Έχουν επινοήσει ακόμη και έναν κατάλληλο όρο: Kalsarikännit. Είναι ένα σύνθετο μεταξύ των ονομάτων kalsari (εσώρουχο) και kännit (μέθη) και σημαίνει ακριβώς αυτό που νομίζεις: το να μεθύσεις με τα εσώρουχά σου. Ή, μάλλον, σημαίνει να μένετε σπίτι με άνετα ρούχα (ή χωρίς ρούχα) και να αγνοήσετε τυχόν δεσμεύσεις ή εξωτερικές απαιτήσεις πίνοντας μερικά ποτήρια κρασί (από εσάς εξαρτάται πόσα, αλλά συνιστούμε μέτρο).

Στη Φινλανδία είναι τόσο περήφανοι για το Kalsarikännit που πριν από μερικά χρόνια το συμπεριέλαβαν ακόμη και σε ένα σετ εξατομικευμένων emoji.

Δεν προκαλεί σίγουρα έκπληξη το γεγονός ότι αυτοί που διέδωσαν αυτό το είδος μοναχικού ελεύθερου χρόνου ήταν οι Φινλανδοί, οι οποίοι, ίσως λόγω του ψυχρού κλίματος της χώρας, τείνουν να είναι μάλλον εσωστρεφείς, όχι πολύ λάτρεις των τετριμμένων συζητήσεων, αλλά πολύ υπερασπιστές του προσωπικού τους χώρου (όλα αυτά ακούγονται κλισέ, αλλά αν τα βάλεις στη Wikipedia το πιστεύουμε). Έτσι, και οι υπόλοιποι από εμάς μπορούμε να μάθουμε κάτι από αυτή την κάπως ενδοσκόπηση του Grinch.

Εδώ και μερικά χρόνια, ακόμη και ιατρικά ιδρύματα μιλούν για αυτό που μπορεί να ονομαστεί χριστουγεννιάτικη κατάθλιψη, ένα μείγμα κόπωσης, άγχους και κατάθλιψης που συνδέεται με αυτές τις γιορτές. Και όχι μόνο λόγω του κοινωνικού και γαστρονομικού tour de force, αλλά και λόγω των ψυχαναγκαστικών συναισθημάτων και των αναγκαστικών δεσμεύσεων που τα συνοδεύουν. Μπορεί να υπάρχουν πολλά αντίδοτα στο άγχος των Χριστουγέννων, αλλά η σπιτική χαλάρωση των Φινλανδών δεν φαίνεται και τόσο κακή ιδέα (επαναλαμβάνουμε: προσέξτε να μην πίνετε πολύ μόνοι: ένας φίλος για να σας κάνει παρέα λειτουργεί εξίσου καλά) .

Το Kalsarikännit δεν είναι σίγουρα τίποτα καινούργιο: μετά την άνοδο του hygge (η άνεση στο σπίτι που έρχεται από τη Δανία), ήδη το 2017 αρκετές αμερικανικές εκδόσεις όπως το New York Magazine ή στη Vogue είχαν αρχίσει να ενδιαφέρονται για το φινλανδικό φαινόμενο, επισημαίνοντας ότι σχεδόν όλοι κάποτε έχουν επιδοθεί σε αυτό το μοναχικό «λουφάρισμα», που μετονομάστηκε για την περίσταση σε Pantsdrunk. Η τάση επανήλθε το 2020: λόγω της πανδημίας, όλοι ανακαλύψαμε ξανά την (αναγκαστική) «ευχαρίστηση» να μένουμε σπίτι, να επιδεικνύουμε τα πιο ξεδιάντροπα πιτζαμάκια μας και να αρπάζουμε το πρώτο μπουκάλι ροζέ κρασί που ήρθε στο δρόμο μας.

Αλλά είχαμε και εξαιρετικούς δασκάλους (ή μάλλον πρωτοπόρους): σε ένα επεισόδιο της 35ης σεζόν του The Simpsons, που μεταδόθηκε το 2024, ο Homer προσλαμβάνεται σε ένα νέο εργοστάσιο πυρηνικής ενέργειας που ανήκει στη Φινλανδία και, όταν το νέο του αφεντικό του εξηγεί ότι η ευημερία των εργαζομένων εξαρτάται επίσης από το Kalsarikännit και, επομένως, από το ποτό στο σπίτι με εσώρουχα, απαντά: «Αλλά αυτό το έκανα πολύ πριν ήταν της μόδας!».

