Ο Γιώργος Κρασσακόπουλος, επικεφαλής προγράμματος του Φεστιβάλ και συντονιστής της συνέντευξης τύπου της Ιζαμπέλ Ιπέρ, καλωσόρισε τη λαμπερή και πολυβραβευμένη σταρ του παγκόσμιου σινεμά στο Φεστιβάλ. Με αφορμή την πιο πρόσφατη ταινία της, η οποία θα προβληθεί στο Φεστιβάλ, ο Γιώργος Κρασσακόπουλος ανέφερε σχετικά: «Δεν είναι η πρώτη σας φορά στη Θεσσαλονίκη, και οι ταινίες σας υπήρξαν πάντα ένα αναπόσπαστο κομμάτι του Φεστιβάλ. Είστε μια πραγματικά εργατική ηθοποιός και σας ευχαριστούμε για την παρουσία σας. Η πιο πρόσφατη ταινία σας, που προβάλλεται στο αφιέρωμά μας, είναι Η πιο πλούσια γυναίκα στον κόσμο (2025) του Τιερί Κλιφά. Αναρωτιέμαι λοιπόν κατά πόσο οι δεκάδες ταινίες που έχετε γυρίσει ανά τα χρόνια σάς έχουν κάνει να αισθάνεστε πλουσιότερη».«Οι ταινίες που έχω γυρίσει με κάνουν να αισθάνομαι ολοκληρωμένη. Με κάνουν επίσης να αισθάνομαι πολύ προνομιούχα, για τις ευκαιρίες που είχα να ενσαρκώσω όλους αυτούς τους ρόλους και να δουλέψω με όλους αυτούς τους σπουδαίους δημιουργούς», σημείωσε η Ιζαμπέλ Ιπέρ.

Η Ιζαμπέλ Ιπέρ είχε ενεργό ρόλο στην επιμέλεια του αφιερώματος που φιλοξενεί η 66η διοργάνωση στο έργο της. Σε σχετική ερώτηση του Γιώργου Κρασσακόπουλου αναφορικά με την επιλογή των ταινιών του αφιερώματος, η Ιζαμπέλ Ιπέρ αποκρίθηκε πως δεν ήταν μια ολότελα συνειδητή διαδικασία: «Ίσως θα μπορούσα να έχω διαλέξει και άλλες ταινίες, αλλά πιστεύω πως η συγκεκριμένη επιλογή αποτελεί μια καλή επισκόπηση, η οποία περιέχει πολλούς διεθνείς σκηνοθέτες». Αναφορικά με την παλαιότερη ταινία του αφιερώματος, το θρυλικό Η πύλη της Δύσης (1980) του Μάικλ Τσιμίνο, η Ιζαμπέλ Ιπέρ εξιστόρησε: «Το γύρισμα αυτής της ταινίας ήταν μια πραγματικά φανταστική εμπειρία, όπου περάσαμε επτά μήνες στη Μοντάνα των ΗΠΑ. Η ταινία αυτή είναι εξίσου γνωστή για την επιτυχία και την αποτυχία της. Υπήρξε μια μεγάλη εισπρακτική αποτυχία: συγκεκριμένα, οι New York Times τη χαρακτήρισαν “μια πρωτοφανή καταστροφή”, από την οποία ο σκηνοθέτης δεν συνήλθε ποτέ πραγματικά. Στη διάρκεια της καριέρας μου έχω σκεφτεί πολλές φορές αυτή την ταινία, έχοντας καταλήξει στο συμπέρασμα πως πρόκειται για μια ταινία δημιουργού. Ήταν μια ταινία πολύ προσωπική, με σκληρό και αιχμηρό πολιτικό σχόλιο για την εποχή της. Ίσως στις μέρες μας να γινόταν πιο εύκολα αποδεκτή», ολοκλήρωσε.

Αναφορικά με το πώς διαχειρίζεται την αποτυχία και αν την επηρεάζει, η Ιζαμπέλ Ιπέρ δήλωσε: «Φυσικά και με επηρεάζει. Δεν κάνουμε ταινίες για να παραμείνουμε κλειδωμένοι σ’ ένα δωμάτιο, αλλά για να μας δουν όσοι περισσότεροι άνθρωποι γίνεται. Το να γίνεις αποδεκτός είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη φύση της κινηματογραφικής δημιουργίας. Ωστόσο, είμαι απλώς μια ηθοποιός της ταινίας και δεν γίνεται να κουβαλώ όλο το βάρος της αποτυχίας στους ώμους μου: δεν νιώθω προσωπικά υπεύθυνη για την όποια αποτυχία». Σχετικά με το τι κρατάει από τον κάθε ρόλο που ενσαρκώνει, σχολίασε: «Το κοινό κάνει στους ηθοποιούς συχνά αυτή την ερώτηση γιατί δεν συνειδητοποιεί πως η κινηματογραφική δημιουργία έχει να κάνει με το παρόν, το οποίο ξεχνιέται αυτομάτως. Το λεπτό που καταθέτεις την ερμηνεία έχει ήδη συντελεστεί και ανήκει στο παρελθόν».

