Αλλά αυτή η δημοτικότητα συνοδεύεται από μια δυσάρεστη παρενέργεια. Η αύξηση των κατοικιών που καταχωρούνται σε πλατφόρμες όπως η Airbnb σημαίνει ότι τα κύρια αστικά κέντρα της Ισπανίας, όπως η Μαδρίτη, η Βαρκελώνη και η Βαλένθια, βρίσκονται τώρα στα άκρα μιας κρίσης ενοικίασης κατοικιών που, τους τελευταίους μήνες, έχει γίνει η κύρια ανησυχία των Ισπανών, σύμφωνα με το Ισπανικό Κέντρο Κοινωνιολογικών Ερευνών. Τώρα, αυτή η ανησυχία έχει προκαλέσει επίσημη αντίδραση.

Τον Μάιο μήνα, το Υπουργείο Κοινωνικών Δικαιωμάτων, Καταναλωτών και Ατζέντας 2030 της Ισπανίας απαίτησε την αφαίρεση σχεδόν 66.000 καταχωρίσεων ενοικίασης ακινήτων από την Airbnb, λέγοντας ότι παραβιάζουν τους κανονισμούς τουριστικών καταλυμάτων. Ενώ η Airbnb ασκεί έφεση στην κίνηση, δεν θα έχουμε απόφαση σύντομα για ορισμένους στην Ισπανία που λένε ότι η ζωή τους έχει καταστραφεί από την έλλειψη οικονομικά προσιτών καταλυμάτων διαβίωσης.

«Το να μην μπορεί κανείς να αντέξει οικονομικά την αγορά ή έστω και το ενοίκιο ενός αξιοπρεπούς διαμερίσματος είναι καταστροφικό για την αξιοπρέπεια των εργαζομένων», δήλωσε στο CNN ο κάτοικος της Μαδρίτης Enrico Congiu. Ο 40χρονος εργάζεται ως οικογενειακός γιατρός και μοιράζεται ένα διαμέρισμα με δύο άλλα άτομα της ίδιας ηλικίας κοντά στο κέντρο της πρωτεύουσας.

Πόλεις που μετατρέπονται σε θεματικά πάρκα

Η 41χρονη Raquel Pérez, με έδρα τη Βαρκελώνη, είναι μια άλλη νεαρή επαγγελματίας που λέει ότι αισθάνεται παγιδευμένη από την έλλειψη στέγης, την οποία, όπως λέει, μπορεί να μετριάσει μόνο ο περιορισμός στις ενοικιάσεις διακοπών. «Προς το παρόν, είναι σχεδόν αδύνατο να νοικιάσει κανείς ένα διαμέρισμα στη Βαρκελώνη», δήλωσε στο CNN. «Και εμείς οι κάτοικοι της Βαρκελώνης βρισκόμαστε αναγκασμένοι να μοιραζόμαστε ένα διαμέρισμα στην ηλικία των 40 ετών ή να πρέπει να μετακομίσουμε σε γειτονικές πόλεις». Πρόσθεσε: «Είμαι υπέρ της κατάργησης των αδειών για τα τουριστικά διαμερίσματα και της μετατροπής τους σε μακροχρόνιες συμβάσεις ενοικίασης. Μάλιστα, θα πρότεινα αυτό το μέτρο έως το 2026».

Η τιμή ανά τετραγωνικό μέτρο των ενοικιαζόμενων κατοικιών έχει αυξηθεί κατά 85% σε εθνικό επίπεδο στην Ισπανία την τελευταία δεκαετία, σύμφωνα με στοιχεία του ιστότοπου ακινήτων Idealista, με τον τουρισμό και τις εποχιακές ενοικιάσεις να θεωρούνται βασικοί πληθωριστικοί παράγοντες. Υπάρχουν 400.000 τουριστικές κατοικίες στην Ισπανία, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Ισπανικής Στατιστικής Υπηρεσίας. Η Τράπεζα της Ισπανίας εκτιμά ότι το έλλειμμα στέγασης της χώρας κυμαίνεται μεταξύ 400.000 και 450.000 κατοικιών — στοιχεία που φαίνεται να ώθησαν την κυβέρνηση να αναλάβει δράση κατά των ενοικίων που θεωρεί ότι παραβιάζουν τους κανονισμούς.