Το Kalsarikännit λοιπόν είναι αναμφίβολα ένας νέος τρόπος να βλέπουμε τη ζωή: αν βρεθούμε να εισβάλει στην καθημερινότητά μας ένα μπαράζ δεσμεύσεων, ειδοποιήσεων και άγχους, ας μάθουμε από τους Φινλανδούς ότι (σχεδόν) ό,τι συμβαίνει γύρω μας μπορεί να αναβληθεί. Χρειάζεται να ορίσουμε ξεκάθαρα όρια στον προσωπικό μας χώρο για να προστατευθούμε από τους περισπασμούς και τα βάρη της σύγχρονης ζωής.

Είναι σύμπτωση που η Φινλανδία είναι η πιο ευτυχισμένη χώρα στον κόσμο για έβδομη συνεχή χρονιά σύμφωνα με την Παγκόσμια Έκθεση Ευτυχίας του ΟΗΕ; Ας πάρουμε ένα παράδειγμα και ας χαλαρώσουμε, ειδικά μπροστά στα γιορτινά πάρτι και τις συγκεντρώσεις. Το μόνο που χρειάζεστε είναι άνετες πιτζάμες, μια κουβέρτα και ένα ποτήρι κρασί (εντάξει, δύο: αλλά μην το παρακάνετε!). Οι υπόλοιποι μπορούν να περιμένουν, τουλάχιστον, μέχρι την επόμενη χρονιά.

Πηγή: Vogue UK

Θα αναπτυχθεί έτσι ένας ζωντανός οργανισμός πληροφορίας, φυσικός και ψηφιακός, με διττή αποστολή: τη διαφύλαξη και βιωματική ανάδειξη της πλούσιας ιστορίας και πολιτιστικής κληρονομιάς του ελληνικού κρασιού, καθώς και τη βιώσιμη ανάπτυξη και «θωράκιση» της αμπέλου και του οίνου απέναντι στην πρόκληση της κλιματικής αλλαγής.

Πρόκειται για μια πρωτοποριακή δράση, που θα αναδείξει τα οφέλη της ευαγούς συνεργασίας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, αποτελώντας πρότυπο για την Κεντρική Μακεδονία, αλλά και για παρόμοιες δράσεις στο σύνολο της χώρας. Η ένταξη της Β.Ο.Ν. στο Δίκτυο Βιβλιοθηκών της Δ.Κ.Β.Β. με την αδιαμφισβήτητη τεχνογνωσία και εμπειρία, αλλά και τις σημαντικές διακρίσεις, διασφαλίζει την άρτια λειτουργία και ανάπτυξή του εγχειρήματος στη Νάουσα. Παράλληλα, μοναδική συμβολική και ιστορική αξία προσδίδει το γεγονός ότι το Ίδρυμα Μπουτάρη διέθεσε το διατηρητέο κτίσμα, όπου λειτουργούσε το πρώτο οινοποιείο της οικογένειας Μπουτάρη στη Νάουσα έως τα μέσα του 20ου αιώνα, για να στεγαστεί η Βιβλιοθήκη οίνου Νάουσας (Β.Ο.Ν.).

Την υλοποίηση του Μνημονίου Συνεργασίας θα συντονίζει ο κ. Γιάννης Τροχόπουλος, διαχειριστής της ΑΜΚΕ Future Library. Στο ισόγειο της οδού Χατζημαλούση 15, θα υπάρχει η οινική βιβλιοθήκη, ανοικτή στο κοινό με αναγνωστήριο, ενώ στον πρώτο όροφο θα φιλοξενούνται προσωπικές και εταιρικές συλλογές του Ιδρύματος Μπουτάρη, προσβάσιμες στο κοινό κατόπιν πρόσκλησης. Στο αναγνωστήριο, εντάσσονται καταρχάς τα βιβλία, οι συλλογές και σπάνιο αρχειακό και φωτογραφικό υλικό του Γιάννη Μπουτάρη, καθώς και ολόκληρη η βιβλιοθήκη της Δρ. Σταυρούλας Κουράκου – Δραγώνα, ευγενική δωρεά της οικογένειάς της στο Ίδρυμα Μπουτάρη. Στόχος της Β.Ο.Ν. είναι ο σταδιακός εμπλουτισμός αυτών των τεκμηρίων, αναδεικνύοντας σημαντικές προσωπικότητες -ευρέως γνωστές ή/και έως σήμερα αφανείς- που άφησαν το στίγμα τους στην εξέλιξη του οινικού κλάδου..

Το «Παρατηρητήριο Κλιματικής Αλλαγής & Ανθεκτικότητας» είναι ο δεύτερος άξονας δραστηριοποίησης της Βιβλιοθήκης οίνου Νάουσας (Β.Ο.Ν.) προσφέροντας μια ευέλικτη -φυσική και ψηφιακή- πύλη τεκμηριωμένων δεδομένων, τόσο στην κοινότητα του πρωτογενούς και δευτερογενούς τομέα της ελληνικής υπαίθρου όσο και σε όλους τους κοινωνικούς εταίρους (κρατικούς, ερευνητικούς, ακαδημαϊκούς, επιχειρηματικούς, ΜΚΟ, φορείς και οργανώσεις οίνου, πολίτες κλπ).

