Όραση
Όπως και οι άνθρωποι, οι γάτες βασίζονται στην όραση για να εξερευνήσουν τον κόσμο και να κυνηγήσουν. Ωστόσο, οι διαφορές στη δομή των ματιών σημαίνουν πως η εικόνα που λαμβάνουν είναι εντελώς διαφορετική. Οι γάτες χρειάζονται κάποιο φως για να εφορμήσουν, παρότι η ικανότητά τους να κινούνται στο σκοτάδι συχνά θυμίζει νυχτερινή όραση.

Η εξέλιξη εκατομμυρίων ετών έχει κάνει πολλές γάτες πιο δραστήριες κατά το σούρουπο και την αυγή. Το φως περνά από τον κερατοειδή χιτώνα — τη στρογγυλή, διαφανή επιφάνεια του ματιού — ο οποίος εστιάζει το φως στον αμφιβληστροειδή. Ο κερατοειδής της γάτας είναι μεγάλος και θολωτός, επιτρέποντας τη συλλογή περισσότερων φωτονίων — μια προσαρμογή για ζωή σε χαμηλό φωτισμό. Οι κόρες των ματιών είναι κάθετες και μπορούν να διασταλούν έως και 300 φορές, όταν στους ανθρώπους η διαστολή φτάνει μόνο τις 15 φορές.

Στο πίσω μέρος του ματιού υπάρχει το tapetum lucidum, ένα στρώμα που αντανακλά το φως πίσω στον αμφιβληστροειδή, βοηθώντας τη γάτα να βλέπει στο σκοτάδι και δημιουργώντας εκείνη τη χαρακτηριστική λάμψη στα μάτια όταν πέφτει φως πάνω τους. Η περιφερειακή όραση των γατών είναι επίσης καλύτερη από τη δική μας.

Ωστόσο, άλλες πτυχές της όρασης δεν είναι τόσο οξείες. Επειδή διαθέτουν λιγότερα κωνία — τα φωτοϋποδοχέα που αντιλαμβάνονται τα χρώματα — οι γάτες βλέπουν τον κόσμο λιγότερο ζωντανό και με περιορισμένες αποχρώσεις σε σχέση με εμάς. Η ευκρίνειά τους επίσης υστερεί· ό,τι μια γάτα διακρίνει από απόσταση 6 μέτρων, ένας άνθρωπος το βλέπει καθαρά από 30 μέτρα.

Παρά αυτά τα μειονεκτήματα, δεν επηρεάζονται στην καθημερινότητά τους, καθώς ανταποκρίνονται περισσότερο στην κίνηση παρά στις λεπτομέρειες ή στα χρώματα.

Η ακοή της γάτας: Δορυφορικά αυτιά με υπερευαισθησία

Τα τριγωνικά αυτιά της γάτας λειτουργούν σαν μικρές δορυφορικές κεραίες. Τα πτερύγια (pinnae) μπορούν να περιστρέφονται ανεξάρτητα προς κάθε κατεύθυνση για να εντοπίσουν την πηγή ενός ήχου. Η περιστροφή αυτή φτάνει τις 180 μοίρες, επιτρέποντας στον εντοπισμό ήχου μέσα σε λίγα εκατοστά, σε μόλις έξι εκατοστά του δευτερολέπτου — ταχύτερα κι από το ανοιγοκλείσιμο του ματιού — ακόμη κι αν ο ήχος προέρχεται από απόσταση τριών ποδιών.

Οι γάτες ξεχωρίζουν ακόμη και ελάχιστες διαφορές στους ήχους, έως ένα δέκατο του τόνου. Η υπερηχητική ακοή τους ξεπερνά τόσο τους ανθρώπους όσο και τα σκυλιά. Το 2015, ερευνητές από δύο αμερικανικά πανεπιστήμια δοκίμασαν μουσική ειδικά σχεδιασμένη για γάτες, με ήχους που μιμούνταν γουργουρητό και τον παλμό του θηλασμού. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι γάτες προτίμησαν τα “τραγούδια για γάτες” σε σχέση με τη μουσική για ανθρώπους.

