Μια πρόσφατη διαδικτυακή έρευνα στη Γερμανία, με τη συμμετοχή 1.080 καταναλωτών, εξέτασε πώς επηρεάζει μια τέτοια ετικέτα την εικόνα που σχηματίζουν οι καταναλωτές για τον χυμό πορτοκάλι. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε ομάδες και είδαν φωτογραφίες μπουκαλιών PET: άλλα με σήμανση «25% ανακυκλωμένο πλαστικό», άλλα με «100% ανακυκλωμένο πλαστικό» και κάποια χωρίς καμία ένδειξη.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η ύπαρξη της ετικέτας, ανεξάρτητα από το ποσοστό, δημιουργεί θετικό «φωτοστέφανο» (halo effect). Με άλλα λόγια, οι καταναλωτές θεωρούσαν τον χυμό πιο ποιοτικό, πιο ασφαλή και πιο βιώσιμο, μόνο και μόνο επειδή έβλεπαν ότι η συσκευασία περιείχε ανακυκλωμένο υλικό. Το ακριβές ποσοστό (25% ή 100%) δεν επηρέαζε τόσο την αίσθηση ποιότητας ή ασφάλειας, αλλά είχε σημασία για την εικόνα της βιωσιμότητας.

Η μελέτη έδειξε επίσης ότι όσοι καταναλωτές έχουν γενικά υψηλή περιβαλλοντική ευαισθησία, αξιολογούν θετικότερα τα προϊόντα με τέτοιες ετικέτες, καθώς τις συνδέουν άμεσα με την προστασία του περιβάλλοντος. Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η επικοινωνία του ποσοστού ανακυκλωμένου πλαστικού στις συσκευασίες φαίνεται να ωφελεί τις εταιρείες, καθώς βελτιώνει τον τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές αντιλαμβάνονται το προϊόν. Μάλιστα, οι επιχειρήσεις που ξεπερνούν τις νομικές υποχρεώσεις τους και επενδύουν στη διαφάνεια μπορεί να κερδίσουν ακόμη περισσότερη εμπιστοσύνη από το κοινό.

Πηγή: Cibum

Μην το αγοράσεις αμέσως

Δεν είναι απαραίτητο με το που δεις κάτι που σου αρέσει να πατήσεις αμέσως το buy. Η αλήθεια είναι ότι είναι τόσο εύκολο να προβούμε σε μία παρορμητική αγορά, δεδομένου ότι το να πατήσεις ένα κουμπί είναι μία απλή κίνηση. Ωστόσο, οφείλεις να το σκεφτείς καλά πριν αγοράσεις το εν λόγω item, αν πχ βγαίνεις εκτός budget, αν πράγματι το χρειάζεσαι και εάν το αγοράζεις για τους σωστούς λόγους.

Πρόσεξε τα μεγέθη και την περιγραφή

Όσο κι αν έχεις ενθουσιαστεί με ένα ρούχο, οφείλεις να διαβάσεις καλά την περιγραφή του προϊόντος. Από ποια υλικά κατασκευάζεται, υπάρχουν διαθέσιμα μεγέθη, πού μπορείς να το φοράς; Παράλληλα, πρέπει οπωσδήποτε να ρίξεις μια ματιά στο μεγεθολόγιο του brand, το οποίο διαφέρει ανά εταιρεία, ώστε να κάνεις τη σωστή επιλογή.

Διάβασε κριτικές

Είναι σημαντικό όταν επιλέγεις να αγοράσεις ένα προϊόν, το οποίο δεν ανήκει απαραίτητα στην κατηγορία του ρουχισμού, να διαβάζεις τις κριτικές. Μην σταθείς σε μία ή δύο, παρά προτίμησε να διαβάσεις τις περισσότερες για να βγάλεις ένα συμπέρασμα.

Δώσε βάση στην πολιτική επιστροφών

Πριν αγοράσεις το item που έχεις βάλει στο καλάθι σου, πρέπει να έχεις διαβάσεις οπωσδήποτε την πολιτική επιστροφών του εκάστοτε brand, καθώς δεν ισχύει πάντα το ίδιο για όλα τα online κατάστημα. Επιβεβαίωσε πως υπάρχει η επιλογή της επιστροφής, σε περίπτωση που αυτό που αγόρασες δεν είναι το κατάλληλο για εσένα, ενώ μάθε για το αν θα αναγκαστείς να πληρώσεις έξτρα χρεώσεις για αυτή την επιλογή.

