Από διατροφικής άποψης, επίσης, δεν είναι όλες οι ζάχαρες ίδιες. Κάποιες πρέπει να περιορίζονται, όπως συμβουλεύουν οι γιατροί, ενώ άλλες προσφέρουν μικρά οφέλη.

Η ζάχαρη διακρίνεται σε δύο βασικές κατηγορίες: φυσική και προστιθέμενη. Οι φυσικές ζάχαρες υπάρχουν εγγενώς σε τρόφιμα όπως όλα τα φρούτα, ορισμένα λαχανικά, τα γαλακτοκομικά προϊόντα και μερικά δημητριακά. Αντίθετα, οι προστιθέμενες ζάχαρες προστίθενται κατά τη βιομηχανική επεξεργασία ή την παρασκευή των τροφίμων και ποτών. Είναι σχεδόν πανταχού παρούσες: Σε ανάλυση 40.000 συσκευασμένων τροφίμων στον Καναδά, το 66% περιείχε τουλάχιστον μία μορφή προστιθέμενης ζάχαρης.

Υπάρχουν πολλά είδη προστιθέμενης ζάχαρης—όπως συμπυκνωμένος χυμός φρούτων, μέλι, μελάσα και σιρόπι σφενδάμου—και το καθένα έχει το δικό του διατροφικό προφίλ.

Τελικά, το σώμα μας διασπά τους περισσότερους τύπους ζάχαρης με παρόμοιο τρόπο—σε γλυκόζη και φρουκτόζη—με αποτέλεσμα την αύξηση του σακχάρου στο αίμα, εξηγεί η Marisa Moore, διατροφολόγος και συγγραφέας του The Plant Love Kitchen. Ωστόσο, έρευνες δείχνουν ότι υπάρχουν μικρές διαφορές στον τρόπο που επηρεάζουν το σώμα μας, όπως στη γλυκόζη αίματος, την πίεση, τη φλεγμονή και την όρεξη.

«Πολλοί πιστεύουν ότι πρέπει να περιορίσουν τη ζάχαρη συνολικά, ανεξαρτήτως πηγής», λέει η Moore. «Είναι όμως ένα θέμα με πολλές αποχρώσεις».

Φυσικές ζάχαρες: Οφέλη & πηγές

Ορισμένοι τύποι ζάχαρης υπάρχουν φυσικά στα ολόκληρα τρόφιμα. Τα φρούτα και κάποια λαχανικά περιέχουν φρουκτόζη, γλυκόζη ή/και σακχαρόζη σε διαφορετικές αναλογίες, σημειώνει η Lona Sandon, αναπληρώτρια καθηγήτρια κλινικής διατροφής στο UT Southwestern Medical Center στο Ντάλας.

Αντίστοιχα, τα γαλακτοκομικά προϊόντα—όπως το γάλα, το τυρί και το γιαούρτι—περιέχουν φυσικά λακτόζη. Τα αρωματισμένα γαλακτοκομικά μπορεί να έχουν επιπλέον προστιθέμενη φρουκτόζη ή γλυκόζη.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι φυσικές ζάχαρες γενικά δεν προκαλούν ανησυχία. «Όταν καταναλώνετε φυσικές ζάχαρες, είναι μέρος ενός συνολικού “διατροφικού πακέτου”, μαζί με φυτικές ίνες και πρωτεΐνη», αναφέρει η Jackie Newgent, διατροφολόγος και συγγραφέας του The Plant-Based Diabetes Cookbook. Αυτό βοηθά στην πιο αργή απορρόφησή τους και στην καλύτερη υγεία συνολικά.

Η Heidi J. Silver, ερευνήτρια στο Vanderbilt University Medical Center, προσθέτει πως οι φυτικές ίνες αυτών των τροφών ωφελούν σημαντικά το μικροβίωμα του εντέρου.

Η Moore συμφωνεί: «Στα φρούτα, η ζάχαρη συνοδεύεται από φυτικές ίνες, βιταμίνη C, αντιοξειδωτικά και άλλα θρεπτικά συστατικά». Εκτός αν υπάρχει δυσανεξία ή σύσταση ιατρού για περιορισμό τους, δεν υπάρχει λόγος αποφυγής αυτών των τροφών.

Προστιθέμενες ζάχαρες: Κίνδυνοι & οδηγίες

Αν προσθέσετε μια κουταλιά ζάχαρη ή μέλι στο τσάι σας ή σε ένα γκρέιπφρουτ, αυτό είναι μορφή προστιθέμενης ζάχαρης. Η μεγαλύτερη ανησυχία όμως αφορά τις πολλές μορφές που προστίθενται στα συσκευασμένα τρόφιμα στη βιομηχανική παραγωγή.

Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) επισημαίνουν ότι η υπερκατανάλωση προστιθέμενης ζάχαρης συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο αύξησης βάρους ή παχυσαρκίας, διαβήτη τύπου 2 και καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Δεν ευθύνονται μόνο οι «κενές θερμίδες» της προστιθέμενης ζάχαρης αλλά και το γεγονός ότι σε μεγάλες ποσότητες εκτοπίζει άλλα ωφέλιμα θρεπτικά συστατικά. Έρευνες δείχνουν ότι όσοι καταναλώνουν περισσότερη προστιθέμενη ζάχαρη έχουν συνήθως χαμηλότερα επίπεδα μικροθρεπτικών συστατικών όπως φυλλικό οξύ, μαγνήσιο, κάλιο, βιταμίνη D, σελήνιο και ψευδάργυρο.

Η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία συνιστά ο μέγιστος ημερήσιος περιορισμός της προστιθέμενης ζάχαρης να μην ξεπερνά το 6% των συνολικών θερμίδων. Για τις γυναίκες αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 6 κουταλάκια (25 γραμμάρια), ενώ για τους άνδρες περίπου 9 κουταλάκια (36 γραμμάρια) τη μέρα.

Γι’ αυτό είναι σημαντικό να ελέγχετε προσεκτικά τον Πίνακα Διατροφικής Αξίας στα προϊόντα ώστε να δείτε πόση προστιθέμενη ζάχαρη περιέχεται ανά μερίδα αλλά και τι ποσοστό της ημερήσιας συνιστώμενης ποσότητας αντιστοιχεί.

«Είναι σημαντικό να βλέπετε τα συνολικά γραμμάρια προστιθέμενης ζάχαρης στη συσκευασία», λέει η Caroline Passerrello, διατροφολόγος στο University of Pittsburgh. Συνιστά τα τρόφιμα που επιλέγετε να μην ξεπερνούν το 10% της ημερήσιας αξίας σε προστιθέμενη ζάχαρη ανά μερίδα· κάτω από 5% θεωρείται χαμηλή περιεκτικότητα ενώ άνω του 20% υψηλή.

Η λίστα συστατικών δείχνει επίσης τον τύπο της προστιθέμενης ζάχαρης: νέκταρ αγαύης, μέλι, μελάσα, συμπυκνωμένος χυμός φρούτων, σιρόπι καλαμποκιού ή λέξεις που τελειώνουν σε –όζη (όπως δεξτρόζη ή μαλτόζη) ή/και σιρόπι (όπως σιρόπι σφενδάμου).

“Έξυπνες” επιλογές στις προστιθέμενες ζάχαρες

Ορισμένες μορφές προστιθέμενων σακχάρων έχουν μικρά διατροφικά οφέλη—γι’ αυτό αξίζει να εξετάζετε τον τύπο της κάθε φορά στη λίστα συστατικών. Οι τρεις πιο ενδιαφέρουσες είναι:

Μέλι: Εκτός από τη γλυκύτητα, το μέλι παρέχει περισσότερα μέταλλα (ασβέστιο, χαλκός, σίδηρος κλπ.) και βιταμίνες (όπως C & νιασίνη) από την κοινή λευκή ζάχαρη—αν κι αυτά βρίσκονται σε πολύ μικρές ποσότητες. Επιπλέον περιέχει αντιοξειδωτικά που εξουδετερώνουν ελεύθερες ρίζες αλλά και ιδιότητες που βοηθούν στη μείωση του σακχάρου νηστείας στο αίμα και της “κακής” χοληστερίνης LDL. Το μέλι έχει επίσης αντιβακτηριακές & αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες που βοηθούν στην επούλωση πληγών αλλά και στην υγεία του αναπνευστικού.

