Το κενό των 20 ετών: Γιατί δεν ξέρουμε ακόμα τα πάντα;

Για το παραδοσιακό τσιγάρο, τα πράγματα είναι ξεκάθαρα: έχουμε δεδομένα δεκαετιών που αποδεικνύουν τη σύνδεσή του με τον καρκίνο. Με το άτμισμα, όμως, τα πράγματα περιπλέκονται. Όπως εξηγούν οι ειδικοί από το ΕΚΠΑ (η καθηγήτρια Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο καθηγητής Θάνος Δημόπουλος), τα ηλεκτρονικά τσιγάρα κυκλοφορούν μόλις τα τελευταία 20 χρόνια.

Επειδή ο καρκίνος είναι μια νόσος που χρειάζεται χρόνο για να εμφανιστεί, δεν έχει περάσει ακόμα το απαραίτητο διάστημα ώστε να δούμε το «πραγματικό πρόσωπο» του ατμίσματος σε μεγάλους πληθυσμούς. Με απλά λόγια: είμαστε ακόμα στην αρχή και οι μακροχρόνιες επιπτώσεις τώρα αρχίζουν να διαφαίνονται.

Η παγίδα της «υγιεινής εναλλακτικής»

Στην αρχή, το άτμισμα μας πλασαρίστηκε ως ο απόλυτος τρόπος για να κόψει κανείς το κάπνισμα. Και όντως, έρευνες δείχνουν ότι βοηθά κάποιους να αφήσουν το παραδοσιακό τσιγάρο. Μάλιστα, πρόσφατα (Μάιος 2026), ο FDA επέτρεψε την κυκλοφορία ατμιστικών προϊόντων με φρουτώδεις γεύσεις για να δώσει κίνητρο στους ενήλικες καπνιστές να το γυρίσουν στο ηλεκτρονικό.

Προσοχή όμως: Ο ίδιος ο FDA δεν έχει εγκρίνει κανένα ηλεκτρονικό τσιγάρο ως επίσημο θεραπευτικό μέσο διακοπής καπνίσματος. Παράλληλα, οι αρχές «χτυπούν καμπανάκι» για το πώς αυτά τα προϊόντα διαφημίζονται σε εφήβους, δημιουργώντας μια νέα γενιά εθισμένων στη νικοτίνη.

Τι «κολυμπάει» στον ατμό; Τα ευρήματα της έρευνας

Η νέα ανασκόπηση στο περιοδικό Carcinogenesis έψαξε βαθιά: ούρα χρηστών, πειράματα σε ζώα και αναλύσεις του αερολύματος. Τα αποτελέσματα; Οι ατμιστές εκτίθενται σε ουσίες που θεωρούνται καρκινογόνες. Στα ούρα τους βρέθηκαν:

• Πτητικές οργανικές ενώσεις (όπως ακρυλαμίδιο).

• Βαρέα μέταλλα (μόλυβδος και κάδμιο).

• Πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες.

Ναι, οι ποσότητες είναι χαμηλότερες από αυτές του κανονικού τσιγάρου, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι μηδενικές. Οι ουσίες αυτές συνδέονται με βλάβες στο DNA, οξειδωτικό στρες και χρόνια φλεγμονή – δηλαδή το τέλειο «υπόστρωμα» για την ανάπτυξη καρκίνου.

Στόμα και πνεύμονας στο στόχαστρο

Αν και οι μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες λείπουν, έχουν ήδη καταγραφεί μεμονωμένα περιστατικά καρκίνου του στόματος σε ανθρώπους που άτμιζαν για πάνω από μια δεκαετία. Οι ερευνητές πλέον θεωρούν το ηλεκτρονικό τσιγάρο ως έναν πιθανό παράγοντα κινδύνου για καρκίνο του στόματος και του πνεύμονα.

Μάλιστα, η έρευνα άγγιξε και το άτμισμα κάνναβης, σημειώνοντας ότι εκεί οι ενδείξεις για φλεγμονή και καταστροφή κυττάρων στους βρόγχους είναι ακόμα πιο ανησυχητικές, αν και τα δεδομένα είναι ακόμα λιγότερα.

Γιατί είναι τόσο δύσκολο να βγάλουμε άκρη;

Η επιστήμη δυσκολεύεται να δώσει μια οριστική απάντηση για τρεις βασικούς λόγους:

Χάος στα προϊόντα: Υπάρχουν άπειρες συσκευές και διαφορετικά υγρά. Ο καθένας ατμίζει με τον δικό του τρόπο, άρα η έκθεση στις χημικές ουσίες διαφέρει από άτομο σε άτομο.

Το φαινόμενο της «διπλής χρήσης»: Οι περισσότεροι ατμιστές είναι (ή ήταν) και καπνιστές. Είναι σχεδόν αδύνατο να βρεις μια μεγάλη ομάδα ανθρώπων που άτμιζαν για 15 χρόνια χωρίς να έχουν ακουμπήσει ποτέ κανονικό τσιγάρο.

Ο χρόνος: Ο καρκίνος δεν εμφανίζεται σε μια νύχτα.

Το συμπέρασμα (για την ώρα)

Ας είμαστε ρεαλιστές:

Το άτμισμα δεν είναι ακίνδυνο. Προκαλεί βλάβες στον οργανισμό σε σύγκριση με το να μην χρησιμοποιείς τίποτα.

Είναι πιθανώς λιγότερο βλαβερό από το παραδοσιακό κάπνισμα για τα περισσότερα νοσήματα.

Το μεγάλο ερώτημα που παραμένει αναπάντητο είναι το «πόσο». Πόσο πιο επικίνδυνο είναι από τον καθαρό αέρα και πόσο πιο «ασφαλές» από το τσιγάρο; Μέχρι να μάθουμε, το καλύτερο που έχεις να κάνεις είναι να μην θεωρείς το σύννεφο του ατμού σου… αθώο καπνό.

Δεν είναι λοιπόν περίεργο που τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα υγρά τους αποτελούν το πιο δημοφιλές καπνικό προϊόν μεταξύ παιδιών και εφήβων.

«Αυτά τα προϊόντα δεν απευθύνονται σε μένα ως μεσήλικη γυναίκα», σχολιάζει η Bonnie Halpern-Felsher, PhD, καθηγήτρια Παιδιατρικής στο Stanford Medicine και διευθύντρια του REACH Lab. «Στοχεύουν ξεκάθαρα τους εφήβους».

Παρότι η χρήση καπνού στους νέους έχει μειωθεί στις ΗΠΑ, σύμφωνα με την Εθνική Έρευνα Νεανικής Χρήσης Καπνού των CDC, το 8% των μαθητών γυμνασίου και λυκείου δηλώνει ότι κάνει χρήση, με ορισμένες ομάδες να εμφανίζουν ακόμη υψηλότερα ποσοστά. Σχεδόν τα τρία τέταρτα χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά τσιγάρα, ενώ περίπου το ένα τέταρτο καταναλώνει νικοτινούχες κάψουλες. Η συντριπτική πλειονότητα αυτών προτιμά τα αρωματικά προϊόντα.

