Το άρθρο αυτό ακολουθεί αυτή τη διαδρομή από την αρχή έως σήμερα: από τα δάση της Αιθιοπίας όπου γεννήθηκε το φυτό του καφέ, στα μοναστήρια των Σούφι που το μετέτρεψαν σε ρόφημα, μέσα από τρεις αιώνες μονοπωλίου στο παγκόσμιο εμπόριο, μέχρι τις οικογένειες που συνεχίζουν να το καλλιεργούν στις ορεινές πεζούλες.

Πριν φτάσει ο καφές στην Υεμένη, η Coffea arabica ευδοκιμούσε στα ορεινά δάση της νοτιοδυτικής Αιθιοπίας, ειδικά στην περιοχή Kaffa. Εκεί οι άγριοι θάμνοι υπήρχαν επί αιώνες, σχεδόν απαρατήρητοι από τον υπόλοιπο κόσμο, ως μέρος του φυσικού τοπίου και όχι ως καλλιέργεια.

Η ιστορία άλλαξε όταν Υεμενίτες έμποροι και μοναχοί των Σούφι συνάντησαν το φυτό, ξεκίνησαν να το καλλιεργούν συστηματικά, να το επεξεργάζονται και να παρασκευάζουν ρόφημα. Τα δάση της Αιθιοπίας έδωσαν στον κόσμο το φυτό — η Υεμένη δημιούργησε την κουλτούρα του καφέ. Αυτές οι δύο ξεχωριστές συνεισφορές είναι κεντρικές στην ιστορία του καφέ.

Η πρώτη μεταφορά του φυτού μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, κάπου τον 15ο αιώνα, άλλαξε τα πάντα.

Οι πρώτοι πότες και τα μοναστήρια των Σούφι

Οι πρώτοι καταγεγραμμένοι πότες καφέ ήταν οι μοναχοί των Σούφι που ζούσαν σε ορεινά μοναστήρια της Υεμένης τον 15ο αιώνα. Έβραζαν αποξηραμένους καρπούς και σπόρους για να φτιάξουν ένα ρόφημα που βοηθούσε στη διαύγεια και την εγρήγορση κατά τις νυχτερινές προσευχές και διαλογισμό.

Για αυτούς τους πρώτους χρήστες, ο καφές δεν ήταν απόλαυση αλλά εργαλείο πνευματικής πειθαρχίας. Οι Σούφι διέδωσαν τη συνήθεια στις κοινότητές τους και σύντομα στη γενικότερη κοινωνία της Υεμένης. Μέχρι τα μέσα του 15ου αιώνα, εμφανίζονται οι πρώτες καφετέριες (qahveh khaneh) στον κόσμο, σε υεμενίτικες πόλεις.

Αυτοί οι χώροι δεν ήταν απλώς για κατανάλωση. Έγιναν κέντρα συζήτησης, ανταλλαγής ιδεών και εμπορίου — πρότυπα για αντίστοιχους θεσμούς στον ισλαμικό κόσμο και αργότερα στην Ευρώπη. Το σύγχρονο καφενείο σε Λονδίνο, Βιέννη ή αλλού έχει τις ρίζες του στην Υεμένη.

Η εξάπλωση του καφέ μέσω εμπορίου και προσκυνήματος

Από την Υεμένη, ο καφές διαδόθηκε κυρίως μέσω δύο δρόμων: του εμπορίου και των προσκυνητών.

Μουσουλμάνοι προσκυνητές που ταξίδευαν προς τη Μέκκα γνώριζαν τον καφέ στην Υεμένη και μετέφεραν τη συνήθεια στις πατρίδες τους. Έμποροι που περνούσαν από τα λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας μετέφεραν τους κόκκους στην Περσία, την Αίγυπτο και την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ήδη στις αρχές του 16ου αιώνα υπήρχαν καφετέριες σε Κάιρο, Μέκκα και Κωνσταντινούπολη.

Στις αρχές του 17ου αιώνα, ο καφές είχε φτάσει στη Βενετία, το Λονδίνο και το Άμστερνταμ. Όλος ο ευρωπαϊκός καφές εκείνης της εποχής προερχόταν αποκλειστικά από την Υεμένη μέσω ενός λιμανιού.

«Η Υεμένη έχει μια πολύ πλούσια ιστορία στον καφέ: πρώτοι παραγωγοί, πρώτοι πότες, πρώτο εμπόριο και πρώτη συστηματική καλλιέργεια. Για σχεδόν τρεις αιώνες η αγορά ελεγχόταν σχεδόν αποκλειστικά μέσω του λιμανιού αλ-Μάκα — γνωστό διεθνώς ως Mocha», εξηγεί ο Ameen, ιδρυτής της Hamdan Coffee.

Το λιμάνι Μόκα – Η γέννηση ενός ονόματος-σύμβολο

Το λιμάνι αλ-Μάκα (Mocha), στη δυτική ακτή της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα, αποτέλεσε από τον 15ο έως τα τέλη του 17ου αιώνα το μοναδικό σημείο εξαγωγής υεμενίτικου καφέ προς όλο τον κόσμο.

Καράβια από Ινδία, Περσία, Τουρκία αλλά και Ευρώπη έφταναν στο Mocha για να φορτώσουν κόκκους. Ο όρος “Mocha coffee” επικράτησε διεθνώς πολύ μετά το τέλος του μονοπωλίου της Υεμένης.

Σήμερα η λέξη mocha, παρότι χρησιμοποιείται συνήθως για μίγματα εσπρέσο με σοκολάτα, ανήκει ουσιαστικά στο ιστορικό λιμάνι αλ-Μάκα. Η σύνδεση με τη σοκολάτα δεν είναι τυχαία: οι υεμενίτικοι κόκκοι παρουσιάζουν φυσικά πλούσιο γευστικό χαρακτήρα που θυμίζει σοκολάτα ή κακάο λόγω ποικιλίας, υψόμετρου και παραδοσιακής επεξεργασίας.