Στο σημείο αυτό, ο Γιώργος Κρασσακόπουλος τής απηύθυνε ερώτημα σχετικό με τους απαιτητικούς ρόλους που αναλαμβάνει: «Δεν πιστεύω πως οι ρόλοι που αναλαμβάνω είναι απαιτητικοί. Οι χαρακτήρες που ενσαρκώνω περιλαμβάνουν σύνθετες πτυχές και αμφιλεγόμενα σημεία. Δεν πιστεύω όμως πως οι συγκεκριμένες ιδιότητες τους κάνουν αντιπαθητικούς. Ίσως κάποτε το σινεμά είχε σαφείς διαχωρισμούς ανάμεσα στο καλό και το κακό, αλλά πλέον αυτά τα σύνορα έχουν αρχίσει να θολώνουν και είναι πιο δυσδιάκριτα», ανέφερε η Ιζαμπέλ Ιπέρ. Στη συνέχεια, μίλησε για τη συνεργασία της με την κόρη της, Λολιτά Σαμά, με την οποία συμπρωταγωνιστεί στην ταινία Copacabana (2010) του Μαρκ Φιτουσί: «Ήταν μια υπέροχη συνεργασία. Η κόρη μου βρίσκεται εδώ μαζί μου γιατί λατρεύει την όμορφη πόλη της Θεσσαλονίκης όσο κι εγώ. Η Copacabana είναι μια κωμωδία με οξείες γωνίες, που ανατρέπει τις ισορροπίες της σχέσης μητέρας-κόρης και σχολιάζει με έξυπνο και απροσδόκητο τρόπο το χάσμα των γενεών».

Αμέσως μετά, η συζήτηση επικεντρώθηκε στη συνεργασία της με τον Χαλ Χάρτλεϊ στην ταινία Amateur (1994): «Το Amateur είναι μια φανταστική ταινία από έναν πολύ ταλαντούχο σκηνοθέτη, η οποία συνδυάζει το πνευματικό βάθος της Βίβλου με την ελαφρότητα ενός καρτούν, η οποία ήρθε αμέσως μετά το Trust (1990) και το Απλοί άνθρωποι (1992)». Η Γαλλίδα σταρ τόνισε πως δεν αισθάνεται ότι έχει πάρει ιδιαίτερα ρίσκα στην καριέρα της, αλλά ότι έχει όντως βρεθεί πολλές φορές έξω από το ασφαλές της περιβάλλον: «Αυτή ήταν ανέκαθεν η ιδέα που είχα σχετικά με την κινηματογραφική δημιουργία: μου άρεσε να κάνω ταινίες στο εξωτερικό, μακριά από τη χώρα μου. Η πρώτη φορά που ένιωσα πραγματική ηθοποιός ήταν όταν συμμετείχα στην ταινία Οι κληρονόμοι (1980) της Μάρτα Μέσαρος από την Ουγγαρία. Έκανα επίσης πολλές ταινίες στην Ασία με τον Χονγκ Σανγκ-σου αλλά και με τον Μπριγιάντε Μεντόζα. Τα γυρίσματα στο εξωτερικό είναι πάντα μια φανταστική εμπειρία, γιατί έτσι γίνεσαι μέρος μιας άγνωστης και ξένης περιοχής. Είναι τρομερό το να γίνομαι η προσωποποίηση του βλέμματος ενός σκηνοθέτη σαν τον Χονγκ Σανγκ-σου στη δική του χώρα », υπογράμμισε.

Στη συνέχεια αναφέρθηκε στη συμμετοχή της στην ταινία Μεταναστεύσεις (1989) του Αλεξάνταρ Πέτροβιτς, μια ταινία εντυπωσιακή, με υψηλής ποιότητας παραγωγή και ισχυρό μήνυμα η οποία, όπως ανέφερε, «είχε μια κάπως παράξενη τύχη», λόγω πολλών εμπλοκών στην παραγωγή και στη διανομή της. Σχετικά με παρατήρηση του κοινού αναφορικά με το πόσο εύκολη και φυσική παρουσιάζεται η υποκριτική τέχνη στις ερμηνείες της, ακόμη και σε απαιτητικούς ρόλους όπως η καθηγήτρια φιλοσοφίας στην ταινία Το μέλλον (2016) της Μία Χάνσεν-Λοβ, επισήμανε: «Δεν μου ήταν ποτέ δύσκολο να ενσαρκώσω αυτούς τους χαρακτήρες. Αυτή η συγκεκριμένη ταινία που αναφέρατε ήταν ένα υπέροχο φιλμ γεμάτο ελπίδα. Η πραγματική δυσκολία στις ταινίες είναι να δουλεύεις με κάποιον που δεν καταλαβαίνεις και δεν εμπιστεύεσαι. Αυτή είναι η λέξη-κλειδί στη σχέση ηθοποιού-σκηνοθέτη: η ταινία πρέπει να βασίζεται στην αμοιβαία εμπιστοσύνη», τόνισε.

