Στη διάρκεια έξι δεκαετιών, η Καρντινάλε συμμετείχε σε περισσότερες από 150 ταινίες στην Ευρώπη και το Χόλιγουντ, συμπεριλαμβανομένης της θρυλικής κωμωδίας του Blake Edwards, «The Pink Panther». Οι σκηνοθέτες Luchino Visconti, Sergio Leone και Federico Fellini ανέδειξαν τη μοναδική ομορφιά και το ταλέντο της, καθιστώντας την το απόλυτο «κορίτσι των ονείρων» της Ιταλίας.

Στην ταινία του Φελίνι «8½», αποτέλεσε το γυναικείο ιδανικό του Marcello Mastroianni. Στο «Fitzcarraldo» του Werner Herzog, ενσάρκωσε μια ιδιοκτήτρια οίκου ανοχής που στηρίζει το παράτολμο όραμα του εραστή της στη ζούγκλα του Αμαζονίου. Στο γουέστερν «Once Upon a Time in the West» του Λεόνε, υποδύθηκε μια χήρα που οπλοφορεί.

Η Καρντινάλε συχνά συγκρινόταν με τη Sophia Loren και τη Gina Lollobrigida, ωστόσο όπως σημείωσε ο Ιταλός κριτικός κινηματογράφου Μάσιμο Μπενβενού, διέθετε πιο προσιτή κινηματογραφική περσόνα. «Ήταν λιγότερο πληθωρική και περισσότερο το κορίτσι της διπλανής πόρτας. Ήταν πιο αληθινή», τόνισε.

Από τη Τυνησία στα φώτα του σινεμά

Η υποκριτική δεν ήταν το παιδικό της όνειρο και για αρκετά χρόνια δυσκολευόταν να μιλήσει ιταλικά, αφού μεγάλωσε μιλώντας γαλλικά. Η Claude Joséphine Rose Cardinale γεννήθηκε στις 15 Απριλίου 1938 στο γαλλικό προτεκτοράτο της Τυνησίας από Σικελούς γονείς, τον Φραντσέσκο Καρντινάλε και τη Γιολάντα Γκρέκο.

Ήταν η μεγαλύτερη από τέσσερα παιδιά σε μια δεμένη σικελική κοινότητα στην Τύνιδα. Ο πατέρας της ήταν μηχανικός των σιδηροδρόμων και η μητέρα της διαχειριζόταν το σπίτι. Σε ηλικία 18 ετών συμμετείχε σε διαγωνισμό ομορφιάς που διοργάνωσε εν μέρει η μητέρα της στην Ιταλική Πρεσβεία στην Τυνησία και ανακηρύχθηκε «η πιο όμορφη Ιταλίδα στην Τυνησία». Το βραβείο ήταν ένα ταξίδι στο Φεστιβάλ Βενετίας, όπου φωτογραφήθηκε εκτενώς από τα ιταλικά μέσα.

Παρά τις πρώτες κινηματογραφικές εμφανίσεις, τότε δήλωνε ότι δεν ήθελε να γίνει ηθοποιός. Όπως θυμάται ο Μπενβενού, ακολούθησαν εξώφυλλα με τίτλους όπως «Να η κοπέλα που δεν θέλει να κάνει ταινίες».

Προσωπικές δυσκολίες και απογείωση καριέρας

Επιστρέφοντας στην Τυνησία απέρριψε προτάσεις για ταινίες. Ωστόσο, σύμφωνα με την κόρη της, Κλαούντια Σκουιτιέρι, όταν ήταν ακόμη έφηβη βρέθηκε θύμα σεξουαλικής κακοποίησης από γνωστό ενήλικα, γεγονός που την οδήγησε σε ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη. Το 1957 γέννησε τον γιο της Πάτρικ στο Λονδίνο και οι γονείς της τον ανέθρεψαν ως μικρότερο αδελφό της μέχρι τα 8 του χρόνια.

Την ίδια χρονιά υπέγραψε συμβόλαιο με τον Ιταλό παραγωγό Franco Cristaldi, ξεκινώντας δυναμικά ως Klaudia Cardinale. Η πρώτη μεγάλη επιτυχία ήρθε με την κωμωδία «Big Deal on Madonna Street» (1958) του Μάριο Μονιτσέλι. Ακολούθησαν οι ταινίες-σταθμοί «8½» (1963) του Φελίνι και «Ο Γατόπαρδος» του Βισκόντι.

