Σήμερα, ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) ενέκρινε το bemotrizinol (BEMT) για χρήση σε αντηλιακά—το πρώτο νέο συστατικό που προστίθεται στη λίστα εδώ και πάνω από 20 χρόνια. Οι κατασκευαστές αναμένεται να ενσωματώσουν το BEMT στα προϊόντα τους, πιθανόν πριν το τέλος του καλοκαιριού.

Το BEMT αποτελεί βασικό συστατικό σε ευρωπαϊκά και ασιατικά αντηλιακά για περισσότερες από δύο δεκαετίες, προσφέροντας σημαντικά πλεονεκτήματα έναντι των παλαιότερων φίλτρων. Παρέχει προστασία από ευρύτερο φάσμα υπεριώδους ακτινοβολίας, διαρκεί περισσότερο στο δέρμα, προκαλεί λιγότερους ερεθισμούς και έχει σαφώς πιο ευχάριστη αίσθηση.

«Ήταν καιρός να έρθει στην αμερικανική αγορά, γιατί έχει σημαντικά πλεονεκτήματα σε σχέση με τα υπάρχοντα αντηλιακά», δηλώνει η Kathleen Suozzi, δερματολογική χειρουργός στη Ιατρική Σχολή του Yale.

Ευρεία προστασία με το νέο φίλτρο BEMT

Ο ήλιος εκπέμπει δύο είδη επιβλαβούς υπεριώδους ακτινοβολίας: την βραχύτερου μήκους κύματος UVB, που προκαλεί εγκαύματα και ορισμένες μορφές καρκίνου του δέρματος, και την μεγαλύτερου μήκους κύματος UVA, που διεισδύει βαθύτερα προκαλώντας ρυτίδες, πανάδες και καρκίνο.

Κάποια αντηλιακά προστατεύουν μόνο από τη μία κατηγορία, αλλά τα πιο αποτελεσματικά καλύπτουν και τις δύο. Το bemotrizinol προσφέρει αυτήν την ευρεία προστασία—και καλύπτει ακόμη μεγαλύτερο φάσμα ακτινοβολίας από τα περισσότερα υπάρχοντα συστατικά, σύμφωνα με τη Saranya Wyles, ερευνήτρια δερματολογίας στη Mayo Clinic.

Τα αντηλιακά διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: χημικά και φυσικά. Το BEMT είναι χημικό φίλτρο, όπως η avobenzone και η oxybenzone, που μετατρέπει την ακτινοβολία του ήλιου σε θερμότητα η οποία διαφεύγει γρήγορα. Τα φυσικά ή μεταλλικά αντηλιακά, όπως το οξείδιο του ψευδαργύρου και το διοξείδιο του τιτανίου, αντανακλούν τις ακτίνες μακριά από το δέρμα. Και οι δύο τύποι εμποδίζουν αποτελεσματικά τη διείσδυση της ακτινοβολίας.

Κάποιοι καταναλωτές ανησυχούν ότι τα χημικά αντηλιακά απορροφώνται στο σώμα, ιδιαίτερα μετά από μελέτη του 2020 που έδειξε αυξημένα επίπεδα ορισμένων συστατικών στο αίμα σε σχέση με τις οδηγίες της FDA. Όμως δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτά τα επίπεδα είναι επικίνδυνα, τονίζει η Suozzi. «Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν αντηλιακά εδώ και δεκαετίες χωρίς αυξημένο κίνδυνο για την υγεία. Το γεγονός ότι απορροφώνται πιθανότατα δεν έχει κλινική σημασία».

Αξίζει να σημειωθεί ότι το BEMT απορροφάται σε μικρότερες ποσότητες απ’ ό,τι τα παλαιότερα φίλτρα. «Έχει μεγαλύτερη μοριακή δομή και βάρος, μένει στην επιφάνεια του δέρματος με μικρότερη διείσδυση», εξηγεί η Suozzi. Επιπλέον διαρκεί περισσότερο επειδή διασπάται πιο αργά όταν εκτίθεται στον ήλιο.

Αλλαγές στη νομοθεσία φέρνουν νέα αντηλιακά στην αγορά

Η έγκριση του BEMT καθυστέρησε σημαντικά. Πολλές χώρες θεωρούν τα αντηλιακά ως καλλυντικά προϊόντα, αλλά οι ΗΠΑ τα αντιμετωπίζουν ως φάρμακα χωρίς συνταγή (over-the-counter drug), απαιτώντας αυστηρότερες δοκιμές. Έτσι, στην Ευρώπη επιτρέπονται περίπου 30 συστατικά στα αντηλιακά, ενώ στις ΗΠΑ μόλις λίγο πάνω από δώδεκα—με το τελευταίο να εγκρίνεται το 1999.

Οι εργαστηριακές και κλινικές μελέτες πρέπει να αποδεικνύουν ότι τα συστατικά θεωρούνται γενικά ασφαλή και αποτελεσματικά (GRASE), κάτι που μέχρι πρότινος απαιτούσε δοκιμές σε ζώα. Όμως ένας νέος νόμος που ψηφίστηκε πέρυσι επέτρεψε τη χρήση άλλων επιστημονικών δεδομένων και ζήτησε από τον οργανισμό να εξετάσει φίλτρα που θεωρούνται ασφαλή στο εξωτερικό, όπως το BEMT.