Μάθε για τις πληροφορίες αποστολής και τους χρόνους

Το αν θα προβείς τελικά στην αγορά ενός προϊόντος, συνήθως επηρεάζεται από το πότε θα φτάσει στα χέρια σου. Αν για παράδειγμα θέλεις να παραλάβεις το προϊόν σου μέσα σε λίγες ημέρες, είναι λογικό να μην επιλέξεις brands που έχουν εκτιμώμενο χρόνο παράδοσης τις 2-3 εβδομάδες. Ειδικότερα, όταν ψωνίζεις από sites του εξωτερικού καλό θα είναι να διαβάζεις τις πληροφορίες που αφορούν στην αποστολή και τον χρόνο παράδοσης, ώστε να μην μείνεις εκτεθειμένη.

Ψάξε για εκπτωτικούς κωδικούς και κουπόνια

Πριν ολοκληρώσεις τις αγορές σου και αφού υπάρχει η επιλογή του να προσθέσεις έναν εκπτωτικό κωδικό, μπορείς να ψάξεις στο google, πατώντας το brand που έχεις επιλέξεις και τη λέξη coupon ή discount code ώστε να λάβεις έκπτωση στα προϊόντα που έχεις βάλει στο καλάθι σου, αν είναι διαθέσιμη.

Πηγή: Elle.gr

Αυτό είναι το πνεύμα πίσω από το «No Buy», ένα κίνημα που μεγαλώνει, ειδικά στους νέους ενήλικες που θέλουν να περιορίσουν την κατανάλωση. Οι «No Buy» προκλήσεις μπορεί να διαρκούν έναν μήνα, όπως το «No Buy July», ή και έναν ολόκληρο χρόνο.

Στο TikTok, οι σχετικές αναρτήσεις ξεπερνούν τα 90 εκατομμύρια. Διάφοροι χρήστες παραδέχονται ότι ξόδευαν χιλιάδες ευρώ σε «χαζομάρες» πριν ξεκινήσουν. Το subreddit r/nobuy έχει πάνω από 69.000 μέλη. Ένας χρήστης εξήγησε τέλεια το γιατί συμμετέχει στο «No Buy Challenge»: «Κουράστηκα να κυνηγάω διαρκώς κάτι για να νιώθω σημαντικός. Όταν έκανα no-buy challenge, εξακολουθούσα να κοιτάζω πράγματα online, αλλά χωρίς την πίεση να ψωνίσω οπωσδήποτε κάτι».
Η φιλοσοφία πίσω από το κίνημα δεν είναι ότι πρέπει να ζεις σαν φτωχός ή να είσαι τσιγγούνης. Έχει να κάνει με το να αποφασίζεις εσύ πού ακριβώς πηγαίνουν τα χρήματά σου και όχι να αναρωτιέσαι, κοιτάζοντας το υπόλοιπο του λογαριασμού σου, «μα πού πήγαν όλα;»

Θες να το δοκιμάσεις; Να πώς να ξεκινήσεις:

Σταμάτα να αυτοπροσδιορίζεσαι ως καταναλωτής

Χριστούγεννα, Πάσχα, ακόμα και οι εθνικές γιορτές έχουν καταντήσει ευκαιρίες για αγορές. Δεν μπορούμε να τιμήσουμε ή να γιορτάσουμε τίποτα χωρίς να αγοράσουμε κάτι. Και το περνάμε αυτό και στα παιδιά μας, που γίνονται καταναλωτές πριν μάθουν τι σημαίνει υπερκατανάλωση.

«Τα σημερινά παιδιά και οι έφηβοι είναι η πιο υλιστική και εξαρτημένη από τα brands γενιά στην ιστορία», γράφει η Juliet B. Schor στο βιβλίο της «Born to Buy».

Μία έννοια της λέξης «καταναλώνω» είναι «καταστρέφω». Είσαι σίγουρος ότι γι’ αυτό γεννήθηκες;

• Σταμάτα να χρησιμοποιείς τα ψώνια ως διασκέδαση

Τα ψώνια δεν είναι χόμπι. Αναρωτήθηκες ποτέ γιατί τα εμπορικά κέντρα έχουν τόσο πολλά εστιατόρια; Για να μένεις περισσότερο και να ξοδεύεις περισσότερα.

Φάε πριν φύγεις από το σπίτι. Μην οργανώνεις εξόδους για «βόλτα στα μαγαζιά». Κάνε τα ψώνια σου σαν να είναι μια αποστολή: γρήγορα και στοχευμένα.