Αυτό συμβαίνει παρότι η ελάχιστη ηλικία αγοράς καπνικών προϊόντων στις ΗΠΑ αυξήθηκε στα 21 έτη το 2019. Όλες οι αρωματικές εκδοχές; Παραμένουν παράνομες—η FDA δεν έχει εγκρίνει τις πωλήσεις αρωματικών ηλεκτρονικών τσιγάρων, απόφαση που επικύρωσε πρόσφατα και το Ανώτατο Δικαστήριο. Ωστόσο, παραμένουν εύκολα προσβάσιμα στο διαδίκτυο και σε καταστήματα. Στην Καλιφόρνια ισχύει επίσης απαγόρευση αρωματικών προϊόντων καπνού, μετά από σχετική ακρόαση στην οποία κατέθεσε η Halpern-Felsher.

Γιατί οι νέοι στρέφονται στη νικοτίνη;

Η Halpern-Felsher εξηγεί ότι η χρήση νικοτίνης στους νέους οφείλεται σε πολλαπλούς παράγοντες. Τα παιδιά και οι έφηβοι είναι βιολογικά πιο επιρρεπείς στον εθισμό από τους ενήλικες—κάτι που γνωρίζουν καλά οι καπνοβιομηχανίες και διαμορφώνουν τη διαφήμισή τους ανάλογα. Επιπλέον, επικρατεί η λανθασμένη εντύπωση πως το άτμισμα και οι κάψουλες τύπου Zyn είναι ασφαλή, ενώ στην πραγματικότητα ενέχουν σοβαρούς κινδύνους για την υγεία.

Παρά τις ενθαρρυντικές τάσεις στις έρευνες, η Halpern-Felsher ανησυχεί ότι δεν αποτυπώνεται πλήρως η πραγματικότητα. Κατά τις επισκέψεις της σε σχολεία των ΗΠΑ για ενημερώσεις σχετικά με την πρόληψη του καπνίσματος—μέρος του προγράμματος Tobacco Prevention Toolkit—ακούει πολύ υψηλότερα ποσοστά χρήσης από δασκάλους και διευθυντές. Η ίδια έχει εντοπίσει σημαντικά μεγαλύτερη διάδοση των ηλεκτρονικών τσιγάρων σε εφήβους και νέους ενήλικες σε σχέση με τα εθνικά στοιχεία.

«Οι εθνικοί δείκτες δείχνουν πρόοδο», σημειώνει. «Όμως οι εκπαιδευτικοί εξακολουθούν να ανησυχούν έντονα για τη χρήση νικοτίνης στους εφήβους».

Τα προγράμματα πρόληψης της Halpern-Felsher έχουν προσεγγίσει πάνω από 3,5 εκατομμύρια νέους. Ζητήσαμε να μας εξηγήσει τι ισχύει για τη χρήση νικοτίνης στους νέους, τους μύθους γύρω από τα αρωματικά προϊόντα και τι πρέπει να γνωρίζουν γονείς και εκπαιδευτικοί για την πρόληψη ή διακοπή της χρήσης.

Μύθοι για την ασφάλεια των εναλλακτικών καπνικών προϊόντων

Όταν πρωτοεμφανίστηκαν τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, οι εταιρείες τα διαφήμιζαν ως ασφαλέστερη επιλογή έναντι των παραδοσιακών τσιγάρων ή ως μέσο διακοπής του καπνίσματος. Αν και ο ατμός των e-cigarettes δεν περιέχει όλα τα καρκινογόνα των συμβατικών τσιγάρων, αυτό δεν σημαίνει πως είναι ακίνδυνος. Τα υγρά άτμισης περιλαμβάνουν πολλές άλλες ουσίες—και νέα έρευνα δείχνει ότι προκαλούν σοβαρές βλάβες στους πνεύμονες και την καρδιά, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ακόμη και για κινδύνους εμφάνισης καρκίνου. Δεν γνωρίζουμε ακόμη όλες τις συνέπειες αυτών των ουσιών στον οργανισμό, καθώς πρόκειται για σχετικά νέα προϊόντα.

Επιπλέον, τόσο τα e-cigarettes όσο και οι κάψουλες νικοτίνης περιέχουν πολύ υψηλές δόσεις νικοτίνης, που μπορεί να βλάψουν τον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο παιδιών και εφήβων σύμφωνα με τα CDC. Ορισμένα προϊόντα περιέχουν διπλάσια ή τριπλάσια ποσότητα νικοτίνης συγκριτικά με ένα πακέτο συμβατικών τσιγάρων. Το υγρό άτμισης έχει σχεδιαστεί ώστε να εισπνέεται ευχάριστα, επιτρέποντας μεγαλύτερη απορρόφηση νικοτίνης απ’ ό,τι το κάπνισμα.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι περισσότεροι νέοι δοκιμάζουν πρώτα ηλεκτρονικά τσιγάρα ή κάψουλες ως είσοδο στον κόσμο του καπνού—όχι ως μέσο διακοπής άλλων μορφών καπνίσματος.

Η εξάπλωση των νικοτινούχων καψουλών τύπου Zyn

Οι κάψουλες νικοτίνης εμφανίστηκαν ξαφνικά και εξαπλώθηκαν γρήγορα στη νεολαία. Αν και η χρήση τους παραμένει σχετικά χαμηλή συνολικά, μια μελέτη έδειξε ότι ο αριθμός χρηστών διπλασιάστηκε μεταξύ 2023 και 2024. Η μάρκα Zyn είναι πλέον η πιο δημοφιλής στους νέους σύμφωνα με τη Halpern-Felsher.

Αυτές οι μικρές λευκές κάψουλες περιέχουν σκόνη με νικοτίνη και αρώματα. Τοποθετούνται ανάμεσα στα χείλη και στα ούλα ώστε η σκόνη να διαλυθεί και να απορροφηθεί η νικοτίνη μέσω του στόματος. Παρόλο που δεν επηρεάζουν άμεσα τους πνεύμονες, κάθε κάψουλα περιέχει τόση ή περισσότερη νικοτίνη από ένα τυπικό τσιγάρο—καθιστώντας τις ιδιαίτερα εθιστικές με αντίστοιχες επιπτώσεις στον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο όπως το κάπνισμα ή το άτμισμα.

Η επίδραση της νικοτίνης στον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο

Έρευνες δείχνουν ότι η νικοτίνη επηρεάζει διαφορετικά τον εγκέφαλο των νέων συγκριτικά με αυτόν των ενηλίκων. Οι αναπτυσσόμενοι εγκέφαλοι λειτουργούν με τη λογική «use it or lose it»: αν οι νευρώνες που διαθέτουν υποδοχείς νικοτίνης δεν ενεργοποιούνται με τη χρήση καπνού, αποβάλλονται. Αν όμως χρησιμοποιηθεί νικοτίνη πριν την πλήρη ωρίμανση του εγκεφάλου, τότε αυτοί οι νευρώνες διατηρούνται—ενώ μπορεί να αυξηθεί ακόμη και η δραστηριότητα εκείνων που παράγουν ντοπαμίνη (χημική της ευχαρίστησης).