Η προκαταρκτική αξιολόγηση της FDA πριν έξι μήνες έκρινε ότι το BEMT είναι ασφαλές σε συγκεντρώσεις έως 6%. Με την τελική έγκριση της υπηρεσίας, αυτή η ποσότητα προστέθηκε στη λίστα των εγκεκριμένων συστατικών για αντηλιακά.

Πολλοί χαιρέτισαν τη νέα διαδικασία αξιολόγησης και την επικείμενη διάθεση του BEMT στις ΗΠΑ. «Για πολύ καιρό οι αμερικανικές οικογένειες βασίζονταν σε παρωχημένα συστατικά ενώ υπήρχαν πιθανώς ασφαλέστερες και αποτελεσματικότερες επιλογές στο εξωτερικό», δήλωσε η Melanie Benesh, στέλεχος του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Environmental Working Group. Το 2021, δοκιμή 51 αμερικανικών αντηλιακών από τον οργανισμό έδειξε ότι πολλά προσφέρουν μόνο τη μισή προστασία SPF απ’ όση αναγράφεται στη συσκευασία τους.

Η καθημερινή χρήση αντηλιακού παραμένει απαραίτητη

Οι δερματολόγοι ελπίζουν πως οι νέες επιλογές θα ενθαρρύνουν περισσότερους να προστατεύονται καθημερινά από τις ακτίνες του ήλιου. Σύμφωνα με μελέτη που παρακολούθησε 1.600 άτομα για τέσσερα χρόνια (και πάνω από μία δεκαετία συνολικά), η καθημερινή χρήση αντηλιακού μειώνει στο μισό τα περιστατικά του επικίνδυνου μελανώματος και κατά 40% τα περιστατικά ακανθοκυτταρικού καρκινώματος.

Η Aμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας (AAD) συστήνει σε όλους να χρησιμοποιούν καθημερινά αντηλιακό σε όλα τα σημεία που δεν καλύπτονται από ρούχα—ακόμη και όσοι έχουν σκουρόχρωμο δέρμα ή δεν παθαίνουν ποτέ εγκαύματα χρειάζονται προστασία UVA. Αυτό ισχύει ακόμη και τις συννεφιασμένες μέρες, καθώς έως 80% της επιβλαβούς ακτινοβολίας UV διαπερνά τα σύννεφα αλλά κι όταν οδηγούμε αυτοκίνητο («δέχεστε ακόμα UVA μέσα απ’ τα τζάμια», εξηγεί η Wyles).

Η AAD προτείνει τη χρήση ποσότητας ίσης με σφηνοπότηρο από ευρέος φάσματος προϊόν με SPF 30 ή υψηλότερο. Για πρόσωπο, αυτιά και λαιμό επαρκεί μισό κουταλάκι του γλυκού—όσο ένα κλασικό ζάρι παιχνιδιού.

Για να παραμένει αποτελεσματικό το αντηλιακό πρέπει να ανανεώνεται κάθε δύο ώρες—ακόμη πιο συχνά όταν κολυμπάμε ή ιδρώνουμε—ή κάθε φορά που βγαίνουμε έξω εάν εργαζόμαστε κυρίως σε εσωτερικούς χώρους. «Συστήνω να έχετε πάντα ένα αντηλιακό στο αυτοκίνητο ή την τσάντα σας ως υπενθύμιση», λέει η Wyles. Ακόμη κι όσοι μένουν μέσα τις ώρες αιχμής χρειάζονται κάλυψη κατά τις πρωινές ή απογευματινές εξόδους.

Ύπνος, άσκηση, διαχείριση άγχους και σωστή διατροφή είναι επίσης σημαντικοί παράγοντες για υγιές δέρμα διαχρονικά, σύμφωνα με τη Wyles. «Όμως το κορυφαίο προϊόν για τη μακροζωία της επιδερμίδας είναι το αντηλιακό».

Πηγή: National Geographic

Παρά την επιτυχία της αποστολής Artemis II τον Απρίλιο, όπου τέσσερις αστροναύτες ταξίδεψαν γύρω από τη Σελήνη, αρκετοί επιστήμονες θεωρούν ότι η Κίνα είναι πιθανότερο να γίνει η επόμενη χώρα που θα προσεδαφίσει ανθρώπους στην επιφάνεια της Σελήνης.

«Δεν θα με εξέπληττε καθόλου αν η Κίνα φτάσει πρώτη», δήλωσε στο BBC News ο δρ Simeon Barber, σεληνιακός επιστήμονας του Open University, αναφερόμενος στις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η NASA στην εξασφάλιση ενός αξιόπιστου σκάφους για προσελήνωση ανθρώπων.

Τα στάδια του προγράμματος Ignition Moon Base

Το πρόγραμμα Ignition Moon Base της NASA περιλαμβάνει τρεις φάσεις. Πριν από την αποστολή ανθρώπων, ο οργανισμός σχεδιάζει να στείλει ρομποτικά οχήματα και ειδικά drones για να εξερευνήσουν και να χαρτογραφήσουν το απαιτητικό σεληνιακό έδαφος.