«Πίσω από κάθε μία από τις 65.000 καταχωρίσεις ακινήτων υπήρχαν κάποτε σπίτια για οικογένειες, εργαζόμενους, φοιτητές, οι οποίοι σήμερα εκδιώκονται από τις γειτονιές τους και βλέπουν πώς οι πόλεις τους μετατρέπονται σε θεματικά πάρκα για το υπερβολικό κέρδος μερικών επενδυτικών κεφαλαίων και μεγάλων εταιρειών», δήλωσε ο Pablo Bustinduy, υπουργός Κοινωνικών Δικαιωμάτων, Καταναλωτικών Υποθέσεων και Ατζέντας 2030 της Ισπανίας. Οι περισσότερες από τις στοχευμένες καταχωρίσεις παραβίασαν τους ισχύοντες κανόνες, μην παρέχοντας αριθμό άδειας, παρέχοντας λάθος αριθμό ή μην υποδεικνύοντας τη νομική φύση του ιδιοκτήτη, σύμφωνα με το υπουργείο.

Αδιάκριτη μεθοδολογία

Ένα αίτημα που υποστηρίχθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο της Μαδρίτης διέταξε την πλατφόρμα ενοικίασης Airbnb να αποσύρει αμέσως 5.800 καταχωρίσεις ενοικίασης ακινήτων που εντοπίστηκαν από το υπουργείο και βρίσκονται σε περιοχές όπως η Ανδαλουσία, η Μαδρίτη, η Καταλονία, η Βαλένθια, οι Βαλεαρίδες Νήσοι και η Χώρα των Βάσκων. Ερωτηθείσα για την κίνηση, η Airbnb δήλωσε στο CNN ότι θα συνεχίσει να ασκεί έφεση σε όλες τις αποφάσεις που επηρεάζουν αυτήν την υπόθεση. Κατηγόρησε επίσης το υπουργείο ότι «χρησιμοποιεί μια αδιάκριτη μεθοδολογία» για να ξεχωρίσει ακίνητα προς ενοικίαση που η Airbnb λέει ότι στην πραγματικότητα δεν χρειάζονται άδεια. Η Airbnb επεσήμανε ότι ήδη συνεργάζεται με τις κυβερνήσεις των Καναρίων Νήσων, της Μούρθια και της Ίμπιζα για την καταπολέμηση των παράνομων καταχωρίσεων.

Η εθνική κυβέρνηση δεν είναι η μόνη ισπανική αρχή που αντιμετωπίζει το ζήτημα. Το Δημοτικό Συμβούλιο της Βαρκελώνης ανακοίνωσε τον Ιούνιο του 2024 ότι δεν θα ανανεώσει τις άδειες στέγασης για τουριστικά διαμερίσματα μετά το 2028. Αυτό σημαίνει ότι περισσότερα από 10.000 τουριστικά διαμερίσματα θα πρέπει να διατεθούν στους ντόπιους για ενοικίαση ή αγορά. Η κίνηση αυτή έχει αναστατώσει ορισμένους ιδιοκτήτες ακινήτων, με τον Σύνδεσμο Τουριστικών Διαμερισμάτων της Βαρκελώνης (Asociación de Apartamentos Turísticos de Barcelona) να απαιτεί περισσότερα από 4,4 εκατομμύρια δολάρια ως αποζημίωση για περίπου 7.200 διαμερίσματα που επηρεάζονται από αυτό το μέτρο.

Και δεν είναι όλοι πεπεισμένοι ότι θα ανατρέψει την πλάστιγγα υπέρ όσων δυσκολεύονται να βρουν μακροχρόνια στέγαση. «Θα χρειαστούν πιο προσιτές κατοικίες και καλύτερη ρύθμιση», δήλωσε στο CNN ο Xavier Solé, κάτοικος της Βαρκελώνης. Ορισμένοι τουρίστες, εν τω μεταξύ, λένε ότι συμφωνούν με την αυστηροποίηση των ενοικιάσεων τύπου Airbnb, ακόμη και αν τις θεωρούν προτιμότερη επιλογή.

Η Lara Sorbili, η οποία επισκέφθηκε πρόσφατα τη Μαδρίτη από το Μπουένος Άιρες, δήλωσε στο CNN ότι συμφωνεί με κάθε προσπάθεια μείωσης των τιμών ενοικίασης για τους ντόπιους, αλλά εξακολουθεί να επιλέγει τα Airbnb όπου είναι δυνατόν. «Το βρίσκω πιο βολικό, καθώς μπορώ να έχω κουζίνα, ψυγείο… είναι πολύ πιο άνετο», δήλωσε η Sorbili στο CNN. «Μειώνει επίσης το κόστος για ένα οικογενειακό ταξίδι αν ταξιδεύω με τα παιδιά μου».