Σε μία ακόμα ερώτηση του κοινού αναφορικά με την εκπροσώπηση των γυναικών στο σύγχρονο σινεμά, η Ιζαμπέλ Ιπέρ υπογράμμισε: «Βλέπω την κατάσταση όπως την έβλεπα και στην αρχή της καριέρας μου. Ανέκαθεν υπήρξα τυχερή και προνομιούχα. Πάντα αναζητούσα (και έβρισκα) ρόλους στους οποίους οι γυναίκες έχουν την κεντρική θέση, δεν είναι κρυμμένες πίσω από κάποιον άντρα αλλά βρίσκονται στο προσκήνιο. Στις μέρες μας έχουμε ολοένα και περισσότερες γυναίκες σκηνοθέτριες και γενικότερα περισσότερες γυναίκες στη δημιουργία ταινιών. Συγκριτικά με το παρελθόν, έχουμε σίγουρα βελτιωθεί, αλλά μπορούμε και καλύτερα». Απαντώντας σε ερώτηση του κοινού σχετικά με τον σκηνοθέτη με τον οποίο θα ήθελε να έχει συνεργαστεί, ξεχώρισε αμέσως τον Άλφρεντ Χίτσκοκ και συγκεκριμένα την ταινία Δεσμώτης του Ιλίγγου (1958). Σχετικά με πιθανή συνεργασία με Έλληνες ή Ελληνίδες δημιουργούς, και πιο συγκεκριμένα σε θεατρική σκηνή, ανέφερε πως έχει ορισμένες ιδέες αλλά είναι ακόμη νωρίς για να τις μοιραστεί με το κοινό.

Έπειτα, απάντησε σε ερώτηση από το ακροατήριο για τον διεθνή χαρακτήρα της καριέρας της και τις διαφορές που μπορεί να διακρίνει στην πορεία του χρόνου: «Ειλικρινά δεν βλέπω καμία διαφορά. Προσεγγίζω το ξένο με την ίδια περιέργεια που το έκανα και στην αρχή της καριέρας μου. Αυτό που ίσως άλλαξε είναι ο τρόπος που καταναλώνεται πλέον το κινηματογραφικό προϊόν: έχουμε πλέον πολλούς τρόπους να δούμε ταινίες. Ο καλύτερος τρόπος όμως, και ο μόνος που πρέπει να παραμείνει, είναι στη μεγάλη οθόνη. Οποιαδήποτε άλλη εμπειρία είναι υποδεέστερη αλλά και λιγότερο αξιόλογη». Αναφορικά με τους ρόλους που υπήρξαν σημείο καμπής στη σταδιοδρομία της, διευκρίνισε πως οι σημαντικοί ρόλοι είναι εκείνοι που παρέχουν τη μεγαλύτερη έκθεση για έναν ηθοποιό, ξεχωρίζοντας τις ταινίες Η δασκάλα του πιάνου (2001) του Μίχαελ Χάνεκε και Εκείνη (2016) του Πολ Βερχόφεν, οι οποίες φιλοξενούνται αμφότερες στο αφιέρωμα της 66ης διοργάνωσης στη Γαλλίδα σταρ. «Το αστείο σε αυτές τις περιπτώσεις είναι πως, πολλές φορές, ορισμένες ταινίες κάνουν τεράστια επιτυχία ενώ δεν το περιμένεις καθόλου. Αυτό αποτελεί μια ισχυρή ένδειξη πως οι ταινίες ταξιδεύουν στο μυαλό διαφορετικών ανθρώπων με πολλούς διαφορετικούς τρόπους», προσέθεσε.

Όσο για το αν υπάρχει αρκετή κινητοποίηση από την κινηματογραφική κοινότητα σχετικά με τη Γάζα, η Ιζαμπέλ Ιπέρ απάντησε πως «δεν υπάρχει ποτέ αρκετή κινητοποίηση, αλλά πάντα υπάρχει πολλή οδύνη στον κόσμο». Κλείνοντας τη συζήτηση, ο Γιώργος Κρασσακόπουλος ρώτησε την Ιζαμπέλ Ιπέρ αν υπάρχει ακόμη κάτι, ύστερα από μια τόσο εκτυφλωτική πορεία στο σινεμά, που περιμένει με ανυπομονησία. «Δεν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο για το οποίο ανυπομονώ. Αναζητώ πάντα το άγνωστο. Η καριέρα μου υπήρξε πράγματι μια βουτιά προς το άγνωστο: είναι ακριβώς αυτό που αναζητώ και, συνήθως, αυτό που βρίσκω», κατέληξε η Ιζαμπέλ Ιπέρ.