Επιπλέον, προβλέπεται η αποστολή οχημάτων μεταφοράς που θα διευκολύνουν τη μετακίνηση των αστροναυτών στην επιφάνεια, καθώς και η εγκατάσταση συστημάτων επικοινωνίας και επιστημονικών οργάνων.

Την Τρίτη, η NASA ανακοίνωσε πως εταιρείες όπως οι Blue Origin, Intuitive Machines και Astrobotic εξασφάλισαν συμβόλαια για την κατασκευή των απαραίτητων μηχανημάτων για το εγχείρημα αυτό.

Οι πρώτες εργαστηριακές εξετάσεις δεν κατάφεραν να συνδέσουν τους θανάτους με κάποια γνωστή νόσο. Τότε ενημερώθηκε το ειδικό τμήμα παθογόνων του CDC και ξεκίνησε εκτεταμένη επιστημονική έρευνα σε συνεργασία με πολιτειακές αρχές, το Indian Health Service, το Navajo Nation και το Πανεπιστήμιο του Νέου Μεξικού. Καθώς καταγράφονταν νέα περιστατικά, οι επιστήμονες άρχισαν να αποκλείουν πιθανά αίτια, όπως έκθεση σε φυτοφάρμακα ή νέο τύπο γρίπης, και να στρέφονται προς κάποιον άγνωστο ιό.

Δείγματα ιστών στάλθηκαν στο CDC για αναλύσεις υψηλής εξειδίκευσης. Οι ιολόγοι κατάφεραν τελικά να συνδέσουν το σύνδρομο με έναν μέχρι τότε άγνωστο τύπο χανταϊού. Οι ερευνητές γνώριζαν ήδη ότι άλλοι χανταϊοί μεταδίδονταν από τρωκτικά, γι’ αυτό ξεκίνησαν μαζικές παγιδεύσεις τρωκτικών στην περιοχή Four Corners. Από τον Ιούνιο έως τα μέσα Αυγούστου του 1993, συγκεντρώθηκαν δείγματα από σπίτια, αποθήκες, δασικές περιοχές και χώρους εργασίας ανθρώπων που είχαν νοσήσει.

Το deer mouse (ελαφοπόντικο ή Peromyscus maniculatus) αναγνωρίστηκε ως ο βασικός φορέας του άγνωστου τότε ιού. Επειδή το συγκεκριμένο είδος ζει συχνά κοντά σε ανθρώπους, σε αχυρώνες, ξυλαποθήκες και σπίτια αγροτικών περιοχών, θεωρήθηκε ο κύριος μεταδότης. Περίπου το 30% των deermice που εξετάστηκαν έφεραν ενδείξεις λοίμωξης από χανταϊό. Ενδείξεις μόλυνσης βρέθηκαν και σε άλλα είδη τρωκτικών, αλλά σε μικρότερο βαθμό. Οι επιστήμονες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα χρόνια ξηρασίας που ακολούθησαν περίοδοι έντονων βροχοπτώσεων είχαν προκαλέσει μεγάλη αύξηση του πληθυσμού των τρωκτικών στην περιοχή Four Corners. Αυτό έφερε τα τρωκτικά πολύ πιο κοντά στους ανθρώπους και αύξησε σημαντικά τις πιθανότητες μετάδοσης του ιού.

Ερωτήσεις και απαντήσεις για τον χανταϊό

Τι είναι ο χανταϊός;
Η κατηγορία αυτή των ιών εντοπίστηκε αρχικά στην περιοχή του ποταμού Hantaan στην Κορέα. Ποντίκια και άλλα τρωκτικά αποτελούν συχνούς φορείς του χανταϊού. Οι άνθρωποι μπορούν να μολυνθούν όταν έρθουν σε επαφή με μολυσμένα τρωκτικά ή με το σάλιο, τα ούρα και τα περιττώματά τους.

Ο χανταϊός αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1993 και έκτοτε έχουν καταγραφεί περιστατικά σε ολόκληρη τη χώρα. Αν και πρόκειται για σπάνια νόσο, μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα επικίνδυνη, κυρίως όταν επηρεάζει τα νεφρά, την καρδιά ή τους πνεύμονες.

Ποια είναι τα συμπτώματα του χανταϊού;
Τα πρώτα συμπτώματα περιλαμβάνουν έντονη κόπωση, πυρετό και μυϊκούς πόνους, κυρίως σε μεγάλες μυϊκές ομάδες όπως οι μηροί, οι γοφοί, η μέση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ώμοι. Περίπου οι μισοί ασθενείς εμφανίζουν επίσης πονοκέφαλο, ζάλη, ρίγη και γαστρεντερικά συμπτώματα όπως ναυτία, εμετούς, διάρροια και κοιλιακό άλγος.

Τέσσερις έως δέκα ημέρες αργότερα μπορεί να εμφανιστούν πιο σοβαρά συμπτώματα, όπως βήχας και δύσπνοια, καθώς οι πνεύμονες γεμίζουν με υγρό. Η περίοδος επώασης, δηλαδή ο χρόνος από τη μόλυνση έως την εμφάνιση συμπτωμάτων, υπολογίζεται συνήθως στις δύο έως τρεις εβδομάδες, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να φτάσει ακόμη και τις οκτώ εβδομάδες.