Πώς η Υεμένη προστάτεψε το μονοπώλιο στον καφέ;

Το μονοπώλιο της Υεμένης στον παγκόσμιο καφέ κράτησε σχεδόν τρεις αιώνες.

Οι Ιμάμηδες της Υεμένης, γνωρίζοντας την αξία αυτού του “κρυμμένου θησαυρού”, έβραζαν ή έψηναν τους πράσινους κόκκους πριν την εξαγωγή ώστε να μην μπορούν να φυτευτούν αλλού. Οι τιμωρίες για λαθρεμπόριο ζωντανών φυτών ήταν εξαιρετικά αυστηρές — ακόμα και θανάσιμες.

Ameen: «Ο Ιμάμης τιμωρούσε βαριά όποιον προσπαθούσε να βγάλει φυτά εκτός χώρας — ήταν η βασική πηγή πλούτου και κύρους για την Υεμένη».

Αυτό ίσχυσε μέχρι που Ολλανδοί έμποροι απέκτησαν φυτά το 1616, μεταφέροντάς τα πρώτα στους βοτανικούς κήπους του Άμστερνταμ, μετά στη Κευλάνη (1650) κι αργότερα στην Ιάβα. Μέχρι τον 18ο αιώνα ο καφές εξαπλώθηκε σε όλη την Αμερική — το μονοπώλιο έσπασε αλλά η κληρονομιά του Mocha διατηρήθηκε παγκοσμίως.

Η ζωντανή παράδοση του υεμενίτικου καφέ σήμερα

Παρά τις αλλαγές και τις συγκρούσεις των τελευταίων ετών, η παραδοσιακή κουλτούρα του υεμενίτικου καφέ παραμένει ζωντανή.

Το qishr, ένα αρωματικό ρόφημα από αποξηραμένες φλούδες κόκκου με τζίντζερ και κάρδαμο — ένα από τα αρχαιότερα είδη χρήσης — καταναλώνεται ευρέως στη χώρα εδώ και αιώνες. Οι φλούδες αυτές (cáscara) αποτελούν υποπροϊόν που οι περισσότεροι σύγχρονοι παραγωγοί πετούν, αλλά στην Υεμένη γίνονται ένα ζωντανό κομμάτι παράδοσης. Η Hamdan Coffee προσφέρει τη δική της εκδοχή cáscara, χαμηλή σε καφεΐνη αλλά γεμάτη γεύση.

Η μέθοδος “ibrik”, δηλαδή αργό βράσιμο ψιλόκοκκου καφέ σε χαμηλή φωτιά (παρόμοιο με τον ελληνικό ή τούρκικο), παραμένει καθημερινή πρακτική στα υεμενίτικα σπίτια. Ο καφές είναι άρρηκτα δεμένος με τη φιλοξενία: το κέρασμα έχει κοινωνικό συμβολισμό που παραμένει αναλλοίωτος στο πέρασμα των αιώνων.

Η επιβίωση της παράδοσης χάρη στους ανθρώπους της γης

Ο λόγος που επιβιώνει η παράδοση είναι οι οικογένειες παραγωγών.

Pεριφέρειες όπως Haraaz, Bani Matar και Sanani, συνεχίζουν να δουλεύουν τις ίδιες πεζούλες εδώ κι έναν αιώνα — μέσα σε δύσβατες περιοχές κι εν μέσω πολέμων ή οικονομικής απομόνωσης. Δεν πρόκειται για μεγάλες επιχειρήσεις αλλά για μικρές οικογενειακές φάρμες όπου η γνώση περνάει από γενιά σε γενιά στα πιο απαιτητικά εδάφη παραγωγής παγκοσμίως.

Ameen: «Εστιάζουμε όχι μόνο στις διαφορετικές περιοχές αλλά βλέπουμε παραδοσιακά κι ιστορικά την προέλευση και τον τρόπο παραγωγής. Θέλουμε ο αυθεντικός υεμενίτικος καφές να παραμένει απλός – χωρίς περιττά σιρόπια ή πρόσθετα».

Eισαγωγείς δεσμευμένοι στη διαφάνεια, που πληρώνουν δίκαιες τιμές και αφηγούνται όλη την ιστορία κάθε περιοχής ή φάρμας συμβάλλουν ουσιαστικά ώστε να έχει νόημα οικονομικά η συνέχιση αυτής της παράδοσης για τους παραγωγούς.

Kαμία γενιά δεν εγκατέλειψε ποτέ αυτή την κουλτούρα. Η ζωή της επιβιώνει επειδή πάντα βρίσκονται άνθρωποι αποφασισμένοι να τη συνεχίζουν.

Η ιδέα δεν είναι νέα. Στην Ισπανία, για παράδειγμα, είναι σύνηθες να πίνετε έναν καφέ μετά το μεσημεριανό και να ακολουθεί μια μικρή σιέστα. Ωστόσο, μόλις τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες άρχισαν να εξετάζουν εάν αυτή η πρακτική έχει πραγματικά επιστημονική βάση.

Η χημεία πίσω από το φαινόμενο

Η νύστα δεν είναι απλώς ένα συναίσθημα είναι μια βιολογική διαδικασία και η ξεκούραση ανάγκη. Ένας από τους βασικούς παράγοντες είναι η αδενοσίνη, μια ουσία που συσσωρεύεται στον εγκέφαλο όσο περνά η μέρα και «ενημερώνει» το σώμα ότι χρειάζεται ξεκούραση. Όταν οι υποδοχείς της αδενοσίνης ενεργοποιούνται, μειώνεται η νευρική δραστηριότητα και αρχίζουμε να νιώθουμε υπνηλία.

Η καφεΐνη, από την άλλη, δρα ως «αντίπαλος» της αδενοσίνης: δεσμεύει αυτούς τους ίδιους υποδοχείς, εμποδίζοντας την ουσία να επιβραδύνει τη λειτουργία του εγκεφάλου. Έτσι, τα νευρικά κύτταρα συνεχίζουν να «πυροδοτούν» και εμείς νιώθουμε πιο ξύπνιοι και συγκεντρωμένοι.

