Η μελέτη κατέγραψε ότι, κατά μέσο όρο, 535 άνθρωποι στην Ευρώπη χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο (2004-2022) από την εισπνοή των τοξικών σωματιδίων PM2.5 που απελευθερώνονται όταν καίγονται δάση. Με βάση τα μέχρι σήμερα χρησιμοποιούμενα πρότυπα εκτίμησης, αναμένονταν μόλις 38 θάνατοι τον χρόνο.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα σωματίδια που προέρχονται από δασικές πυρκαγιές είναι πιο επιβλαβή για την υγεία σε σχέση με εκείνα που προέρχονται από άλλες πηγές, όπως η κυκλοφορία των οχημάτων.

Η δημοσίευση της μελέτης συμπίπτει με την καταστροφική πορεία των φετινών πυρκαγιών στη νότια Ευρώπη. Σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά δεδομένα, μέχρι στιγμής έχουν καεί 895.000 εκτάρια (2,2 εκατ. στρέμματα), αριθμός-ρεκόρ για την εποχή. Οι πυρκαγιές έχουν απελευθερώσει περισσότερα από τα διπλάσια μικροσωματίδια PM2.5 σε σύγκριση με τον μέσο όρο των τελευταίων 20 ετών. Η ανάλυση έδειξε ότι η έκθεση σε καπνό πυρκαγιάς αυξάνει τον κίνδυνο θανάτου μέσα στην επόμενη εβδομάδα. Συγκεκριμένα:

Για κάθε επιπλέον μικρογραμμάριο PM2.5 ανά κυβικό μέτρο αέρα,

η συνολική θνησιμότητα αυξάνεται κατά 0,7%,
οι θάνατοι από αναπνευστικά νοσήματα κατά 1%,
και οι καρδιαγγειακοί θάνατοι κατά 0,9%.

Οι αόρατοι κίνδυνοι του καπνού από τις φωτιές στα δάση

«Ο καπνός μπορεί να επηρεάσει πληθυσμούς πολύ μακριά από τις εστίες της φωτιάς», τόνισε η καθηγήτρια Κάθριν Τόνι, επιδημιολόγος στο Ινστιτούτο Παγκόσμιας Υγείας της Βαρκελώνης (ISGlobal). Αυτό σημαίνει ότι περισσότεροι άνθρωποι εκτίθενται στον καπνό απ’ όσους απειλούνται από τις ίδιες τις φλόγες.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μελέτη έχει περιορισμούς, καθώς δεν υπήρχαν αρκετά δεδομένα για την ανάλυση διαφορών ανά ηλικία και φύλο. Παράλληλα, δυσκολεύτηκαν να διαχωρίσουν πλήρως την επίδραση των PM2.5 από άλλους ρύπους, όπως το όζον, που επίσης απελευθερώνεται από τις πυρκαγιές. Η ρύπανση από πυρκαγιές εισχωρεί κάθε χρόνο σε περισσότερα από 1 δισ. σπίτια παγκοσμίως, σύμφωνα με άλλη μελέτη που δημοσιεύτηκε τον Μάιο. Ακόμη και με κλειστά παράθυρα, η εσωτερική ρύπανση μπορεί να είναι έως και τριπλάσια σε ημέρες πυρκαγιών.

Η Ιβηρική χερσόνησος πλήττεται ιδιαίτερα φέτος, με την Ισπανία και την Πορτογαλία να συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος των καμένων εκτάσεων. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι το «τόξο των πυρκαγιών» μετατοπίζεται σταδιακά βορειότερα.

«Αυτό που βλέπουμε τώρα στη Μεσόγειο θα συμβεί αργά ή γρήγορα και στην κεντρική και βόρεια Ευρώπη», δήλωσε ο Βίκτορ Ρέσκο ντε Ντιός, δασολόγος στο Πανεπιστήμιο της Λέριδα. «Δεν πρόκειται για μεσογειακό, αλλά για ευρωπαϊκό πρόβλημα».

Πηγή: Lifo.gr

Οι δασικές πυρκαγιές έχουν γίνει μία δαμόκλειος σπάθη πάνω από τα κεφάλια όλων μας και κάθε χρόνο θρηνούμε το πράσινο και τους «πνεύμονες» ζωής που χάνουμε. Η μεγάλη πυρκαγιά στην Αττική είναι μία από αυτές που θα μνημονεύουμε με τρόμο και θλίψη το επόμενο διάστημα, όσο όμως καίει ακόμη, «καντιλάκια» ή φλόγες, η εισπνοή καπνού παραμένει ένας ορατός κίνδυνος για την υγεία μας.