Πώς μεταδίδεται ο χανταϊός;
Η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο θεωρείται εξαιρετικά σπάνια. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ένα σπάνιο στέλεχος του ιού, γνωστό ως Andesvirus, ενδέχεται σε σπάνιες περιπτώσεις να μεταδίδεται μεταξύ ανθρώπων. Παρόλα αυτά, οι λοιμώξεις από χανταϊό δεν θεωρούνται σημαντική απειλή για τη δημόσια υγεία, τόσο λόγω της σπανιότητάς τους όσο και επειδή η διαπροσωπική μετάδοση παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη.

Υπάρχει θεραπεία;
Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για τη λοίμωξη από χανταϊό. Ένα αντιιικό φάρμακο, η ριμπαβιρίνη, χρησιμοποιείται ορισμένες φορές επειδή έχει δείξει αποτελεσματικότητα σε συγκεκριμένο τύπο χανταϊού που προκαλεί νεφρική ανεπάρκεια. Ωστόσο, δεν έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό σε περιπτώσεις που επηρεάζονται οι πνεύμονες ή η καρδιά.

Οι ασθενείς που αναγνωρίζουν έγκαιρα τα συμπτώματα και λαμβάνουν γρήγορα ιατρική βοήθεια φαίνεται να έχουν καλύτερη πρόγνωση. Όταν η νόσος διαγνωστεί νωρίς, οι γιατροί χορηγούν συνήθως οξυγονοθεραπεία ώστε να αντιμετωπιστεί η σοβαρή αναπνευστική δυσχέρεια. Αν κάποιος έχει εκτεθεί σε τρωκτικά και εμφανίσει πυρετό, έντονους μυϊκούς πόνους και σοβαρή δύσπνοια, πρέπει να επικοινωνήσει άμεσα με γιατρό.

Είναι σημαντικό να αναφέρει πιθανή επαφή με τρωκτικά, καθώς αυτό μπορεί να οδηγήσει τον γιατρό να εξετάσει το ενδεχόμενο λοίμωξης από χανταϊό ή άλλης νόσου που μεταδίδεται από τρωκτικά.
Σε περίπτωση υποψίας λοίμωξης από χανταϊό, συνιστώνται βασικά μέτρα προστασίας, όπως αποστάσεις και χρήση μάσκας N95, ιδιαίτερα όταν υπάρχει υποψία για το στέλεχος Andes.

Μπορεί να προληφθεί ο χανταϊός;
Πολλοί ασθενείς που νόσησαν ανέφεραν ότι δεν είχαν δει ούτε τρωκτικά ούτε περιττώματα τρωκτικών. Αυτό κάνει ακόμη πιο σημαντική την πρόληψη, ειδικά σε περιοχές όπου έχει εντοπιστεί ο ιός, ακόμη κι αν δεν υπάρχουν εμφανή σημάδια παρουσίας τρωκτικών. Ο έλεγχος των τρωκτικών μέσα και γύρω από το σπίτι παραμένει η βασική στρατηγική πρόληψης. Αυτό σημαίνει περιορισμό της επαφής με τρωκτικά σε κατοικίες, χώρους εργασίας ή κάμπινγκ.

Οι ειδικοί συστήνουν:
• σφράγισμα οπών και κενών σε σπίτια και γκαράζ
• χρήση παγίδων μέσα και γύρω από το σπίτι
• απομάκρυνση τροφών που είναι εύκολα προσβάσιμες στα τρωκτικά

Η Πρωτομαγιά αποτελεί διαχρονικά ημέρα διαμαρτυρίας για το εργατικό κίνημα και φέτος πολλοί ενεργοί φορείς ενώνονται διεκδικώντας «μια χώρα που βάζει τους εργαζόμενους πάνω από τους δισεκατομμυριούχους». Βασικά αιτήματα της συμμαχίας May Day Strong είναι η κατάργηση της ICE, ο τερματισμός των πολέμων και η φορολόγηση των πλουσίων. Στη συμμαχία συμμετέχουν εργατικά συνδικάτα, οργανώσεις δικαιωμάτων μεταναστών, πολιτικοί φορείς όπως οι Democratic Socialists of America, καθώς και οι οργανωτές των κινητοποιήσεων No Kings.

Η φετινή οικονομική αναταραχή βασίζεται σε αντίστοιχη συντονισμένη δράση που είχε ξεκινήσει στη Minnesota τον Ιανουάριο, όταν δεκάδες χιλιάδες κάτοικοι των Twin Cities απείχαν από σχολείο και εργασία διαμαρτυρόμενοι για τις επιδρομές ομοσπονδιακών πρακτόρων μετανάστευσης στην πόλη.

Η Neidi Dominguez, ιδρυτική εκτελεστική διευθύντρια της Organized Power in Numbers και μέλος της ηγετικής ομάδας του May Day Strong, δήλωσε ότι φέτος αναμένονται πάνω από διπλάσιες εκδηλώσεις Πρωτομαγιάς σε σύγκριση με πέρυσι.