Η Deborah Murphy, η οποία πέταξε από την Ιρλανδία για να περάσει χρόνο στην ισπανική πρωτεύουσα, πρόσθεσε ότι τα νέα μέτρα ήταν «πιθανώς προς το καλύτερο». «Υπάρχουν τόσα πολλά ξενοδοχεία ήδη διαθέσιμα και αφαιρείς τη στέγαση από ανθρώπους που θα μπορούσαν να ζήσουν εκεί, αντί για τουρίστες που έρχονται για λίγες μέρες και δεν προσθέτουν τίποτα στην οικονομία».

Πηγή: CNN

Στην ανακοίνωσή του για την ανασκαφή του σπιτιού αυτή την εβδομάδα, το Αρχαιολογικό Πάρκο της Πομπηίας συνέκρινε τη μικρή κατοικία με το φαινόμενο του «μικροσκοπικού σπιτιού». Η κατοικία, έλεγε η ανακοίνωση, ήταν «εξαιρετικά εκλεπτυσμένη στη διακόσμηση».

Είναι ένα από τα πολλά παρόμοια που έχουν βρεθεί πρόσφατα στην Πομπηία. Το σπίτι, που χρονολογείται από τον 1ο αιώνα μ.Χ., δεν είναι ο μοναδικός αρχαίος ρωμαϊκός χώρος εδώ που περιέχει ερωτικές εικόνες. Αλλά αυτή η δομή είναι «εντυπωσιακή για το υψηλό επίπεδο διακοσμημένων τοίχων», σημείωσε το πάρκο. Αυτές οι διακοσμήσεις περιλαμβάνουν έναν πίνακα της Φαίδρας, μιας Κρητικής πριγκίπισσας από την ελληνική μυθολογία που ερωτεύτηκε τον θετό γιο της Ιππόλυτο, μόνο για να τον κατηγορήσει για σεξουαλική επίθεση όταν απέρριψε τις προθέσεις της. Η Αφροδίτη και ο Άδωνις, επίσης το θέμα μιας ιστορίας ανεκπλήρωτου έρωτα, φιγουράρουν σε έναν άλλο πίνακα που βρέθηκε εδώ.

Πέρα από την απλή παροχή τροφής για μάτια που διψάνε, το σπίτι προσφέρει επίσης ενθουσιασμό στους ειδικούς με τη μορφή του αρχιτεκτονικού του σχεδίου. Τα περισσότερα σπίτια στην Πομπηία ήταν χτισμένα γύρω από ένα αίθριο, όπως ήταν συνηθισμένο για την εποχή. Αυτό δεν είναι, καθώς ήταν πολύ μικρό για να χωρέσει ένα impluvium, μια λεκάνη που χρησιμοποιείται για τη συλλογή του νερού της βροχής που παραδοσιακά φιγουράρει στις αρχαίες ρωμαϊκές αυλές. Ωστόσο, οι αρχαιολόγοι βρήκαν στοιχεία ότι υπήρχε ένα διαφορετικό σύστημα συλλογής του νερού της βροχής, το οποίο κατευθυνόταν εδώ σε ένα πηγάδι μέσω ενός καναλιού.

Οι αρχαιολόγοι βρήκαν επίσης ένα θυμιατό, μια λάμπα και άλλα αντικείμενα που θάφτηκαν σε στάχτη από την έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ.Χ.

Πηγή: ARTnews

Έτσι σκέφτηκαν δυο σαΐνια το 2007, στο Σαν Φρανσίσκο, ψάχνοντας τρόπους να τσοντάρουν για το νοίκι, το οποίο ήταν δυσβάστακτο (ειρωνεία). Κανείς δε φανταζόταν τότε ότι θα γεννιόταν η μεγαλύτερη πλατφόρμα καταχώρισης, εύρεσης κι ενοικίασης καταλυμάτων βραχυχρόνιας μίσθωσης, γνωστή και ως Airbnb (ακρωνύμιο του Air bed and breakfast), η οποία έμελλε, σαν άλλη κίνηση της Βόλβης, να παίξει καταλυτικό ρόλο στις εξελίξεις σ’ αυτό που ονόμαζε ο Ένγκελς «ζήτημα της κατοικίας». Ναι, για όλα είχε μιλήσει η αγία τριάδα, ακόμα και για το gentrification, πριν γίνει κουλ. Σίγουρα, όμως, δεν μπορούσε να φανταστεί ότι το 2024 ο στόχος θα ήταν νοικιαστεί μέχρι και η τελευταία τρύπα.