Με έμφαση στον οίνο και την άμπελο, σκοπός του Παρατηρητηρίου θα είναι η τεκμηριωμένη ανάλυση και πρόβλεψη του αντίκτυπου της κλιματικής αλλαγής στην καλλιέργεια και παραγωγή, την αξιολόγηση των βέλτιστων πρακτικών που γίνονται διαθέσιμες διεθνώς σε όλα τα επίπεδα, και τη διευκόλυνση υιοθέτησής τους στην πράξη. Οι πρωτοβουλίες και το έργο της ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΟΙΝΟΥ ΝΑΟΥΣΑΣ (Β.Ο.Ν.) θα υποστηρίζονται από τη Δ.Κ.Β.Β. και το Ίδρυμα Μπουτάρη, καθώς και από χορηγίες οργανισμών και φορέων, που θα συμβάλλουν στο καινοτόμο αυτό εγχείρημα. Εντός του 2025 θα ξεκινήσει η υλοποίηση πλήθους δράσεων, όπως ψηφιακές και υλικές εκδόσεις, διαλέξεις, σεμινάρια, ημερίδες, βιωματικά εκπαιδευτικά εργαστήρια για τα παιδιά κ.λπ..

Πέρα από την έναρξη λειτουργίας του φυσικού, επισκέψιμου χώρου της Βιβλιοθήκης οίνου Νάουσας (Β.Ο.Ν.), θα ακολουθήσει αργότερα η ψηφιακή πύλη (portal) της, ξεκινώντας με τη διάσωση, ταξινόμηση, ψηφιοποίηση και ανάδειξη αρχείων της ιστορίας του ελληνικού οίνου σε συνεργασία με το Σύνδεσμο Ελληνικού Οίνου και άλλους ιδιωτικούς και δημόσιους φορείς.

Πηγή: Parallaxi.gr

Το Πόρτο είναι η δεύτερη σε μέγεθος πόλη της Πορτογαλίας, ένας city break προορισμός που «ακούγεται» όλο και περισσότερο. Χτισμένο στη βορειοδυτική πλευρά της Πορτογαλίας, στις όχθες του ποταμού Δούρου (Douro), το Πόρτο είναι ήδη γνωστό για τα περίφημα ομώνυμα κρασιά, τα Port. Η βόλτα στις κεντρικές περιοχές της πόλης θα σε οδηγήσει μέσα σε γραφικές γειτονιές, με ανηφορικά πλινθόκτιστα δρομάκια, μικρά εστιατόρια και μπαρ. Μη φοβάσαι ότι θα χαθείς, το φιδίσιο σώμα του ποταμού αποτελεί την καλύτερη πυξίδα. Αλλά και να χαθείς, πάλι κερδισμένη θα είσαι γιατί θα ανακαλύψεις πολλές ακόμη γραφικές γωνιές και εικόνες!

Είναι 3 μέρες αρκετές για να δεις το Πόρτο;

Αρχικά να σου πω ότι από την προσωπική μου εμπειρία το Πόρτο είναι μια πολύ καλή επιλογή ακόμη και για το καλοκαίρι αφού οι θερμοκρασίες είναι ήπιες, θεωρητικά όμως οι «καλές» του εποχές για εμάς τους τουρίστες/ταξιδευτές είναι η άνοιξη και το φθινόπωρο. Και, ναι, θεωρώ ότι τρεις μέρες είναι αρκετές για να εξερευνήσεις το Πόρτο, αλλά αν μπορείς να κολλήσεις μια δυο ακόμη θα είναι καλύτερα.

Τι μπορείς να κάνεις στο Πόρτο

• Βόλτες χωρίς προορισμό μέσα στην πόλη. Δεν χρειάζεται να ξέρεις που πηγαίνεις – όπου κι αν βρεθείς, όπου κι αν καταλήξεις το Πόρτο θα σε ανταμείψει με γραφικές γωνιές, υπέροχα Instagram worthy spots και θέα. Βαδίζοντας στην πόλη, σίγουρα θα συναντήσεις τη Rua Miguel Bombarda, έναν κεντρικό δρόμο που βιώνει μία νέα εποχή δόξας με γκαλερί, hipster bar και καφέ να ανοίγουν το ένα μετά το άλλο. Αν, δε, βρεθείς Σάββατο στην πόλη κάνε μια βόλτα από την τοπική αγορά, το Mercado de PortoBelo, με τους πάγκους με τα vintage και second hand ρούχα, με χειροποίητα κοσμήματα και ξυλόγλυπτα, αλλά και γλυκά, τυριά και αλλαντικά.