Όσφρηση: Το ισχυρότερο εργαλείο της γάτας

Η όσφρηση είναι πλήρως ανεπτυγμένη μόλις γεννηθεί η γάτα. Το νεογέννητο χρησιμοποιεί άμεσα τη μύτη του για να βρει τη θηλή της μητέρας του και να πιει το πρώτο πολύτιμο γάλα.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η όσφρηση μιας γάτας είναι περίπου 14 φορές ισχυρότερη από του ανθρώπου. Ο οσφρητικός επιθήλιος της οικιακής γάτας έχει έκταση πέντε έως δέκα φορές μεγαλύτερη από εκείνον ενός ανθρώπου, διαθέτοντας έως 200 εκατομμύρια υποδοχείς, έναντι μόλις πέντε εκατομμυρίων στους ανθρώπους.

Επιπλέον, διαθέτουν το όργανο του Jacobson (ή βομερονασικό όργανο), πάνω από το στόμα τους. Όταν μυρίζουν κάτι ενδιαφέρον, ανοίγουν λίγο το στόμα και σηκώνουν τα χείλη (αντίδραση Flehmen), ώστε τα μόρια της οσμής να φτάσουν στο συγκεκριμένο όργανο και να ενισχυθεί η ανίχνευση των μυρωδιών.

Αφή: Τα μουστάκια ως αισθητήρια όργανα

Τα μουστάκια (vibrissae) μιας γάτας, πέραν του ότι τις βρίσκουμε χαριτωμένες, αποτελούν βασικό εργαλείο επιβίωσης. Είναι πιο μακριές και παχιές από τις υπόλοιπες τρίχες και κάθε μουστάκα έχει θύλακα γεμάτο νεύρα και αιμοφόρα αγγεία — σχεδόν τόσο ευαίσθητη όσο η άκρη των ανθρώπινων δακτύλων.

Τα μουστάκια βοηθούν στη «χαρτογράφηση» του χώρου γύρω από τη γάτα, αντισταθμίζοντας την περιορισμένη κοντινή της όραση. Εντοπίζουν μεταβολές στον αέρα που μπορεί να υποδηλώνουν παρουσία θηράματος ή εμπόδια στο περιβάλλον.

Με αυτή τη βαθύτερη κατανόηση του πώς οι γάτες αντιλαμβάνονται τον κόσμο μας, ίσως η συμπεριφορά τους αποκτήσει λίγο περισσότερο νόημα στα μάτια μας.

Πηγή: National Geographic

Ας δούμε παρακάτω μερικές ασυνήθιστες παραδόσεις που προέρχονται από διάφορα μέρη στον κόσμο. Έχετε ξανακούσει για αυτά τα περίεργα και υπέροχα έθιμα;

Κάψιμο σκιάχτρου (Εκουαδόρ)

Στον Εκουαδόρ, πολλοί πολίτες βάζουν φωτιά σε σκιάχτρα γεμάτα χαρτί τα μεσάνυχτα της παραμονής της Πρωτοχρονιάς, καθώς και καίνε παλιές φωτογραφίες που αντιπροσωπεύουν κακές αναμνήσεις. Σύμφωνα με την παλαιά παράδοση, πιστεύεται ότι κάτι τέτοιο βοηθά στην εξάλειψη κάθε κακής τύχης ή κακών πραγμάτων που έχουν συμβεί τους τελευταίους 12 μήνες.

Σπασμένα πιάτα (Δανία)

Ενώ μπορεί να είναι γνωστό για εμάς τους Έλληνες ότι σπάμε πιάτα κατά τη διάρκεια εορταστικών περιστάσεων, αυτό είναι δημοφιλές και στη Δανία. Στην πραγματικότητα, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς οι Δανοί πετούν αχρησιμοποίητα πιάτα που έχουν αποθηκευτεί όλο το χρόνο στις εξώπορτες της οικογένειας και των φίλων για καλή τύχη. Όσο περισσότερα πιάτα βρείτε έξω από το σπίτι σας, τόσο περισσότερη τύχη θα έχετε την Πρωτοχρονιά, προφανώς.