Οι εγκέφαλοι ενηλίκων που ξεκινούν τη χρήση έχουν ήδη αποβάλλει πολλούς σχετικούς νευρώνες κι έτσι είναι λιγότερο ευάλωτοι στον εθισμό. Ένας νεανικός εγκέφαλος εκτίθεται σε κινδύνους όπως προβλήματα μνήμης ή μάθησης που δεν εμφανίζονται απαραίτητα στους ενήλικες.

Η περιοχή του εγκεφάλου που ελέγχει τη λήψη αποφάσεων—ο προμετωπιαίος φλοιός—ωριμάζει πλήρως γύρω στα μέσα της τρίτης δεκαετίας της ζωής. Αυτό καθιστά τους νέους πιο ευάλωτους σε ρίσκα, επιρροές συνομηλίκων αλλά και στις εμπορικές πιέσεις της βιομηχανίας.

Σχεδόν 9 στους 10 ενήλικες καθημερινούς καπνιστές ξεκίνησαν πριν τα 18 έτη, σύμφωνα με τα CDC. Όπως τονίζει η Halpern-Felsher: «Η νικοτίνη αλλάζει κυριολεκτικά τη δομή και χημεία του εγκεφάλου σας. Οι έφηβοι είναι πολύ πιο πιθανό να εθιστούν—και η βιομηχανία το ξέρει καλά».

Πώς μπορούν να αντισταθούν οι νέοι στη χειραγώγηση;

Βασικό στοιχείο της προσέγγισης της Halpern-Felsher στην πρόληψη είναι να βοηθήσει τους μαθητές να αναγνωρίζουν τις παραπλανητικές πρακτικές μάρκετινγκ της βιομηχανίας καπνού αλλά και των social media influencers (γνωστοί πλέον ως “Zynfluencers” όσον αφορά τις κάψουλες).

Μια θεματική του προγράμματος “You and Me, Together Vape-Free” ονόματι «Don’t Be Played» παρουσιάζει στους μαθητές την ιστορία παραπειστικών μηνυμάτων της βιομηχανίας. Παρά τις συνεχείς δικαστικές εμπλοκές της όλα αυτά τα χρόνια, συνεχίζει να στοχεύει συστηματικά τους νέους μέσα από διαφήμιση και προϊόντα.

«Πρέπει να βοηθήσουμε τους νέους να αντισταθούν», λέει χαρακτηριστικά η Halpern-Felsher. «Τους ρωτάμε: ‘Θα αφήσετε τη βιομηχανία να σας εκμεταλλευτεί;’»

Eνημέρωση αντί τιμωρίας: Η σημασία της εκπαίδευσης

Το παλιό σύνθημα «Just Say No» των δεκαετιών ‘80–’90 αποδείχθηκε αναποτελεσματικό στην αντιμετώπιση χρήσης ουσιών στα σχολεία.

Aντί αυτού, η Halpern-Felsher προτείνει μια νέα προσέγγιση: «just say know». Τα παιδιά θέλουν αντικειμενική ενημέρωση· η εκπαίδευση λειτουργεί καλύτερα από τον στιγματισμό ή την επίκριση. Μαζί με συνεργάτες ανέπτυξε το διαδραστικό πρόγραμμα Healthy Futures ώστε μαθητές που εντοπίζονται να κάνουν χρήση στο σχολείο ή θέλουν βοήθεια για διακοπή να λαμβάνουν υποστήριξη αντί τιμωρίας. Το πρόγραμμα εξηγεί πώς λειτουργεί ο εθισμός στον εγκέφαλο, τις επιπτώσεις της νικοτίνης στο σώμα αλλά κι όσα πραγματικά περιέχει ο ατμός των e-cigarettes.

Kαι οι γονείς όμως χρειάζονται ενημέρωση: πρέπει να ξέρουν πώς μοιάζουν αυτά τα προϊόντα αλλά κυρίως να ακούν τι λένε τα παιδιά τους σχετικά με τη νικοτίνη αντί να περιορίζονται σε γενικές συμβουλές περί πίεσης συνομηλίκων. Πολλά παιδιά χρησιμοποιούν σήμερα τη νικοτίνη ως αυτοθεραπεία για το άγχος—και ίσως χρειάζονται καλύτερους τρόπους διαχείρισης ψυχικής υγείας.

«Η κρίση ψυχικής υγείας είναι πραγματική—γι’ αυτό πρέπει να ανταποκρινόμαστε ουσιαστικά όταν μας εμπιστεύονται ότι κάνουν χρήση», τονίζει η Halpern-Felsher. «Οφείλουμε να ακούμε πραγματικά αυτά που μας λένε οι νέοι αντί να τους κλείνουμε την πόρτα».

Nέα δεδομένα από έρευνες του Stanford Medicine

Tο Stanford Medicine, συνδυάζοντας την Ιατρική Σχολή Stanford με συστήματα υγειονομικής περίθαλψης ενηλίκων/παίδων, αξιοποιεί πλήρως τις δυνατότητες της βιοϊατρικής μέσα από συνεργατική έρευνα κι εκπαίδευση προς όφελος των ασθενών. Περισσότερες πληροφορίες στο med.stanford.edu.

Mελέτες του Stanford καταλήγουν ότι απαιτούνται σαφέστερες σημάνσεις στα pods άτμισης ώστε οι νέοι να κατανοούν τι εισπνέουν.

Mετά τις πρόσφατες αποφάσεις πολιτικής της FDA υπέρ περιορισμών στα αρωματικά ηλεκτρονικά τσιγάρα, παρατηρήθηκε αύξηση στα αρωματικά μιας χρήσης προϊόντα μεταξύ των νέων—αναιρώντας έτσι τον σκοπό των μέτρων σύμφωνα με άλλη έρευνα του Stanford.

Tέλος, δημοσιεύσεις στα social media που προωθούν το άτμισμα φαίνεται πως αυξάνουν την πιθανότητα δοκιμής e-cigarettes στους εφήβους σύμφωνα με νέα στοιχεία από το Stanford.

Tο Stanford συμμορφώνεται πλήρως με όλους τους σχετικούς νόμους περί δικαιωμάτων πολιτών χωρίς διακρίσεις ή παράνομες προτιμήσεις.

Τι εξέτασαν οι επιστήμονες;

Η Καθηγήτρια Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο Καθηγητής Θάνος Δημόπουλος από το ΕΚΠΑ, μας εξηγούν ότι η μελέτη αυτή δεν είναι μια απλή δημοσκόπηση. Αναλύθηκαν δεδομένα από 12 αμερικανικές πολιτείες για την περίοδο 2015–2022, καλύπτοντας πάνω από 4,2 εκατομμύρια περιστατικά καρκίνου.

Οι ερευνητές σύγκριναν δύο ομάδες:

• Όσους δεν παντρεύτηκαν ποτέ.

• Όσους είχαν παντρευτεί τουλάχιστον μία φορά (ακόμη και αν αργότερα χώρισαν ή χήρεψαν).