• Σταμάτα να ξοδεύεις «για να εξοικονομήσεις»

Οι εκπτώσεις και οι προσφορές είναι παγίδα. Σου δείχνουν κάτι φτηνό για να σε κάνουν να πάρεις και ένα σωρό άλλα πράγματα που δεν σκόπευες να αγοράσεις. Οι διαφημίσεις μας ακολουθούν πλέον παντού.

Μην επικεντρώνεσαι στο πόσα χρήματα «γλιτώνεις» από την αρχική τιμή. Δες τι ποσό ξοδεύεις όντως και αν μπορείς να το διαθέσεις.

• Ξεκίνα με σχέδιο και σκοπό

Βάλε κανόνες. Μην αγοράζεις ρούχα, διακοσμητικά ή μην αγοράζεις καφέ καθημερινά. Ξεκίνα με μικρά βήματα. Δεσμεύσου για έναν μήνα∙ δοκίμασε, ας πούμε, το «No Buy July». Αν ανησυχείς ότι θα λυγίσεις, μίλα σε ένα δικό σου άτομο για να σε στηρίξει.

Το πιο σημαντικό: βάλε στόχο. Έχεις χρέη και θέλεις να αποπληρώσεις ένα μέρος τους με τα χρήματα που θα εξοικονομήσεις με το «No Buy Challenge»; Θες να κάνεις ένα μεγάλο έξοδο αργότερα; Κράτα τον στόχο σου στο επίκεντρο. Θα σε βοηθήσει να δεις όχι τι χάνεις που δεν ψωνίζεις, αλλά τι κερδίζεις επειδή δεν καταναλώνεις.

Πηγή: Lifo.gr

Ο ορθός στόχος (σε όρους περιβαλλοντικούς, τιμών ενέργειας και απεξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα) μετάβασης σε ένα καθαρότερο ενεργειακό μείγμα, με ταυτόχρονη πιο ενεργή συμμετοχή των καταναλωτών (αυτοκατανάλωση, ενεργειακές κοινότητες, διαχείριση ζήτησης με έξυπνους μετρητές κτλ.), δυστυχώς συνοδεύτηκε από αυξημένη εξάρτηση στο ακριβό εισαγόμενο φυσικό αέριο (φ.α.) και συνακόλουθα υψηλότερες τιμές. Σε μεγάλο βαθμό αυτό συνέβη γιατί οι ευρωπαϊκές και εθνικές προσπάθειες υπήρξαν ατελείς (π.χ. δεν αναπτύχθηκαν τα δίκτυα και η αποθήκευση), ή βιαστικές (π.χ. ταχύτερη από το απαιτούμενο απεξάρτηση από τον λιγνίτη στην Ελλάδα, ή ταχεία απομάκρυνση πυρηνικών και άνθρακα με ταυτόχρονη υπερεξάρτηση από το ρωσικό φ.α. στη Γερμανία).

Β. Υψηλές Τιμές Ενέργειας: Οι αυξημένες τιμές αποτελούν σήμερα κορυφαίο πρόβλημα της Ευρώπης και της Ελλάδας, καθώς οι τιμές χονδρικής της ηλεκτρικής ενέργειας ήταν 78% υψηλότερες το 2024 σε σχέση με το 2019, ενώ σε ορισμένες αγορές όπως η ελληνική, οι τιμές έχουν υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με το 2019. Ως αποτέλεσμα, το ποσοστό του πληθυσμού της ΕΕ που δεν μπορεί να θερμάνει επαρκώς το σπίτι του αυξήθηκε από 6,9% το 2019 σε 9,3% το 2022 και 10,6% το 2023, ενώ στη χώρα μας δυστυχώς η κατάσταση είναι πολύ χειρότερη αφού από 17,9% το 2019 έγινε 18,7% το 2022 και έφτασε σε 19,2% το 2023.