• Ανακάλυψε τα διάστημα πορτογαλέζικα azulejos, τα γαλανόλευκα διακοσμητικά πλακάκια που κοσμούν τοίχους σπιτιών, τοιχία σε δρόμους και προσόψεις καταστημάτων. Οπωσδήποτε θα μπεις στον σιδηροδρομικό σταθμό της πόλης, τον Sao Bento, όχι απαραίτητα για να πάρεις το τρένο, αλλά για να θαυμάσεις τις περίφημες τοιχογραφίες από azulejos στην πρώτη αίθουσα που απεικονίζουν διάφορες σκηνές από την ιστορία της Πορτογαλίας.

• Εάν βρεθείς στο Πόρτο, αξίζει να επισκεφθείς ένα από τα πιο εντυπωσιακά βιβλιοπωλεία της Ευρώπης, το Livraria Lello στην περιοχή του καθεδρικού ναού. Εάν είσαι φαν του Harry Potter, θα αναγνωρίσεις στο εσωτερικό του την εμβληματική ξύλινη σκάλα και τα ξυλόγλυπτα ράφια που έχουν εμπνεύσει τη συγγραφέα J.K. Rowling για την περίφημη βιβλιοθήκη του σχολείου. SOS tip: Αν θέλεις να επισκεφθείς το βιβλιοπωλείο κλείσε τουλάχιστον δύο μέρες πριν εισιτήριο μέσα από το σάιτ του. Το κόστος είναι μικρό, και αφαιρείται από τυχόν αγορά βιβλίου.

• Μπορείς να συνδυάσεις την επίσκεψη στο βιβλιοπωλείο με την «ανάβαση» των 225 σκαλοπατιών του πύργου Clerigos για μια πανοραμική θέα της πόλης. (Αν με ρωτήσεις, η προσωπική μου γνώμη είναι ότι δεν αξίζει και τόσο πολύ τον κόπο, αλλά καθώς θεωρείται must δεν μπορώ να μην το σημειώσω.)

• Αν πας στο Πόρτο, θα βρεθείς σίγουρα στην περιοχή Ribeira, τη γειτονιά γύρω από το ποτάμι, η οποία αποτελεί μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO. Χάζεψε το ποτάμι που περνά κάτω από τη γέφυρα Ponte de Dom Luis Ι, ένα από τα σύμβολα του Πόρτο, η οποία ενώνει τις δύο πλευρές της πόλης, την παλιά με την καινούρια, τη Vila Novade Gaia.

Ένα από τα ενδιαφέροντα (ή όχι) στοιχεία αυτής της γέφυρας είναι ότι την σχεδίασε ένας μαθητής του Γουστάβου Άιφελ το 1886.

• Και αφού είσαι στη γέφυρα κατέβα στην Gaia και μπες σε ένα από τα κτίρια των οινοποιείων που παρασκευάζουν το διάσημο κρασί Port. Θα βρεις πολλά παραταγμένα κατά μήκος της όχθης του Δούρου – διάλεξε και πάρε. Εμείς μπήκαμε στο Ramos και μας φάνηκε πολύ τίμια η σχέση μεταξύ του κόστους και της ξενάγησης/winetasting. Η ξενάγηση στο οινοποιείο περιλαμβάνει μια γρήγορη αναφορά στην ιστορία του διάσημου κρασιού και περιήγηση στα κελάρια με τα τεράστια βαρέλια και ολοκληρώνεται με τη γευσιγνωσία κάποιων από τις ποικιλίες του Port που παρασκευάζει ο συγκεκριμένος Οίκος. Μην παρασυρθείς από τη γλυκιά του γεύση – είναι δυνατό κρασί, κάτι μεταξύ λικέρ και παλαιωμένου κρασιού και εύκολα μπορεί να σε ζαλίσει.

• Απόλαυσε ένα aperitif –ιδανικά ένα ποτήρι παγωμένη λευκή σαγκρία- στα μαγαζιά που είναι παρατεταγμένα στην όχθη του Δούρου, ένα κέντρο συνάντησης φοιτητών, κατοίκων και τουριστών, σε έναν πλακόστρωτο δρόμο, την Cais de Ribeira, που εκτείνεται μέχρι τη γέφυρα Luis.

• Και για να μην νιώθεις ριγμένος που δεν έχεις πάει στη Λισαβόνα για να κάνεις τη διαδρομή με το περίφημο τραμ 11, πάρε το εξίσου παραδοσιακό και γραφικό τραμ Νο 1 για να πας λίγο έξω από την πόλη, στην περιοχή του φάρου. Εκεί θα βρεθείς στη συμβολή του ποταμού Douro με τον Ατλαντικό – μία εκδοχή της εκδρομής που ίσως δεν περίμενες!