Ωστόσο, με την πάροδο του χρόνου, ο οργανισμός προσαρμόζεται δημιουργώντας περισσότερους υποδοχείς, γι’ αυτό και χρειάζονται μεγαλύτερες ποσότητες καφεΐνης για το ίδιο αποτέλεσμα, κάτι που εξηγεί την ανοχή και την εξάρτηση.

Γιατί ο συνδυασμός καφέ και ύπνου λειτουργεί

Τόσο ο ύπνος όσο και η καφεΐνη «καθαρίζουν» την αδενοσίνη από τον εγκέφαλο, αλλά με διαφορετικό τρόπο. Ο ύπνος τη διασπά φυσικά, ενώ η καφεΐνη την εμποδίζει να δράσει. Ο συνδυασμός τους μπορεί να έχει διπλό αποτέλεσμα.

Ο καθηγητής Seiji Nishino από το Stanford εξηγεί ότι η λογική είναι απλή: «Ο ύπνος καταπολεμά τη νύστα· το ίδιο κάνει και η καφεΐνη. Αν τα συνδυάσουμε, έχουμε πιο ισχυρό αποτέλεσμα».

Επιπλέον, η καφεΐνη χρειάζεται 20–30 λεπτά για να αρχίσει να δρα, περίπου όσο διαρκεί ένας ιδανικός σύντομος ύπνος. Έτσι, όταν ξυπνάτε, η καφεΐνη «πιάνει δουλειά» ακριβώς τη στιγμή που θα αρχίζατε να νιώθετε ξανά κουρασμένοι. Αυτός ο μηχανισμός αποτρέπει και το φαινόμενο της «υπνηλίας μετά τον ύπνο» (sleep inertia), εκείνη τη θολούρα που νιώθουμε αμέσως μετά τον μεσημεριανό ύπνο.

Τι λένε οι έρευνες

Αν και η πρακτική έχει τραβήξει την προσοχή εδώ και δεκαετίες, οι μελέτες παραμένουν περιορισμένες.
Μια έρευνα του 1997 έδειξε ότι όσοι οδηγούσαν έπειτα από έναν coffee nap είχαν καλύτερη απόδοση, ενώ το 2001 άλλη μελέτη έδειξε πως η καφεΐνη μείωνε τη νύστα μετά τον ύπνο.

Πιο πρόσφατα, η καθηγήτρια Siobhan Banks από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Αυστραλίας δοκίμασε την ιδέα πιο συστηματικά. Σε πιλοτική μελέτη του 2020, διαπίστωσε ότι 200 mg καφεΐνης αμέσως πριν από έναν ύπνο 30 λεπτών μείωσαν την κόπωση και βελτίωσαν τη γνωστική απόδοση.

Παρότι τα πρώτα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, οι ερευνητές τονίζουν ότι χρειάζονται περισσότερες μελέτες, ειδικά σε μεγαλύτερες ηλικίες ή σε άτομα με διαταραχές ύπνου. «Δεν είναι σίγουρο ότι όλοι θα έχουν το ίδιο αποτέλεσμα», εξηγεί η νευροεπιστήμονας Nora D. Volkow.

Πώς να εφαρμόσετε ένα coffee nap

Η ιδέα είναι απλή – αν το ωράριο και οι υποχρεώσεις σας το επιτρέπουν: πιείτε έναν καφέ (όχι υπερβολικά δυνατό) και ξαπλώστε αμέσως για έναν ύπνο 15–30 λεπτών. Όταν ξυπνήσετε, η καφεΐνη θα έχει αρχίσει να δρα, και το μυαλό σας θα είναι πιο καθαρό και συγκεντρωμένο. Όπως λέει η Banks, «παίξτε λίγο με αυτό .Δοκιμάστε έναν καφέ πριν τον ύπνο και δείτε πώς σας επηρεάζει». Δεν πρόκειται, φυσικά, για μαγική λύση παραγωγικότητας ούτε μπορεί να αντικαταστήσει τον σωστό νυχτερινό ύπνο. Αλλά ως ένα μικρό καθημερινό hack, ίσως αξίζει να του δώσετε μια ευκαιρία.

Πηγή: Marie Claire

Το Ντουμπάι είναι γνωστό για τις πολυτελείς του επιχειρήσεις, όπως ένα τεράστιο εμπορικό κέντρο με κλειστό χιονοδρομικό κέντρο, το ψηλότερο κτίριο στον κόσμο και ένα τεχνητό νησί γεμάτο με πεντάστερα ξενοδοχεία.

«Νιώσαμε ότι το Ντουμπάι ήταν το ιδανικό μέρος για την επένδυσή μας», δήλωσε ο Serkan Sagsoz, συνιδρυτής του καφέ «Julith». Βρίσκεται σε μια βιομηχανική γειτονιά που έχει γίνει στέκι για τους λάτρεις του καφέ, το «Julith» σχεδιάζει να σερβίρει «περίπου 400 φλιτζάνια» από το πολύτιμο ρόφημα ξεκινώντας από το Σάββατο, δήλωσε ο Sagsoz στο AFP.

Πόσο κοστίζει ο «πιο ακριβός καφές στον κόσμο»

Στην τιμή των 3.600 ντιράμ (περίπου 980 δολάρια), το ρόφημα προσφέρει μια εμπειρία λουλουδιών και φρουτωδών γεύσεων που θυμίζουν τσάι.

«Υπάρχουν λευκές, λουλουδένιες ”νότες” όπως γιασεμί, γεύσεις εσπεριδοειδών όπως πορτοκάλι και περγαμόντο και μια νότα βερίκοκου και ροδάκινου», δήλωσε ο Sagsoz, ο οποίος προηγουμένως διατηρούσε ένα καφέ στην πατρίδα του, την Τουρκία.

«Είναι σαν μέλι, ντελικάτο και γλυκό», είπε.