«Έγινε γνωστή ως “η αγαπημένη όλης της Ιταλίας”, το κορίτσι των ονείρων», σχολιάζει ο Μπενβενού. Το 1964 πρωταγωνίστησε στη «La Ragazza di Bube» («Το Κορίτσι του Μπέμπο») κερδίζοντας το πρώτο μεγάλο βραβείο της καριέρας της, το Nastro d’Argento καλύτερης ηθοποιού.

Διεθνής αναγνώριση και ξεχωριστές συνεργασίες

Το 1966 παντρεύτηκε τον Κριστάλντι στο Λας Βέγκας, αλλά σύμφωνα με την κόρη της δεν θεωρούσε τον γάμο «επίσημο», αν και ο Κριστάλντι έδωσε στον Πάτρικ το επώνυμό του.

Στο «8½», η Καρντινάλε υποδύθηκε μια μούσα-ηθοποιό που αντιπροσωπεύει το ιδανικό θηλυκό για τον πρωταγωνιστή σκηνοθέτη Γκουίντο Ανσελμί (Μαστρογιάνι). Η περιγραφή τής ταινίας αντανακλούσε πώς άρχισε να τη βλέπει το κοινό: σύμβολο ανάμεσα στη φαντασία και την πραγματικότητα, όπως ανέφερε ο Βίτο Ζιγκάριο από το Πανεπιστήμιο της Ρώμης.

Στον «Γατόπαρδο», υποδύθηκε μια νεαρή Σικελιά που κερδίζει τις καρδιές τόσο ενός στρατιώτη (Alain Delon) όσο και του θείου του (Burt Lancaster). Στην αυτοβιογραφία της (2005), έγραψε: «Η ομορφιά μαθαίνεται. Ο Βισκόντι μου έμαθε να καλλιεργώ το μυστήριο – χωρίς αυτό δεν υπάρχει πραγματική ομορφιά.»

Από την Ιταλία στο Χόλιγουντ και πέρα από τα σύνορα

Το 1964 έκανε στροφή στην κωμωδία με τον Αμερικανό σκηνοθέτη Μπλέικ Έντουαρντς στην ταινία «The Pink Panther», ως πριγκίπισσα που χάνει ένα πολύτιμο κόσμημα δίπλα στους Πίτερ Σέλερς, Ντέιβιντ Νίβεν και Ρόμπερτ Βάγκνερ.

Sergio Leone: Το 1968 πρωταγωνιστεί στο περίφημο σπαγγέτι-γουέστερν «Once Upon a Time in the West», ως πόρνη από τη Νέα Ορλεάνη που μετακομίζει για να παντρευτεί έναν άνδρα – μόνο για να διαπιστώσει πως έχει ήδη δολοφονηθεί.

Ως μοναδική γυναίκα ανάμεσα σε ισχυρούς αντρικούς χαρακτήρες όπως οι Τσαρλς Μπρόνσον και Χένρι Φόντα, κατόρθωσε να επιβληθεί χάρη στη χαρακτηριστική εσωτερικότητα που απέπνεε. Ο Τζέι Γουάισμπεργκ σημειώνει πως διέθετε αξιοσημείωτη αυτονομία – στοιχείο που χαρακτήρισε όλη την καριέρα της.

Προσωπικές επιλογές κι επαγγελματικές προκλήσεις

Γύρω στο 1975 χώρισε με τον Κριστάλντι για να ζήσει με τον ανεξάρτητο σκηνοθέτη Πασκουάλε Σκουιτιέρι – μια επιλογή χειραφέτησης όπως σημειώνει ο Αντόνιο Μόντα. Σε συνεντεύξεις αποκάλυψε ότι υπό τον Κριστάλντι βίωνε πλήρη έλεγχο στη ζωή και τα οικονομικά της: «Ήμουν απλά υπάλληλος». Η σχέση τους διαλύθηκε σταδιακά και η νέα σχέση με τον Σκουιτιέρι τους περιθωριοποίησε από την ιταλική βιομηχανία – έτσι μετακόμισε στη Γαλλία για νέα αρχή.

Με τον Σκουιτιέρι απέκτησαν μια κόρη το 1979 κι έμειναν μαζί μέχρι τον θάνατό του το 2017, ενώ παρέμειναν στενοί φίλοι ακόμη κι όταν σταμάτησαν να συζούν το 1989.

Συμμετείχε σε περίπου δώδεκα ταινίες του Σκουιτιέρι αλλά και σε διεθνείς παραγωγές όπως η τηλεοπτική μίνι σειρά «Ιησούς από τη Ναζαρέτ» (1977) σε σκηνοθεσία Φράνκο Τζεφιρέλι όπου υποδύθηκε τη μοιχαλίδα που απειλείται με λιθοβολισμό.