Η Ιζαμπέλ Ιπέρ έχει προταθεί 16 φορές για το βραβείο Σεζάρ, τη σημαντικότερη διάκριση του γαλλικού κινηματογράφου, αριθμός που αποτελεί ρεκόρ στην ιστορία του θεσμού. Έχει κερδίσει δύο φορές, για την ερμηνεία της στην «Τελετή» (1995) του Κλοντ Σαμπρόλ και στο «Εκείνη» (2016) του Πολ Βερχόβεν. Το «Εκείνη» τής χάρισε επίσης Χρυσή Σφαίρα και υποψηφιότητα για Όσκαρ Α΄ Γυναικείου Ρόλου.

Παράλληλα, ανήκει στο κλειστό κλαμπ ηθοποιών που έχουν τιμηθεί και στα τρία μεγάλα φεστιβάλ: στις Κάννες («Βιολέτ Νοζιέρ», 1978 και «Η δασκάλα του πιάνου», 2001), στη Βενετία («Μια υπόθεση γυναικών», 1988 και «Η τελετή», 1995) και στο Βερολίνο («8 γυναίκες», 2002, μαζί με το υπόλοιπο καστ).

Η καριέρα της εκτείνεται και στο θέατρο, όπου έχει συγκεντρώσει εννέα υποψηφιότητες για το βραβείο Μολιέρ και έχει τιμηθεί με το ειδικό βραβείο του θεσμού για τη συνολική της προσφορά.
Η παρουσία της στη Θεσσαλονίκη θεωρείται μία από τις σημαντικότερες διεθνείς προσκλήσεις του Φεστιβάλ τα τελευταία χρόνια. Με περισσότερες από 120 ταινίες στο ενεργητικό της, η Ιπέρ έχει συνεργαστεί με κορυφαίους δημιουργούς όπως οι Μίχαελ Χάνεκε, Κλοντ Σαμπρόλ, Κλερ Ντενί, Φρανσουά Οζόν, Ζαν-Λικ Γκοντάρ και Πολ Βερχόβεν, διαμορφώνοντας μια πορεία σπάνιας συνέπειας και πολυμορφίας.

Κατά την παραμονή της, το Φεστιβάλ θα οργανώσει ειδική ξενάγηση σε ιστορικά μνημεία και θα τη μυήσει στη γαστρονομική παράδοση της Θεσσαλονίκης, δίνοντας και μια τοπική διάσταση στην επίσκεψή της.

Ακολουθούν οι 15 ταινίες του αφιερώματος.

Ιζαμπέλ Ιπέρ: Οι 15 ταινίες του αφιερώματος

Την Τρίτη 4 Νοεμβρίου, η Ιπέρ θα δώσει ένα ανοιχτό masterclass με τίτλο «Από τη σκηνή στην οθόνη», αφιερωμένο στις διαφορές μεταξύ θεατρικής και κινηματογραφικής ερμηνείας. Τη συζήτηση θα συντονίσει η συγγραφέας Έρση Σωτηροπούλου.

Η διάσημη Γαλλίδα ηθοποιός θα προλογίσει αρκετές από τις ταινίες του αφιερώματος και θα παρουσιάσει την κωμωδία «Copacabana» (2010) του Μαρκ Φιτουσί μαζί με την κόρη της, Λολιτά Σαμά. Επιπλέον, θα παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου στους διαπιστευμένους δημοσιογράφους.

«Η πιο πλούσια γυναίκα του κόσμου / The Richest Woman in the World» (2025, Τιερί Κλιφά)
Πολιτικό δράμα εμπνευσμένο από την υπόθεση Μπετανκούρ, με την Ιπέρ στον ρόλο μιας κληρονόμου που μπλέκεται σε σκάνδαλο διαφθοράς. Η Ιπέρ θα προλογίσει την ταινία.

«Η Σιντονί στην Ιαπωνία / Sidonie in Japan» (2023, Ελίζ Ζιράρ)
Μια συγγραφέας ταξιδεύει απρόθυμα στην Ιαπωνία, συναντά το φάντασμα του συζύγου της και βρίσκει έναν νέο έρωτα. Ρομαντικό και μελαγχολικό πορτρέτο επανεκκίνησης.

«Φράνκι / Frankie» (2019, Άιρα Σακς)
Η Ιπέρ υποδύεται διάσημη ηθοποιό που, μαθαίνοντας ότι πεθαίνει, συγκεντρώνει την οικογένεια για τις τελευταίες διακοπές στη Σίντρα. Ένα τρυφερό δράμα για τον χρόνο που τελειώνει.

«Εκείνη / Elle» (2016, Πολ Βερχόβεν)
Αιχμηρό ψυχολογικό θρίλερ: η Μισέλ, θύμα βιασμού, αρνείται να υποταχθεί και αναζητά τον δράστη. Η ταινία χάρισε στην Ιπέρ Χρυσή Σφαίρα και υποψηφιότητα για Όσκαρ. Θα προηγηθεί τιμητική εκδήλωση για την Ιπέρ.

«Η κοιλάδα της αγάπης / Valley of Love» (2015, Γκιγιόμ Νικλού)
Με τον Ζεράρ Ντεπαρντιέ, ένα road movie για τον θρήνο και τη συμφιλίωση, γυρισμένο στην Κοιλάδα του Θανάτου. Η ταινία βραβεύτηκε για τη φωτογραφία της στα Σεζάρ.