Σιρόπι σφενδάμου: Δεν χρησιμοποιείται μόνο σε pancakes! Το σιρόπι σφενδάμου εμφανίζεται σε πολλά επεξεργασμένα τρόφιμα αλλά μπορεί να αξιοποιηθεί και στη μαγειρική. Περιέχει φαινολικές ενώσεις με αντιοξειδωτική & αντικαρκινική δράση καθώς επίσης αμινοξέα & μεταλλικά στοιχεία όπως ασβέστιο & μαγγάνιο. Μελέτη του 2024, δημοσιευμένη στο Journal of Nutrition έδειξε πως αντικαθιστώντας για οκτώ εβδομάδες τα επεξεργασμένα σάκχαρα με ίση ποσότητα σιροπιού σφενδάμου μειώθηκε η συστολική πίεση & βελτιώθηκε το μικροβίωμα του εντέρου—παρόλα αυτά παραμένει μορφή προστιθέμενης ζάχαρης & χρειάζεται μέτρο.

Μελάσα: Αυτό το παχύρευστο σκουρόχρωμο σιρόπι χρησιμοποιείται κυρίως στη μαγειρική (κέικ/μπισκότα/φασόλια). Έρευνες δείχνουν πως η μαύρη μελάσα έχει τις υψηλότερες αντιοξειδωτικές τιμές μεταξύ δώδεκα γλυκαντικών ενώ αποτελεί καλή πηγή σιδήρου & άλλων μετάλλων—αν κι όχι την ιδανικότερη επιλογή για όσους χρειάζονται περισσότερο σίδηρο.

“Τα ίχνη μετάλλων & προστατευτικών αντιοξειδωτικών που βρίσκονται στο μέλι, το σιρόπι σφενδάμου & τη μελάσα τα καθιστούν ελαφρώς καλύτερες επιλογές από τη λευκή επεξεργασμένη ζάχαρη”, σχολιάζει η Newgent. Όμως η θετική επίδραση είναι περιορισμένη καθώς συνήθως καταναλώνονται σε πολύ μικρές ποσότητες.

Συμπέρασμα: Ισορροπία & σωστή ενημέρωση

Ο στόχος δεν είναι να φοβόμαστε τη ζάχαρη ή να την αποκλείουμε εντελώς αλλά να γνωρίζουμε πώς μπορεί να ενσωματωθεί ισορροπημένα στη διατροφή μας. Απολαύστε τα γλυκά με μέτρο κι όταν μπορείτε προτιμήστε τις φυσικές μορφές της—όπως ένα μπολ στραγγιστό γιαούρτι χωρίς πρόσθετη ζάχαρη με φρέσκα μούρα.

Ωστόσο, το τι ακριβώς προκαλούν αυτά τα σωματίδια στο σώμα μας παραμένει ανησυχητικά ασαφές. Πρώιμες έρευνες δείχνουν πιθανή συσχέτιση με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού, παθήσεων του εντέρου και αναπνευστικών διαταραχών. Παρόλα αυτά, απαιτείται περαιτέρω μελέτη για να αποδειχθεί αν το πλαστικό ευθύνεται ή επιδεινώνει τις συγκεκριμένες ασθένειες.

Μέσα σε αυτή την αβεβαιότητα, είναι δύσκολο να βρεθούν σαφείς απαντήσεις για το πόσο πρέπει να αποφεύγουμε το πλαστικό—αν πρέπει καθόλου. Πρέπει ένας ανήσυχος καταναλωτής να προσπαθήσει για έναν αυστηρά «μηδενικό» τρόπο ζωής χωρίς πλαστικό; Ή μήπως να περιμένουμε τα επιστημονικά δεδομένα χωρίς να αλλάξουμε συνήθειες;

Για να βρούμε μια λογική στάση απέναντι στη συνύπαρξη με το πλαστικό, ρωτήσαμε ειδικούς τι κάνουν στην καθημερινότητά τους. Η Britta Baechler, διευθύντρια έρευνας για τα πλαστικά στους ωκεανούς στην Ocean Conservancy, και ο Douglas Walker, ερευνητής μικροπλαστικών και δημόσιας υγείας στο Emory University, μελετούν τις περιβαλλοντικές και υγειονομικές συνέπειες του πλαστικού. Μοιράζονται εδώ τις δικές τους πρακτικές για μια ζωή μέσα στον «ωκεανό» πλαστικού.

Γιατί αξίζει να προσέξουμε την κατανάλωση πλαστικού

Walker: Υπάρχουν πάνω από 16.000 διαφορετικά πρόσθετα που χρησιμοποιούνται στα πλαστικά υλικά—και για πολλά από αυτά δεν έχουμε καθόλου τοξικολογικά δεδομένα. Δεν γνωρίζουμε αν είναι επιβλαβή ή όχι.

Αυτό είναι ένα πεδίο εντατικής έρευνας: να αξιολογηθεί η έκθεση σε αυτό το ευρύ φάσμα χημικών και οι πιθανές επιπτώσεις τους στην υγεία. Αυτό που πάντα με εκπλήσσει είναι πόσο υψηλή μπορεί να είναι η έκθεσή μας στα πλαστικά και τις σχετικές ουσίες. Τα μικροπλαστικά βρίσκονται στον αέρα που αναπνέουμε, ενώ η πιο συνηθισμένη πηγή είναι πιθανότατα το φαγητό και το νερό μας.

Baechler: Περίπου 1.300 θαλάσσια είδη έχουν βρεθεί να καταναλώνουν πλαστικά. Δεν πρόκειται για μεμονωμένες περιπτώσεις—είναι πια εξαιρετικά συχνό φαινόμενο και υπάρχει λόγος ανησυχίας.

Έχουμε εντοπίσει μικροπλαστικά στην κορυφή του Έβερεστ, αλλά και στη Τάφρο των Μαριανών—είναι πραγματικά παντού. Γι’ αυτό έχει σημασία να αποτρέψουμε τη διάδοση μικροπλαστικών από την πηγή, δηλαδή τα ίδια μας τα σπίτια. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε πως η μείωση του πλαστικού δεν είναι θέμα τελειότητας, αλλά συνειδητότητας.

Πρακτικές συμβουλές για λιγότερο πλαστικό στην καθημερινότητα

Walker: Αυτή τη στιγμή κάθομαι στο αυτοκίνητό μου περιτριγυρισμένος από πλαστικό, μιλώντας σε κινητό με πλαστική θήκη. Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις όπου δεν μπορούμε να αποφύγουμε το πλαστικό.

Για μένα, μια «ιδανική» μέρα αποφυγής πλαστικού σημαίνει κυρίως να αποφεύγω τροφές που έχουν έρθει σε επαφή με πλαστικό. Δεν ζεσταίνω ποτέ φαγητό σε πλαστικό δοχείο—είναι κάτι που προσπαθώ πάντα να αποφύγω.

Δεν πιστεύω ότι μπορούμε ή πρέπει ποτέ να εξαλείψουμε πλήρως τη χρήση του πλαστικού. Όμως υπάρχουν απλές επιλογές: αντί για μπουκάλι νερού μιας χρήσης, χρησιμοποιούμε μεταλλικό ή γυάλινο παγούρι· δεν ζεσταίνουμε φαγητό σε πλαστικές συσκευασίες. Μικρές αλλαγές μπορούν συλλογικά να κάνουν μεγάλη διαφορά.

Baechler: Είναι ασφαλές να πούμε ότι η θερμότητα και τα πλαστικά δοχεία φαγητού δεν συνδυάζονται καλά—με λίγες απλές αλλαγές μπορούμε να μειώσουμε την έκθεσή μας στα μικροπλαστικά αντικαθιστώντας τα με μη-πλαστικά υλικά.

Στην καθημερινότητά μου, όταν πηγαίνω τα παιδιά στο σχολείο ή κάνω δουλειές, συχνά χρειάζομαι καφέ… αλλά τα ποτήρια μιας χρήσης έχουν επένδυση από πλαστικό! Στο σπίτι αποφεύγω πλέον τη θέρμανση φαγητού σε πλαστικά δοχεία.

Το πλύσιμο ρούχων αποτελεί επίσης τεράστια πηγή μικροπλαστικών στο περιβάλλον. Κατά το πλύσιμο δημιουργούνται μικροΐνες—κομμάτια πλαστικού που αποκολλώνται από τα ρούχα και καταλήγουν στα λύματα. Τα στερεά των λυμάτων συχνά χρησιμοποιούνται ως λίπασμα στα χωράφια.

Πλύσιμο σε χαμηλή θερμοκρασία, ήπιες σκόνες και εξωτερικά φίλτρα πλυντηρίου μπορούν να μειώσουν έως 90% τα μικροπλαστικά που απελευθερώνονται. Υπάρχουν ακόμη ειδικές μπάλες ή σακούλες λεπτής ύφανσης που συλλέγουν ίνες κατά το πλύσιμο.