Κινητοποιήσεις εκπαιδευτικών και μαθητών

Η Leah Greenberg από την οργάνωση Indivisible, εκ των βασικών φορέων του κινήματος No Kings, χαρακτήρισε το οικονομικό μπλακάουτ της Πρωτομαγιάς ως «δοκιμή δομών» για το κίνημα. «Ζητάμε από τον κόσμο να κάνει ένα βήμα παραπάνω, να ασκήσει δύναμη σε κάθε πτυχή της ζωής του – ως εργαζόμενοι, μαθητές, μέλη τοπικών ομάδων. Είναι σημαντικό γιατί ενισχύει τη συλλογική ανυπακοή», ανέφερε.

Σημαντικό ρόλο έχουν οι ενώσεις εκπαιδευτικών και οι μαθητές, συνεχίζοντας μήνες κινητοποιήσεων ενάντια στην ICE. Τουλάχιστον 15 σχολικές περιφέρειες στη Βόρεια Καρολίνα έδωσαν άδεια στους εκπαιδευτικούς για να συμμετάσχουν στη μεγάλη πολιτειακή διαδήλωση με σύνθημα «Τα παιδιά πάνω από τις εταιρείες», διεκδικώντας χρηματοδότηση της δημόσιας εκπαίδευσης.

Στο Σικάγο, η Ένωση Εκπαιδευτικών κατάφερε να καθιερωθεί η Πρωτομαγιά ως «ημέρα πολιτικής δράσης». Η Stacy Davis Gates, πρόεδρος της Chicago Teachers Union και Illinois Federation of Teachers, τόνισε: «Ως εκπαιδευτικοί νιώθουμε ευθύνη απέναντι στους νέους και τις οικογένειές τους. Θέλουμε να συνδέσουμε τον κόσμο όχι μόνο με την κρίση ακρίβειας αλλά και με την υποβάθμιση των θεσμών μας και τον αντίκτυπο στους νέους».

Προς μια γενική απεργία

Ο Sanshray Kukutla, φοιτητής του Purdue University στην Ιντιάνα και οργανωτής του Sunrise Movement στο πανεπιστήμιο, συντονίζει τοπική αποχή για μαθητές, εκπαιδευτικούς, εργαζόμενους και κατοίκους. «Δρούμε συλλογικά για να στείλουμε μήνυμα στην τάξη των δισεκατομμυριούχων: η εργασία μας, τα έξοδά μας και η συμμετοχή μας είναι που κινούν το σύστημα. Αν δεν δουλέψουμε εμείς, δεν έχουν κέρδη εκείνοι», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Οι διοργανωτές υπογραμμίζουν ότι αυτή η ημέρα δράσης αποτελεί προετοιμασία για μια γενική απεργία – κάτι που στην ουσία απαγορεύτηκε στις ΗΠΑ με τον νόμο Taft-Hartley του 1946, ενώ γενική απεργία δεν έχει ξαναγίνει έκτοτε. Ως εναλλακτική, ο Shawn Fain, πρόεδρος της United Auto Workers (UAW), καλεί τα συνδικάτα να λήξουν τα συμβόλαιά τους ταυτόχρονα την 1η Μαΐου 2028 ώστε να επιτευχθεί κοινή απεργιακή κινητοποίηση.

Πηγή: The Guardian

Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες που δόθηκαν στο The Hollywood Reporter από τον Γουέλτς και την Τζέικομπς, το νομοσχέδιο υποχρεώνει την κυβέρνηση των ΗΠΑ να δώσει πλήρεις απαντήσεις σχετικά με τον θάνατο της Χιντ, καθώς και για τα ευρύτερα φαινόμενα βίας κατά αμάχων στη Γάζα, με στόχο την επαναβεβαίωση της προσήλωσης των ΗΠΑ στις Συμβάσεις της Γενεύης και στη δίωξη εγκλημάτων πολέμου. Οι Γουέλτς και Τζέικομπς είναι οι βασικοί εισηγητές του νομοσχεδίου.

Η τραγωδία της Χιντ Ρατζάμπ και η διεθνής απήχηση

Η Χιντ Ρατζάμπ σκοτώθηκε στη Γάζα στις 29 Ιανουαρίου 2024. Παγιδευμένη μέσα σε αυτοκίνητο ανάμεσα στα πτώματα συγγενών της, που είχαν σκοτωθεί από πυρά ισραηλινών αρμάτων μάχης, κάλεσε το Παλαιστινιακό Ερυθρό Ημισέληνο και παρέμεινε στη γραμμή για περισσότερο από μία ώρα, εκλιπαρώντας για βοήθεια. Το ασθενοφόρο που στάλθηκε να τη διασώσει, ακολουθώντας διαδρομή εγκεκριμένη από τις ισραηλινές δυνάμεις, καταστράφηκε αργότερα, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν οι δύο διασώστες.

Η συγκλονιστική ιστορία και η καταγεγραμμένη φωνή της Χιντ αποτέλεσαν τη βάση για την ταινία της Καουτέρ Μπεν Χανιά, η οποία έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Βενετίας το 2023 και φέτος είναι υποψήφια στα 98α Βραβεία Όσκαρ, εκπροσωπώντας την Τυνησία στην κατηγορία καλύτερης διεθνούς ταινίας.

