Ο επιθηλιακός καρκίνος των ωοθηκών είναι ο δεύτερος συχνότερος γυναικολογικός καρκίνος, αλλά και ο πιο θανατηφόρος. Ο βασικός λόγος; Η διάγνωση έρχεται συνήθως αργά, όταν η νόσος βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η χειρουργική επέμβαση παραμένει το βασικό θεραπευτικό εργαλείο. Ο στόχος είναι να αφαιρεθεί όλος –ή όσο το δυνατόν περισσότερος– από τον εμφανή όγκο, μια διαδικασία γνωστή ως κυτταρομείωση.

Δύο βασικές επιλογές χειρουργικής αντιμετώπισης

Στη σύγχρονη ιατρική πράξη, υπάρχουν δύο στρατηγικές για την κυτταρομείωση:

Η πρωτογενής κυτταρομειωτική χειρουργική επέμβαση (PCS), που γίνεται πριν τη χημειοθεραπεία, και
Η ενδιάμεση κυτταρομείωση (ICS), που ακολουθεί τη λεγόμενη νεοεπικουρική χημειοθεραπεία (NACT).
Η επιλογή ανάμεσα σε αυτές τις δύο δεν είναι αυτονόητη και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Όπως εξηγούν οι γιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος-Ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Ογκολογίας-Αιματολογίας και πρώην Πρύτανης ΕΚΠΑ), η απόφαση πρέπει να λαμβάνεται από διεπιστημονική ομάδα, με γνώμονα την ασφάλεια της ασθενούς και τη δυνατότητα πλήρους εξαίρεσης του όγκου.

Η μελέτη TRUST φέρνει απαντήσεις

Το 2025, στο Διεθνές Ογκολογικό Συνέδριο ASCO, παρουσιάστηκε μια σημαντική πολυκεντρική μελέτη φάσης 3, η TRUST, από τον Dr. Sven Mahner. Σκοπός της: Να συγκρίνει τις δύο παραπάνω θεραπευτικές στρατηγικές σε γυναίκες με προχωρημένο αλλά χειρουργικά εξαιρέσιμο καρκίνο ωοθηκών (στάδια IIIB–IVB).

Στη μελέτη, οι ασθενείς χωρίστηκαν σε δύο ομάδες:

Η πρώτη υποβλήθηκε σε χειρουργείο πριν τη χημειοθεραπεία (PCS)
Η δεύτερη σε χημειοθεραπεία πρώτα και στη συνέχεια σε χειρουργική επέμβαση (NACT+ICS)
Τα βασικά κριτήρια σύγκρισης ήταν η επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου (PFS) και η συνολική επιβίωση (OS).

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα;

Στα εξειδικευμένα κέντρα, όταν η χειρουργική επέμβαση πέτυχε πλήρη αφαίρεση του όγκου (R0), η επιβίωση χωρίς υποτροπή ήταν σημαντικά μεγαλύτερη στην ομάδα της πρωτογενούς επέμβασης (22,2 μήνες), σε σύγκριση με την ομάδα που έλαβε πρώτα χημειοθεραπεία (19,7 μήνες).

Ωστόσο, όσον αφορά τη συνολική επιβίωση, δηλαδή τη συνολική διάρκεια ζωής, η διαφορά ήταν μικρότερη και δεν θεωρήθηκε στατιστικά σημαντική: 54,3 μήνες στην ομάδα της πρωτογενούς χειρουργικής έναντι 48,3 μηνών στην ομάδα της χημειοθεραπείας πρώτα.

Τι σημαίνουν πρακτικά αυτά τα ευρήματα;

Η μελέτη επιβεβαιώνει ότι, όταν η επέμβαση γίνεται σωστά και ολοκληρωμένα, προσφέρει μεγαλύτερη περίοδο χωρίς υποτροπή. Αυτό όμως δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε μεγαλύτερη διάρκεια ζωής για όλες τις ασθενείς. Επομένως, η στρατηγική θεραπείας πρέπει να προσαρμόζεται στις δυνατότητες του κάθε νοσοκομείου, την κατάσταση της ασθενούς και τις προβλέψεις για πλήρη εκτομή του όγκου.

Για παράδειγμα, σε περιπτώσεις όπου η γυναίκα έχει αυξημένο χειρουργικό κίνδυνο, ή η ομάδα εκτιμά ότι δεν είναι εφικτό να αφαιρεθεί πλήρως ο όγκος, τότε η νεοεπικουρική χημειοθεραπεία πριν το χειρουργείο είναι μια αποδεκτή και ασφαλής επιλογή.