«Ο ήχος της σιωπής / Louder Than Bombs» (2015, Γιοακίμ Τρίερ)
Οικογενειακό δράμα για τη μνήμη και την απώλεια, με την Ιπέρ στον ρόλο διάσημης φωτορεπόρτερ που έχει πεθάνει, αλλά παραμένει παρούσα στις ζωές των δικών της.

«Copacabana» (2010, Μαρκ Φιτουσί)
Παιχνιδιάρικη κωμωδία με την Ιπέρ στον ρόλο της Μπαμπού, που προσπαθεί να επανασυνδεθεί με την κόρη της (Λολιτά Σαμά). Θα παρουσιαστεί από τις δύο ηθοποιούς μαζί.

«Λευκή υπεροχή / White Material» (2009, Κλερ Ντενί)
Στοιχειωτικό δράμα για μια Γαλλίδα ιδιοκτήτρια φυτείας σε αφρικανική χώρα εν μέσω εμφυλίου πολέμου. Από τις πιο ισχυρές αντι-αποικιακές ταινίες του 21ου αιώνα.

«8 γυναίκες / 8 Women» (2002, Φρανσουά Οζόν)
Μουσικό whodunit σε technicolor, με οκτώ μεγάλες σταρ του γαλλικού σινεμά σε μια απολαυστική ίντριγκα. Η Ιπέρ ξεχωρίζει ως θεία Ογκουστίν.

«Η δασκάλα του πιάνου / The Piano Teacher» (2001, Μίχαελ Χάνεκε)
Σκοτεινό και ακατάβλητο ψυχογράφημα για την καταπίεση και την εμμονή. Η ταινία κέρδισε το Μεγάλο Βραβείο στις Κάννες, με βραβεία ερμηνείας για Ιπέρ και Μπενουά Μαζιμέλ.

«Η τελετή / La Cérémonie» (1995, Κλοντ Σαμπρόλ)
Κοινωνικό θρίλερ εμπνευσμένο από πραγματική υπόθεση· η Ιπέρ βραβεύτηκε με Σεζάρ και το Βραβείο Ερμηνείας στη Βενετία.

«Amateur» (1994, Χαλ Χάρτλεϊ)
Νεο-νουάρ με φιλοσοφική διάθεση, όπου η Ιπέρ ενσαρκώνει μια πρώην καλόγρια που γράφει ερωτική λογοτεχνία και μπλέκεται σε απρόσμενες περιπέτειες.

«Μια υπόθεση γυναικών / Story of Women» (1988, Κλοντ Σαμπρόλ)
Αληθινή ιστορία γυναίκας που έκανε κρυφές αμβλώσεις στη ναζιστική Γαλλία· χάρισε στην Ιπέρ τον Αργυρό Λέοντα στη Βενετία.

«Η πέστροφα / The Trout» (1982, Τζόζεφ Λόουζι)
Πορτρέτο μιας ψυχρής και αινιγματικής γυναίκας που προκαλεί και απορρίπτει τους γύρω της· κομψή σπουδή πάνω στην εξουσία και την επιθυμία.

«Η πύλη της Δύσης / Heaven’s Gate» (1980, Μάικλ Τσιμίνο)
Επικό γουέστερν και αγγλόφωνο ντεμπούτο της Ιπέρ, που αρχικά απέτυχε εμπορικά αλλά σήμερα θεωρείται κλασικό του αμερικανικού σινεμά.

Πηγή: Lifo.gr

Ο σπουδαίος Ιταλός σκηνοθέτης Ρομέο Καστελούτσι και ένα από τα πιο ριζοσπαστικά κείμενα της Δυτικής λογοτεχνίας. Η Βερενίκη του Ρακίνα μεταμορφώνεται από μια Ιζαμπέλ Ιπέρ όπως δεν την έχουμε ξαναδεί, με τους ανδρικούς ρόλους να στέκονται γύρω της ως βουβά πρόσωπα και τον θρήνο του χαμένου έρωτά της να αντηχεί μέσα μας και γύρω μας. H Βερενίκη του Καστελούτσι, σε συμπαραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, παρουσιάζεται στην Κεντρική Σκηνή από 26 έως 30 Μαρτίου και μας κάνει να αναρωτηθούμε τι είναι πιο ζωντανό; Αυτό που ζούμε ή αυτό που φανταζόμαστε;

«Ο έρωτας είναι το Θέατρο της Σκληρότητας» λέει ο Καστελούτσι με αυτή την παράσταση, όπου μια λαβωμένη ηρωίδα απεκδύεται το βασιλικό πέπλο της και 14 άνδρες παίρνουν αποφάσεις ερήμην της. Η Βερενίκη παρουσιάζεται ως το ακίνητο και κεντρικό σημείο του χάους και ως η αρχή ενός τυφώνα που μας συμπαρασύρει. Όπως αναφέρει η “Libération”: «Η ηθοποιός και ο σκηνοθέτης σκάβουν βαθιά. Εξερευνούν τον εφιάλτη της απουσίας».