Τι μπορεί πραγματικά να αλλάξει τη ρύπανση από πλαστικό;

Mια μόνο έρευνα έδειξε ότι 60 εταιρείες ευθύνονται για σχεδόν το μισό της παγκόσμιας ρύπανσης από πλαστικό.

Baechler: Η επιστήμη δείχνει τρεις βασικές αλλαγές: Πρώτον, μεγάλη μείωση στην παραγωγή—κυρίως των προϊόντων μιας χρήσης. Στην ετήσια διεθνή καθαριότητα ακτών της Ocean Conservancy, τα αντικείμενα που βρίσκονται συχνότερα είναι μακράν τα πλαστικά μιας χρήσης: σκεύη φαγητού, σακούλες, μαχαιροπίρουνα.

Δεύτερον, καλύτερη διαχείριση των υπαρχόντων πλαστικών—πολλά συστήματα ανακύκλωσης είναι ξεπερασμένα ή υπερφορτωμένα κι έτσι δεν λειτουργούν αποτελεσματικά.

Τρίτον, μπορούμε όλοι να εκφράζουμε τη γνώμη μας στους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων και στις εταιρείες: αν βλέπετε υπερβολική συσκευασία στο σούπερ μάρκετ, ενημερώστε τους! Έχουμε δει σημαντική πρόοδο όταν οι πολίτες διεκδικούν αλλαγές στον χώρο του πλαστικού.

Walker: Πρέπει επίσης οι βιομηχανίες τροφίμων και εμπορίου να βελτιώσουν την αποδοτικότητα στη συσκευασία—είναι απαραίτητο κάθε προϊόν να τυλίγεται ξεχωριστά σε πλαστικό; Το βάρος δεν πρέπει να πέφτει μόνο στους καταναλωτές· χρειάζεται συνολική αλλαγή στη βιομηχανία.

Τι συμβουλεύετε όσους νιώθουν πως όλα αυτά τους ξεπερνούν;

Walker: Είναι πολύ δύσκολο θέμα· πρέπει να αναγνωρίζουμε ότι κανείς δεν μπορεί να είναι τέλειος στην αποφυγή του πλαστικού ή των προϊόντων που έρχονται σε επαφή μαζί του. Η συνειδητότητα και η προσπάθεια αρκούν για σημαντική διαφορά.

Baechler: Το ότι το πλαστικό υπάρχει παντού δεν σημαίνει πως πρέπει απλώς να το δεχτούμε ως δεδομένο στη ζωή μας. Όσο περισσότερο επιλέγουμε ανθεκτικές, επαναχρησιμοποιούμενες λύσεις και αποφεύγουμε όπου μπορούμε τις συσκευασίες μιας χρήσης, τόσο λιγότερα απόβλητα καταλήγουν στο περιβάλλον μας.

Απλές καθημερινές πράξεις κάθε ανθρώπου μπορούν πραγματικά να προκαλέσουν θετικές αλλαγές μεγάλης διάρκειας στο περιβάλλον.

Πηγή: National Geographic

Η ορμονική αντισύλληψη στο επίκεντρο: γιατί η συζήτηση για τον καρκίνο του μαστού παραμένει κρίσιμη

Μια νέα, μεγάλης κλίμακας σουηδική επιδημιολογική μελέτη, δημοσιευμένη στο έγκριτο JAMA, επιχειρεί να δώσει σαφείς απαντήσεις. Η έρευνα αυτή θεωρείται ένα από τα πιο εκτεταμένα εγχειρήματα διεθνώς, καθώς ανέλυσε δεδομένα περισσότερων από δύο εκατομμυρίων γυναικών και εφήβων ηλικίας 13–49 ετών, σε διάστημα 13 ετών. Η καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, και η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου παρουσιάζουν τα πιο καίρια σημεία.

Πώς σχεδιάστηκε η μελέτη: ένα σπάνια τόσο λεπτομερές επιδημιολογικό δείγμα

Η έρευνα αξιοποίησε τα εκτενή σουηδικά εθνικά μητρώα υγείας και φαρμακευτικής κατανάλωσης, επιτρέποντας:

· ακριβή καταγραφή έναρξης και διακοπής κάθε αντισυλληπτικού σκευάσματος,

· παρακολούθηση των εναλλαγών ανάμεσα σε διαφορετικούς τύπους ορμονικών αντισυλληπτικών,

· λεπτομερή σύγκριση τόσο των συνδυασμένων σκευασμάτων οιστρογόνου–προγεσταγόνου όσο και των καθαρά προγεσταγονικών.

Οι μορφές που μελετήθηκαν περιλάμβαναν χάπια, ενδομήτρια συστήματα, εμφυτεύματα, επιθέματα και κολπικούς δακτυλίους. Αυτή η προσέγγιση επιτρέπει μια σαφέστερη κατανόηση της επίδρασης κάθε είδους προγεσταγόνου στον κίνδυνο καρκίνου του μαστού – κάτι που προγενέστερες έρευνες δυσκολεύονταν να αποτυπώσουν.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα: αυξημένος σχετικός κίνδυνος, αλλά μικρή απόλυτη αύξηση

Στο σύνολο του πληθυσμού καταγράφηκαν 16.385 νέα περιστατικά καρκίνου μαστού. Η μελέτη έδειξε ότι η χρήση οποιασδήποτε μορφής ορμονικής αντισύλληψης σχετιζόταν με μια μέτρια αύξηση κινδύνου, η οποία αντιστοιχεί σε περίπου:

13 επιπλέον περιστατικά καρκίνου του μαστού ανά 100.000 γυναίκες ετησίως

Παρότι ο σχετικός κίνδυνος φαίνεται αυξημένος, η απόλυτη αύξηση παραμένει μικρή – ένα στοιχείο που θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό για την αντικειμενική ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

Ο ρόλος του τύπου προγεσταγόνου: σημαντικές διαφορές μεταξύ των σκευασμάτων

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα αφορά τις διαφοροποιήσεις που παρουσιάζουν οι διαφορετικοί τύποι προγεσταγόνων:

Υψηλότερος κίνδυνος

· Δεσογεστρέλη

· Ετονογεστρέλη (ενεργός μεταβολίτης της δεσογεστρέλης)

Οι δύο αυτές ουσίες συνδέθηκαν με υψηλότερες τιμές κινδύνου, τόσο στα χάπια όσο και στα εμφυτεύματα. Τα εμφυτεύματα μάλιστα εμφάνισαν από τις πιο σημαντικές αυξήσεις.

Δε βρέθηκε στατιστικά σημαντική αύξηση

· Κολπικός δακτύλιος με ετονογεστρέλη

· Χάπια με δροσπιρενόνη

Αν και χρησιμοποιούνται ευρέως, τα δύο αυτά σκευάσματα δεν έδειξαν σημαντική στατιστική αύξηση κινδύνου.

Χαμηλότερο προφίλ κινδύνου

· Σκευάσματα που περιέχουν λεβονοργεστρέλη

Η σημασία της διάρκειας χρήσης: πότε αυξάνεται ο κίνδυνος

Ο χρόνος χρήσης αποδείχθηκε καθοριστικός:

· Κάτω από έναν χρόνο: χαμηλή ή μη στατιστικά σημαντική αύξηση κινδύνου.

· 5 έως 10 χρόνια χρήσης: σταθερή και προοδευτική αύξηση του κινδύνου.

· Η δεσογεστρέλη, τόσο μόνη της όσο και σε συνδυασμένες φόρμουλες, παρουσίασε τους υψηλότερους σχετικούς κινδύνους στη μακροχρόνια χρήση.

Συνδυασμένα σκευάσματα οιστρογόνου–προγεσταγόνου: προστατευτικός ρόλος του οιστρογόνου;

Ένα ακόμη καίριο εύρημα ήταν ότι οι συνδυασμένες φόρμουλες συχνά εμφάνιζαν χαμηλότερο κίνδυνο σε σχέση με τα αντίστοιχα προγεσταγονικά σκευάσματα.

Αυτό υποδηλώνει ότι το οιστρογόνο ίσως τροποποιεί την επίδραση του προγεσταγόνου στον μαστικό ιστό. Επιπλέον:

· Οι συνδυασμένες φόρμουλες με χαμηλότερη δόση οιστρογόνου και δεσογεστρέλη εμφάνισαν υψηλότερο κίνδυνο από εκείνες με υψηλότερη δόση οιστρογόνου.