Ειδικά στη περίπτωση της χώρας μας, δεν μπορεί η Κυβέρνηση να μεταθέτει όλες τις ευθύνες στο «κακό» πλαίσιο της ΕΕ, δεδομένου άλλωστε ότι η Κυβέρνηση ενέκρινε το 2024 την τελευταία τροποποίηση του ευρωπαϊκού θεσμικού πλαισίου, που σχεδόν απαγορεύει τη λήψη εθνικών μέτρων αντιμετώπισης βραχυχρόνιων κρίσεων τιμών. Επιπλέον, η χώρα εφάρμοσε έναν άστοχο σχεδιασμό τα τελευταία χρόνια: α) ταχύτερη από το απαιτούμενο απολιγνιτοποίηση (σύμφωνα με τον ΟΗΕ η Ελλάδα ήταν η χώρα με τη μεγαλύτερη παγκοσμίως απολιγινιτοποίηση ύψους -41%, όταν για το ίδιο διάστημα, π.χ. η Γερμανία είχε -21% και η Πορτογαλία -24%, β) μεγαλύτερη εξάρτηση από το εισαγόμενο φυσικό αέριο, χωρίς κανένα ενδιαφέρον να αξιοποιήσουμε τα πλούσια ελληνικά κοιτάσματα (το 2022 ο δείκτης ενεργειακής μας εξάρτησης από το εξωτερικό ήταν 76%, ενώ της ΕΕ μόλις 62,5%), γ) έλλειψη επενδύσεων σε δίκτυα και αποθήκευση, που θα επέτρεπε τη βέλτιστη αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών και οδήγησε σε μια αγορά που ο Διαχειριστής είναι αναγκασμένος να απορρίπτει την πλεονάζουσα φθηνή παραγωγή Ανανεώσιμων, ενώ δ) το πανάκριβο εισαγόμενο φυσικό αέριο (κυρίως υγροποιημένο) ορίζει την τιμή της χονδρικής τις περισσότερες ώρες (και ιδίως όταν αποσύρονται τα φωτοβολταϊκά, μετά το μεσημέρι).

Γ. Ενεργειακή Εξάρτηση: Όσον αφορά την εξάρτησή της Ευρώπης από έναν κυρίαρχο προμηθευτή φ.α., το 2021 η ΕΕ έφτασε να εισάγει το 45% του φ.α. από τη Ρωσία, ενώ το 2025 εκτιμάται να πέσει μόλις στο 13%. Οι προσπάθειες απεξάρτησης όμως από τη Ρωσία, δυστυχώς οδήγησαν σε νέες εξαρτήσεις, αφού λ.χ. το μερίδιο Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (ΥΦΑ) των ΗΠΑ από 6% το 2021 έφτασε στο 17% των συνολικών εισαγωγών φ.α. το 2024, ότι αυτό μπορεί να σημαίνει για την Ευρώπη λόγω της μονομέρειας πολιτικής που χαρακτηρίζει τη νέα κυβέρνηση των ΗΠΑ. Ταυτόχρονα η παραγωγή φ.α. εντός της ΕΕ μειώνεται δραστικά (από 130 bcm το 2010, σε 60 περίπου το 2019 και 35 το 2023), αυξάνοντας περαιτέρω την ενεργειακή της εξάρτηση.

Μέσα σε μια τέτοια κατάσταση ευρωπαϊκής ενεργειακής εξάρτησης και μετασχηματισμού του ενεργειακού μείγματος, που καθιστά απαραίτητο το φ.α. ως μεταβατικό καύσιμο, η ελληνική Κυβέρνηση από το 2019 «πάγωσε» τη στρατηγική αξιοποίησης των εθνικών μας υδρογονανθράκων. Για παράδειγμα, τα τελευταία χρόνια δεν προκήρυξε νέους διεθνείς διαγωνισμούς και δεν συμπεριέλαβε αναλυτικό σχεδιασμό στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), που πρόσφατα κατέθεσε η Ελλάδα στην ΕΕ. Εντυπωσιακό είναι ότι η απουσία στρατηγικής συνυπάρχει με την πρόσφατη εκτίμηση της αξίας των ελληνικών υδρογονανθράκων στα 250 δις ευρώ και τις προφανείς θετικές επιπτώσεις στα δημόσια έσοδα, το ασφαλιστικό σύστημα (60-70 δις σε βάθος 25ετίας), στην απασχόληση, την βιομηχανία, τις κατασκευές και ασφαλώς στη γεωστρατηγική μας αναβάθμιση. Πρόσφατα δε, μετά από μια δεκαετή περίοδο νιρβάνας, η Κυβέρνηση ευτυχώς έπραξε το αυτονόητο και νομικά υποχρεωτικό εγκρίνοντας την αίτηση της Chevron για έρευνα υδρογονανθράκων νότια της Πελοποννήσου. Σημειώνεται, όμως, ότι δεν προκηρύχθηκε διεθνής διαγωνισμός, αλλά η ίδια η Chevron ζήτησε άδεια έρευνας, αξιοποιώντας σεισμικά δεδομένα που είχαμε συλλέξει ήδη από το 2012.