Τα νούμερα που προκαλούν αίσθηση

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι άνθρωποι που έμειναν ανύπαντροι σε όλη τους τη ζωή εμφάνιζαν υψηλότερα ποσοστά καρκίνου σχεδόν σε όλες τις κατηγορίες της νόσου. Συγκεκριμένα:

· Στους άνδρες, η συχνότητα ήταν 68% υψηλότερη.

· Στις γυναίκες, η διαφορά ήταν ακόμα μεγαλύτερη, φτάνοντας το 85%.

Αυτό το χάσμα γινόταν ακόμα πιο έντονο όσο αυξανόταν η ηλικία, κάτι που δείχνει ότι οι συνέπειες του τρόπου ζωής και της κοινωνικής απομόνωσης λειτουργούν συσσωρευτικά με το πέρασμα των χρόνων.

Γιατί συμβαίνει αυτό; Δεν είναι μαγεία, είναι lifestyle

Οι ερευνητές ξεκαθαρίζουν: ο γάμος δεν είναι ένα «μαγικό φίλτρο» προστασίας. Είναι, όμως, ένας ισχυρός δείκτης για το πώς ζούμε. Ένας άνθρωπος σε μια σταθερή σχέση έχει συχνά:

· Καλύτερο δίκτυο στήριξης: Έναν σύντροφο που θα τον πιέσει να κάνει εκείνο το τσεκ-απ που αναβάλλει.

· Λιγότερες ριψοκίνδυνες συνήθειες: Πιο σταθερό πρόγραμμα ύπνου, διατροφής και λιγότερες καταχρήσεις.

· Οικονομική ασφάλεια: Καλύτερη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και ποιοτικότερη διαβίωση.

Κοινωνικές ανισότητες και το «αποτύπωμα» της μοναξιάς

Η μελέτη έδειξε επίσης ότι η υγεία μας επηρεάζεται από το κοινωνικό περιβάλλον. Για παράδειγμα, οι μαύροι άνδρες που δεν είχαν παντρευτεί ποτέ είχαν τα υψηλότερα ποσοστά καρκίνου, γεγονός που συνδέει την οικογενειακή κατάσταση με βαθύτερα ζητήματα, όπως η φτώχεια και οι κοινωνικοί αποκλεισμοί.

Από την άλλη, καταρρίπτεται ο μύθος ότι ο γάμος ωφελεί μόνο τους άνδρες. Τα δεδομένα δείχνουν ότι η έλλειψη μιας σταθερής συντροφικής ζωής επηρεάζει εξίσου —αν όχι περισσότερο— και τις γυναίκες, τόσο μέσω της ψυχολογικής επιβάρυνσης όσο και μέσω αναπαραγωγικών παραγόντων.

Ο καθρέφτης της κοινωνίας μας

Πριν βγάλετε βιαστικά συμπεράσματα, θυμηθείτε: ένα χαρτί γάμου δεν εγγυάται την ευτυχία. Υπάρχουν ανύπαντροι με υπέροχες, υποστηρικτικές σχέσεις και παντρεμένοι που ζουν μέσα στην τοξικότητα.

Το πραγματικό μήνυμα της μελέτης είναι ότι η μοναξιά, η οικονομική ανασφάλεια και η έλλειψη φροντίδας αφήνουν σημάδια στο σώμα μας. Η υγεία μας είναι ένας συνδυασμός της βιολογίας μας και των ανθρώπων που έχουμε δίπλα μας.

Οι χρήστες συχνά ανεβάζουν μια φωτογραφία τους, συνοδευόμενη από το λογότυπο της εταιρείας τους ή λεπτομέρειες για το επάγγελμά τους, ζητώντας από το ChatGPT να φτιάξει μια καρικατούρα που να τους απεικονίζει στον επαγγελματικό τους ρόλο βάσει όσων γνωρίζει το chatbot για εκείνους.

Ειδικοί δήλωσαν στο Euronews Next ότι τέτοιες προκλήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να προσφέρουν στους απατεώνες έναν πραγματικό θησαυρό πληροφοριών. Μια μόνο εικόνα, συνδυασμένη με προσωπικά στοιχεία, αποκαλύπτει πολύ περισσότερα απ’ όσο αντιλαμβάνονται οι χρήστες.

«Κάνετε τη δουλειά των απατεώνων πιο εύκολη, δίνοντάς τους μια οπτική αναπαράσταση του εαυτού σας», προειδοποιεί ο Bob Long, αντιπρόεδρος της εταιρείας πιστοποίησης ηλικίας Daon.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ακόμα και η διατύπωση της πρόκλησης θα έπρεπε να προκαλεί ανησυχία, καθώς «μοιάζει με κάτι που ξεκίνησε σκόπιμα κάποιος απατεώνας για να διευκολύνει τη δουλειά του».

Τι συμβαίνει με τις εικόνες που ανεβάζετε;

Όταν κάποιος ανεβάζει μια φωτογραφία σε ένα chatbot τεχνητής νοημοσύνης, το σύστημα αναλύει την εικόνα για να εξάγει δεδομένα, όπως συναισθήματα, περιβάλλον ή στοιχεία που ίσως αποκαλύπτουν την τοποθεσία, εξηγεί ο σύμβουλος κυβερνοασφάλειας Jake Moore. Αυτές οι πληροφορίες μπορεί να αποθηκευτούν για άγνωστο χρονικό διάστημα.

Ο Long σημειώνει ότι οι εικόνες που συλλέγονται από τους χρήστες μπορούν να χρησιμοποιηθούν και να διατηρηθούν ως μέρος των συνόλων δεδομένων για την εκπαίδευση γεννητριών εικόνων τεχνητής νοημοσύνης. Μια παραβίαση δεδομένων σε εταιρεία όπως η OpenAI θα μπορούσε να οδηγήσει στη διαρροή ευαίσθητων στοιχείων – όπως οι ανεβασμένες φωτογραφίες και τα προσωπικά δεδομένα που συλλέγει το chatbot – στα χέρια κακόβουλων χρηστών.

Σύμφωνα με τη Charlotte Wilson, επικεφαλής επιχειρήσεων στη Check Point, μια ισραηλινή εταιρεία κυβερνοασφάλειας, μια και μόνο φωτογραφία υψηλής ανάλυσης θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία ψεύτικων λογαριασμών στα social media ή ρεαλιστικών deepfakes τεχνητής νοημοσύνης με σκοπό την εξαπάτηση.

«Οι selfies επιτρέπουν στους εγκληματίες να περάσουν από γενικές απάτες σε εξατομικευμένες πλαστοπροσωπίες με ισχυρή πειστικότητα», τόνισε η Wilson.

Από την πλευρά της η OpenAI αναφέρει πως χρησιμοποιεί μοτίβα από το περιεχόμενο των χρηστών για τη βελτίωση του τρόπου δημιουργίας εικόνων από το σύστημα και όχι τα ίδια τα δεδομένα ως έχουν.

Πώς να προστατευτείτε αν ακολουθήσετε την τάση

Για όσους επιθυμούν να συμμετέχουν στις τάσεις της τεχνητής νοημοσύνης, οι ειδικοί συστήνουν περιορισμό των στοιχείων που κοινοποιούνται.