Γιατί είναι τόσο επικίνδυνος για τους πνεύμονες ο καπνός της πυρκαγιάς

Κατά τη διάρκεια μίας πυρκαγιάς, ο καπνός που παράγεται αποτελείται από πληθώρα αιωρούμενων σωματιδίων, η σύσταση των οποίων εξαρτάται από το είδος του καύσιμου υλικού. Οι επιπτώσεις στην υγεία από την εισπνοή αυτών των σωματιδίων, ποικίλλουν ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της σύστασης τους, τη διάμετρο τους, το βαθμό και τη διάρκεια έκθεσης, τις ατμοσφαιρικές συνθήκες, το επίπεδο της υγείας του κάθε ατόμου, καθώς και την αντίδραση του κάθε οργανισμού.

«Σε γενικές γραμμές, η έκθεση στον καπνό μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό των ματιών και του αναπνευστικού συστήματος, καθώς και επιδείνωση τυχόν αναπνευστικών και καρδιολογικών νοσημάτων. Άτομα με χρόνια αναπνευστικά, καρδιολογικά ή άλλα νοσήματα, έγκυες, ηλικιωμένοι και παιδιά βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο από τις επιπτώσεις του καπνού» εξηγούν οι γιατροί του ΕΔΟΕΑΠ, του Ενιαίου Δημοσιογραφικού Οργανισμού Επικουρικής Ασφάλειας και Περίθαλψης.

Πώς προστατευόμαστε από τον καπνό

«Σε περίπτωση που βρίσκεστε κοντά σε περιοχή που πλήττεται από πυρκαγιά απομακρυνθείτε από την περιοχή της πυρκαγιάς εφόσον είναι εφικτό, εάν η απομάκρυνση δεν είναι εφικτή παραμείνετε σε κλειστό χώρο διατηρώντας καθαρό τον αέρα», συμβουλεύουν οι ειδικοί. Για την διατήρηση, όσο το δυνατό, καθαρότερου αέρα στους εσωτερικούς χώρους κρατάμε κλειστά παράθυρα και πόρτες, χρησιμοποιούμε κλιματισμό που διαθέτει ανακύκλωση, αποφεύγουμε το κάπνισμα στους κλειστούς χώρους.

Επιπλέον αποφεύγουμε άσκοπες μετακινήσεις και εξωτερικές δραστηριότητες, κυρίως οι ευπαθείς ομάδες, δηλαδή τα άτομα με αναπνευστικά και καρδιαγγειακά προβλήματα ηλικιωμένοι τα παιδία και οι εγκυμονούσες όσο υπάρχει καπνός και στάχτη.

Αν η μετακίνηση μας κρίνεται αναγκαία χρησιμοποιείτε μάσκα υψηλής αναπνευστικής προστασίας με καλή εφαρμογή. Σε περίπτωση χρήσης αυτοκινήτου κατά την μετακίνησή σας να γίνεται ρύθμιση του συστήματος κλιματισμού σε λειτουργία ανακύκλωσης εσωτερικού αέρα.

Τα 5 συμπτώματα εισπνοής καπνού που πρέπει να μας οδηγήσουν στο γιατρό

Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, εάν νιώσουμε κάποιο ή κάποια από τα παρακάτω συμπτώματα πρέπει να αναζητήσουμε ιατρική βοήθεια.

• Επίμονος βήχας
• Δυσκολία στην αναπνοή
• Σφίξιμο / πόνος στο στήθος
• Ταχυκαρδία
• Ναυτία

Τα αιωρούμενα σωματίδια του καπνού δεν απειλούν μόνο τους πνεύμονες και το καρδιαγγειακό σύστημα: ένας αυξανόμενος όγκος ερευνών τα τελευταία χρόνια υποδεικνύει ότι ειδικά ο καπνός των δασικών πυρκαγιών μπορεί να επηρεάζει τον εγκέφαλο αυξάνοντας τον κίνδυνο άνοιας και άλλων γνωσιακών και ψυχικών διαταραχών.

«Μεγάλο μέρος της έρευνας για τον καπνό των δασικών πυρκαγιών εστιάζεται ιστορικά στους πνεύμονες και την καρδιά» λέει στο NBC News η Στέφανι Κλίλαντ, επίκουρη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου «Σάιμον Φρέιζερ» στον Καναδά. «Η στροφή στις γνωσιακές επιπτώσεις και την υγεία του εγκεφάλου είναι πιο πρόσφατη».

Τα μικροσκοπικά σωματίδια καπνού που εισέρχονται στον οργανισμό από τους πνεύμονες και τη μύτη, πιστεύουν οι επιστήμονες, μπορούν να περνούν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, το φυσικό φράγμα ανάμεσα στον εγκέφαλο και την υπόλοιπη κυκλοφορία του αίματος, και να προκαλούν φλεγμονή στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Προβλήματα στη μνήμη, τη σκέψη και την προσοχή είναι μερικές από τις δυνητικές επιπτώσεις.