Η Βερενίκη είναι ένα μανιφέστο έρωτα και απώλειας, που συνορεύει με την αλήθεια και το όνειρο, την τρυφερότητα και την τρέλα. Ένα συγκλονιστικό σκηνικό σύμπαν σε δημιουργία του Καστελούτσι, με κοστούμια που μαγνητίζουν από τη διάσημη Ολλανδή σχεδιάστρια μόδας Iris van Herpen, ενώ η μουσική του Scott Gibbons συνθέτει μοναδικά τη μοναξιά και την εγκατάλειψη. Ο Καστελούτσι σημειώνει: «Πραγματικά εισερχόμαστε στο αληθινό, στο σκοτάδι του σώματος, σε ό,τι παραμένει κρυμμένο από το δέρμα. Ένα θέατρο φτιαγμένο από αληθινά, ψεύτικα και φαντασιωμένα σώματα. Η παιδεία και η αγνότητα σηματοδοτούν τα όρια μιας ερωτικής νοσηρότητας που συνθλίβει τα σώματα: η βία είναι πλέον ενδοκρινική και τα φρένα είναι πιο ισχυρά από το γκάζι. Αυτή η ενέργεια δεν εκρήγνυται, καθώς συγκρατείται από ένα σώμα που δεν έχει πια λόγια. Για αυτό και η “Βερενίκη” είναι ίσως η πιο ακίνητη, στατική και ανησυχαστική “τραγωδία” που έχει συλληφθεί ποτέ. Κι όμως, μας φέρνει δάκρυα στα μάτια, γιατί στη “Βερενίκη” –θα μπορούσε να πει κανείς – “είμαι εγώ”».
Ο Ζαν Ρασίν ή Ρακίνας (1639-1699) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Γάλλους θεατρικούς συγγραφείς του 17ου αιώνα, μαζί με τον Μολιέρο και τον Κορνέιγ. Στα έργα του, που αντλούν έμπνευση από την αρχαία ελληνική και ρωμαϊκή γραμματεία, προσαρμόζει το σχήμα της τραγικής δράσης στις απαιτήσεις της κλασικής φόρμας και φωτίζει τα πάθη των ηρώων του που ορίζονται από το πεπρωμένο. Τα μεγαλύτερα έργα του είναι μελέτες γυναικών, ανάμεσά τους και η Βερενίκη (1670).

Ο Ρακίνας εμπνεύστηκε τη Βερενίκη από ένα πραγματικό ιστορικό γεγονός, τον έρωτα του Τίτου, γιου του Ρωμαίου αυτοκράτορα με τη Βερενίκη, Ιουδαία πριγκίπισσα της Κιλικίας, την οποία αγαπούσε κρυφά και ο φίλος και σύμμαχός του, Αντίοχος, βασιλιάς της Κομμαγηνής. Ο Ρακίνας θεωρούσε ότι αυτοί οι φλογεροί έρωτες μπορούσαν να μετατραπούν σε ένα θεατρικό έργο που θα διεγείρει θυελλώδη πάθη. Λέει χαρακτηριστικά ο ίδιος «Το ύστατο χαίρε της Βερενίκης προς τον Τίτο και η επώδυνη απόφασή της να τον εγκαταλείψει είναι ό,τι πιο τραγικό περιέχει το έργο. Δεν χρειάζονται αίματα και νεκροί σε μια τραγωδία. Αρκεί η δράση να έχει μέγεθος, οι χαρακτήρες να είναι ηρωικοί, τα πάθη φλογερά, και παντού το κείμενο να αποπνέει εκείνη τη θλίψη τη μεγαλειώδη που συνιστά και όλη τη χάρη της τραγωδίας.»

Ο Ρομέο Κατσελούτσι εμπνεύστηκε από το έργο του Ρακίνα που διέπεται από τα πρότυπα του αρχαίου ελληνικού δράματος και αναφέρει: «Ο Ρακίνας είναι σύγχρονος ακριβώς λόγω της διαχρονικότητάς του. Το αλεξανδρινό μέτρο των στίχων του είναι η παγωμένη μορφή ενός οράματος για την ανθρωπότητα σε παράλυση εξαιτίας ενός τραγικού αδιεξόδου στα συναισθήματά της και μιας δυσλειτουργίας της γλώσσας. Ο έρωτας είναι το Θέατρο της Σκληρότητας. Εδώ, οι αποκηρύξεις έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα από τις πράξεις, το αίμα ή τις συνουσίες. H ιλιγγιώδης γραφή του Ρακίνα με έχει σημαδέψει βαθιά, με τον τρόπο που συγχωνεύει την ελληνική και τη χριστιανική κουλτούρα. Αυτή η σύντηξη είναι ολοκληρωτικά αδύνατη, προφανώς, γιατί αν υπήρχε μετά θάνατον ζωή, δεν θα μπορούσε να υπάρξει τραγωδία.»