Περιορισμοί της μελέτης: τι πρέπει να διαβάζουμε με προσοχή

Όπως σε κάθε επιδημιολογική μελέτη, υπάρχουν περιορισμοί:

· Η συμμόρφωση των γυναικών στη λήψη των σκευασμάτων δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί πλήρως.

· Παράγοντες όπως το οικογενειακό ιστορικό και η ηλικία εμμηναρχής δεν ήταν διαθέσιμοι.

Ωστόσο, σύμφωνα με τους ερευνητές, οι εκτεταμένες αναλύσεις ευαισθησίας έδειξαν ότι οι παράγοντες αυτοί δεν αλλοιώνουν ουσιαστικά τα συμπεράσματα. Η ποιότητα των σουηδικών μητρώων προσφέρει μια ακρίβεια σπάνια για τον διεθνή χώρο.

Τι σημαίνουν τα νέα δεδομένα για τις γυναίκες: μικρός συνολικός κίνδυνος, μεγάλα οφέλη

Παρά τα στατιστικά σημαντικά ευρήματα, ο συνολικός κίνδυνος παραμένει χαμηλός. Σημαντικό είναι να υπενθυμιστεί ότι η ορμονική αντισύλληψη προσφέρει:

· προστασία από μη προγραμματισμένη κύηση,

· μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου ενδομητρίου και ωοθηκών,

· σταθεροποίηση ορμονικών διαταραχών,

· βελτίωση συμπτωμάτων ενδομητρίωσης ή δυσμηνόρροιας.

Η αξιολόγηση του κινδύνου καρκίνου μαστού πρέπει πάντα να γίνεται στο ευρύτερο πλαίσιο αυτών των οφελών.

Πιο στοχευμένες επιλογές αντισύλληψης: προς μια εξατομικευμένη προσέγγιση

Τα ευρήματα δίνουν τη δυνατότητα για πιο στοχευμένες συζητήσεις με τους επαγγελματίες υγείας. Ειδικότερα:

· Γυναίκες με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου μαστού (π.χ. ισχυρό οικογενειακό ιστορικό) μπορεί να ωφεληθούν από την αποφυγή μακροχρόνιας χρήσης δεσογεστρέλης.

· Σκευάσματα με λεβονοργεστρέλη ή δροσπιρενόνη φαίνεται να έχουν ευνοϊκότερο προφίλ κινδύνου.

· Η επιλογή αντισυλληπτικής μεθόδου μπορεί πλέον να γίνει με μεγαλύτερη ακρίβεια και επιστημονική τεκμηρίωση.

Η αντισύλληψη δεν είναι ενιαία – η σωστή ενημέρωση είναι το κλειδί

Η σημαντική αυτή μελέτη επιβεβαιώνει ότι η ορμονική αντισύλληψη δεν αποτελεί μία και μοναδική κατηγορία, αλλά ένα σύνολο διαφορετικών σκευασμάτων με διακριτές επιδράσεις στον μαστικό ιστό. Η κατανόηση των διαφορών αυτών ενισχύει την ικανότητα των γυναικών και των επαγγελματιών υγείας να λαμβάνουν εξατομικευμένες, ασφαλείς και τεκμηριωμένες αποφάσεις.

Σε μια εποχή όπου η πρόληψη και η ενημέρωση αποτελούν θεμέλια της υγείας, τέτοιου είδους δεδομένα λειτουργούν ως πολύτιμος οδηγός για βιώσιμες επιλογές αντισύλληψης.

Οι όροι αυτοί οδηγούσαν σε υλικό με σεξουαλικό περιεχόμενο, όπως βίντεο με απεικονίσεις διεισδυτικού σεξ. Η πλατφόρμα αναφέρει ότι δεσμεύεται για την παροχή ασφαλών και κατάλληλων εμπειριών ανά ηλικία και ότι έλαβε άμεσα μέτρα μόλις ενημερώθηκε για το πρόβλημα.

Στα τέλη Ιουλίου και αρχές Αυγούστου φέτος, οι ερευνητές της Global Witness δημιούργησαν τέσσερις λογαριασμούς στο TikTok, προσποιούμενοι ότι ήταν 13 ετών. Χρησιμοποίησαν ψεύτικες ημερομηνίες γέννησης και δεν τους ζητήθηκε επιβεβαίωση ταυτότητας.

Ενεργοποίησαν τη λειτουργία «περιορισμένης πρόσβασης», η οποία σύμφωνα με το TikTok υποτίθεται πως αποκλείει «ώριμο ή περίπλοκο περιεχόμενο, όπως σεξουαλικά υπονοούμενα». Παρόλα αυτά, χωρίς να πραγματοποιήσουν καμία αναζήτηση, οι ερευνητές είδαν να τους προτείνονται όροι αναζήτησης με ξεκάθαρο σεξουαλικό χαρακτήρα στην ενότητα «ίσως σας ενδιαφέρει».

Σεξουαλικοποιημένο περιεχόμενο στις προτάσεις αναζήτησης

Οι συγκεκριμένοι όροι οδηγούσαν σε βίντεο όπου γυναίκες προσποιούνταν αυνανισμό, ενώ άλλα έδειχναν γυναίκες να αποκαλύπτουν εσώρουχα ή στήθος δημόσια. Στις πιο ακραίες περιπτώσεις, εμφανίζονταν ακόμη και πορνογραφικές ταινίες με σκηνές διείσδυσης, ενσωματωμένες μέσα σε φαινομενικά αθώο περιεχόμενο ώστε να παρακάμπτεται ο έλεγχος.

Η Ava Lee από τη Global Witness χαρακτήρισε τα ευρήματα ως «τεράστιο σοκ» για τους ερευνητές. Όπως δήλωσε: «Το TikTok δεν αποτυγχάνει απλώς να εμποδίσει τα παιδιά να δουν ακατάλληλο υλικό – το προτείνει στους ίδιους τη στιγμή που δημιουργούν λογαριασμό». Η οργάνωση συνήθως διερευνά πώς οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες επηρεάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και το κλίμα.

Το πρόβλημα εντοπίστηκε τυχαία τον Απρίλιο, ενώ οι ερευνητές πραγματοποιούσαν άλλη έρευνα. Ενημέρωσαν το TikTok, το οποίο ανέφερε ότι έλαβε άμεσα μέτρα για την επίλυση του ζητήματος.

Νέα επανάληψη της έρευνας μετά την εφαρμογή του Online Safety Act

Παρά τις ενέργειες της πλατφόρμας, στα τέλη Ιουλίου και τον Αύγουστο η ομάδα επανέλαβε το πείραμα και διαπίστωσε πως εξακολουθούσε να προτείνεται σεξουαλικό περιεχόμενο. Το TikTok υποστηρίζει ότι διαθέτει πάνω από 50 λειτουργίες για την προστασία των εφήβων: «Είμαστε πλήρως δεσμευμένοι στην παροχή ασφαλών και κατάλληλων εμπειριών για κάθε ηλικία». Σύμφωνα με την εταιρεία, 9 στα 10 βίντεο που παραβιάζουν τους κανόνες αφαιρούνται πριν προβληθούν.

Όταν ενημερώθηκε για τα νέα ευρήματα της Global Witness, το TikTok δήλωσε ότι αφαίρεσε το σχετικό περιεχόμενο και βελτίωσε τις προτάσεις αναζήτησης.

Στις 25 Ιουλίου, τέθηκαν σε ισχύ οι “Children’s Codes” του Online Safety Act, επιβάλλοντας στις πλατφόρμες νομική υποχρέωση προστασίας των παιδιών στο διαδίκτυο. Πλέον απαιτείται “αποτελεσματική επαλήθευση ηλικίας” ώστε να αποτρέπεται η πρόσβαση ανηλίκων στην πορνογραφία και να μπλοκάρεται υλικό που ενθαρρύνει αυτοτραυματισμό, αυτοκτονία ή διατροφικές διαταραχές.

Η δεύτερη φάση της έρευνας της Global Witness πραγματοποιήθηκε μετά την εφαρμογή των νέων κανόνων. Η Ava Lee τόνισε: «Όλοι συμφωνούν πως πρέπει να προστατεύουμε τα παιδιά στο διαδίκτυο… Ήρθε η ώρα οι ρυθμιστικές αρχές να παρέμβουν».