Φιλμογραφία-σταθμός & διεθνείς διακρίσεις

Στην αρχή είχε ως πρότυπο τη Μπριζίτ Μπαρντό – μάλιστα συμπρωταγωνίστησαν στο γουέστερν-κωμωδία «Les Pétroleuses» (1971), με σκηνές all-female μονομαχιών. Παρά τις προσδοκίες για αντιπαλότητα μεταξύ τους, έγιναν καλές φίλες σύμφωνα με την κόρη της Καρντινάλε.

Στο πολυβραβευμένο «Fitzcarraldo» (1982) του Χέρτσογκ είχε καθοριστικό ρόλο ως μαντάμ που εμψυχώνει τον πρωταγωνιστή Κλάους Κίνσκι στην παράλογη αποστολή να μεταφέρει ένα ατμόπλοιο πάνω από βουνό στον Αμαζόνιο. Ο Vincent Canby στους New York Times έγραψε πως «φωτίζει όχι μόνο τον δικό της ρόλο αλλά κι εκείνον του Κίνσκι».

Η ταινία απέσπασε κορυφαίο βραβείο στις Κάννες κι επανέφερε δυναμικά την Καρντινάλε στο προσκήνιο παραγωγών και σκηνοθετών διεθνώς για πολλά ακόμη χρόνια.

Υστεροφημία & κοινωνική προσφορά

Τα τελευταία χρόνια ζούσε με τα δύο παιδιά της στο Νεμούρ όπου ίδρυσε ίδρυμα με το όνομά της για την προώθηση των τεχνών υπέρ των γυναικών και του περιβάλλοντος. Το 2000 ανακηρύχθηκε πρέσβειρα καλής θέλησης από την UNESCO για τη δέσμευσή της υπέρ των δικαιωμάτων των γυναικών μέσω εκπαίδευσης.

Το 2023 πραγματοποιήθηκε μεγάλη αναδρομική έκθεση αφιερωμένη στην καριέρα της από το Museum of Modern Art στη Νέα Υόρκη σε συνεργασία με τη Cinecittà – παρουσιάστηκαν23 σημαντικές ταινίες.

Παρόλο που στα τελευταία χρόνια δεν είχε πρωταγωνιστικούς ρόλους, συνέχισε να εργάζεται συστηματικά κυρίως στη Γαλλία αλλά και διεθνώς. Όπως λέει η κόρη της: «Η μητέρα μου ήταν πάντα προσαρμοστική κι απλή στις απαιτήσεις – πάντα σταματούσε για αυτόγραφα κι απεχθανόταν τους σωματοφύλακες· ήθελε να είναι κοντά στον κόσμο». Ένοιωθε ευλογημένη από τη ζωή της.

Πηγή: The New York Times

Η ηθοποιός πέθανε στο Νεμούρ της Γαλλίας, έχοντας κοντά της τα παιδιά της, όπως ανακοίνωσε ο ατζέντης της, Λοράν Σαβρί. «Μας αφήνει την παρακαταθήκη μιας ελεύθερης και εμπνευσμένης γυναίκας τόσο ως άνθρωπος όσο και ως καλλιτέχνιδα», δήλωσε ο Σαβρί στο πρακτορείο AFP.

Η Καρντινάλε γεννήθηκε τον Απρίλιο του 1938 στην Τυνησία από Σικελούς γονείς. Σε ηλικία 16 ετών κέρδισε διαγωνισμό ομορφιάς, όπου αναδείχθηκε «η ωραιότερη Ιταλίδα στην Τύνιδα». Το έπαθλο ήταν ένα ταξίδι στο Φεστιβάλ Βενετίας, όπου προσέλκυσε το ενδιαφέρον σκηνοθετών και παραγωγών για να ασχοληθεί με τον κινηματογράφο.

Αρχικά δίσταζε να εγκαταλείψει το όνειρό της να γίνει δασκάλα για να δοκιμάσει, όπως έλεγε ο πατέρας της, «αυτό το πράγμα με τον κινηματογράφο». Τα πρώτα της βήματα ήταν δύσκολα. Ως έφηβη, συμμετείχε σε μικρούς ρόλους όταν υπέστη βιασμό από άγνωστο άνδρα. Όταν ανακάλυψε ότι ήταν επτά μηνών έγκυος κατά τη διάρκεια γυρισμάτων, ένας μέντοράς της την έπεισε να γεννήσει μυστικά στο Λονδίνο. Για αρκετά χρόνια παρουσίαζε τον γιο της, Πάτρικ, ως μικρότερο αδελφό. Το 2017 είχε δηλώσει στη Le Monde ότι αυτός ήταν η αιτία που συνέχισε την καριέρα της: «Ήθελα να βγάζω τα προς το ζην και να είμαι ανεξάρτητη».