«Η πεντάχρονη Χιντ θα έπρεπε να είναι ζωντανή σήμερα. Ήταν ένα όμορφο και γενναίο κορίτσι με όλη τη ζωή μπροστά της», δήλωσε η Τζέικομπς. «Σοκαρίστηκα διαβάζοντας ότι οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις πυροβόλησαν πάνω από 300 φορές εναντίον αυτής και της οικογένειάς της ενώ προσπαθούσαν να ξεφύγουν από τη Γάζα. Κανένα παιδί δεν πρέπει να βιώνει τέτοιο τρόμο, ούτε οικογένεια τέτοια απώλεια. Είμαι περήφανη που συνεργάζομαι με τον γερουσιαστή Γουέλτς για δικαιοσύνη στη δολοφονία της Χιντ Ρατζάμπ και όλων των αμάχων στη Γάζα.»

Έρευνες και μαρτυρίες για τις συνθήκες του θανάτου

Παρότι οι ισραηλινές δυνάμεις υποστήριξαν πως δεν υπήρχαν στρατεύματα κοντά στο όχημα της Ρατζάμπ, η ανεξάρτητη ερευνητική ομάδα Forensic Architecture, με έδρα το Λονδίνο, διεξήγαγε ανάλυση δορυφορικών εικόνων και οπτικών αποδεικτικών στοιχείων. Κατέληξε ότι υπήρχαν αρκετά ισραηλινά άρματα μάχης στην περιοχή και ένα εξ αυτών πιθανότατα εκτόξευσε 335 βολές στο αυτοκίνητο όπου βρίσκονταν η Χιντ και η οικογένειά της. Επιπλέον, η ίδια έρευνα κατέδειξε ότι ισραηλινό άρμα μάχης επιτέθηκε πιθανότατα και στο ασθενοφόρο που πήγε να τους διασώσει.

Ο γερουσιαστής Γουέλτς ανέφερε: «Η Χιντ Ρατζάμπ, η οικογένειά της και οι διασώστες που προσπάθησαν να τους σώσουν θα έπρεπε να είναι ζωντανοί σήμερα. Δεν πρόκειται για “ομίχλη πολέμου” — δεν υπήρχε λόγος οι ισραηλινές δυνάμεις να θεωρήσουν απειλή ανθρώπους που προσπαθούσαν να ξεφύγουν από τις μάχες στη Γάζα. Απαιτούμε απαντήσεις και λογοδοσία για τους θανάτους αυτούς.»

Νομοθετικές πρωτοβουλίες για λογοδοσία και δικαιοσύνη

Η υπόθεση της Χιντ έχει αναδειχθεί σε σύμβολο για τις δεκάδες χιλιάδες παιδιά που έχουν σκοτωθεί στη Γάζα από τις 7 Οκτωβρίου 2023, όταν οι επιθέσεις υπό την καθοδήγηση της Χαμάς στο Ισραήλ προκάλεσαν τον θάνατο 1.200 ανθρώπων και την ομηρία 251 ατόμων, οδηγώντας σε σφοδρά αντίποινα του ισραηλινού στρατού.

Το Νομοσχέδιο Δικαιοσύνη για τη Χιντ Ρατζάμπ προβλέπει παρουσίαση συμπερασμάτων του Κογκρέσου για την επίθεση, καταγραφή ευρύτερων μοτίβων βίας κατά αμάχων στη Γάζα καθώς κι έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ σχετικά με όλες τις αμερικανικές και ισραηλινές προσπάθειες διερεύνησης κι απόδοσης ευθυνών σε πρόσωπα που συνδέονται με τις επιθέσεις.

Επιπλέον, απαιτεί συμμόρφωση με τις αμερικανικές απαγορεύσεις παροχής βοήθειας σε ξένες μονάδες ασφαλείας — όπως οι ισραηλινές — όταν υπάρχουν αξιόπιστες ενδείξεις σοβαρών παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το νομοσχέδιο επιβάλλει επίσης στον υπουργό Εξωτερικών και τον γενικό εισαγγελέα των ΗΠΑ πιστοποιήσεις ότι η κυβέρνηση συμμορφώνεται με τους αμερικανικούς νόμους περί εγκλημάτων πολέμου, δεσμευόμενη να ερευνήσει αλλά και — όπου χρειάζεται — να ασκήσει διώξεις κατά υπευθύνων για την επίθεση στη Χιντ, την οικογένειά της και τους διασώστες.

«Σήμερα τιμούμε τη ζωή της Χιντ Ρατζάμπ, ενός από τα δεκάδες χιλιάδες Παλαιστίνια παιδιά που σκοτώθηκαν αδιακρίτως από τις Ισραηλινές Δυνάμεις στη Γάζα», δήλωσε η Τζαγιαπάλ. «Αυτό το νομοθέτημα απαιτεί ουσιαστικά διερεύνηση του θανάτου της ώστε να ξεκινήσει επιτέλους η λογοδοσία για τα αμέτρητα εγκλήματα πολέμου στα οποία οι ΗΠΑ έχουν υπάρξει συνένοχες εντός Γάζας.»