• Last but not least, στο Πόρτο, όπως και σε όλη την Πορτογαλία θα φας μπακαλιάρο – σε όλες τις δυνατές εκδοχές, όχι πάντα επιτυχημένες κατά τη γνώμη μου, αλλά ωστόσο πρέπει να δοκιμάσεις. Παράγγειλε, επίσης, το τοπικό έδεσμα/μεζέ, την Francesinha, τη «μικρή Γαλλίδα». Πρόκειται για μία εκδοχή του croque madame, με διάφορα είδη κρέατος, που σερβίρεται μέσα σε κόκκινη σάλτσα και με λιωμένο τυρί από πάνω. Είναι βαρύ, αλλά νόστιμο κι αν το βρεις να σερβίρεται σε μισή μερίδα προτίμησέ το γιατί δύσκολα θα μπορέσεις να το τελειώσεις! Κλείσε το γεύμα σου με καφέ και ένα (ή δύο ή τρία ή όσα αντέχεις) Pasteis de Nata, ένα είδος μικρής τάρτας με κρέμα ζαχαροπλαστικής, ένα φημισμένο πορτογαλέζικο γλυκό.

Πώς να πας και πού να μείνεις

Στο Πόρτο, θα βρεις πολλές επιλογές διαμονής. Προσωπικά, έμεινα λίγο έξω από το κέντρο, σε απόσταση περίπου 15 λεπτά με τα πόδια. Ήταν σαφώς πιο οικονομικά και επιπλέον τα uber είναι τόσο φτηνά, που δεν αξίζει να πληρώσεις τη διαφορά της διαμονής στο κέντρο. Όσο για το πώς θα φτάσεις στο Πόρτο, μπορείς να το προσεγγίσεις αεροπορικά μέσω Λισαβόνας και από εκεί να φτάσεις σε περίπου τρεις ώρες στον προορισμό σου με τρένο ή με λεωφορείο. Εναλλακτικά, στη high season μπορείς να βρεις απευθείας πτήσεις προς Πόρτο.

Από την πρώτη στιγμή, που έμαθα για σένα, Ηλιάνα, για τις σπουδές, την απόφασή σου να ζήσεις στην Κρήτη, με στόχο την αναβίωση ενός σπάνιου, αυτόριζου αμπελώνα, για τον αγώνα που δίνεις, ώστε τίποτε να μην πάει χαμένο, νιώθω συγκίνηση. Μίλησέ μου για όλο αυτό το διάστημα, που έστηνες στο μυαλό σου το πλάνο σου.

Δεν προηγήθηκε πολλή σκέψη. Τα πράγματα έγιναν αρκετά γρήγορα κι αυθόρμητα. Το 2018, κι ενώ δούλευα σε άλλα οινοποιεία, στο Ηράκλειο, μετακινήθηκα στην Σαντορίνη για επαγγελματικούς λόγους, φτιάχνοντας εκεί το πρώτο μου κρασί. Πρόκειται για ένα προϊόν, το οποίο ήταν μια συνεργασία με την Σαντορίνη, ένα πάντρεμα, δηλαδή, Κρήτης και Σαντορίνης. Είχε βιδιανό από τον Φουρφουρά Ρεθύμνου κι ασύρτικο από τον Πύργο της Σαντορίνης. Αυτό το κρασί πήγε πάρα πολύ καλά. Και πάνω στην αναζήτηση παλιών αμπελώνων, -ήθελα να βρω παλιά αμπέλια για βιδιανό, γιατί για μένα όλα τα παλιά αμπέλια έχουν μια πολύ ιδιαίτερη αξία – βρέθηκα στις Μέλαμπες. Μια γυναίκα μού είχε μιλήσει γι’ αυτό το χωριό, ότι έχει πολύ βιδιανό, αλλά για αρκετό καιρό δεν πήγαινα μέχρι εκεί. Ένα Σαββατοκύριακο, όμως, αποφάσισα να πάω. Είναι, όπως φαίνεται, όλο συγκυριακό. Έψαξα να βρω ανθρώπους εκεί, να μιλήσω, να ρωτήσω, και κάποια στιγμή, πέρασα από ένα μίνι μάρκετ. Με τα πολλά, έκλεισα ραντεβού και μια από τις επόμενες ημέρες, ανέβηκα στο βουνό, στις Μέλαμπες, και είδα τα αμπέλια. Και τότε ήταν που είπα ότι «εδώ πρέπει να γίνει κάτι άλλο, κάτι διαφορετικό», χώρια από το κρασί που έφτιαχνα ήδη. Οπότε τα πράγματα εξελίχθηκαν αρκετά γρήγορα. Με το που είδα το βουνό, τα αμπέλια και το Λιβυκό, αμέσως οραματίστηκα και το οινοποιείο, το οποίο αφορούσε σε δύο ετικέτες για αρχή. Ένα βιδιανό από νέα αμπέλια κι ένα από τα παλιά. Το είπα στον συνέταιρό μου και πολύ γρήγορα βρήκαμε χώρο, στις Μέλαμπες, νοικιάζοντας την αποθήκη του αγροτικού συνεταιρισμού. Την οποία ανακαινίσαμε, δημιουργώντας έτσι το οινοποιείο. Όλα έγιναν με το συναίσθημα και μόνο. Ήταν όνειρό μου, πώς να το πω, από τότε που εργαζόμουν σε άλλα οινοποιεία. Από πάντα.