Η Wilson προτείνει στους χρήστες να αποφεύγουν τη δημοσίευση εικόνων που αποκαλύπτουν αναγνωριστικά στοιχεία. «Κόψτε σφιχτά τη φωτογραφία σας, κρατήστε ουδέτερο φόντο και μην συμπεριλάβετε διακριτικά, στολές, κονκάρδες εργασίας, ενδείξεις τοποθεσίας ή οτιδήποτε συνδέει την εικόνα με τον εργοδότη ή τις καθημερινές σας συνήθειες», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Η ίδια προειδοποιεί επίσης κατά της υπερβολικής κοινοποίησης προσωπικών πληροφοριών στα prompts, όπως τίτλος εργασίας, πόλη ή εργοδότης. Παράλληλα, ο Moore συστήνει επανεξέταση των ρυθμίσεων απορρήτου στην OpenAI.

Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, οι χρήστες μπορούν να ζητήσουν διαγραφή των προσωπικών δεδομένων που έχει συλλέξει η εταιρεία. Ωστόσο, η OpenAI διευκρινίζει ότι ίσως διατηρήσει ορισμένες πληροφορίες ακόμη και μετά τη διαγραφή για λόγους πρόληψης απάτης ή ασφάλειας.

Με πληροφορίες από euronews

Αντίστοιχα, το NIAAA σημειώνει ότι ακόμα και μία φορά υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ μπορεί να επηρεάσει τον εγκέφαλο, το ανοσοποιητικό και το νευρικό σύστημα.

Πότε ζητάμε βοήθεια

Η αναζήτηση βοήθειας και υποστήριξης σχετικά με την χρήση αλκοόλ δεν είναι αδυναμία, είναι δύναμη και αυτογνωσία. Οι ειδικοί συμφωνούν ότι χρειάζεται επαγγελματική υποστήριξη όταν:

• νιώθουμε ότι χάνουμε τον έλεγχο της κατανάλωσης
• το αλκοόλ επηρεάζει την εργασία, τις σχέσεις ή την υγεία μας
• προσπαθούμε να μειώσουμε και δεν τα καταφέρνουμε
• συνοδεύεται από έντονη ψυχολογική επιβάρυνση

Η παρέμβαση μπορεί να ξεκινήσει απλά, με μια συζήτηση με ειδικό ψυχικής υγείας, πριν χρειαστούν πιο οργανωμένα θεραπευτικά σχήματα.

Πώς μπορούμε να απολαύσουμε το αλκοόλ με όριο στις γιορτές

Χωρίς στερήσεις και χωρίς υπερβολές, μπορούμε να κρατήσουμε κάποιες απλές ισορροπίες

• δεν πίνουμε με άδειο στομάχι
• εναλλάσσουμε αλκοόλ με νερό
• θέτουμε από πριν ένα προσωπικό όριο
• αποφεύγουμε το ποτό όταν νιώθουμε έντονα φορτισμένοι
• δίνουμε στον εαυτό μας την άδεια να πει και «όχι»

Μήπως φέτος να δοκιμάσουμε να ζήσουμε τη χαρά, την κοινονικοποίηση, τη συγκίνηση και τη χαλάρωση των γιορτών χωρίς να έχουμε συνεχώς ένα ποτήρι αλκοόλ στο χέρι; Εάν διαβάσουμε όσα σχολιάζουν οι ειδικοί, το πιθανότερο είναι ότι θα περάσουμε καλύτερα.

Δεν είναι τυχαίο ότι, σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία, τις ημέρες γύρω από τα Χριστούγεννα καταγράφεται αύξηση 10% έως 20% στις διακομιδές ασθενών στα νοσοκομεία, με σημαντικό ποσοστό αυτών να σχετίζεται με γιορτινά ατυχήματα: από την κουζίνα και τα διακοσμητικά, έως τα παιχνίδια των παιδιών και τα αφρώδη ποτά.

Τα μάτια σε κίνδυνο τις γιορτές – τι δείχνουν τα δεδομένα

Οι οφθαλμολογικοί τραυματισμοί δεν είναι σπάνιοι την εορταστική περίοδο. Ενδεικτικά, ένας στους δέκα τραυματισμούς ματιών στα παιδιά που φτάνουν στα επείγοντα των νοσοκομείων σχετίζεται με παιχνίδια, ενώ στους ενήλικες κυριαρχούν τα ατυχήματα από:

• μαγείρεμα και καυτό λάδι,

• σπασμένα ή αιχμηρά χριστουγεννιάτικα στολίδια,

• glitter, κόλλες και καλλυντικά,

• φελλούς από σαμπάνιες και αφρώδεις οίνους,

• πυροτεχνήματα.

«Τα μάτια είναι εξαιρετικά ευαίσθητα. Κάθε τραυματισμός συνοδεύεται από έντονο πόνο και μπορεί, ανάλογα με τη σοβαρότητά του, να προκαλέσει μόνιμη βλάβη ή ακόμα και απώλεια της όρασης», εξηγεί ο Δρ. Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, MD, Χειρουργός-Οφθαλμίατρος, ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision και Καθηγητής Οφθαλμολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης.

Από ήπιες εκδορές έως σοβαρά τραύματα

Οι οφθαλμολογικοί τραυματισμοί που καταγράφονται τις γιορτές κυμαίνονται:

• από εκδορές του κερατοειδούς (π.χ. από τις βελόνες του χριστουγεννιάτικου δέντρου ή glitter),

• έως ανοιχτά ή διατρητικά τραύματα (π.χ. από φελλούς σαμπάνιας ή πυροτεχνήματα).

«Οι επιπτώσεις μπορεί να είναι από παροδικές έως μόνιμες. Γι’ αυτό κάθε τραυματισμός στο μάτι πρέπει να αξιολογείται από οφθαλμίατρο, ακόμα κι αν αρχικά φαίνεται ήπιος», τονίζει ο κ. Κανελλόπουλος.

Πρώτες βοήθειες: τι να κάνετε μέχρι να δείτε οφθαλμίατρο

Η σωστή αντίδραση τις πρώτες στιγμές μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική. Οι βασικές οδηγίες είναι:

• Μην αγγίζετε, μην τρίβετε και μην πιέζετε το μάτι.

• Μην προσπαθείτε να αφαιρέσετε αντικείμενο που έχει καρφωθεί στο μάτι.

• Αν πρόκειται για πολύ μικρό σωματίδιο, σηκώστε απαλά το βλέφαρο και ανοιγοκλείστε γρήγορα το μάτι, ώστε τα δάκρυα να το αποβάλουν.

• Μην βάζετε αλοιφές ή κολλύρια, αν δεν σας το έχει συστήσει γιατρός.

• Σε περίπτωση εκδοράς ή τραύματος, καλύψτε απαλά το μάτι με αποστειρωμένη γάζα.

• Αν μπει χημική ουσία, ξεπλύνετε αμέσως με άφθονο καθαρό νερό, χωρίς τρίψιμο.