Το Ντουμπάι κατέρριψε ρεκόρ Γκίνες για το πιο ακριβό φλιτζάνι καφέ στον κόσμο τον περασμένο μήνα, όταν οι Roasters πρόσφεραν ένα για 2.500 ντιράμ. Το νέο ρεκόρ άφησε άναυδους μερικούς ανθρώπους, αν και οι κάτοικοι είπαν ότι ήταν κάτι συνηθισμένο για την περιοχή λόγω του τρόπου ζωής τους.

«Είναι πολύ σοκαριστικό, αλλά ταυτόχρονα, είναι τόσο… Ντουμπάι», είπε η Ines, η οποία δεν έδωσε το επώνυμό της. «Για τους πλούσιους ανθρώπους, είναι απλώς μια ακόμη εμπειρία για την οποία μπορούν να καυχηθούν», πρόσθεσε μια άλλη κάτοικος, η Maeva.

Πώς άνοιξε το καφέ «Julith» στο Ντουμπάι

Το καφέ «Julith» αγόρασε τους κόκκους του σε δημοπρασία στον Παναμά μετά από μια σκληρή μάχη που διήρκεσε πολλές ώρες και συγκέντρωσε εκατοντάδες προσφορές. Ισχυρίστηκε ότι πλήρωσε την υψηλότερη τιμή που είχε καταβληθεί ποτέ για καφέ.

Είκοσι κιλά κόκκων καφέ πουλήθηκαν για περίπου 2,2 εκατομμύρια ντιράμ, ή 600.000 δολάρια, ανέφερε το καφέ «Julith» σε ανακοίνωσή του. Ασιάτες αγοραστές, λάτρεις του καφέ από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και συλλέκτες κόκκων καφέ έχουν έκτοτε επικοινωνήσει με το καφέ με την ελπίδα να εξασφαλίσουν μερικούς από τους κόκκους «Nido 7 Geisha», οι οποίοι καλλιεργούνται σε μια φυτεία κοντά στο ηφαίστειο Μπαρού του Παναμά.

Ωστόσο, το καφέ δήλωσε ότι δεν σχεδιάζει να μοιραστεί τον «θησαυρό» του, πέρα ​​από μια μικρή ποσότητα που προορίζεται για την άρχουσα οικογένεια του Ντουμπάι.

Πηγή: Lifo.gr

Πηγή: Cibum

Ο καφές δεν είναι απλώς το πιο αγαπημένο καθημερινό ρόφημα, αλλά και ένα προϊόν με τεράστια ιστορία, κοινωνικό βάρος και – σε ορισμένες περιπτώσεις – εξαιρετικά υψηλή αξία. Από κόκκους καφέ που περνούν μέσα από το πεπτικό σύστημα ζώων μέχρι οικογενειακές φυτείες που πειραματίζονται με ειδικές τεχνικές καλλιέργειας, αυτές είναι οι πιο ακριβές ποικιλίες καφέ στον κόσμο.

Black Ivory – 2.500 δολάρια/κιλό
Ο ακριβότερος καφές παγκοσμίως προέρχεται από την Ταϊλάνδη και την περιοχή του «Χρυσού Τριγώνου» στο βόρειο τμήμα της χώρας, όπου συνορεύει με το Λάος και τη Μιανμάρ. Οι κόκκοι καφέ αναμιγνύονται με φρούτα και δίνονται ως τροφή σε ελέφαντες, οι οποίοι στη συνέχεια τους χωνεύουν. Μετά την απέκκριση, οι κόκκοι συλλέγονται, πλένονται και στη συνέχεια συσκευάζονται για πώληση. Η φυσική ζύμωση στο πεπτικό τους σύστημα προσδίδει στους κόκκους έναν σοκολατένιο χαρακτήρα και αφαιρεί την έντονη πικράδα. Η ετήσια παραγωγή είναι μόλις 225 κιλά, γεγονός που καθιστά τον καφέ Black Ivory εξαιρετικά σπάνιο.

Misha – 1.500 δολάρια/κιλό
Καλλιεργείται στα υψίπεδα των Άνδεων και η διαδικασία παραγωγής του είναι παρόμοια με του Black Ivory που προαναφέραμε. Στη συγκεκριμένη περίπτωση οι κόκκοι καφέ καταναλώνονται από τοπικά ζώα που ονομάζονται κοάτι (ανήκουν στην οικογένεια των ρακούν) και μέσα στο στομάχι τους αναμειγνύονται με φρούτα που έχουν καταναλωθεί προηγουμένως, όπως παπάγια και ανανάς. Έτσι αποκτούν ένα τροπικό άρωμα και μια πλούσια σοκολατένια γεύση.

Kopi Luwak – 1.300 δολάρια/κιλό
Ο πιο διάσημος «ακριβός καφές» προέρχεται από την Ινδονησία και ανήκει στην ίδια κατηγορία παρασκευής με τους δύο προηγούμενους, με χρήση ζωντανών ζώων. Τα ζώα αυτά είναι τα σαρκοφάγα θηλαστικά μοσχογαλές, γνωστά και ως σιβέτ. Οι κόκκοι καφέ που συλλέγονται από τα περιττώματά τους είναι γνωστοί για το έντονο γήινο και μοσχοβολιστό άρωμά τους, με νότες καραμέλας και σοκολάτας.

Ospina – 1.250 δολάρια/κιλό
Η ονομασία Ospina αποτελεί συνώνυμο της κολομβιανής αριστείας στον καφέ. Οι κόκκοι καλλιεργούνται στις ορεινές περιοχές των Άνδεων, όπου επωφελούνται από το πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά ηφαιστειακό έδαφος και τις συχνές βροχοπτώσεις. Προέρχονται αποκλειστικά από φυτά Arabica Typica, τα οποία θεωρούνται η «σαμπάνια του καφέ». Μετά τη συγκομιδή, οι κόκκοι αποξηραίνονται στον ήλιο και αλέθονται με το χέρι για να παράγουν ένα τέλεια ισορροπημένο γλυκό και βελούδινο φλιτζάνι καφέ.