Δ. Πολυπλοκότητα στην αγορά ενέργειας και καταναλωτές: Μέσα σε όλη αυτή την πολυπλοκότητα που αντιμετωπίζει ο πολίτης σήμερα, ιδίως όταν πρέπει να επιλέξει ανάμεσα σε διαφορετικά τιμολόγια, παρόχους και ενεργειακά προϊόντα (π.χ. θέρμανση με πετρέλαιο, φ.α. ή ηλεκτρισμό) υπό καθεστώς μειωμένης πληροφόρησης, ή και καταιγισμού αντικρουόμενων πληροφοριών, κατά τη γνώμη μου είναι αξιοσημείωτες οι προσπάθειες που έχει κάνει η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), για την παροχή ψηφιακών υπηρεσιών στους καταναλωτές ενέργειας (εργαλεία σύγκρισης τιμών, υποβολής παραπόνων, εξοικονόμησης ενέργειας).

Όμως, για την πραγματική αντιμετώπιση των προβλημάτων των καταναλωτών απαιτούνται σημαντικές πρωτοβουλίες τόσο σε Ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο, που θα αφορούν κυρίως την περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα (υπεράκτια αιολικά, ενεργειακές κοινότητες) με απεικόνιση όμως του χαμηλού κόστους παραγωγής τους στις τελικές τιμές. Προς τούτο χρειάζονται σημαντικές επενδύσεις σε δίκτυα και αποθήκευση, βελτιώσεις στο θεσμικό πλαίσιο των ΑΠΕ, συμπεριλαμβανομένου του χωροταξικού σχεδιασμού, με παράλληλη βελτίωση της λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και της διασυνοριακής ρυθμιστικής εποπτείας. Παράλληλα απαιτείται να αξιοποιηθούν οι πρώτες ύλες της ΕΕ και της Ελλάδας με σεβασμό στο περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνίες, με στόχους την ασφάλεια εφοδιασμού (ενέργειας, αλλά και πρώτων υλών χρήσιμων για την ενεργειακή και ψηφιακή μετάβαση), την συγκράτηση των τιμών και την δημιουργία εγχώριων αλυσίδων αξίας, δηλαδή τοπικής, εθνικής και ευρωπαϊκής διατηρήσιμης ανάπτυξης.

*Γιάννης Μανιάτης, Ευρωβουλευτής, Αντιπρόεδρος του κόμματος των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D), πρ. Υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής

Η Γάνδη, μια κοινότητα της Φλάνδρας που θεωρείται προπύργιο των οικολόγων, προκάλεσε αίσθηση πριν από λίγες ημέρες, όταν στον ιστότοπο του δήμου εμφανίστηκε η προτροπή προς τους κατοίκους «να φάνε τα χριστουγεννιάτικα έλατα» για να περιορίσουν τη… σπατάλη τροφίμων!

Ο δήμος εξήγησε ότι οι Σκανδιναβοί συνηθίζουν να αποξεραίνουν τις βελόνες του έλατου για να φτιάξουν, για παράδειγμα, ένα είδος βουτύρου.

Όταν ρωτήθηκε για το θέμα, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφάλειας των Τροφίμων (Afsca) δεν εκτίμησε καθόλου την πρωτοβουλία της πόλης. «Τίποτα δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι η κατανάλωση των χριστουγεννιάτικων δέντρων είναι ασφαλής για τους ανθρώπους ή τα ζώα», υπογράμμισε, επισημαίνοντας ότι ενδέχεται στην καλλιέργειά τους να έχουν χρησιμοποιηθεί ζιζανιοκτόνα.

«Επιπροσθέτως, δεν είναι εύκολο να ξέρει ο καταναλωτής αν έχουν ψεκαστεί τα δέντρα με επιβραδυντικά φωτιάς και, αν δεν το γνωρίζει, αυτό μπορεί να έχει σοβαρές, έως και μοιραίες συνέπειες για την υγεία. Συνοψίζοντας, υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους δεν πρέπει να προωθούμε ή να ενθαρρύνουμε την επαναχρησιμοποίηση των χριστουγεννιάτικων δέντρων στην τροφική αλυσίδα», τόνισε η Afsca.

Μετά την προειδοποίηση, ο δήμος τροποποίησε ελαφρώς την ανάρτησή του. Στην ιστοσελίδα του, πλέον, ο τίτλος «Φάτε το χριστουγεννιάτικο έλατο» έχει αλλαχθεί σε «Οι Σκανδιναβοί τρώνε τα χριστουγεννιάτικα έλατα».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