Κατά τη διάρκεια της έρευνας, οι ερευνητές παρατήρησαν και τις αντιδράσεις άλλων χρηστών στους σεξουαλικούς όρους που τους προτείνονταν. Ένας σχολιαστής έγραψε: «Μπορεί κάποιος να μου εξηγήσει τι συμβαίνει με τις προτάσεις αναζήτησής μου;». Άλλος ανέφερε: «Τι συμβαίνει με αυτήν την εφαρμογή»;

Πηγή: BBC

Νεότερα ανησυχητικά δεδομένα

Όπως εξηγεί ο κ. Αντώνιος Λέπουρας, MD, Ειδικός Παθολόγος – Διαβητολόγος και Διευθυντής Παθολογικής-Διαβητολογικής Κλινικής & Διαβητολογικού Κέντρου του Metropolitan General:
«Ο προδιαβήτης αυξάνει όχι μόνο τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, αλλά και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο – δηλαδή εμφράγματα, εγκεφαλικά, ακόμη και αιφνίδιο θάνατο. Εμμέσως, ανοίγει τον δρόμο για τις μακροχρόνιες και συχνά δραματικές επιπλοκές του διαβήτη, όπως νεφρική ανεπάρκεια, απώλεια όρασης, νευροπάθεια και ακρωτηριασμούς».

Σύμφωνα με δεδομένα του CDC (Centers for Disease Control and Prevention), σχεδόν ένας στους πέντε εφήβους (12-18 ετών) και ένας στους τέσσερις νεαρούς ενήλικες (19-34 ετών) στις ΗΠΑ ζουν με προδιαβήτη. Ο επιπολασμός αυξάνεται ραγδαία: το 2020, το 38% των ενηλίκων είχε προδιαβήτη, ενώ μέχρι το 2030 αναμένεται να φτάσει στο 50-63% του πληθυσμού.

Γιατί πρέπει να ανησυχούμε

Ο προδιαβήτης δεν είναι απλώς ένας «προάγγελος» διαβήτη: είναι από μόνος του παράγοντας κινδύνου. Οι βλάβες στα αγγεία και η αθηροσκλήρωση ξεκινούν ήδη σε αυτό το στάδιο.
Μελέτες δείχνουν ότι ο προδιαβήτης διπλασιάζει ή και τετραπλασιάζει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων, ακόμη και πριν από την εμφάνιση διαβήτη τύπου 2. Μια μετα-ανάλυση 129 μελετών κατέδειξε ότι αυξάνει τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου κατά 16% και τη θνησιμότητα από κάθε αιτία κατά 13%.

Προδιαβήτης και έμφραγμα

Εντυπωσιακά δεδομένα από τη βάση National Inpatient Sample των ΗΠΑ, που αφορούν σχεδόν 1,8 εκατομμύρια ασθενείς με έμφραγμα, έδειξαν ότι ο προδιαβήτης αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου: αυξάνει την πιθανότητα εμφράγματος κατά 25%, ακόμα και όταν αποκλειστούν οι ασθενείς με αδιάγνωστο διαβήτη.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η διάγνωση πρέπει να γίνεται με εργαστηριακές εξετάσεις και όχι με μετρήσεις στο σπίτι.
Υπάρχουν δύο τύποι προδιαβήτη:

· IFG: αυξημένο σάκχαρο νηστείας (100-125 mg/dl)

· IGT: αυξημένο σάκχαρο 2 ώρες μετά από καμπύλη γλυκόζης (140-199 mg/dl)

Η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) μπορεί να δώσει ένδειξη, αλλά δεν συνιστάται ως μοναδικό διαγνωστικό εργαλείο στην Ευρώπη. Η πιθανότητα να εξελιχθεί ο προδιαβήτης σε διαβήτη πενταπλασιάζεται όταν υπάρχει μία διαταραχή και δωδεκαπλασιάζεται όταν συνυπάρχουν και οι δύο!

Παχυσαρκία, καθιστική ζωή και προδιαβήτης

Περισσότερο από το 90% των ατόμων με διαβήτη τύπου 2 έχουν υπερβολικό βάρος ή παχυσαρκία.
Η απώλεια 10% του σωματικού βάρους μπορεί να αναστρέψει τον προδιαβήτη ή ακόμη και τον πρώιμο διαβήτη σε ποσοστό που ξεπερνά το 60%. Ωστόσο, η μακροχρόνια διατήρηση αυτής της απώλειας βάρους είναι δύσκολη. Μελέτες (DPP και DPPO) έδειξαν ότι αλλαγές στον τρόπο ζωής –διατροφή και άσκηση– μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη κατά 58%, αλλά λιγότεροι από τους μισούς ασθενείς εφαρμόζουν συστηματικά αυτές τις αλλαγές.

Νέες θεραπείες: Μια ελπίδα για την παχυσαρκία

Τα νέα ινκρετινικά ανάλογα (όπως η σεμαγλουτίδη, η λιραγλουτίδη και η τιρζεπατίδη) αποτελούν επανάσταση στη θεραπεία της παχυσαρκίας. Δεν περιορίζονται μόνο στην απώλεια βάρους, αλλά βελτιώνουν την καρδιαγγειακή και νεφρική υγεία, μειώνουν την άπνοια ύπνου και συμβάλλουν στην πρόληψη του διαβήτη.

Διατροφή, άσκηση και πρόληψη

Η πρόληψη είναι εφικτή και αποτελεσματική:

· Απώλεια βάρους 10% με ισορροπημένη διατροφή

· 210 λεπτά άσκησης εβδομαδιαίως (30 λεπτά την ημέρα)

· Ετήσιος εξατομικευμένος προληπτικός έλεγχος

· Ενημέρωση και εκπαίδευση ασθενών για την κατανόηση του κινδύνου και την ανάγκη υιοθέτησης αλλαγών στον τρόπο ζωής

«Η έγκαιρη διάγνωση και η συστηματική παρέμβαση μπορούν να αποτρέψουν τις επιπλοκές και να βελτιώσουν δραματικά την ποιότητα ζωής», τονίζει ο κ. Λέπουρας.

Η μεγάλη αποκάλυψη; Όσο πιο συχνά κατανάλωνε κάποιος τέτοιου είδους ποτά — είτε με ζάχαρη είτε με τεχνητά γλυκαντικά — τόσο αυξανόταν η πιθανότητα εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.

Όχι μόνο η ζάχαρη, αλλά και τα ροφήματα «διαίτης» στο στόχαστρο

Είναι γνωστό πως η υπερκατανάλωση ζαχαρούχων ποτών συνδέεται με αύξηση βάρους και παχυσαρκία, έναν από τους βασικούς παράγοντες κινδύνου για τον διαβήτη τύπου 2. Αυτό που προκαλεί προβληματισμό, όμως, είναι το γεγονός ότι ακόμα και τα ποτά με μηδενικές θερμίδες, όπως τα light ή zero αναψυκτικά, αυξάνουν τον κίνδυνο, ανεξάρτητα από το βάρος του ατόμου.

Σύμφωνα με τη μελέτη, οι άνθρωποι που κατανάλωναν καθημερινά ποτά με τεχνητά γλυκαντικά είχαν έως και 83% αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 σε σχέση με όσους τα απέφευγαν. Αυτό σημαίνει ότι τα τεχνητά γλυκαντικά ενδέχεται να επηρεάζουν τον μεταβολισμό μας με τρόπους που ξεπερνούν την απλή πρόσληψη θερμίδων.

Πώς επηρεάζουν τα τεχνητά γλυκαντικά τον οργανισμό μας;

Η επιστημονική κοινότητα εστιάζει πλέον σε πιθανούς μηχανισμούς, μέσω των οποίων τα τεχνητά γλυκαντικά επηρεάζουν τον οργανισμό:

· Επηρεάζουν το εντερικό μικροβίωμα: Μπορούν να διαταράξουν τη φυσιολογική ισορροπία των βακτηρίων του πεπτικού συστήματος, επηρεάζοντας τη λειτουργία της ινσουλίνης και την απορρόφηση της γλυκόζης.

· Δημιουργούν “σύγχυση” στο σώμα: Ορισμένα γλυκαντικά μπορεί να στέλνουν παραπλανητικά σήματα στον εγκέφαλο, προκαλώντας αύξηση της όρεξης ή της αντίστασης στην ινσουλίνη.

· Δρουν διαφορετικά μεταξύ τους: Δεν έχουν όλα τα τεχνητά γλυκαντικά την ίδια επίδραση. Κάποια αποβάλλονται γρήγορα, άλλα παραμένουν περισσότερο στον οργανισμό, ενώ ορισμένα δεν απορροφώνται καθόλου.