Hacienda La Esmeralda – 1.230 δολάρια/κιλό
Οικογενειακή επιχείρηση στον Παναμά, που έχει κερδίσει πολλά βραβεία για την ποιότητα του καφέ της. Οι φυτείες βρίσκονται στις πλαγιές του όρους Μπαρού και τα φυτά μεγαλώνουν κάτω από τη σκιά τροπικών δέντρων μάνγκο. Ο καφές τους έχει νότες ροδάκινου, βανίλιας, λεβάντας και μελιού, με έντονη οξύτητα και μακρά επίγευση.

Finca El Injerto – 1.100 δολάρια/κιλό
Καλλιεργείται σε μια φιλική προς το περιβάλλον, 100% ουδέτερη ως προς τις εκπομπές άνθρακα φάρμα στη Γουατεμάλα, που δίνει προτεραιότητα στις βιώσιμες πρακτικές και την κοινωνική ευθύνη. Χάρη στο πλούσιο ηφαιστειακό έδαφος της περιοχής και το μεγάλο υψόμετρο, ο Finca El Injerto έχει μια απαλή γεύση με νότες μαύρης σοκολάτας, τσαγιού, τριαντάφυλλου και ταμάρινδου.

Saint Helena – 870 δολάρια/κιλό
Η Αγία Ελένη, το μικρό ηφαιστειογενές νησί του Ατλαντικού είναι γνωστό ως τόπος εξορίας του Ναπολέοντα, αλλά και παραγωγής ενός ιδιαίτερα ακριβού και εκλεκτού καφέ. Η καλλιέργεια ξεκίνησε τον 19ο αιώνα και η παραγωγή, λόγω της μικρής περιοχής, είναι πολύ περιορισμένη. Ο σπάνιος καφές Saint Helena έχει αρώματα σοκολάτας και αμυγδάλου.

Molokai – 97 δολάρια/κιλό
Η Χαβάη φημίζεται για τους αρωματικούς καφέδες της και ο Molokai είναι η ακριβότερη ποικιλία της. Καλλιεργείται στο νησί Μολοκάι της κομητείας Μάουι, όπου τα καφεόδεντρα ευδοκιμούν στο πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά κόκκινο έδαφός του. Το αποτέλεσμα είναι ένας ξεχωριστός καφές Arabica, διάσημος για τις πλούσιες γευστικές του νότες, που σερβίρεται σε διάφορα εστιατόρια του νησιού.

Πηγή: CNN

Τα ευρήματα της μελέτης παρουσιάστηκαν στο συνέδριο Nutrition 2025, που πραγματοποιήθηκε στο Ορλάντο της Φλόριντα.

Η σύνδεση μεταξύ καφέ και υγιούς γήρανσης για τις γυναίκες

Η υγιής γήρανση είναι ένας ευρύς όρος, αλλά στην εν λόγω έρευνα, οι συμμετέχουσες χαρακτηρίστηκαν ότι βιώνουν υγιή γήρανση αν πληρούσαν τα ακόλουθα κριτήρια:

να ζουν τουλάχιστον μέχρι τα 70 έτη
να μην έχουν 11 σημαντικές χρόνιες ασθένειες
να μην έχουν περιορισμούς στη σωματική λειτουργία
να μην παρουσιάζουν προβλήματα ψυχικής υγείας ή γνωστικές διαταραχές
να μην έχουν θέματα μνήμης

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα από τη μελέτη Nurses’ Health Study για έναν μεγάλο αριθμό γυναικών (συνολικά περιλήφθηκαν 47.513 γυναίκες) και για μεγάλο χρονικό διάστημα (30 έτη). Οι ίδιοι ανέλυσαν ερωτηματολόγια συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων για να εξετάσουν την πρόσληψη καφεΐνης από καφέ, τσάι κ.λπ.

Στις αναλύσεις τους, μπόρεσαν να προσαρμόσουν παράγοντες όπως η ηλικία των συμμετεχόντων, τα επίπεδα φυσικής δραστηριότητας, οι συνήθειες καπνίσματος και η κατανάλωση αλκοόλ. Με την πάροδο των χρόνων, λίγες παραπάνω από 3.700 γυναίκες εμφάνισαν υγιή γήρανση βάσει των κριτηρίων της μελέτης.

Η περισσότερη καφεΐνη προερχόταν από τον καφέ και η μέση κατανάλωση καφεΐνης στην αρχή της μελέτης ήταν 315 mg ημερησίως. Όταν εξετάστηκαν όλες οι πηγές καφεΐνης, ο καφές αύξησε τις πιθανότητες των συμμετεχόντων να βιώσουν υγιή γήρανση. Οι ερευνητές δεν βρήκαν συσχέτιση μεταξύ υγιούς γήρανσης ή των επιμέρους τομέων της και της κατανάλωσης τσαγιού, τσαγιού χωρίς καφεΐνη ή καφέ χωρίς καφεΐνη. Τα αποτελέσματα επίσης υποδείκνυαν ότι η κατανάλωση ανθρακούχων ροφημάτων με ζάχαρη και καφεΐνη μπορεί να μειώνει την πιθανότητα υγιούς γήρανσης στις γυναίκες.

Η συγγραφέας της μελέτης, Σάρα Μαχντάβι, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στη Σχολή Δημόσιας Υγείας Harvard T.H. Chan του Πανεπιστημίου Harvard και επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο, δήλωσε:

«Βρήκαμε ότι η μέτρια κατανάλωση καφεΐνης από καφέ κατά τη μέση ηλικία συνδέεται με υγιή γήρανση αργότερα στη ζωή. Ορίσαμε την υγιή γήρανση αυστηρά: όχι απλώς επιβίωση σε μεγαλύτερη ηλικία, αλλά μια ζωή χωρίς σημαντικές χρόνιες ασθένειες, γνωστική έκπτωση, σωματική αναπηρία ή κακή ψυχική υγεία. Κάθε επιπλέον φλιτζάνι καφέ συνδέθηκε με περίπου 2% μεγαλύτερη πιθανότητα υγιούς γήρανσης. Η συσχέτιση ήταν δοσοεξαρτώμενη για τον καφέ, αν και μέτρια και δεν παρατηρήθηκε για τον καφέ χωρίς καφεΐνη ή το τσάι, πιθανώς λόγω χαμηλότερης κατανάλωσης και διαφορών στη βιοδραστική σύσταση».