Η αξία της εξατομίκευσης

Η μεγάλη σημασία αυτής της μελέτης έγκειται στο ότι δεν προτείνει ένα και μοναδικό «σωστό» σχήμα για όλες, αλλά τονίζει την ανάγκη εξατομικευμένης απόφασης. Παρότι η πρωτογενής χειρουργική παραμένει η ιδανική προσέγγιση υπό βέλτιστες συνθήκες, η τελική στρατηγική πρέπει να λαμβάνει υπόψη:

την εμπειρία του χειρουργικού κέντρου
τις πιθανότητες πλήρους εκτομής
τη γενική υγεία της γυναίκας
και – πολύ σημαντικό – τις δικές της επιθυμίες και προτιμήσεις

Ελπίδα για πιο στοχευμένες θεραπείες

Η μελέτη TRUST έρχεται να επιβεβαιώσει αυτό που οι ογκολόγοι και οι ασθενείς ήδη γνωρίζουν: δεν υπάρχει μία θεραπεία που ταιριάζει σε όλες. Με τις σύγχρονες επιστημονικές εξελίξεις, η ιατρική έχει πλέον τα εργαλεία για να σχεδιάζει θεραπείες προσαρμοσμένες στη μοναδικότητα της κάθε γυναίκας.

Η ενημέρωση, η συνεργασία με εξειδικευμένα κέντρα και η ενεργή συμμετοχή της γυναίκας στην επιλογή της θεραπείας της είναι τα κλειδιά για να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στην αντιμετώπιση του καρκίνου των ωοθηκών – με περισσότερη διάρκεια ζωής και ποιότητα σε κάθε βήμα της διαδρομής.

Τη Μάνια τη γνώρισα από το Spetses Mini Marathon, μία διοργάνωση, που αγαπά και τιμά με την παρουσία της. Eδώ αξίζει να αναφέρουμε ότι τον πρώτο της αγώνας τριάθλου τον έτρεξε τον 2ο χρόνο της διοργάνωσης Spetsathlon, κι όπως όλοι οι αγώνες, που διοργανώνει η Μαρίνα Κουταρέλλη, έχει ξεχωριστή θέση στην καρδιά της! Πραγματικά όμως τη «γνώρισα» όταν, ακούγοντας μέσες άκρες την ιστορία της, της ζήτησα να τη μοιραστεί δημόσια μαζί μας. Δεν είναι δυνατόν να μιλήσω γι’ αυτήν με λίγα λόγια: μητέρα τεσσάρων παιδιών, σύζυγος, πανελληνιονίκης και διεθνής πολίστρια, αθλήτρια στο τρίαθλο και το Ironman, ναυαγοσώστρια και δημιουργός της εθελοντικής διασωστικής ομάδας SaveLife Lifeguard Hellas SAR, survivor καρκίνου των ωοθηκών. Σίγουρα, η ζωή της Μάνιας δεν είναι βαρετή.

Από τη διάγνωση του καρκίνου στη συμμετοχή του Ironman

«To 2018, διαγνώστηκα με καρκίνο των ωοθηκών. Βρέθηκα αντιμέτωπη με τη διάγνωση και με τον εαυτό μου. Δεν επέτρεψα στιγμή τη σκέψη «γιατί σ’ εμένα». Αντίθετα, από την πρώτη στιγμή, ξύπνησαν μέσα μου όλες οι άμυνες, που έχω μάθει από την αθλητική μου πορεία και τον πρωταθλητισμό. Ήξερα ότι ξεκινούσα έναν δύσκολο αγώνα, που το αποτέλεσμά του δεν εξαρτιόταν πλέον από εμένα.

Ο αγώνας ξεκίνησε με δύο χειρουργεία και ολική υστερεκτομή. Επιστρέφοντας στο σπίτι μου, την πρώτη ημέρα μετά το τελευταίο χειρουργείο, τότε που οι πόνοι ήταν ανυπόφοροι και η αγωνία στα μάτια όλων έκδηλη, αποφάσισα ότι ο μόνος τρόπος να το διαχειριστώ αυτό και να μείνει καθαρό το μυαλό μου ήταν ως αθλήτρια κι όχι ως μητέρα, σύζυγος, αδελφή ή φίλη, γιατί τότε θα με κατέκλυζε η αγωνία, οι τύψεις, το άγχος και ο φόβος για τους αγαπημένους μου.

Το πρώτο που έκανα ήταν να δηλώσω συμμετοχή σε έναν ακόμη αγώνα τριάθλου Ironman. Η έναρξη του αγώνα ήταν επτά μήνες μετά κι έβαλα στόχο ζωής να τρέξω υγιής. Ο προπονητής μου, Βασίλης Κρομμύδας, κατάλαβε ότι αυτός ο αγώνας σήμαινε πολύ περισσότερα για εμένα και απλά μου είπε, προχωράμε!