Ο διαβήτης δεν κάνει διακρίσεις

Στην Αυστραλία, ένας στους 20 ενήλικες πάσχει από διαβήτη, κυρίως τύπου 2. Πολλοί δεν το γνωρίζουν, καθώς η νόσος συχνά εξελίσσεται «σιωπηλά». Αυτό κάνει τη νέα μελέτη ακόμα πιο σημαντική: είναι η πρώτη μακροχρόνια έρευνα τέτοιας κλίμακας που συνδέει την κατανάλωση γλυκαντικών ποτών με τον διαβήτη, σε πραγματικές συνθήκες ζωής και με αντικειμενικά στοιχεία υγείας.

Τι σημαίνει αυτό για εμάς; Χρειάζεται να σταματήσουμε εντελώς τα γλυκαντικά;

Όχι απαραίτητα, αλλά χρειάζεται μέτρο και ενημέρωση. Η ιδέα ότι τα light ποτά είναι μια ακίνδυνη καθημερινή επιλογή φαίνεται πλέον ξεπερασμένη. Το ίδιο ισχύει και για τα ποτά με φυσική ζάχαρη.

Η καλύτερη στρατηγική για την υγεία μας είναι ο περιορισμός και των δύο. Δεν χρειάζεται πανικός, αλλά χρειάζεται να επανεξετάσουμε τις επιλογές μας.

Μικρές αλλαγές που κάνουν τη διαφορά

Αν θέλετε να μειώσετε την κατανάλωση γλυκαντικών ροφημάτων χωρίς να στερηθείτε τη γεύση, δοκιμάστε:

· Ανθρακούχο νερό με λίγο λεμόνι ή αγγούρι: Φυσικά δροσιστικό χωρίς ζάχαρη ή γλυκαντικά.

· Ροφήματα με βότανα και φρούτα: Όπως τσάι μέντας με πορτοκάλι ή δροσερό ρόφημα με δυόσμο.

· Φρέσκοι χυμοί σε μικρές ποσότητες: Φυσικοί και γεμάτοι βιταμίνες — πάντα όμως με μέτρο.

· Το απλό, καθαρό νερό: Είναι τελικά η πιο ασφαλής, υγιεινή και υποτιμημένη επιλογή!

Η δημόσια υγεία χρειάζεται νέα στρατηγική

Η μελέτη ενισχύει τις φωνές που ζητούν πιο στοχευμένες πολιτικές πρόληψης: φορολόγηση των γλυκών ροφημάτων, εκστρατείες ενημέρωσης, και επαναξιολόγηση της προώθησης των “διαίτης” προϊόντων. Μέχρι στιγμής, τα περισσότερα μέτρα εστιάζουν μόνο στη ζάχαρη. Ίσως είναι ώρα να επεκταθούν και στα τεχνητά γλυκαντικά.

Δεν είναι μόνο η ζάχαρη που πρέπει να μας απασχολεί, αλλά και τα υποκατάστατά της. Τα «γλυκά ροφήματα» δεν είναι αθώα, είτε περιέχουν θερμίδες είτε όχι. Η ισορροπημένη, φυσική διατροφή είναι η πιο ασφαλής και σταθερή επιλογή για ένα υγιές μέλλον.

Μπορεί να κάνει επιβλαβή τον αέρα που αναπνέουμε

Αν εργάζεστε σε κτίριο με ανεπαρκή αερισμό, ο κλιματισμός μπορεί να οδηγήσει στο γνωστό «σύνδρομο άρρωστου κτιρίου»: πονοκέφαλοι, κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης, ακόμα και ναυτία είναι τα βασικά συμπτώματατης κατάστασης αυτής. Επίσης, ο μη σωστά συντηρημένος εξαερισμός μπορεί να αυξήσει -έστω και ελαφρώς- τον κίνδυνο για ιώσεις, όπως η COVID-19 – που, παρεμπιπτόντως έχει ξανακάνει την εμφάνισή της με νέα παραλλαγή. Φίλτρα, και καλός καθαρισμός είναι απαραίτητα καθώς και το να «σκάμε» λίγο το παράθυρο για να ανανεώνεται η ατμόσφαιρα.

Αφυδατώνει το σώμα μας

Ο δροσερός αέρας κρύβει μια παγίδα: απορροφά την υγρασία από τον χώρο – και κατ’ επέκταση από το δέρμα μας. Το αποτέλεσμα; Ξηρότητα, τράβηγμα, θαμπή όψη και ανάγκη για ενυδάτωση non-stop. Ένας tip για να διαπιστώσετε ότι έχετε αφυδατωθεί είναι να είναι τα χείλη σας ξηρά, όπως όταν κάνει κρύο τον χειμώνα!

Ερεθίζει τα μάτια

Η μειωμένη υγρασία στους κλιματιζόμενους χώρους προκαλεί ξηροφθαλμία, φαγούρα και θαμπή όραση – ειδικά αν φοράτε φακούς επαφής ή εργάζεστε μπροστά σε οθόνη για ώρες.Τι να κάνουμε βέβαια που είναι απαραίτητο; Το μόνο που μπορούμε είναι, αν εργαζόμαστε μπροστά σε οθόνη, να φροντίζουμε να σηκωνόμαστε κάθε μισή με μία ώρα και να στρέφουμε το βλέμμα μας μακριά και να χρησιμοποιούμε ενυδατικά κολλύρια για τα μάτια.

Προκαλεί ενοχλήσεις στο ανώτερο αναπνευστικό

Όσοι περνούν πολλές ώρες σε χώρους με κλιματισμό αναφέρουν συχνά ερεθισμένη μύτη, ξηρό λαιμό ή ακόμα και βήχα – ειδικά όταν το σύστημα δεν καθαρίζεται τακτικά.

Μπορεί να φέρει πονοκεφάλους

Ένα «βρώμικο» ή ασυντήρητο κλιματιστικό μπορεί να προκαλεί πονοκεφάλους ή ακόμα και ημικρανίες, λόγω της κακής ποιότητας του αέρα. Εάν περνάτε πολύ χρόνο σε εσωτερικούς, κλιματιζόμενους χώρους με airconditionπου είναι βρώμικα ή δεν συντηρούνται καλά, είναι πιο πιθανό να έχετε πονοκεφάλους ή ακόμα και ημικρανίες. Σε μια μελέτη, το 8% των ατόμων που εργάζονται σε ανθυγιεινά εσωτερικά περιβάλλοντα είχαν πονοκεφάλους 1-3 ημέρες το μήνα και το 8% είχε καθημερινά πονοκεφάλους.

Μειώνει την αντοχή μας στη ζέστη

Όσο περισσότερο μένουμε σε «παγωμένους» χώρους, τόσο λιγότερο αντέχουμε τις υψηλές θερμοκρασίες έξω. Ο οργανισμός δεν προλαβαίνει να προσαρμοστεί, με αποτέλεσμα να νιώθουμε ότι… λιώνουμε με το που βγούμε έξω. Αυτό που συστήνουν οι ειδικοί για τη συγκεκριμένη περίπτωση είναι να μην το παρακάνουμε με τη θερμοκρασία ψύξης ώστε να μην είναι σοκ για το σώμα μας όταν βγούμε σε κανονική συνθήκη αέρα.

Ναι μεν, αλλά…

Μπορεί όλα τα παραπάνω να ακούγονται αρνητικά, τα κλιματιστικά όμως είναι απαραίτητα και σε κάποιες περιπτώσεις μας δίνουν ένα αναπάντεχο όφελος!

Βοηθά στον ύπνο

Ένας δροσερός χώρος (15-19°C) βοηθά το σώμα να χαλαρώσει και να μπει σε κατάσταση ύπνου πιο εύκολα. Όταν οι νύχτες είναι αποπνικτικές, το aircondition είναι ο καλύτερος μας σύμμαχος για έναν ποιοτικό ύπνο.

Μας βοηθά να σκεφτόμαστε καλύτερα

Μια μελέτη του Χάρβαρντ του 2018 έδειξε ότι οι φοιτητές που ζούσαν σε κοιτώνες χωρίς κλιματισμό κατά τους ζεστούς καλοκαιρινούς μήνες είχαν χειρότερες επιδόσεις σε γνωστικές δοκιμασίες από εκείνους που είχαν δροσερά δωμάτια χάρη στον κεντρικό κλιματισμό.

Σώζει ζωές στον καύσωνα

Και το πιο σημαντικό: ο κλιματισμός προστατεύει από θερμοπληξία και σοβαρές επιπλοκές όταν οι θερμοκρασίες είναι στα κόκκινα. Θερμοκρασίες άνω των 39°C στο σώμα μπορούν να οδηγήσουν σε εξάντληση, λιποθυμία, ακόμα και σε απειλητική για τη ζωή θερμοπληξία. Σ’ αυτή την περίπτωση, το aircondition είναι κυριολεκτικά σωτήριο.