Η Βερενίκη, ο Τίτος, Αυτοκράτορας της Ρώμης, και ο Αντίοχος ξεπερνούν το θλιβερό αφήγημα του αιώνιου τριγώνου αγάπης και πολιτικής. Εδώ βρίσκεται η ιστορία μιας γυναίκας, μιας γυναίκας στα πρόθυρα της κατάρρευσης, όπου τα βάθη της σιωπής αποκτούν την ίδια εκκωφαντική ένταση με την ανθρώπινη φωνή. Ο Ρομέο Καστελούτσι, ένας μάστερ του ολιστικού έργου τέχνης, όπου οι τέχνες συνυφαίνονται σε μια προοπτική που αποτυπώνει την αρμονική ενότητα της ζωής, το βαγκνερικό Gesamtkunstwerk, επιστρατεύει ηχητικά και οπτικά εφέ για να συνοδεύσει την ερμηνεία της Ιζαμπέλ Ιπέρ, η οποία στέκεται ως μια κεντρική, γήινη δύναμη. Σε ένα βασίλειο φαντασμαγορίας, κατοικημένο από μορφές σαν φαντάσματα, εμφανίζεται ένα είδωλο, γιατί εδώ βρίσκεται πράγματι η πεμπτουσία του θεάτρου, του δράματος, από το θέατρο και για το θέατρο.

O Kαστελούτσι σημειώνει για την Ιζαμπέλ Ιπέρ: «Πάνω στη σκηνή, σαν απλανής αστέρας, η Ιζαμπέλ Ιπέρ υποδύεται τη Βερενίκη, στην ιδιάζουσα και οντολογική μοναξιά του θεατρικού χαρακτήρα και του ανθρώπου. Μόνο δύο άλλοι ηθοποιοί θα είναι παρόντες, που υποδύονται τον Τίτο και τον Αντίοχο, καθώς και λίγοι Ρωμαίοι συγκλητικοί. Όλα τα λόγια τους θα είναι ακατάληπτα και θολωμένα από τη φωνή της ίδιας της Βερενίκης. Σχεδόν όλοι οι ήχοι της παράστασης –είτε ακούγονται είτε όχι– παράγονται από τη φωνή της Ιζαμπέλ Ιπέρ, μετά από επεξεργασία από τον καλλιτέχνη Scott Gibbons. Η Ιζαμπέλ Ιπέρ είναι η συνεκδοχή της τέχνης του Δυτικού θεάτρου· είναι η ηθοποιός, αλλά και ο ηθοποιός, εξ ορισμού. Η Ιζαμπέλ Ιπέρ είναι η «αναπαράσταση καθαυτή» (κάποιος πηγαίνει στο θέατρο για να δει την Ιζαμπέλ Ιπέρ να παίζει τη Βερενίκη), είναι η φλόγα που μας καλεί να συγκεντρωθούμε. Είναι το Θέατρο.»

Είναι η πρώτη φορά που ο Ρομέο Καστελούτσι συνεργάζεται με την Ιζαμπέλ Ιπέρ. Όπως έγραψε το broadwayworld: «Αν θέλετε να δείτε μια ηθοποιό στο απόγειο της τέχνης της, τότε μη χάσετε αυτή την παράσταση.»

Στην παράσταση του Καστελούτσι όλοι οι άνδρες είναι βουβά πρόσωπα. Εκτός από δύο ηθοποιούς που περιοδεύουν με την Ιπέρ, δώδεκα ακόμη άνδρες εμφανίζονται στη σκηνή σε κάθε χώρα, που επιλέγονται μετά από open call. Στη Στέγη πάνω από 200 άτομα έστειλαν αιτήσεις συμμετοχής.

Η Iris Van Herpen έχει βραβευτεί με ANDAM Grand Prix Award (2014), STARTS Prize, από την Ευρωπαϊκή Ένωση (2016), και το Johannes Vermeer Award (2017). Τα κοστούμια που έχει δημιουργήσει εκτίθενται σε κάποια από τα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου, όπως το Met Museum στη Νέα Υόρκη, το Μουσείο Victoria & Albert στο Λονδίνο και το Palais de Tokyo στο Παρίσι. Με καλλιτεχνικές ρίζες στον χορό, η ίδια έχει δημιουργήσει τα κοστούμια για τη Marina Abramovich (2018), τον Damien Jalet και τον Sidi Larbi Cherkaoui για το «Πελλέας και Μελισσάνθη» στο Παρίσι, τον Benjamin Millepied και το New York City Ballet για το «Neverwhere». Έχει συνεργαστεί με διεθνώς καταξιωμένους καλλιτέχνες και επιστήμονες, όπως ο Anthony Howe, ο κορυφαίος Αμερικανός γλύπτης αεροκίνητων γλυπτών, ο εικαστικός και αρχιτέκτονας Philip Beesley, και η Neri Oxman, η οποία επινόησε τη φράση «υλική οικολογία» για το έργο της. Κατά τη διάρκεια της καλλιτεχνικής της έρευνας, η Iris Van Herpen επισκέφτηκε το CERN για να μελετήσει τους τρόπους με τους οποίους οι μαγνήτες μπορούν να μεταφερθούν στα ρούχα που σχεδιάζει. Το 2015 στην επίδειξή της με τίτλο «Quaquaversal», τρία ρομπότ δημιούργησαν μπροστά στο κοινό το φόρεμα της Gwendoline Christie. Δημιουργίες της σχεδιάστριας έχουν φορέσει η Bjork, η Σάσα Βαλτς, η Κέιτ Μπλάνσετ, η Lady Gaga, η Ναόμι Κάμπελ, και η Grimes, μεταξύ άλλων.