Υπέροχη εκκίνηση. Πολλές από τις αναφορές σε σένα εστιάζουν στο νεαρό της ηλικίας. Πιστεύεις ότι έχει παγιωθεί μια άποψη ότι εδώ οι νέοι άνθρωποι στερούνται ευαισθησίας ξέρω γω, επαφής με τη γη (κομμάτι ίσως -λαθεμένα- συνυφασμένο με ανθρώπους περασμένων δεκαετιών).

Σίγουρα, είναι πιο μακριά από την φύση από ό,τι ήταν οι άνθρωποι, παλιά. Οι παλιοί, είτε νέοι είτε γέροι, ήταν πιο κοντά στην φύση. Γιατί είχαν μια άλλη σχέση με την γη, μια σχέση εξάρτησης ίσως. Μια σχέση, όμως, που οι περισσότεροι, κοντά στην ηλικία των παππούδων μου, ήθελαν να την αποτινάξουν. Από αυτή τη γενιά και μετά, οι άνθρωποι άρχισαν να βλέπουν τη γη διαφορετικά. Γι’ αυτούς, γη σήμαινε δυσκολία, σήμαινε τροχοπέδη. Όταν έμαθε η γιαγιά μου ότι θα σπουδάσω στην Γεωπονική, μόνο που δεν έβαλε τα κλάματα. Γιατί εκείνη έφυγε από το χωριό, από μια δύσκολη, αγροτική ζωή για να πάει στην Αθήνα να βρει κάτι καλύτερο. Τώρα, όμως, πιστεύω ότι θα έπρεπε να ισχύει το αντίθετο, ότι δηλαδή οι άνθρωποι θα έπρεπε να φεύγουν από τις πρωτεύουσες και να γυρνούν στα χωριά, που η ζωή είναι πολύ πιο ποιοτική, από κάθε άποψη, οικονομική, ψυχολογική – αναφέρομαι στο στρες-, αλλά κι από θέμα διατροφής. Αυτό όμως που ανέφερες, δυστυχώς, ισχύει, ότι οι νέοι έχουν απομακρυνθεί από την γη. Υπάρχουν φυσικά και άνθρωποι, που την αγαπούν και εργάζονται  γι’ αυτή, με πολύ σεβασμό -. Αλλά θεωρώ ότι είναι λίγοι σε σχέση με άλλες εποχές.

Έχω στο μυαλό (πάντα) τον παππού μου, να θυμάται ελάχιστα πράγματα- λόγω της άνοιας-, αλλά όταν το βλέμμα του έπεφτε στα σταφύλια του, ανακτούσε δυνάμεις και σαφείς μνήμες. Μας έδινε οδηγίες για το κλάδεμά τους. Τι είναι αυτό, το κυριότερο, που κερδίζει αυτός που έχει στα χέρια του το χώμα, το νερό, τη φροντίδα;

Νομίζω ότι έχει να κάνει με τον καθένα, πώς νιώθει. Κάποιος μπορεί να βρεθεί μέσα σε ένα αμπέλι και να θέλει να φύγει, κατευθείαν. Να μη θέλει να έρθει σε επαφή με το χώμα, με τα χορτάρια, να μην μπορεί καθόλου τη μυρωδιά. Και υπάρχουν άλλοι, όπως ο παππούς σου, όπως εγώ, που όταν είμαι μέσα στο αμπέλι νιώθω ότι είμαι στο σπίτι μου. Ξεχνώ τα πάντα, όσα προβλήματα και να με απασχολούν. Φαντάσου ότι η μητέρα μου, όταν μαλώνουμε, μου λέει «βγάλε το αμπελόφυλλο από το κεφάλι σου». Γιατί θεωρεί ότι συνεχώς σκέφτομαι γύρω από αυτό. Η έγνοια, η προσήλωση, ο στόχος ζωής μου είναι η γη και το αμπέλι. Μερικοί γεννιούνται έτσι. Πώς να το κάνουμε.