Συχνά γιορτινά «ατυχήματα» και πώς να τα διαχειριστείτε

Glitter και μακιγιάζ
Το glitter μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό, εκδορά κερατοειδούς και λοίμωξη. Μην τρίβετε το μάτι. Χρησιμοποιήστε τεχνητά δάκρυα ή φυσιολογικό ορό. Αν δεν απομακρυνθεί, απαιτείται εξέταση από οφθαλμίατρο.

Κόλλα (χειροτεχνία ή ψεύτικες βλεφαρίδες)
Ξεπλύνετε αμέσως το μάτι για αρκετά λεπτά με χλιαρό τρεχούμενο νερό. Αν εμφανιστούν πόνος, κοκκίνισμα ή εκκρίσεις, ζητήστε ιατρική βοήθεια.

Βελόνες χριστουγεννιάτικου δέντρου
Ακόμα και μια φαινομενικά μικρή εκδορά μπορεί να αφήσει επίμονη βλάβη στην όραση. Καλύτερα να μη ρισκάρετε και να απευθυνθείτε άμεσα σε ειδικό.

Σε περίπτωση διατρητικού τραύματος, μεταβείτε αμέσως στα επείγοντα. Μην ξεπλύνετε το μάτι και μην αφαιρέσετε τη βελόνα αν βρίσκεται ακόμα μέσα.

Αλεύρι ή υλικά μαγειρικής
Ξεπλύνετε άμεσα με κρύο νερό ή φυσιολογικό ορό. Αν επιμένει πόνος ή εμφανιστεί έκκριμα, επικοινωνήστε με τον γιατρό σας.

Προσοχή στους φελλούς σαμπάνιας
Ο φελλός μπορεί να εκτοξευθεί με ταχύτητα έως 80 χλμ./ώρα και να τραυματίσει σοβαρά το μάτι μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου. Ακόμα και τραυματισμός γύρω από το μάτι απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Γιορτινές δραστηριότητες και κρυφοί κίνδυνοι
Ατυχήματα μπορούν να συμβούν ακόμα και σε εξωτερικές δραστηριότητες, όπως το σκι. Η έλλειψη κατάλληλων γυαλιών μπορεί να προκαλέσει φωτοκερατίτιδα, ένα είδος «εγκαύματος» στο μάτι από την υπεριώδη ακτινοβολία.

«Τα περισσότερα οφθαλμολογικά ατυχήματα στις γιορτές μπορούν να προληφθούν. Λίγη περισσότερη προσοχή, ιδιαίτερα όταν φροντίζουμε παιδιά, ηλικιωμένους ή άλλα μέλη της οικογένειας, μπορεί να κάνει τη διαφορά», καταλήγει ο κ. Κανελλόπουλος.

Οι γιορτές είναι για φροντίδα – και αυτή ξεκινά από την ασφάλεια
Με απλές κινήσεις πρόληψης και σωστή αντίδραση σε ένα ατύχημα, μπορούμε να προστατεύσουμε όχι μόνο τον εαυτό μας, αλλά και όσους αγαπάμε, ώστε οι γιορτινές μέρες να μείνουν στη μνήμη μας για τους σωστούς λόγους.

Η κετογονική δίαιτα φαίνεται να επηρεάζει θετικά παθήσεις όπως η ακμή, η ψωρίαση, η ιδρωταδενίτιδα (hidradenitis suppurativa) και ενδεχομένως ο καρκίνος του δέρματος, κυρίως μέσω αντιφλεγμονωδών και αντιοξειδωτικών μηχανισμών. Ο περιορισμός των υδατανθράκων μειώνει τα επίπεδα ινσουλίνης και IGF-1, δύο παραγόντων που ενισχύουν τη φλεγμονή και την παραγωγή σμήγματος, άρα και την ακμή. Παράλληλα, τα κετονοσώματα –ιδίως το β-υδροξυβουτυρικό– επιδρούν ρυθμιστικά σε μοριακές οδούς που σχετίζονται με το οξειδωτικό στρες και τις φλεγμονές, όπως το σύστημα Nrf2 και το μονοπάτι NF-κB, συμβάλλοντας στην προστασία των κυττάρων από βλάβες και στη μείωση της παραγωγής φλεγμονωδών κυτοκινών.

Στην ψωρίαση, η κετογονική δίαιτα συνδέεται με μείωση του δείκτη σοβαρότητας της νόσου (PASI) και με σημαντική πτώση επιπέδων φλεγμονωδών μορίων, όπως των IL-6, IL-17 και IL-23. Η απώλεια βάρους που προκαλεί η δίαιτα παίζει επίσης καθοριστικό ρόλο, καθώς η παχυσαρκία είναι ισχυρός παράγοντας επιδείνωσης της ψωρίασης. Ανάλογες παρατηρήσεις έγιναν και στην ιδρωταδενίτιδα, όπου η εφαρμογή μιας πολύ χαμηλών θερμίδων κετογονικής δίαιτας οδήγησε σε μείωση της σοβαρότητας των δερματικών βλαβών και των δεικτών οξειδωτικού στρες, πιθανώς μέσω τροποποίησης του μικροβιώματος του εντέρου και της συστηματικής φλεγμονής.

Η επίδραση της κετογονικής δίαιτας στο μικροβίωμα του εντέρου αποτελεί έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα. Η διατροφή αυτή φαίνεται να αυξάνει τον λόγο Bacteroidetes/Firmicutes, γεγονός που συνδέεται με μείωση της φλεγμονής και καλύτερο μεταβολικό έλεγχο. Η αποκατάσταση της ισορροπίας μεταξύ εντέρου και δέρματος (ο αποκαλούμενος άξονας έντερο–δέρμα) θεωρείται πλέον θεμελιώδης στην αντιμετώπιση χρόνιων φλεγμονωδών δερματοπαθειών. Πρόσφατες αναφορές δείχνουν επίσης, ότι η KD μπορεί επίσης να αποτελέσει ανοσοενισχυτική θεραπεία για το δερματικό μελάνωμα.

Ωστόσο, η κετογονική δίαιτα δεν είναι χωρίς κινδύνους. Η υπερβολική ή παρατεταμένη χρήση της μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχές ηλεκτρολυτών, δυσκοιλιότητα, δερματικές εξανθήσεις και αυξημένα επίπεδα λιπιδίων, ενώ σε ορισμένους ασθενείς έχει παρατηρηθεί και προσωρινή επιδείνωση της ποιότητας του δέρματος. Επομένως, η εφαρμογή της πρέπει να γίνεται υπό ιατρική παρακολούθηση, ειδικά σε άτομα με νεφρική ή ηπατική δυσλειτουργία.

Συνολικά, τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η κετογονική δίαιτα μπορεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη στην υγεία του δέρματος, κυρίως μέσω αντιφλεγμονωδών, αντιοξειδωτικών και μικροβιολογικών μηχανισμών. Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, οι περισσότερες μελέτες είναι μικρής κλίμακας και βραχείας διάρκειας. Απαιτούνται εκτενέστερες κλινικές έρευνες για να επιβεβαιωθεί η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια της δίαιτας αυτής σε μακροχρόνια βάση. Μέχρι τότε, η κετογονική διατροφή μπορεί να θεωρηθεί μια ενδιαφέρουσα, αλλά εξειδικευμένη προσέγγιση που πρέπει να εφαρμόζεται προσεκτικά και εξατομικευμένα.