108 δαχτυλίδια (Ιαπωνία)

Αν βρεθείτε στην Ιαπωνία την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, θα ακούσετε τον ήχο 108 καμπάνων να αντηχούν στους δρόμους. Αυτή η βουδιστική παράδοση πιστεύεται ότι διώχνει τις ανθρώπινες αμαρτίες, φέρνοντας καλή τύχη σε όλους. Εκτός από αυτό, οι κάτοικοι πιστεύουν επίσης ότι είναι καλή τύχη να ξεκινήσετε τη νέα χρονιά χαμογελώντας ή γελώντας.

Φορώντας χρωματιστά εσώρουχα (Νότια Αμερική)

Σύμφωνα με την παράδοση, υπάρχει μια δεισιδαιμονία ότι το χρώμα των εσωρούχων σας μπορεί να καθορίσει τι θα φέρει η Πρωτοχρονιά. Σε χώρες της Νότιας Αμερικής όπως το Μεξικό, η Βολιβία και η Βραζιλία, η τύχη για το επόμενο έτος καθορίζεται από το χρώμα των εσωρούχων. Όσοι θέλουν να βρουν αγάπη φορούν κόκκινο την Πρωτοχρονιά, ενώ όσοι ελπίζουν για πλούτο επιλέγουν το κίτρινο. Εάν αναζητά κανείς απλώς την ειρήνη, το λευκό πρέπει να είναι η μόνη επιλογή.

Στρογγυλά πράγματα (Φιλιππίνες)

Οι Φιλιππινέζοι ελπίζουν να έχουν ευημερία και πλούτο την επόμενη χρονιά περιτριγυρίζοντας τους εαυτούς τους με στρογγυλά πράγματα την παραμονή της Πρωτοχρονιάς. Από τα νομίσματα μέχρι τα σταφύλια, κάθε είδος αντιπροσωπεύει πλούτο και επιτυχία. Έχετε ξανακούσει για αυτή τη μοναδική παράδοση;

Πετώντας έπιπλα από το παράθυρο (Ιταλία)

Στην Ιταλία, πολλοί ντόπιοι πετούν παλιά έπιπλα (μαλακά αντικείμενα φυσικά) από το παράθυρο για να συμβολίσουν μια νέα αρχή για την επόμενη χρονιά. Από μαξιλάρια μέχρι κουβέρτες, οτιδήποτε δεν τους φέρνει πια χαρά, θα πεταχτεί έξω.

Πέταγμα χαρτιού από το παράθυρο (Αργεντινή)

Αφού κομματιάσουν όλα τα παλιά τους έγγραφα και χαρτιά, οι Αργεντινοί τα πετάνε από το παράθυρο για να μοιάζουν με σύννεφα από κομφετί. Σύμφωνα με το έθιμο, τεμαχίζουν τα πάντα πριν πέσει η αυλαία του έτους, για να συμβολίσουν ότι αφήνουν πίσω το παρελθόν.

Μιλώντας με τα ζώα (Ρουμανία)

Στη Ρουμανία, οι αγρότες περνούν την Πρωτοχρονιά τους επικοινωνώντας με τα ζώα τους. Προφανώς, αν τα καταφέρουν, θα έχουν μια τυχερή χρόνια.

Πηγή: Country Living

Είχε πάντα μια τεράστια περιέργεια. Ήθελε να τα ζήσει όλα κι όσα δεν προλάβαινε τα διάβαζε στα βιβλία και τα έβλεπε στις οθόνες. «Μόλις τελειώσω το σχολείο, θα πάω ένα μεγάλο ταξίδι», είχε πει στη μαμά της. Δεν την κρατούσε τίποτα. Βαθιά μέσα της ένιωθε μόνη κι ας είχε πάντα γύρω της έναν στρατό από συγγενείς και φίλους. Πίστευε ότι αυτή η μοναχικότητα θα τη συνδέσει με τους άλλους. Ζούσε στα όρια του παράδοξου της ανθρώπινης εμπειρίας, όπου η θλίψη συνυπάρχει με τη χαρά. Αυτή τη βαθιά εμπειρία πάσχιζε συνεχώς να μοιραστεί. Με κάθε απογοήτευση κέρδιζε λίγη γνώση, με κάθε χαρά κέρδιζε τη δύναμη για να συνεχίσει.