Η νέα επιλογή λανσάρεται παρότι βρίσκεται σε εξέλιξη συλλογική αγωγή στην Καλιφόρνια κατά της πολιτικής αυτής, με οδηγούς της Uber να υποστηρίζουν ότι πρόκειται για διάκριση εις βάρος των ανδρών. Αντίστοιχα, η ανταγωνιστική εταιρεία Lyft αντιμετωπίζει αγωγή για διάκριση λόγω φύλου σχετικά με παρόμοια λειτουργία που εισήγαγε πανεθνικά το 2024.

Σύμφωνα με ανάρτηση της Uber σε εταιρικό blog, οι γυναίκες επιβάτες μπορούν πλέον να ζητήσουν γυναίκα οδηγό μέσω της επιλογής «γυναίκες οδηγοί» στην εφαρμογή. Αν η αναμονή για γυναίκα οδηγό είναι μεγάλη, μπορούν να επιλέξουν άλλη διαδρομή ή να προγραμματίσουν εκ των προτέρων ένα τέτοιο ταξίδι. Επιπλέον, δίνεται η δυνατότητα στις γυναίκες χρήστριες να ορίσουν προτίμηση για γυναίκα οδηγό στις ρυθμίσεις της εφαρμογής, αυξάνοντας έτσι τις πιθανότητες αντιστοίχισης — χωρίς όμως απόλυτη εγγύηση.

Η Uber επεκτείνει τη δυνατότητα και σε εφήβους χρήστες που διατηρούν ειδικούς λογαριασμούς, ώστε να μπορούν κι αυτοί να ζητούν γυναίκα οδηγό. Από την πλευρά τους, οι γυναίκες οδηγοί έχουν τη δυνατότητα να ενεργοποιούν ή να απενεργοποιούν οποιαδήποτε στιγμή την προτίμηση για διαδρομές αποκλειστικά με γυναίκες επιβάτισσες.

Δικαστικές προσφυγές και αντιδράσεις

Η έδρα της Uber βρίσκεται στο Σαν Φρανσίσκο, ενώ περίπου το 20% των οδηγών της στις ΗΠΑ είναι γυναίκες — ποσοστό που ποικίλλει ανάλογα με την πόλη.

Δύο οδηγοί της Uber στην Καλιφόρνια υπέβαλαν συλλογική αγωγή τον Νοέμβριο, επικαλούμενοι το νόμο Unruh που απαγορεύει τις διακρίσεις λόγω φύλου από επιχειρήσεις. Υποστηρίζουν πως η λειτουργία δίνει στις μειοψηφούσες γυναίκες οδηγούς πρόσβαση σε ολόκληρη τη δεξαμενή επιβατών, ενώ αφήνει τους άνδρες οδηγούς να ανταγωνίζονται για μικρότερο αριθμό πελατών.

Η αγωγή ισχυρίζεται επίσης ότι η πολιτική της Uber «ενισχύει το στερεότυπο ότι οι άνδρες είναι πιο επικίνδυνοι από τις γυναίκες». Η εταιρεία ζήτησε διαιτησία επικαλούμενη συμφωνία που είχαν υπογράψει οι ενάγοντες κατά την ένταξή τους στην πλατφόρμα και αρνείται ότι παραβιάζει τον νόμο Unruh, υποστηρίζοντας πως «εξυπηρετεί σημαντικό δημόσιο συμφέρον ενίσχυσης της ασφάλειας».

«Η λειτουργία αυτή αποτελεί μια λογική απάντηση σε πάγιο αίτημα τόσο των γυναικών οδηγών όσο και των επιβατών, που δήλωσαν πως θα αισθάνονταν πιο άνετα και ασφαλείς αν μπορούσαν να επιλέξουν διαδρομή με άλλη γυναίκα», ανέφερε η Uber σε δικαστικό έγγραφο.

Παρόμοια αγωγή έχει κατατεθεί και κατά της Lyft από δύο οδηγούς σχετικά με τη λειτουργία «women+connect», η οποία επιτρέπει σε γυναίκες και μη δυαδικούς χρήστες να συνδυάζονται με οδηγούς αντίστοιχης ταυτότητας φύλου.

Ιστορικό και διεθνής επέκταση

Η Uber ξεκίνησε πιλοτικά τη λειτουργία γυναικείας προτίμησης το καλοκαίρι του 2023 στο Σαν Φρανσίσκο, το Λος Άντζελες και το Ντιτρόιτ, επεκτείνοντάς την αργότερα σε 26 πόλεις των ΗΠΑ τον Νοέμβριο. Η πρώτη εφαρμογή έγινε στη Σαουδική Αραβία το 2019, μετά τον ιστορικό νόμο που επέτρεψε στις γυναίκες να οδηγούν στη χώρα.

Πλέον, παρόμοιες επιλογές διατίθενται σε 40 ακόμη χώρες, συμπεριλαμβανομένων του Καναδά και του Μεξικού.

Η νομική ομάδα της Swift υποστήριξε ότι ο τρόπος που η Cathay Home χρησιμοποιεί τη λέξη “Swift” στο branding της μοιάζει έντονα με την χαρακτηριστική υπογραφή της τραγουδίστριας, η οποία αποτελεί ήδη κατοχυρωμένο εμπορικό σήμα.