Πηγή: Cibum

Ο καρκίνος του πνεύμονα εξακολουθεί να αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως, με περισσότερους από 1,8 εκατομμύρια θανάτους το 2022. Παρότι συνδέεται στενά με το κάπνισμα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι χιλιάδες άνθρωποι που δεν έχουν καπνίσει ποτέ προσβάλλονται επίσης από τη νόσο. Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσίευση στο έγκριτο περιοδικό JAMA, το 15% έως 20% των διαγνώσεων καρκίνου του πνεύμονα αφορά μη καπνιστές — δηλαδή άτομα που έχουν καπνίσει λιγότερα από 100 τσιγάρα στη ζωή τους.

Όπως σημειώνουν οι καθηγητές της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και Θάνος Δημόπουλος, τα νέα δεδομένα ανατρέπουν την εικόνα του “καρκίνου του καπνιστή” και επιβάλλουν ευρύτερη ενημέρωση και πρόληψη.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Τα επιδημιολογικά στοιχεία δείχνουν ότι ο καρκίνος του πνεύμονα σε μη καπνιστές πλήττει συχνότερα γυναίκες, συνήθως γύρω στα 67 έτη — ελαφρώς νεότερες σε σχέση με όσους έχουν ιστορικό καπνίσματος.

Η γεωγραφική κατανομή παρουσιάζει επίσης μεγάλες διαφοροποιήσεις: στην Ταϊβάν, το 83% των περιστατικών αφορά γυναίκες, ενώ άτομα ασιατικής καταγωγής εμφανίζουν υψηλότερη επίπτωση της νόσου σε σύγκριση με άλλες πληθυσμιακές ομάδες.

Παράγοντες κινδύνου: από το ραδόνιο έως τη ρύπανση

Η επιστημονική κοινότητα στρέφει την προσοχή της στους περιβαλλοντικούς και γενετικούς παράγοντες που φαίνεται να συμβάλλουν στην εμφάνιση της νόσου στους μη καπνιστές.

· Το ραδόνιο, φυσικό ραδιενεργό αέριο που απελευθερώνεται από το υπέδαφος, θεωρείται ισχυρός καρκινογόνος παράγοντας και ευθύνεται για έως και 21.000 θανάτους ετησίως στις ΗΠΑ.

· Η ατμοσφαιρική ρύπανση, που υπερβαίνει τα ασφαλή όρια για το 99% του παγκόσμιου πληθυσμού, αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης αδενοκαρκινώματος, του συχνότερου τύπου καρκίνου πνεύμονα στους μη καπνιστές.

· Το παθητικό κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο κατά 28%, ενώ ο αμίαντος και η σιλικόνη έχουν επίσης ενοχοποιηθεί.

· Τέλος, το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του πνεύμονα σε συγγενή πρώτου βαθμού αυξάνει τον κίνδυνο κατά 51%.

Γονιδιακές μεταλλάξεις και εξατομικευμένες θεραπείες

Ο καρκίνος του πνεύμονα στους μη καπνιστές διαφέρει σε μοριακό επίπεδο από εκείνον των καπνιστών. Περίπου 60% έως 80% των όγκων ανήκουν στον τύπο του αδενοκαρκινώματος, με χαμηλότερο συνολικό φορτίο μεταλλάξεων, αλλά πολύ περισσότερες στοχεύσιμες γονιδιακές αλλοιώσεις.

· Οι μεταλλάξεις στο γονίδιο EGFR εμφανίζονται στο 40%-60% των μη καπνιστών, έναντι μόλις 10% στους καπνιστές.

· Οι αναδιατάξεις του γονιδίου ALK είναι έως πέντε φορές συχνότερες.

Αυτές οι μεταλλάξεις έχουν τεράστια κλινική σημασία, καθώς επιτρέπουν εξατομικευμένες θεραπείες με στοχεύσιμους αναστολείς τυροσινικής κινάσης, που μπορούν να παρατείνουν την επιβίωση ακόμη και πάνω από 3 έως 5 χρόνια σε προχωρημένα στάδια.

Από τη διάγνωση στη θεραπεία

Η διάγνωση βασίζεται σε σύγχρονες απεικονιστικές μεθόδους — όπως αξονική τομογραφία, PET/CT και μαγνητική εγκεφάλου — σε συνδυασμό με βιοψία για ιστολογική επιβεβαίωση. Η μοριακή ανάλυση των δειγμάτων έχει καταστεί πλέον απαραίτητη, καθώς επιτρέπει τον εντοπισμό μεταλλάξεων που καθοδηγούν τη θεραπεία.

Η θεραπευτική στρατηγική εξαρτάται από το στάδιο και το γενετικό προφίλ του όγκου:

· Χειρουργική επέμβαση στα πρώιμα στάδια, συχνά σε συνδυασμό με επικουρική στοχευμένη θεραπεία.

· Στοχευμένες θεραπείες πρώτης γραμμής σε προχωρημένη νόσο, με πολύ καλύτερα αποτελέσματα από τη χημειοθεραπεία.

· Ανοσοθεραπεία με πιο περιορισμένο ρόλο στους μη καπνιστές, ιδίως όταν υπάρχουν μεταλλάξεις που μειώνουν την ανταπόκριση.

Καθυστέρηση διάγνωσης και ανάγκη για προσυμπτωματικό έλεγχο

Παρά τις σημαντικές ιατρικές εξελίξεις, η διάγνωση συχνά καθυστερεί. Περισσότεροι από 4 στους 10 μη καπνιστές διαγιγνώσκονται σε προχωρημένα στάδια (III ή IV), όταν η χειρουργική αντιμετώπιση δεν είναι πλέον δυνατή. Στις ΗΠΑ δεν υπάρχει ακόμη πρόγραμμα προληπτικού ελέγχου για μη καπνιστές, ωστόσο χώρες όπως η Ταϊβάν έχουν ήδη εφαρμόσει προσυμπτωματικό έλεγχο σε άτομα με οικογενειακό ιστορικό, με αποτέλεσμα το 95% των διαγνώσεων να γίνεται σε πρώιμο και αντιμετωπίσιμο στάδιο.

Το ψυχολογικό βάρος και το κοινωνικό στίγμα

Πέρα από την ιατρική διάσταση, οι ασθενείς συχνά αντιμετωπίζουν και ένα αόρατο βάρος: το στίγμα.
Η ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι ο καρκίνος του πνεύμονα αφορά «μόνο καπνιστές» μπορεί να οδηγήσει σε ενοχές και κοινωνική απομόνωση για όσους νοσούν χωρίς να έχουν καπνίσει ποτέ. Η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση του κοινού είναι κρίσιμες, ώστε οι ασθενείς να μην αισθάνονται υπεύθυνοι για την ασθένειά τους και να λαμβάνουν την στήριξη και την κατανόηση που χρειάζονται.