Ο Scott Gibbons, αμερικανικής καταγωγής συνθέτης και ερμηνευτής ηλεκτροακουστικής μουσικής, από το 1998 έχει δημιουργήσει μουσικές και ηχητικές εκδηλώσεις για τις βραβευμένες θεατρικές παραγωγές του Romeo Castellucci και της ομάδας Socìetas Raffaello Sanzio (Genesi – from the Museum of Sleep, οι κύκλοι της Tragedia Endogonidia και Η Θεία Κωμωδία). Έχει κυκλοφορήσει περισσότερα από 30 άλμπουμ, είτε ατομικά είτε με διάφορα σχήματα. Ο Gibbons δημιουργεί επίσης μουσική για μεγάλης κλίμακας θεάματα πυροτεχνημάτων με τους Groupe F, όπως για την τελετή εγκαινίων του Μουσείου του Λούβρου στο Αμπού Ντάμπι και για τον εορτασμό της 120ής επετείου του Πύργου του Άιφελ, όπου ενσωμάτωσε ήχους από τον ίδιο τον πύργο.

Συντελεστές

Ελεύθερα εμπνευσμένο από τη Βερενίκη του Ρακίνα (Jean Racine)
Ένας μονόλογος με την Isabelle Huppert
Με τη συμμετοχή των Cheikh Kébé και Giovanni Armando Romano

Σύλληψη & Σκηνοθεσία: Romeo Castellucci
Πρωτότυπη Μουσική: Scott Gibbons
Κοστούμια: Iris van Herpen
Βοηθός Σκηνοθέτη: Silvano Voltolina
Τεχνική Διεύθυνση: Eugenio Resta
Τεχνικοί Σκηνής: Andrei Benchea, Stefano Valandro
Τεχνικός Φωτισμών: Andrea Sanson
Τεχνικός Ήχου: Claudio Tortorici
Ενδυματολόγος: Chiara Venturini
Σχεδιασμός Κομμώσεων & Μακιγιάζ: Sylvie Cailler & Jocelyne Milazzo
Γλυπτά Σκηνής & Αυτοματισμοί: Plastikart Studio Amoroso & Zimmermann
Διεύθυνση Παραγωγής: Benedetta Briglia, Marko Rankov
Παραγωγή & Περιοδεία: Giulia Colla, Bruno Jacob
Οργάνωση: Caterina Soranzo
Συμβολή στην Παραγωγή: Gilda Biasini
Τεχνική Ομάδα: Lorenzo Camera, Carmen Castellucci, Francesca Di Serio, Gionni Gardini
Ασκούμενη Ενδυματολόγος: Madeleine Tessier
Φροντιστήριο Κίνησης: Serena Dibiase
Φροντιστήριο Κειμένου: Agathe Vidal
Συντονισμός: Michela Medri, Elisa Bruno, Simona Barducci, Leslie Perrin
Οικονομικός Σύμβουλος: Massimiliano Coli
Εκτελεστικοί Παραγωγοί: Societas, Cesena και Printemps des Comédiens / Cité du Théâtre Domaine d’O, Montpellier

Συμπαραγωγοί

Théâtre de La Ville Paris (Γαλλια), Comédie de Genève (Ελβετια), Ruhrtriennale (Γερμανια), Les Théâtres de la Ville de Luxembourg (Λουξεμβουργο), deSingel International Arts Center (Βελγιο), Festival Temporada Alta (Ισπανια), Teatro di Napoli – Teatro Nazionale (Ιταλια), Στεγη του Ιδρυματος Ωναση (Ελλαδα), Triennale Milano (Ιταλια), National Taichung Theater (ΤαΪβαν), Holland Festival (Ολλανδια), LAC Lugano Arte e Cultura (Ελβετια), TAP – Théâtre Auditorium de Poitiers (Γαλλια), La Comédie de Clermont-Ferrand – Scène Nationale (Γαλλια), Théâtre national de Bretagne – Rennes (Γαλλια)

Με την υποστήριξη του Fondation d’entreprise Hermès

Υπερτιτλισμός: Γιάννης Παπαδάκης
Μετάφραση υπέρτιτλων: Λουίζα Μητσάκου