Τι μπορούμε να κάνουμε;

Δεν χρειάζεται να «παγώνουμε» για να νιώσουμε άνετα. Κρατάμε τη θερμοκρασία σε λογικά επίπεδα (26-27°C), κάνουμε συχνά διαλείμματα για καθαρό αέρα, φροντίζουμε την ενυδάτωσή μας και, φυσικά, καθαρίζουμε τακτικά τα φίλτρα. Έτσι, απολαμβάνουμε τα οφέλη της τεχνολογίας χωρίς τις παγίδες της.

Ο εγκέφαλος του μωρού διαμορφώνεται και… επηρεάζεται

Η ενδομήτρια ζωή δεν είναι πάντα προστατευμένη από τους κινδύνους του εξωτερικού περιβάλλοντος. Επιστημονική ομάδα από τη Βαρκελώνη φέρνει στο φως ανησυχητικά ευρήματα σχετικά με το πώς η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί να επηρεάσει άμεσα την ανάπτυξη του εγκεφάλου του εμβρύου.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό The Lancet Planetary Health βασίστηκε στην ανάλυση δεδομένων από 754 γυναίκες και τα έμβρυά τους την περίοδο 2018-2021, και αποκαλύπτει πως όσο μεγαλύτερη είναι η έκθεση της εγκύου σε ρύπους –όπως διοξείδιο του αζώτου, αιωρούμενα σωματίδια και μαύρος άνθρακας– τόσο πιο ορατές είναι οι διαφορές στη δομή του αναπτυσσόμενου εγκεφάλου.

Τρισδιάστατη χαρτογράφηση του εγκεφάλου πριν από τη γέννηση

Κατά το τρίτο τρίμηνο της κύησης, οι συμμετέχουσες υποβλήθηκαν σε μια εξειδικευμένη μορφή υπερηχογραφήματος, το διακολπικό νευροϋπερηχογράφημα. Η τεχνική αυτή προσφέρει λεπτομερή εικόνα των εγκεφαλικών δομών του εμβρύου και οι επιστήμονες είχαν, για πρώτη φορά, την ευκαιρία να παρατηρήσουν τη διαμόρφωση του εμβρυϊκού εγκεφάλου σε σχέση με την περιβαλλοντική έκθεση της μητέρας.

Το εντυπωσιακό εύρημα: τα έμβρυα των γυναικών που είχαν εκτεθεί σε υψηλότερα επίπεδα ρύπανσης εμφάνισαν αυξημένο όγκο σε περιοχές του εγκεφάλου που περιέχουν εγκεφαλονωτιαίο υγρό. Παράλληλα, η έκθεση σε μαύρο άνθρακα σχετίστηκε με μείωση στο βάθος της πλάγιας σχισμής, μιας εγκεφαλικής αύλακας που αποτελεί δείκτη νευρολογικής ωρίμανσης.

Μια σιωπηλή επίδραση χωρίς άμεσες ανωμαλίες

Παρότι οι παρατηρούμενες διαφορές καταγράφηκαν εντός φυσιολογικών ορίων, το γεγονός ότι προκύπτουν σε τόσο πρώιμο στάδιο της ζωής εγείρει σοβαρά ερωτήματα. «Αυτό που μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα είναι ότι διαπιστώσαμε δομικές διαφορές στον εγκέφαλο εμβρύων που είχαν μεγαλύτερη προγεννητική έκθεση στη ρύπανση, σε σύγκριση με εκείνα με χαμηλότερη έκθεση», δήλωσε ο καθηγητής Jordi Sunyer, επικεφαλής της μελέτης από το Ινστιτούτο Παγκόσμιας Υγείας της Βαρκελώνης. Το επόμενο βήμα είναι να διαπιστωθεί αν αυτές οι αλλαγές είναι προσωρινές ή μόνιμες και, κυρίως, αν θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη γνωστική, συναισθηματική ή συμπεριφορική ανάπτυξη του παιδιού στο μέλλον.

Η ρύπανση «αγγίζει» το αγέννητο παιδί

Η νέα αυτή μελέτη προσθέτει ακόμη ένα κρίσιμο κομμάτι στο παζλ των συνεπειών της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην ανθρώπινη υγεία. Εδώ και καιρό, γνωρίζουμε ότι επηρεάζει την καρδιοαναπνευστική λειτουργία, συνδέεται με αναπνευστικές λοιμώξεις, και αυξάνει τον κίνδυνο χρόνιων νοσημάτων. Τώρα φαίνεται ότι η βλαπτική της επίδραση ξεκινά ήδη από τη μήτρα, κατά τη διάρκεια της εμβρυϊκής ανάπτυξης.

Για τις εγκύους που διαμένουν ή εργάζονται σε αστικά περιβάλλοντα με υψηλά επίπεδα ρύπανσης, τα ευρήματα αυτά καθιστούν σαφές ότι η ποιότητα του αέρα δεν είναι απλώς ζήτημα γενικής υγείας, αλλά και παράγοντας με πιθανές επιπτώσεις στη νευροαναπτυξιακή πορεία του παιδιού.

Αναζητώντας απαντήσεις: Τι πρέπει να γνωρίζουμε από εδώ και πέρα;

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι είναι ακόμα πολύ νωρίς για να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα. Το γεγονός ότι οι διαφορές καταγράφηκαν σε φυσιολογικά όρια, δε σημαίνει απαραίτητα ότι δεν έχουν σημασία. Το ζητούμενο τώρα είναι η παρακολούθηση των παιδιών που συμμετείχαν στη μελέτη, ώστε να φανεί αν και πώς θα εξελιχθούν τα ευρήματα μετά τη γέννηση.

Επιπλέον, η ερευνητική ομάδα θέτει ένα κρίσιμο ερώτημα: είναι αυτές οι επιδράσεις αναστρέψιμες ή «χαράζονται» για πάντα στον εγκέφαλο; Η ρύπανση δεν είναι πια μόνο θέμα περιβάλλοντος – είναι και θέμα παιδικής ανάπτυξης. Η προστασία της εγκύου από επιβλαβείς περιβαλλοντικούς παράγοντες αποτελεί μια νέα, επείγουσα πρόκληση για τη δημόσια υγεία, τις πόλεις και τις πολιτικές τους.

Παρότι δεν συγκαταλέγεται στους τύπους καρκίνου που «τραβούν» την προσοχή μας, σε παγκόσμια κλίμακα, ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης κατατάσσεται ως ο δέκατος συχνότερος καρκίνος, με περίπου 10 άνδρες και 3 γυναίκες στις 100.000 να διαγνωστούν με τη νόσο. Στην Ευρώπη, οι αριθμοί είναι ακόμη υψηλότεροι, καθώς επηρεάζει περίπου 20 άνδρες και 5 γυναίκες ανά 100.000 άτομα. Παρόλο που οι γυναίκες εμφανίζουν μικρότερη πιθανότητα ανάπτυξης της ασθένειας, συνήθως διαγιγνώσκονται σε πιο προχωρημένο στάδιο, με αποτέλεσμα να έχουν δυσμενέστερη πρόγνωση. Όσον αφορά στη θνησιμότητα, υπολογίζεται πως 3 άνδρες και 1 γυναίκα ανά 100.000 άτομα χάνουν τη ζωή τους από την ασθένεια.

Οι παράγοντες κινδύνου

Ο κυριότερος παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση καρκίνου της ουροδόχου κύστης είναι το κάπνισμα, το οποίο ευθύνεται για σχεδόν τις μισές περιπτώσεις. Επιπλέον, η καθημερινή έκθεση -συνήθως λόγω επαγγέλματος- σε χημικές ουσίες, όπως οι αρωματικές αμίνες, οι πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες και οι χλωριωμένοι υδρογονάνθρακες, συνδέεται με το 10% των περιστατικών. Άλλοι πιθανοί παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν την παρουσία αρσενικού στο πόσιμο νερό, τη χλωρίωση του νερού που οδηγεί σε υψηλά επίπεδα τριαλομεθανίου, τη διατροφή, την έκθεση σε ιοντίζουσα ακτινοβολία και τη μόλυνση από το παράσιτο σχιστοσωμίαση. Αν και το οικογενειακό ιστορικό μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο, η γενετική προδιάθεση από μόνη της δεν επαρκεί, καθώς συνήθως απαιτείται η συνδυασμένη δράση περιβαλλοντικών παραγόντων.