Μία διαφορετική νόσος που απαιτεί διαφορετική ματιά

Ο καρκίνος του πνεύμονα σε μη καπνιστές δεν είναι σπάνιος και δεν πρέπει να υποτιμάται. Αποτελεί διακριτή κλινική οντότητα, με διαφορετικά αίτια, γενετικά χαρακτηριστικά και θεραπευτικές προσεγγίσεις. Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η αξιοποίηση της εξατομικευμένης ιατρικής προσφέρουν σήμερα πραγματικές ελπίδες επιβίωσης.

Η απουσία ιστορικού καπνίσματος δεν σημαίνει απουσία κινδύνου — και αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό μήνυμα που πρέπει να περάσει στη δημόσια υγεία.

Ο οργανισμός των παιδιών, και ειδικά το δέρμα τους, είναι πολύ πιο ευαίσθητος από εκείνον των ενηλίκων. Συγκεκριμένα, το δέρμα τους είναι έως και 30% πιο λεπτό και πιο απορροφητικό, ενώ η φυσική του άμυνα – η μικροβιακή χλωρίδα – δεν έχει ακόμη πλήρως αναπτυχθεί πριν από την ηλικία των 3 ετών.

Αυτό σημαίνει ότι ουσίες από καλλυντικά προϊόντα, όπως βερνίκια νυχιών, μπορούν να απορροφηθούν ευκολότερα από τον οργανισμό και να φτάσουν στο αίμα. Εκεί, ενδέχεται να επηρεάσουν κρίσιμα αναπτυσσόμενα συστήματα, όπως το ενδοκρινικό (ορμονικό) και το αναπνευστικό.

Τι περιέχουν τα παιδικά βερνίκια;

Ακόμα και προϊόντα που δηλώνουν πως είναι «φυσικά», «μη τοξικά» ή «εγκεκριμένα από δερματολόγους», μπορεί να περιέχουν συστατικά με δυνητικά επιβλαβείς επιπτώσεις. Μερικά από αυτά περιλαμβάνουν:

Φορμαλδεΰδη: ύποπτη καρκινογόνος ουσία

Φθαλικές ενώσεις (όπως DBP): διαταράσσουν την ορμονική ισορροπία

Τολουόλιο: τοξικό για το νευρικό σύστημα

Παραβένες: μιμούνται τις φυσικές ορμόνες και σχετίζονται με ενδοκρινικές διαταραχές

Ακόμη και σε μικρές ποσότητες, αυτές οι ουσίες μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμούς, αλλεργίες ή άλλες πιο σοβαρές αντιδράσεις.

Τι να προσέξετε ως γονείς

• Αποφύγετε τη χρήση βερνικιών, καλλυντικών, αρωμάτων ή προσωρινών τατουάζ σε βρέφη και μικρά παιδιά.
• Διαβάζετε πάντα τις ετικέτες των προϊόντων, χωρίς να βασίζεστε μόνο σε όρους, όπως «φυσικό» ή «υποαλλεργικό».
• Να έχετε υπόψη ότι ακόμη και «ήπια» προϊόντα μπορεί να έχουν συσσωρευτική επίδραση στον οργανισμό.
• Αν παρατηρήσετε κοκκινίλες, ξηρότητα, σκασίματα ή αναπνευστικά συμπτώματα μετά τη χρήση κάποιου προϊόντος, απευθυνθείτε άμεσα σε παιδίατρο ή δερματολόγο.
• Το δέρμα ενός παιδιού δεν είναι παιχνίδι ούτε καμβάς για πειραματισμούς. Η φροντίδα της υγείας του σήμερα, είναι επένδυση για το αύριο.
• Μερικές σταγόνες βερνίκι ίσως δείχνουν όμορφες στιγμιαία – αλλά η πραγματική ομορφιά βρίσκεται στην απλότητα, την ασφάλεια και τη φυσική ανάπτυξη.

Πηγή: Cibum

Αν δαγκώσεις ένα φαγητό και το βάλεις στο ψυγείο, υπάρχει ένας μικρός θεωρητικός κίνδυνος ανάπτυξης μικροβίων, αλλά όχι κάτι σοβαρό αν τηρηθούν βασικοί κανόνες. Το σάλιο μεταφέρει μικρόβια από το στόμα στο φαγητό· αυτά βρίσκουν πρωτεΐνες, υδατάνθρακες και υγρασία, δηλαδή τις ιδανικές συνθήκες για να επιβιώσουν. Ωστόσο, η ψύξη επιβραδύνει πολύ τον πολλαπλασιασμό τους. Έτσι, τα βακτήρια μπορεί να μείνουν ενεργά, αλλά δύσκολα θα πολλαπλασιαστούν σε επικίνδυνα επίπεδα, ειδικά αν το φαγητό μείνει στο ψυγείο για σύντομο χρονικό διάστημα.

Η ψύξη δεν σκοτώνει τα μικρόβια, απλώς τα «κοιμίζει». Ορισμένα είδη, όπως η Listeria monocytogenes, μπορούν να αναπτυχθούν ακόμη και στους 4 βαθμούς Κελσίου, δηλαδή στις συνήθεις θερμοκρασίες ψυγείου. Επίσης όσο περισσότερο μένει ένα φαγητό στο ψυγείο, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα να φτάσουν τα βακτήρια σε επίπεδα που να προκαλέσουν τροφική δηλητηρίαση. Οι υγειονομικές αρχές, όπως η Mayo Clinic και ο FDA, συνιστούν να μη διατηρούμε μαγειρεμένα τρόφιμα περισσότερο από 3-4 ημέρες, ακόμα κι αν φαίνονται ασφαλή.

Υπάρχει και το ζήτημα της διασταυρούμενης μόλυνσης. Ένα δαγκωμένο τρόφιμο, αν τοποθετηθεί ακάλυπτο ή κοντά σε άλλα, μπορεί να μεταφέρει μικρόβια μέσα στο ψυγείο. Οι σταγόνες ή οι ατμοί από το φαγητό μπορούν να μεταφέρουν μικροοργανισμούς σε άλλα προϊόντα. Αν το δαγκωμένο φαγητό σκεπαστεί καλά ή τοποθετηθεί σε αεροστεγές δοχείο, αυτός ο κίνδυνος πρακτικά εξαφανίζεται.

Συνολικά, δεν είναι επικίνδυνο να κρατήσεις ένα δαγκωμένο φαγητό στο ψυγείο, αρκεί να το βάλεις εκεί αμέσως μετά το φαγητό, να είναι καλά σκεπασμένο και να το φας μέσα σε τρεις ή τέσσερις ημέρες. Αν μείνει εκτός ψυγείου για ώρα πριν το αποθηκεύσεις, ή αν περάσουν πολλές μέρες μέχρι να το καταναλώσεις, τότε ο κίνδυνος αυξάνει. Για άτομα με ευαίσθητο ανοσοποιητικό, όπως ηλικιωμένους ή μικρά παιδιά, είναι προτιμότερο να αποφεύγεται. Συνοπτικά, τα βακτήρια από το στόμα δεν πολλαπλασιάζονται γρήγορα στο ψυγείο, αλλά δεν εξαφανίζονται. Αν τηρείς σωστή υγιεινή και σύντομη αποθήκευση, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.

Πηγή: Cibum