Επειδή μεγάλωσε μιλώντας γαλλικά, αραβικά και σικελική διάλεκτο, η προφορά της θεωρήθηκε ακατάλληλη για τα ιταλικά και η φωνή της ντουμπλαρίστηκε από άλλους ηθοποιούς. Η φήμη ήρθε το 1963, όταν πρωταγωνίστησε τόσο στο οσκαρικό «8 1/2» του Φελίνι όσο και στο επικό δράμα εποχής «Ο Γατόπαρδος» του Βισκόντι.

Από την Ιταλία στο Χόλιγουντ

Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων των δύο αυτών ταινιών, η Καρντινάλε ταξίδευε συνεχώς μεταξύ Σικελίας και Ρώμης και αναγκαζόταν να βάφει τα μαλλιά της κάθε εβδομάδα. «Ο Βισκόντι με ήθελε μελαχρινή με μακριά μαλλιά. Ο Φελίνι με ήθελε ξανθιά», είχε πει χαρακτηριστικά.

Στη δεκαετία του ’60 εργάστηκε και στο Χόλιγουντ, πρωταγωνιστώντας στον «Ροζ Πάνθηρα» του Μπλέικ Έντουαρντς αλλά και στο «Κάποτε στη Δύση» του Σέρτζιο Λεόνε, δίπλα σε αστέρες όπως ο Χένρι Φόντα και ο Τσαρλς Μπρόνσον.

Κατά την παραμονή της στις ΗΠΑ, είχε αποκαλύψει ότι προσποιούνταν σχέση με τον ηθοποιό Ροκ Χάντσον, προκειμένου να προστατέψει το μυστικό της ομοφυλοφιλίας του: «Τότε στην Αμερική αν μαθευόταν ότι είσαι γκέι δεν μπορούσες να δουλέψεις στο Χόλιγουντ», είχε δηλώσει το 2017 στο Variety.

Ο Ντέιβιντ Νίβεν είχε περιγράψει την Καρντινάλε ως μία από τις μεγαλύτερες “εφευρέσεις” της Ιταλίας. Το 1962 είχε δώσει συνέντευξη στη BBC European Services μετά τη γνωριμία της με τη βασίλισσα Ελισάβετ Β’ σε εκδήλωση στο West End.

Το διαχρονικό σύμβολο ευρωπαϊκής λάμψης

Οι κριτικοί υμνούσαν την Καρντινάλε ως “ενσάρκωση της μεταπολεμικής ευρωπαϊκής γοητείας”. Η ίδια θυμόταν ως το ωραιότερο κομπλιμέντο που δέχτηκε ποτέ τα λόγια του Ντέιβιντ Νίβεν στα γυρίσματα του Ροζ Πάνθηρα: «Κλαούντια, μαζί με τα σπαγγέτι είσαι η μεγαλύτερη εφεύρεση της Ιταλίας».

Μετά τον χωρισμό της από τον παραγωγό Φράνκο Κριστάλντι στις αρχές των ’70s, ξεκίνησε μακροχρόνια σχέση με τον σκηνοθέτη Πασκουάλε Σκουιτιέρι, με τον οποίο απέκτησε μια κόρη, επίσης ονόματι Κλαούντια. Συνέχισε να εμφανίζεται σε ταινίες μέχρι τα 80 της χρόνια, συμμετέχοντας μεταξύ άλλων στη σειρά Bulle το 2020.

Το 2000 τιμήθηκε ως Πρέσβειρα Καλής Θελήσεως της UNESCO, αναγνωρίζοντας τη δράση της για τα δικαιώματα των γυναικών. Το 2002 βραβεύτηκε για το σύνολο του έργου της στο Φεστιβάλ Βερολίνου. «Έζησα πάνω από 150 ζωές: πόρνη, αγία, ρομαντική – κάθε είδους γυναίκα. Είναι υπέροχο που μου δόθηκε αυτή η ευκαιρία να αλλάζω», είχε δηλώσει.

Ο υπουργός Πολιτισμού της Ιταλίας Αλεσάντρο Τζιούλι την χαρακτήρισε ως «μία από τις μεγαλύτερες Ιταλίδες ηθοποιούς όλων των εποχών», που ενσάρκωσε «την ιταλική χάρη».

Πηγή: BBC