Συνολικά, η μελέτη υποδηλώνει ότι η κατανάλωση καφέ στη μέση ηλικία μπορεί να προσφέρει μακροχρόνια οφέλη στις γυναίκες. Αν και ορισμένες λεπτομέρειες της μελέτης παραμένουν ασαφείς, όπως η χρήση πρόσθετων στον καφέ (ζάχαρη, κρέμα), ο τύπος καφέ καθώς και αλλαγές στην κατανάλωση καφεΐνης με το πέρασμα του χρόνου, τα αποτελέσματα χαρακτηρίστηκαν «ενθαρρυντικά».

Καφές: Δεν «ταιριάζει» σε όλους

Παρόλα αυτά, χρειάζεται προσοχή, ειδικά για όσους λαμβάνουν φάρμακα για χρόνια νοσήματα, καθώς η καφεΐνη μπορεί να αλληλεπιδράσει με φάρμακα ή να επηρεάσει υποκείμενα προβλήματα υγείας.

Όπως συμπλήρωσε η Μαχντάβι:

«Ο καφές δεν είναι για όλους τους ανθρώπους ωφέλιμος. Ο μεταβολισμός της καφεΐνης διαφέρει σημαντικά ανάλογα με τη γενετική και ορμονικούς παράγοντες. Η προηγούμενη έρευνά μας έδειξε ότι γυναίκες με πιο αργό μεταβολισμό ίσως δεν ωφελούνται από την υψηλή κατανάλωση και μπορεί να είναι πιο επιρρεπείς σε αρνητικές επιπτώσεις. Η εξατομικευμένη διατροφή — που λαμβάνει υπόψη φύλο και γενετικές διαφορές — θα είναι το κλειδί στις μελλοντικές συστάσεις».

Πηγή: in.gr

Ωστόσο, η υπερκατανάλωση μπορεί να έχει παρενέργειες: αυξημένο άγχος, αϋπνία, ταχυκαρδία και γαστρεντερικά προβλήματα. Το ασφαλές όριο είναι περίπου 400 mg καφεΐνης την ημέρα, δηλαδή 3-4 φλιτζάνια καφέ, ανάλογα με τον τύπο.

Ποιοι τύποι καφέ είναι καλύτεροι για την υγεία;

Για απώλεια βάρους: Μαύρος καφές, χωρίς γάλα ή ζάχαρη. Κάθε κουταλιά κρέμας ή ζάχαρης προσθέτει θερμίδες και μειώνει την απορρόφηση των αντιοξειδωτικών.

Για υγεία του εγκεφάλου: Καφές pour-over από κόκκους Robusta. Έχει υψηλή περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικά και καφεΐνη, που συνδέονται με καλύτερη γνωστική λειτουργία.

Για αντιφλεγμονώδη δράση: Σκούρος καβουρδισμένος Arabica με κουρκουμά ή κανέλα. Τα καρυκεύματα ενισχύουν τις αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες του καφέ.

Για αθλητές: Blonde Robusta με σκόνη πρωτεΐνης. Οι ανοιχτές καβουρδισμένες ποικιλίες έχουν περισσότερη καφεΐνη, ενισχύοντας την ενέργεια και την απόδοση.

Για ευαίσθητο στομάχι: Cold brew. Έχει χαμηλότερη οξύτητα και λιγότερη καφεΐνη, άρα είναι πιο ήπιος για το πεπτικό σύστημα.

Για εγκύους: Matcha. Έχει λιγότερη καφεΐνη και πιο ήπια επίδραση στο στομάχι, χωρίς να στερεί την απαραίτητη δόση ενέργειας.

Ποιοι τύποι καφέ να αποφεύγονται;

Για την καρδιά: French press χωρίς φίλτρο. Τα φυσικά έλαια του καφέ (διτερπένια) που παραμένουν χωρίς φιλτράρισμα μπορεί να αυξήσουν την LDL χοληστερίνη.

Για άτομα με άγχος: Blonde Robusta. Περιέχει πολύ υψηλά επίπεδα καφεΐνης που μπορεί να εντείνουν το άγχος και τις διαταραχές ύπνου.

Για άτομα με αρρυθμίες: Προτιμήστε φιλτραρισμένο, μαύρο και χωρίς ζάχαρη καφέ. Νέα δεδομένα δείχνουν ότι η μέτρια κατανάλωση δεν αυξάνει τον κίνδυνο επεισοδίων κολπικής μαρμαρυγής.

Πώς να κάνετε την καθημερινή σας δόση καφέ πιο υγιεινή

Αποφύγετε τη ζάχαρη και τις γλυκαντικές κρέμες.
Προσθέστε φυσικά μπαχαρικά όπως κανέλα ή κακάο για γεύση και αντιοξειδωτικά.
Προτιμήστε βιολογικό καφέ για να μειώσετε την έκθεση σε φυτοφάρμακα.
Επιλέξτε μέτρια καβουρδισμένους Arabica, φιλτραρισμένους.
Εναλλάσσετε καφέ με πράσινο τσάι ή matcha

Ο καφές μπορεί να είναι σύμμαχος της υγείας μας, εφόσον καταναλώνεται με μέτρο και με σύνεση στις επιλογές. Όπως τονίζει η διατροφολόγος Βίκι Ρέτλνι, «το σημαντικότερο είναι η συνολική ποιότητα της διατροφής — όχι ένα μόνο ρόφημα ή τρόφιμο». Αν λοιπόν αγαπάτε τον καφέ, απολαύστε τον έξυπνα.