Τα συμπτώματα

Το πιο συχνό σύμπτωμα είναι η αιματουρία, δηλαδή η παρουσία αίματος στα ούρα. Αν το αίμα είναι ορατό στα ούρα, αυτό μπορεί να υποδηλώνει προχωρημένο στάδιο της νόσου. Αξίζει να σημειωθεί ότι η αιματουρία στον καρκίνο της ουροδόχου κύστης συνήθως δεν συνοδεύεται από πόνο. Γι’ αυτό, κάθε περίπτωση ανώδυνης αιματουρίας πρέπει να διερευνάται διεξοδικά.

Εκτός από την αιματουρία, κάποιοι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν συμπτώματα από το κατώτερο ουροποιητικό σύστημα, όπως αυξημένη συχνότητα ούρησης, επιτακτική ανάγκη για ούρηση και σε ορισμένες περιπτώσεις, ακράτεια. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να σχετίζονται και με άλλες ουρολογικές παθήσεις, ωστόσο ενδέχεται να υποδεικνύουν και μια πιο επιθετική μορφή του καρκίνου, γνωστή ως καρκίνωμα insitu (CIS).

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Όταν υπάρχουν συμπτώματα ύποπτα για καρκίνο της ουροδόχου κύστης, είναι απαραίτητη η άμεση επίσκεψη σε ουρολόγο. Η αρχική διαγνωστική προσέγγιση περιλαμβάνει τη λήψη ιατρικού ιστορικού και τη φυσική εξέταση. Στησυνέχεια, μπορεί να πραγματοποιηθούν οι ακόλουθεςεξετάσεις:

• Αξονική ουρογραφία ή υπέρηχος ουροδόχου κύστης, οι οποίες βοηθούν στον εντοπισμό όγκων στο ουροποιητικό σύστημα.
• Κυτταρολογική ανάλυση ούρων, που ελέγχει για την παρουσία καρκινικών κυττάρων στα ούρα.
• Κυστεοσκόπηση, μια εξέταση όπου ένας λεπτός σωλήνας με κάμερα εισάγεται μέσω της ουρήθρας στην ουροδόχο κύστη, επιτρέποντας στον γιατρό να ελέγξει το εσωτερικό της κύστης και, εάν χρειαστεί, να πάρει δείγμα ιστού για βιοψία.

Η βιοψία βοηθά επίσης στον καθορισμό του βάθους της διήθησης του καρκίνου στο τοίχωμα της ουροδόχου κύστης. Ανάλογα με το αν η κακοήθεια έχει διεισδύσει στο μυϊκό τοίχωμα, ο καρκίνος ταξινομείται σε μη-μυοδιηθητικό ή μυοδιηθητικό, γεγονός που καθορίζει τη θεραπευτική προσέγγιση.

Πώς αντιμετωπίζεται ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης;

Η θεραπεία εξαρτάται από το στάδιο της νόσου και τη γενική κατάσταση του ασθενούς. Οι βασικέςθεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν:

• Χειρουργική αφαίρεση του όγκου: Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο καρκίνος αφαιρείται μέσω διουρηθρικήςεκτομής του όγκου της κύστης (TURBT).
• Ενδοκυστική θεραπεία: Σε ορισμένους ασθενείς με επιφανειακό καρκίνο, μπορεί να χορηγηθούν ενδοκυστικές εγχύσεις φαρμάκων όπως η BCG ή η χημειοθεραπεία.
• Ριζική κυστεκτομή: Σε προχωρημένες περιπτώσεις, η πλήρης αφαίρεση της ουροδόχου κύστης μπορεί να είναι απαραίτητη.
• Χημειοθεραπεία και ανοσοθεραπεία: Χρησιμοποιούνται είτε προεγχειρητικά είτε σε προχωρημένα στάδια της νόσου.

Παρότι όλα τα παραπάνω δεν πρέπει να μας τρομάζουν, είναι σημαντικό να είμαστε ενημερωμένοι για σοβαρά θέματα υγείας. Η αποφυγή του καπνίσματος, η προσοχή στα συμπτώματα και η έγκαιρη επίσκεψη σε ουρολόγο είναι καθοριστικοί παράγοντες για την πρόληψη και την αποτελεσματική θεραπεία.

Με πληροφορίες από την Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία

Στην Ελλάδα, πρόσφατα δεδομένα από μελέτη στην Κρήτη αποκάλυψαν ότι σχεδόν το 5% των μη-εργατικών οφθαλμικών τραυματισμών σε ενήλικες την περίοδο 2015-2019 οφειλόταν σε συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες.

Με αφορμή τον Απρίλιο, που έχει ανακηρυχθεί Μήνας Ασφάλειας των Ματιών στον Αθλητισμό (Sports Eye Safety Month), ο Καθηγητής Οφθαλμολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης και, Δρ. Αναστάσιος Κανελλόπουλος, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου.

Ποια αθλήματα κρύβουν κινδύνους για τα μάτια;

Αθλήματα με έντονη σωματική επαφή ή αντικείμενα που κινούνται με υψηλή ταχύτητα, όπως το ποδόσφαιρο, το μπάσκετ, το μπέιζμπολ, το ράγκμπι, το μπάντμιντον και το πινγκ πονγκ, πρωταγωνιστούν στη λίστα των δραστηριοτήτων με υψηλό κίνδυνο τραυματισμού στα μάτια.

Ενδεικτικά, στις Ηνωμένες Πολιτείες οι περισσότερες οφθαλμικές κακώσεις σημειώνονται στο μπάσκετ και στο μπέιζμπολ, ενώ στην Ευρώπη το ποδόσφαιρο βρίσκεται στην πρώτη θέση. Αξιοσημείωτο είναι ότι στη Σιγκαπούρη καταγράφονται αυξημένα κατάγματα του οφθαλμικού κόγχου, λόγω ποδηλατικών ατυχημάτων εκτός ποδηλατοδρόμων.

Μικροί και μεγάλοι κίνδυνοι: Από εκδορές έως απώλεια όρασης

Οι τραυματισμοί αυτοί ποικίλουν: από επιφανειακές εκδορές και αιμορραγίες κάτω από τον επιπεφυκότα μέχρι σοβαρότερα περιστατικά όπως αποκόλληση αμφιβληστροειδούς, ύφαιμα (συσσώρευση αίματος μέσα στο μάτι) και τραυματική οπτική νευροπάθεια.

Ιδιαίτερα ανησυχητικοί είναι οι διεισδυτικοί τραυματισμοί που προκαλούνται από μικρά αντικείμενα, όπως μπάλες μπάντμιντον ή paintball, ή από σπασμένα γυαλιά, με αποτέλεσμα ανοιχτές πληγές στον οφθαλμικό βολβό — τραύματα που συχνά οδηγούν σε μόνιμη απώλεια όρασης.

Τα μη διεισδυτικά τραύματα, παρότι δεν ανοίγουν το μάτι, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές βλάβες σε εσωτερικές δομές, ενώ μακροπρόθεσμα αυξάνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης γλαυκώματος ή τραυματικού καταρράκτη.

Προστασία: Το 90% των τραυματισμών μπορεί να προληφθεί

Η αισιόδοξη πλευρά είναι ότι η συντριπτική πλειονότητα αυτών των τραυματισμών – έως και 90% σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας (AAO) – μπορεί να προληφθεί με τη σωστή χρήση προστατευτικών γυαλιών. Τα ειδικά γυαλιά με ανθεκτικούς πολυκαρβονικούς φακούς συνιστώνται ανεπιφύλακτα τόσο σε ενήλικες όσο και σε παιδιά και εφήβους, οι οποίοι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η χρήση προστατευτικού εξοπλισμού είναι αναγκαία όχι μόνο για τους αθλητές αλλά και για τους θεατές, καθώς υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις τραυματισμών από μπάλες ή παίκτες που πέφτουν στις κερκίδες.

Απλά μέτρα με τεράστια σημασία

Όπως τονίζει ο Δρ. Κανελλόπουλος, ιδρυτής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας Laser Vision, «η πρόληψη είναι το κλειδί». Η σωστή εκπαίδευση, η ενημέρωση για τους κινδύνους και η χρήση του κατάλληλου προστατευτικού εξοπλισμού μπορούν να αποτρέψουν τραυματισμούς που αλλιώς θα μπορούσαν να αλλάξουν τη ζωή ενός ανθρώπου για πάντα.

Ο Απρίλιος είναι μια εξαιρετική ευκαιρία για όλους —αθλητές, γονείς, προπονητές και θεατές— να ενημερωθούν, να υιοθετήσουν προληπτικά μέτρα και να προστατεύσουν το πολύτιμο αγαθό της όρασης.