Συμφωνώ. Οι δικές σου μνήμες; Τι δεν ξεχνάς ποτέ;

Μεγάλωσα στην Αθήνα, οπότε οι επαφές μου με το χωριό ήταν κάθε καλοκαίρι και στις μεγάλες γιορτές. Αλλά η πιο δυνατή στιγμή του χρόνου για μένα ήταν ο τρύγος. Έχω φοβερές μνήμες. Θυμάμαι ότι ξυπνούσα 5 η ώρα να πάω με τον παππού μου στο αμπέλι να τρυγήσουμε και η γιαγιά μας κορόιδευε, λέγοντάς μας «πού πάτε; Είναι σκοτάδι ακόμη». Έχω βιντεοσκοπήσει τους περισσότερους τρύγους της ζωής μου. Μικρή, κρατούσα όλη την ώρα μια βιντεοκάμερα, γιατί, όπως είπα, ο τρύγος ήταν η μέγιστη στιγμή. Στο πατητήρι, με θυμάμαι να νιώθω την υφή, να «μεθώ», να έχω άποψη. Μιλάμε, ξεκάθαρα, για μια σχέση με το αμπέλι πολύ ιδιαίτερη και σπάνια.

Έχεις σκεφτεί ποτέ ότι πολλά από τα όνειρα τρώνε το χώμα χρόνιων δυστοκιών; Το κράτος επικροτεί, υπάρχει, σφυρίζει αδιάφορα;

Τα όνειρα γεννιούνται για να πραγματοποιούνται, όχι για να χάνονται. Η τύχη υπάρχει από τη στιγμή που κι εσύ, ως ον, καταβάλλεις προσπάθεια. Όταν ένας νέος άνθρωπος, που ζει στην Ελλάδα του σήμερα, αντιληφθεί ότι τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα, ότι δεν υπάρχει βοήθεια, δεν υπάρχει υποστήριξη και ότι ουσιαστικά το κράτος σε περιμένει στη γωνία για να σου βάλει τρικλοποδιά, σίγουρα θα το σκεφθεί και δύο και τρεις φορές και το πιο πιθανό είναι να τα παρατήσει. Πρέπει να έχεις πάρα πολύ πείσμα για να προχωράς και να παραβλέπεις όλες αυτές τις δυσκολίες, σε αυτή την, κατά τ’ άλλα, υπέροχη χώρα.

Εσύ έχεις και πείσμα και κότσια, όπως φαίνεται. Πόσα χρόνια μετρά το Οινοποιείο Iliana Malihin; Είσαι ικανοποιημένη;

Το οινοποιείο μετράει τώρα πέντε χρόνια, από το 2019. Αυτό που συμβαίνει είναι πέρα και πάνω από όσα είχα φανταστεί. Όταν ξεκινούσα, δεν σκεφτόμουν πώς θα κυλήσει. Σκεφτόμουν μόνο αυτό που ήθελα να φτιάξω. Πώς θα μετουσιώσω το τερουάρ, που λέμε στον χώρο του κρασιού, σε γεύση. Αυτός που πίνει το κρασί ήθελα και θέλω να λέει αμέσως ότι «αυτό το κρασί είναι από τις Μέλαμπες ή από τον Φουρφουρά». Αυτό είχα στον νου μου και λιγότερο αν θα πετύχει το εγχείρημα. Έχω καταλάβει ότι, όταν σκέφτεσαι αυτό που θες να κάνεις κι όχι το κέρδος, όλα πάνε περίφημα.

Μεγάλη αλήθεια. Για σένα, ποιο κομμάτι της διαδικασίας είναι το πιο συναρπαστικό;

Όλες οι φάσεις είναι όμορφες. Κι αυτό που κάνω τώρα, αυτή την στιγμή, που έφυγα από τις Μέλαμπες για να δω δυο αμπέλια, σε δύο διαφορετικά χωριά. Οπότε και η περίοδος προ – τρύγου, που πρέπει να γυρνάω, να ελέγχω τα αμπέλια μου, ότι είναι καθαρά από ασθένειες, ενώ ταυτόχρονα οραματίζομαι την οινοποίηση. Δεν έχω ένα ενιαίο πρωτόκολλο κάθε χρόνο, σαν την coca cola. Αναλόγως με το τι βλέπω και τι γεύομαι αργότερα – τώρα είναι ακόμη νωρίς, ακόμη δεν έχουν γυαλίσει τα σταφύλια- σκέφτομαι κι αυτό που θέλω να φτιάξω. Άρα και το προπαρασκευαστικό στάδιο είναι, επίσης, συναρπαστικό. Αλλά κάθε εποχή έχει άλλη χάρη.