Πηγή: Cibum

Ο καθηγητής Johannes Georg Wechsler, γαστρεντερολόγος και ειδικός στην εσωτερική ιατρική, είναι κατηγορηματικός πως η ανησυχία είναι υπερβολική. Αν και οι τανίνες που περιέχει ο καφές πράγματι μειώνουν την απορρόφηση του σιδήρου, η επίδραση αυτή δεν είναι κλινικά σημαντική για τους περισσότερους ανθρώπους. Όπως εξηγεί, όταν καταναλώσετε ένα γεύμα πλούσιο σε σίδηρο, για παράδειγμα μια μοσχαρίσια μπριζόλα, και πιείτε έναν καφέ αμέσως μετά, η απορρόφηση μπορεί να μειωθεί κατά περίπου 20%. Ωστόσο, αυτό δεν αποτελεί απειλή για την υγεία. Αντίστοιχα, ο ντεκαφεϊνέ επηρεάζει την απορρόφηση κατά περίπου 10%.

Εξαίρεση αποτελεί η περίπτωση ατόμων με διαγνωσμένη ανεπάρκεια σιδήρου που λαμβάνουν σκευάσματα. Σε αυτή την περίπτωση, ο καφές μπορεί να μειώσει σημαντικά την απορρόφηση, σε ποσοστό έως και 70%, εάν καταναλωθεί ταυτόχρονα με τα δισκία. Ο ειδικός συνιστά τα σκευάσματα σιδήρου να λαμβάνονται κατά προτίμηση το βράδυ και πάντως ποτέ με καφέ ή άλλο αναστολέα απορρόφησης. Παρότι κάποιες ομάδες κινδύνου, όπως οι γυναίκες με έντονη εμμηνορρυσία, οι έγκυες, οι χορτοφάγοι και όσοι πάσχουν από χρόνιες φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο έλλειψης σιδήρου, δεν είναι απαραίτητο να αποφεύγουν τον καφέ γύρω από τα γεύματα. Αντίθετα, αυτό που προέχει είναι η τακτική παρακολούθηση των επιπέδων σιδήρου και η γενικότερη ισορροπία στη διατροφή.

Η απορρόφηση σιδήρου επηρεάζεται επίσης από άλλα τρόφιμα και ποτά όπως το μαύρο και πράσινο τσάι, το κόκκινο κρασί, τα αναψυκτικά τύπου κόλα, τα γαλακτοκομικά, τα προϊόντα ολικής άλεσης, το κακάο και το σπανάκι. Όμως, όπως υπογραμμίζει ο Wechsler, η συνολική σημασία αυτών των παραγόντων μειώνεται όταν η διατροφή είναι ποικίλη και ισορροπημένη.

Πηγή: Cibum

Μήπως μόλις βρήκαμε μια ακόμα δικαιολογία για να γεμίσουμε το φλιτζάνι μας με (έναν ακόμη) καφέ; Σύμφωνα με μια νέα μελέτη, ο αγαπημένος μας καφές μπορεί να συμβάλλει στην επιβράδυνση των σημαδιών γήρανσης στο πρόσωπο. Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Cosmetic Dermatology, ανέλυσε τις συνήθειες περισσότερων από 16.000 Ευρωπαίων σχετικά με την κατανάλωση τεσσάρων ροφημάτων: καφέ, τσαγιού, αλκοόλ και ζαχαρούχων ποτών. Από όλα, ο καφές ήταν αυτός που συνδέθηκε με καθυστερημένη εμφάνιση σημαδιών γήρανσης στο πρόσωπο.

Τι κρύβεται πίσω από την «αντιγηραντική» ιδιότητα του καφέ;

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι αντιοξειδωτικές ιδιότητες του καφέ μπορούν να καταπολεμήσουν το οξειδωτικό στρες και τη φλεγμονή στον οργανισμό. Κάποια αντιοξειδωτικά, όπως οι πολυφαινόλες που βρίσκονταιστους καβουρδισμένους κόκκους καφέ βελτιώνουν την ελαστικότητα και την ενυδάτωση του δέρματος και καθυστερούν την εμφάνιση των ρυτίδων και άλλων σημαδιών γήρανσης.«Το μυστικό φαίνεται ότι κρύβεται στα αντιοξειδωτικά, ιδιαίτερα στις πολυφαινόλες όπως το χλωρογενικό οξύ. Αυτές οι ενώσεις είναι που οδηγούν στις αντιγηραντικές ιδιότητες που παρατηρούμε σε όσους πίνουν καφέ»,σχολιάζει η δερματολόγος HannahKopelman.

Ποιος καφές είναι ο καλύτερος;

Ο Tyler Long, ένας ακόμα ειδικός δερματολόγος, μας δίνει μια ενδιαφέρουσα πληροφορία: ο τύπος καβουρδίσματος παίζει σημαντικό ρόλο. Οι ελαφρώς καβουρδισμένοι κόκκοι διατηρούν περισσότερες πολυφαινόλες σε σχέση με τους σκουρόχρωμους και άρα περισσότερο καβουρδισμένους, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να καταστρέψουν αυτές τις ευαίσθητες ενώσεις. Εάν πρέπει να επιλέξει έναν καφέ, μας προτείνει τον εσπρέσο. «Ο εσπρέσο είναι πιο συμπυκνωμένος και συνήθως ελαφρύτερα καβουρδισμένος, κάτι που τον καθιστά ιδανικό για μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες.»

Τι γίνεται με το τσάι;

Είναι γνωστό πως και το τσάι περιέχει πολυφαινόλες, όμως η συγκεκριμένη μελέτη δεν βρήκε ισχυρή σύνδεση μεταξύ της κατανάλωσης τσαγιού και της καθυστέρησης των σημαδιών γήρανσης. Παρ’ όλα αυτά, παλαιότερες έρευνες δείχνουν ότι το πράσινο τσάι μπορεί να αποτρέψει τη φωτογήρανση από την ηλιακή ακτινοβολία και να μειώσει τη φλεγμονή του δέρματος.