Ironman – ο άθλος

«Το Ironman (3.800 μ. κολύμβηση, 180 χλμ. ποδηλασία, 42,2 χλμ. τρέξιμο) μπήκε στη ζωή μου ως μια προσωπική πρόκληση και στόχος. Για μένα, ο βασικός αντίπαλος σε αυτού του βεληνεκούς τους αγώνες είναι ο εαυτός σου. Αγωνίζεσαι με το μυαλό, απέναντι στις αρνητικές σκέψεις, τον φόβο και την απογοήτευση, όταν το σώμα αρχίζει να κουράζεται. Στη διάρκεια του συγκεκριμένου αγώνα, θυμάμαι ότι χαμογελούσα σε κάθε μέτρο, ήξερα ότι ήμουν νικήτρια ζωής και πλέον τίποτα άλλο δεν είχε σημασία, ούτε η κατάταξη ούτε τα χρονόμετρα.

Έκτοτε δεν αγωνίζομαι μόνο για μένα

Μέσα από τους αγώνες Ironman που συμμετέχω, θέλω να προσφέρω στις άλλες γυναίκες δύναμη και αυτοπεποίθηση και να μεταδώσω το μήνυμα ότι η πίστη στον εαυτό μας είναι το πιο σημαντικό όπλο για να μην τα παρατάμε ποτέ. Από τότε, οι αγώνες μου γίνονται πάντα για τη στήριξη, ενημέρωση και ουσιαστική βοήθεια γυναικών για τον γυναικολογικό καρκίνο, είτε για τη στήριξη γυναικών θύματα ενδοοικογενειακής βίας ή που έχουν υποστεί άλλης μορφής βίας και κακοποίηση.

Μιας και το δυνατό μου «όπλο» είναι ο αθλητισμός, αποφάσισα ότι μπορώ να βοηθήσω μέσα από αυτόν και να κάνω κάτι που δεν είχε επιχειρήσει άλλη γυναίκα αθλήτρια στην Ευρώπη: να τρέξω σε πέντε αγώνες τριάθλου αποστάσεως Ironman σε λιγότερο από έναν χρόνο με σκοπό τη στήριξη ξενώνων κακοποιημένων γυναικών και των ανηλίκων παιδιών τους. Έχω ολοκληρώσει τους αγώνες στην Αντάλια της Τουρκίας, τον Οκτώβριο του 2022, στο Ισραήλ τον Νοέμβριο του 2022, στη Νότιο Αφρική τον Μάρτιο του 2023, στο Παγκόσμιο πρωτάθλημα στη Φινλανδία τον Αύγουστο του 2023, στην Τουρκία τον Νοέμβριο του 2023.

Με τη βοήθεια των χορηγών μου Candia Storm και Κωτσόβολος, που πάντα θα τους ευχαριστώ θερμά, καλύφθηκαν οι ανάγκες για τους ξενώνες φιλοξενίας κακοποίηση γυναικών και των ανήλικων παιδιών τους των Δήμων Χανίων και Ηρακλείου σε προϊόντα ύπνου, στρώματα κλπ και ηλεκτρικά είδη. Τη φετινή χρονιά, η δράση μου θα ολοκληρωθεί με τη στήριξη στις τρεις δομές, τον ξενώνα που διαχειρίζεται ο Σύνδεσμος Μελών Γυναικείων Σωματείων Ηρακλείου μαζί με το νέο χώρο το Σπίτι των Αγγέλων και τον δημιουργικό χώρο απασχόλησης ανηλίκων της δομής του Δήμου Χανίων.

Οι επόμενοι στόχοι

Αυτό που σχεδιάζω για τον φετινό Νοέμβριο είναι μια τολμηρή, θα έλεγα, προσπάθεια, όπου θα ποδηλατίσω από την Αλεξανδρούπολη έως την Κρήτη, κάνοντας συγκεκριμένους σταθμούς σε πόλεις στη διαδρομή, όπου θα γίνονται παράλληλες δράσεις για τη γυναικεία κακοποίησή και τον γυναικολογικό καρκίνο. Αυτό το διάστημα, ολοκληρώνεται ο σχεδιασμός της διαδρομής και θα ξεκινήσει η αναζήτηση χορηγών και υποστηρικτών ώστε να μπορούν να καλυφθούν τα έξοδα αυτής της προσπάθειας, που είμαι σίγουρη ότι θ’ αφήσει παράλληλα ένα τεράστιο θετικό αποτύπωμα στις γυναίκες όλων των ηλικιών και όχι μόνο.

Ως μητέρα τεσσάρων παιδιών, ως ένας άνθρωπος, που, μέσα από την προσφορά και την αλληλεγγύη, έχω ζήσει πολύ δύσκολες καταστάσεις, πιστεύω ακράδαντα πως καθετί, μικρό ή μεγάλο, που αποφασίζουμε να κάνουμε για κάποιον άλλο, πάντοτε μάς κάνει καλύτερους ανθρώπους και μάς επιστρέφει περίσσια αγάπη».

Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την συζήτησή μας και είμαι σίγουρη ότι θα σας έχω δίπλα μου σε όλη τη διαδρομή. Άλλωστε καμία δεν είναι μόνη!