Ας θυμηθούμε τώρα την άσχημη καλοκαιρινή μέρα του 2022, χωρίς να θέλω να σε στεναχωρήσω. Ένιωσες τότε καθόλου μόνη;

Αυτό που ζήσαμε τότε ήταν ένας εφιάλτης. Εγώ το βίωσα αργότερα, αφού πέρασε η φωτιά και ήμασταν ακόμη ζωντανοί, -γιατί ζήσαμε πολύ επικίνδυνα πράγματα. Προσπαθούσαμε να σβήσουμε τη φωτιά και η δύναμή της πετούσε τα αμάξια μας πέρα. Αφού πέρασαν, λοιπόν, εκείνες οι επικίνδυνες μέρες που προσπαθούσαμε να σώσουμε ό,τι είχε μείνει, μου έμεινε το βάρος μίας πολύ σοβαρής απώλειας. Έχοντας χάσει τον πατέρα μου, πριν χρόνια, και ξέροντας πώς είναι η απώλεια, ένιωσα με την πυρκαγιά ακριβώς το ίδιο, μην πω και χειρότερα. Ήταν σαν να χάνω μέλος της οικογένειάς μου. Από το κράτος δεν είχαμε καμία βοήθεια. Πήραμε, με πολύ κόπο, κάποιες αποζημιώσεις, πριν τις εκλογές, αλλά ένα πολύ μικρό ποσοστό, για λόγους εικόνας. Δεν υπάρχει ουσιαστική βοήθεια, ακόμη και τώρα που μιλάμε. Και δεν νομίζω να υπάρξει και ποτέ, εκτός κι αν γίνει κάτι συνταρακτικό και καταλάβουν οι αρμόδιοι ότι ο πρωτογενής τομέας είναι η ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας και πρέπει να υποστηρίζεται. Τότε μόνο θα γίνει κάτι.

Επίσης, ένα βασικό πρόβλημα είναι ότι οι άνθρωποι γενικότερα έχουν φάει τόσες σφαλιάρες, που σηκώνουν τα χέρια ψηλά. Κι δέχονται τα πάντα, δυστυχώς. Ό,τι και να συμβαίνει, το δέχονται. Οπότε, μετά το τραγικό συμβάν της φωτιάς, στο χωριό, οι περισσότεροι, επειδή το είχαν ξαναβιώσει, ήταν σαν υπνωτισμένοι, δεν μπορούσαν να κάνουν το παραμικρό. Κι έτσι, σε αυτή την ιστορία, μπήκα εγώ μπροστά, ως η πιο ψύχραιμη και με όπλα την νιότη και τον θυμό μου, για να βάλω τάξη. Τότε, όμως, ήρθαν κι άλλες δύσκολες φάσεις. Άνθρωποι, που νόμιζα ότι ήταν υποστηρικτές, ήταν τελικά απέναντί μας. Αλλά και άνθρωποι που έγιναν, μετά από αυτή την τραγωδία, οικογένειά μας. Κι ευτυχώς είναι η πλειοψηφία αυτοί.

Μακάρι πάντα να κερδίζει η δύναμη, το μεράκι και η επιμονή. Διαβάζω κάπου: «τα αμπέλια αυτά αποτελούν μια σπάνια πολιτιστική κληρονομιά για την Κρήτη και την Ελλάδα. Είναι από τους ελάχιστους αυτόριζους αμπελώνες στον κόσμο, κάτι που αποτελεί από μόνο του μια εξαιρετική σπανιότητα, πολλαπλασιάζει την αξία τους και ο αντίκτυπός τους είναι παγκόσμιος». Όλο αυτό με τι σε οπλίζει;

Με οπλίζει με πολύ μεγάλη ευθύνη απέναντι στην γη και απέναντι στους ανθρώπους της επόμενης γενιάς, που ελπίζω όλα αυτά να τα βρουν.

Επόμενα σχέδια;

Αυτό τον καιρό, προσπαθούμε να αδειάσουμε τις δεξαμενές, κάνοντας εμφιάλωση, ταυτόχρονα όμως παρακολουθώ και τα αμπέλια. Είχα βάλει κάποια στρέμματα, νέα φύτευση, που κάηκαν τον Ιούλιο του ‘22, και τώρα προσπαθούμε να τα επαναφέρουμε. Τα παλιά αμπέλια, που κάηκαν, πάνε καλύτερα. Έχουν κι άλλη δύναμη, άλλωστε. Δεν έχω κάτι καινούριο για το μέλλον, γιατί στοχεύουμε πώς θα φτιάξουμε αυτά (τα αμπέλια), που έχουν επανέλθει.

*Κεντρική φωτογραφία: Γιώργος Καπλανίδης