Η τελευταία μελέτη για το θέμα παρουσιάστηκε την Δευτέρα στο διεθνές συνέδριο της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης Alzheimer’s Association. Η ερευνητική ομάδα εξέτασε δεδομένα για περισσότερους από 1,2 εκατομμύρια άτομα 60 ετών και άνω στη Νότια Καλιφόρνια και εκτίμησε την έκθεσή του στον καπνό των δασικών πυρκαγιών την περίοδο 2009-2019.

Η ανάλυση έδειξε ότι κάθε αύξηση της ρύπανσης από δασικές πυρκαγιές κατά ένα μικρογραμμάριο ανά κυβικό μέτρο αέρα συνδέεται με μέση αύξηση του κινδύνου άνοιας κατά 21% σε ορίζοντα τριετίας.
Για άγνωστο ακόμα λόγο, η σωματιδιακή ρύπανση από άλλες πηγές όπως τα εργοστάσια ή τα αυτοκίνητα βρέθηκε να αυξάνει λιγότερο τον κίνδυνο άνοιας, μόνο κατά 3% για κάθε επιπλέον μικρογραμμάριο ανά κυβικό μέτρο,

Η έρευνα είναι προκαταρκτική, τόνισε η Χόλι Έλσερ του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια, συγγραφέας της έρευνας, προσθέτοντας όμως ότι η χρόνια έκθεση στον καπνό των πυρκαγιών δείχνει να συνδέεται με έκπτωση των γνωσιακών λειτουργιών.

Τόνισε ωστόσο ότι «το όριο πέρα από το οποίο ο καπνός αρχίζει να αποτελεί κίνδυνο για άνοα είναι άγνωστος». Άγνωστο παραμένει επίσης το κατά πόσο ο καπνός μπορεί να προκαλεί νέα κρούσματα άνοιας ή απλώς να επιταχύνει την εκδήλωση της νόσου.

Το σίγουρο είναι ότι σε πολλές χώρες η έκθεση του πληθυσμού αυξάνεται λόγω κλιματικής αλλαγής: πρόσφατη μελέτη προειδοποιούσε ότι η συχνότητα των ακραίων δασικών πυρκαγιών υπερδιπλασιάστηκε την τελευταία εικοσαετία.

Και η μελέτη στην Καλιφόρνια δεν είναι η πρώτη για τις επιπτώσεις στον εγκέφαλο. Σε μελέτη του 2022, στην οποία συμμετείχε η Κλίλαντ, οι ενήλικες που είχαν εκτεθεί πρόσφατα σε καπνό δασικών πυρκαγιών είχαν χαμηλότερες επιδόσεις σε ένα τεστ μνήμης, προσοχής, ταχύτητας σκέψης και επίλυσης προβλημάτων.

«Μέσα σε λίγες ώρες ή μέρες από την έκθεση βλέπουμε σημαντικές μειώσεις στην ικανότητα των ανθρώπων να εστιάζουν την προσοχή τους» είπε η ερευνήτρια. Άλλη μελέτη του 2022 έδειχνε ότι οι επιδόσεις των μαθητών στις σχολικές εξετάσεις πέφτουν τις χρονιές με υψηλή έκθεση σε καπνό πυρκαγιών.

«Όσο περισσότερο καπνό εισπνέεις, τόσο χειρότερες είναι οι επιδόσεις σου» είπε ο Μάρσαλ Μπερκ του Στανφορντ, μέλος της ερευνητικής ομάδας. Η επίπτωση είναι πάντως μικρή, τόνισε. Η άνοια και τα προβλήματα προσοχής ίσως δεν είναι οι μόνες επιπτώσεις στον εγκέφαλο: μελέτη που δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο συνέδεε τη ρύπανση από τις πυρκαγιές με αύξηση των ασθενών που καταφεύγουν στα επείγοντα με κρίσεις άγχους.

Όπως όμως επισήμανε η Έλσερ, η ερευνήτρια της μελέτης στην Νότια Καλιφόρνια, δεν είναι σαφές το εάν ο καπνός αλλάζει τη χημεία του εγκεφάλου και προκαλεί άγχος και στρες, ή αν τα προβλήματα αυτά προκύπτουν από την αναστάτωση και τον κίνδυνο που συνδέεται με τις φωτιές.

Υπάρχουν πάντως μελέτες που συνδέουν τον καπνό γενικά, και όχι μόνο από τις δασικές πυρκαγιές, με κατάθλιψη, σχιζοφρένεια και άλλες ψυχωτικές διαταραχές. Για μείωση της έκθεσης στη ρύπανση των πυρκαγιών, ο κόσμος καλείται να αποφεύγει τους εξωτερικούς χώρους, να χρησιμοποιεί καθαριστές αέρα και να φορά μάσκα υψηλής προστασίας αν πρέπει να βγει έξω.

Πηγή: in.gr