Στα μεγάλα της «κέφια», οραματιζόταν ποια θα είναι η τελευταία εικόνα του κόσμου. «Έλεος, ρε παιδί μου, μας μαύρισες πάλι». «Δε φταίω εγώ, φίλη μου, βλέπεις, στα 16 μου, διάβαζα Καρυωτάκη». Κανείς δεν της είπε να το κάνει. Ζώντας σ’ ένα σπίτι γεμάτο με ονειροπόλους, γοητευόταν από τις ιστορίες ανθρώπων, που δεν έβλεπαν κανένα ιδανικό στη ζωή τους. Παρόλα αυτά, δεν ήταν τέτοιο άτομο. Θα έδινε τα πάντα για ένα καλύτερο αύριο, το οποίο εκείνη μπορεί και να μη ζούσε. «Είμαστε μακριά από την εποχή που ακούγαμε τέτοιες ιστορίες ανθρωποθυσιών», της είχε πει ο αγαπημένος της δάσκαλος στο φροντιστήριο.«Σήμερα μετράμε μόνο κατάγματα». Το θυμάται ακόμα και το ζει καθημερινά, όταν τα παιδικά της όνειρα και οι μνήμες, που την καθορίζουν, συγκρούονται με την πραγματικότητα.

«Θα ήθελα να ήταν αλλιώς τα πράγματα», είπε στον κολλητό της. «Και ποιος δε θα το ήθελε, αγάπη μου;». Είναι λίγες οι ανθρώπινες επινοήσεις, που πολλαπλασιάζουν κάτι στην ψυχή της. Προτιμάει, σαν τον Φερνάντο Πεσόα, «τα τριαντάφυλλα από την πατρίδα της». Αυτή η απλή, αγνή ομορφιά ήταν για εκείνη, η υπενθύμιση πως υπάρχει κάτι περισσότερο από τις καθημερινές μάχες και τις απογοητεύσεις. Κάτι που λειτουργεί ως αντίβαρο στη φθορά.

Στα όνειρά της, βλέπει ότι είναι μέλος του “Movimiento 26 de Julio” και μάχεται στη Σιέρα Μαέστρα ή ότι σηκώνεται το γυμνό της σώμα της στον αέρα, σ’ ένα άδειο δωμάτιο και τα δάχτυλά της ευθυγραμμίζονται με τις ακτίνες του φωτός. «Υπάρχει, άραγε, χαμένος χρόνος;», τη ρώτησε κάποιος στην ομάδα. «Δεν ξέρω. Ξέρω μόνο ότι δεν προλαβαίνουμε να τα ζήσουμε όλα. Θέλω να πάρω μια μικρή γεύση απ’ όλες τις συγκινήσεις κι ας μην μπορώ να αισθανθώ τις περισσότερες». Έτσι δανείζεται τα δάκρυα ανθρώπων, που τα έχουν κάνει όλα στο «πιο πολύ». Είναι ξένα, όπως ξένη είναι κι αυτή.

Μεγαλώνει. Και της αρέσει να μεγαλώνει δίπλα στα παιδιά. Μια μέρα, ένα από αυτά την ρώτησε: «Γιατί είσαι θλιμμένη;». «Δεν είμαι. Δε βλέπεις ότι γελάω;». Δεν την πίστεψε. «Μήπως επειδή είσαι μόνη;». «Δεν είμαι, είμαι δίπλα σου και κάνουμε παρέα». «Και τι θα κάνεις, όταν τελειώσει ο κόσμος;», ρώτησε με περιέργεια. «Θα περπατάω για πολλές ώρες». «Και δε θα κουραστείς;». «Όταν κουραστώ, θα καθίσω στην άκρη για πέντε – δέκα λεπτά και ύστερα θ’ ανέβω στους ώμους του πατέρα μου για να δω τον κόσμο από ψηλά… Έλα δώσε μου τώρα το χέρι σου να περάσουμε το δρόμο».