Η χρυσή τομή: μέτρο και συνέπεια

Δεν χρειάζεται να το παρακάνουμε. Σύμφωνα με την Kopelman, δύο με τρία φλιτζάνια καφέ την ημέρα είναι αρκετά για να απολαύσουμε τα οφέλη του στην επιδερμίδα μας. Από την άλλη, ο Long μας προειδοποιεί: η υπερβολική κατανάλωση καφέ μπορεί να προκαλέσει δυσάρεστα συμπτώματα, όπως υπερένταση και προβλήματα ύπνου.Το μυστικό είναι η ισορροπία! Πίνουμε τον καφέ μας με μέτρο αλλά σταθερά, ώστε οι αντιοξειδωτικές ενώσεις να συσσωρεύονται στον οργανισμό μας.

Γάλα και ζάχαρη: φίλοι ή εχθροί του δέρματος;

Εάν θέλουμε να μεγιστοποιήσουμε τα αντιγηραντικά οφέλη του καφέ, καλό είναι να αποφεύγουμε την προσθήκη ζάχαρης και γάλακτος. Όπως μας εξηγεί ο Long, «η ζάχαρη μπορεί να προκαλέσει γλυκοποίηση, μια διαδικασία που καταστρέφει το κολλαγόνο και άλλα δομικά υλικά του δέρματος. Παράλληλα, αυξάνει το οξειδωτικό στρες».

Αν προτιμάμε τον καφέ μας με γάλα, ο Long μας προτείνει να επιλέγουμε πλήρες γάλα, καθώς το αποβουτυρωμένο έχει υψηλότερο γλυκαιμικό δείκτη, κάτι που μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα.

Σε μια προφανή επιβεβαίωση των προειδοποιήσεων ότι η κλιματική κατάρρευση θα μπορούσε να οδηγήσει σε ελλείψεις τροφίμων, η έρευνα της εταιρείας συμβούλων Inverto διαπίστωσε απότομες αυξήσεις στις τιμές ορισμένων προϊόντων διατροφής το έτος έως τον Ιανουάριο, αύξηση που συσχετίστηκε με απροσδόκητα καιρικά φαινόμενα.

Αρκετές αρχές ανακήρυξαν το 2024 ως το πιο ζεστό έτος στην ιστορία, μια τάση προς υψηλότερες θερμοκρασίες που φαίνεται να είναι μακροπρόθεσμη. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα θα συνεχίσουν να επηρεάζουν τις περιφερειακές αποδόσεις των καλλιεργειών, προκαλώντας εκτίναξη των τιμών. Οι υψηλότερες αυξήσεις τιμών σημειώθηκαν για το κακάο και τον καφέ, κατά 163% και 103% αντίστοιχα, λόγω του συνδυασμού υψηλότερων από το μέσο όρο βροχοπτώσεων και θερμοκρασιών στις περιοχές παραγωγής, σύμφωνα με την έρευνα.

Οι τιμές του ηλιελαίου αυξήθηκαν κατά 56% αφού η ξηρασία προκάλεσε χαμηλές αποδόσεις των καλλιεργειών στη Βουλγαρία και την Ουκρανία, οι οποίες επίσης συνέχισαν να επηρεάζονται από τη ρωσική εισβολή. Άλλα είδη διατροφής με απότομες αυξήσεις των τιμών από έτος σε έτος περιελάμβαναν τον χυμό πορτοκαλιού και το βούτυρο, και τα δύο αυξημένα κατά περισσότερο από το ένα τρίτο, και το βόειο κρέας, μόλις πάνω από ένα τέταρτο.

«Οι κατασκευαστές τροφίμων και οι έμποροι λιανικής θα πρέπει να διαφοροποιήσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού και τις στρατηγικές προμήθειας για να μειώσουν την υπερβολική εξάρτηση από οποιαδήποτε περιοχή που επηρεάζεται από αστοχίες των καλλιεργειών», δήλωσε η Katharina Erfort, της Inverto.

Οι επιστήμονες του κλίματος είπαν ότι τα ευρήματα της Inverto ήταν σύμφωνα με τις προσδοκίες τους. «Τα ακραία καιρικά φαινόμενα σε όλο τον κόσμο θα συνεχίσουν να αυξάνονται σε σοβαρότητα και συχνότητα, σύμφωνα με τη συνεχιζόμενη άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας», δήλωσε ο Pete Falloon, ειδικός σε θέματα ασφάλειας τροφίμων στο Met Office και το Πανεπιστήμιο του Bristol.

«Οι καλλιέργειες είναι συχνά ευάλωτες στα ακραία καιρικά φαινόμενα και μπορούμε να περιμένουμε να γίνουμε μάρτυρες συνεχών σοκ στην παγκόσμια γεωργική παραγωγή και σε αλυσίδες εφοδιασμού, οι οποίες τελικά τροφοδοτούν τις ανησυχίες για την επισιτιστική ασφάλεια».

Ο Max Kotz, του Ινστιτούτου Potsdam για την Έρευνα Κλιματικών Επιπτώσεων, είπε ότι τα στοιχεία δείχνουν ότι οι ακραίες θερμοκρασίες επηρεάζουν ήδη άμεσα τις τιμές των τροφίμων. «Το περασμένο έτος έδειξε πολλά παραδείγματα αυτού του φαινομένου που διαδραματίζονται σε πραγματικό χρόνο, καθώς η υπερβολική ζέστη στην ανατολική Ασία οδήγησε σε σημαντικές αυξήσεις στην τιμή του ρυζιού στην Ιαπωνία και των λαχανικών στην Κίνα», είπε. «Τα εμπορεύματα της αγοράς επηρεάστηκαν επίσης έντονα, με την ακραία ζέστη και την ξηρασία στις χώρες της Δυτικής Αφρικής που παράγουν κακάο και στις περιοχές παραγωγής καφέ στη Βραζιλία και το Βιετνάμ, που οδήγησαν σε ισχυρές αυξήσεις στις τιμές. Μέχρι να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στο καθαρό μηδέν, οι ακραίες υψηλές θερμοκρασίες και η ξηρασία θα συνεχίσουν να εντείνονται σε όλο τον κόσμο, προκαλώντας μεγαλύτερα προβλήματα στη γεωργία και τις τιμές των τροφίμων από αυτά που αντιμετωπίζουμε αυτή τη στιγμή».

Πηγή: The Guardian