Όταν ήμουν παιδί και ερχόμουν στην Αθήνα για βόλτα από την επαρχία που μεγάλωνα, ποτέ δε μου περνούσε από το μυαλό ότι θα ζω εδώ στην ενήλικη ζωή μου. Με φόβιζε η πολυκοσμία, ο αποπροσανατολισμός και η ανασφάλεια, που μας τάιζε η τηλεόραση. Η ζωή, όπως πάντα με προσπέρασε, ήρθα στην Αθήνα για σπουδές και έμεινα. Έχω ζήσει την πόλη πάνω στη γραμμή της μεταολυμπιακής ευημερίας, της δημοσιονομικής κρίσης και του «βγαίνουμε στις αγορές». Από τα φοιτητόσπιτα των 200€ και τα μειωμένα εισιτήρια των αστικών συγκοινωνιών στα 20 λεπτά, μέχρι ημιυπόγειο στην Κυψέλη 500€ και το σουβλάκι στα 3,70€. Τι άλλαξε; Η απάντηση είναι: πολλά. Δε μου φτάνει ο τηλεοπτικός χρόνος για να τ’ αναλύσω. Ας πιάσουμε λίγο στις άκρες το θέμα της κατοικίας.

Είναι κακό να δίνεις σε κάποιον/α το αδειανό κρεβάτι που σου περισσεύει, να ξεκουράσει το κορμί του και να βγάλεις κι εσύ ένα μικρό χαρτζιλίκι; Με μια πρώτη σκέψη όχι, ακούγεται πολύ αθώο. Θα φτιάξουμε και μια ψηφιακή πλατφόρμα, που θα μπορείς πολύ εύκολα από τον υπολογιστή σου ή το κινητό σου να βρεις κατάλυμα σχεδόν οπουδήποτε κι αν βρίσκεσαι. Τώρα αρχίζει και γίνεται πιο ελκυστικό. Και γιατί να δίνουμε μόνο ένα κρεβάτι, ας δίνουμε πολλά, ας δίνουμε καλύτερα όλο το σπίτι. Τώρα αρχίζει και καίει.

Όσο ο συλλογισμός συνεχίζεται, η ελεύθερη αγορά σηκώνεται όρθια και χειροκροτεί. Ας εμπορευματοποιήσουμε κι άλλο ένα βασικό αγαθό: το δικαίωμα στην στέγη. Από την ιδέα να νοικιάζω ένα δωμάτιο ή το σπίτι μου, όταν λείπω για να βγάλω τα έξοδά μου, φτάσαμε στις μεγάλες εταιρείες, που νοικιάζουν μαζικά διαμερίσματα σε τουρίστες, εκτοπίζοντας έτσι τους μόνιμους κάτοικους κι αυξάνοντας τις τιμές των ενοικίων. Βλέποντας το πρόβλημα να διογκώνεται, οι κυβερνήσεις, τουλάχιστον στην Ελλάδα, δεν έχουν παρέμβει ουσιαστικά για να το λύσουν. Κι εμείς εδώ παλεύουμε με μια ακόμα δυστοπία του καιρού μας. Δουλεύουμε, πληρώνουμε ακριβά χρέπια σε χουντοπολυκατοικίες, μετακινούμαστε ακριβά, τρώμε ακριβά, ξοδεύουμε ακριβή ενέργεια και στο χρόνο, που μας απομένει συζητάμε όλα αυτά πίνοντας ακριβά ποτά.

«Γιαγιά, δωσ’ μου το σπίτι σου να το ανακαινίσω, να φέρω λίγο τουρισμό να τα οικονομήσω» λέει ένα διασκευασμένο παραδοσιακό τραγούδι των ΚωΓιαΜαν και συμπυκνώνει σε μια φράση αυτό που έλεγε ο Γερμανός φιλόσοφος Σοπενχάουερ «ο άνθρωπος μπορεί να κάνει ό,τι θέλει, αλλά δεν μπορεί να θέλει ό,τι θέλει».