Η Cathay Home, που ιδρύθηκε στη Νέα Υόρκη, αναφέρει στην ιστοσελίδα της πως διαθέτει τα προϊόντα της μέσω μεγάλων αλυσίδων λιανικής και είχε καταθέσει αίτηση για το εμπορικό σήμα “Swift Home” για τα είδη κλινοστρωμνής.

Το BBC επικοινώνησε με την Cathay Home και τις ομάδες που εκπροσωπούν τη Swift για κάποιο σχόλιο σχετικά με το θέμα.

Η Swift, μέσω της εταιρείας διαχείρισης δικαιωμάτων TAS Rights Management LLC, άσκησε ένσταση κατά της αίτησης της Cathay Home σε έγγραφο που κατατέθηκε στην Υπηρεσία Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας και Εμπορικών Σημάτων των ΗΠΑ την Τετάρτη.

Νομικά επιχειρήματα και προστασία εμπορικών σημάτων

Σύμφωνα με την ένσταση, το σήμα “Swift Home” δημιουργεί μια “ψευδή σύνδεση” με τη γνωστή τραγουδίστρια, που θα μπορούσε να οδηγήσει τους πελάτες της Cathay Home να πιστέψουν ότι η Swift έχει εγκρίνει ή συνεργαστεί με τα προϊόντα τους.

Η νομική ομάδα της Swift τόνισε πως η εταιρεία επιδιώκει να εκμεταλλευτεί την “καλή φήμη και αναγνωρισιμότητα” του ονόματος της τραγουδίστριας για όφελος του δικού της brand.

Στα σχετικά έγγραφα αναφέρεται ότι η Swift διαθέτει ομοσπονδιακά εμπορικά σήματα που προστατεύουν τόσο το όνομά της όσο και την υπογραφή της σε προϊόντα όπως είδη κλινοστρωμνής, ρούχα και αντικείμενα που σχετίζονται με τη μουσική της.

Μέχρι σήμερα, η Swift έχει καταθέσει περισσότερα από 300 εμπορικά σήματα στις ΗΠΑ και άλλες χώρες, διασφαλίζοντας το όνομά της, τα αρχικά, τίτλους άλμπουμ και ορισμένους στίχους τραγουδιών.

Η παράσταση διάρκειας 14 λεπτών περιλάμβανε εμφανίσεις-έκπληξη από τη Lady Gaga και τον Ricky Martin, καθώς και συμμετοχές διάσημων όπως ο Pedro Pascal, η Cardi B, η Karol G και η Jessica Alba, που χόρευαν στη βεράντα της χαρακτηριστικής “casita” του Bad Bunny—μια σκηνή εμπνευσμένη από παραδοσιακό σπίτι του Πουέρτο Ρίκο.

Ο 31χρονος, που αναδείχθηκε ως ο πιο πολυακουσμένος καλλιτέχνης παγκοσμίως το 2025 σύμφωνα με το Spotify, έγραψε ιστορία σε μια διοργάνωση που αποτελεί το πιο δημοφιλές τηλεοπτικό γεγονός στις ΗΠΑ. Παρά το γεγονός ότι επέλεξε να πει μία φράση στα αγγλικά—”God bless America”—πριν απαριθμήσει χώρες της Κεντρικής, Νότιας και Βόρειας Αμερικής με τους χορευτές να κρατούν τις σημαίες τους, η εμφάνισή του ήταν μια γιορτή της λατινικής κουλτούρας.

Στο φόντο, ένα τεράστιο μήνυμα έγραφε “The only thing more powerful than hate is love“, ενώ στο τέλος κρατούσε μια μπάλα αμερικανικού ποδοσφαίρου με το σύνθημα “Together, We Are America”.

Αντιδράσεις και πολιτικές αιχμές

Ο Bad Bunny, κατά κόσμον Benito Antonio Martinez Ocasio, απέφυγε να κάνει ευθείες πολιτικές δηλώσεις κατά της τρέχουσας αμερικανικής κυβέρνησης στη σκηνή. Ωστόσο, ο πρώην πρόεδρος Donald Trump, που δεν παρευρέθηκε στο φετινό Super Bowl, χαρακτήρισε την εμφάνιση “απολύτως απαίσια” και “μία από τις χειρότερες όλων των εποχών” στην πλατφόρμα του Truth Social.

Ο Trump συνέχισε λέγοντας πως ήταν “προσβολή για το μεγαλείο της Αμερικής” και ότι “κανείς δεν καταλαβαίνει λέξη από όσα λέει αυτός ο τύπος”. Και άλλοι συντηρητικοί στις ΗΠΑ έσπευσαν να επικρίνουν τη συναυλία, ενώ παράλληλα διοργανώθηκε εναλλακτικό σόου ημιχρόνου από την Turning Point USA με επικεφαλής τον Kid Rock.

Ωστόσο, ο Harrison Fields, πρώην αναπληρωτής γραμματέας Τύπου του Λευκού Οίκου, αντέκρουσε τις κατηγορίες περί “αντιαμερικανικής” εμφάνισης γράφοντας: “Τελευταία φορά που κοίταξα, η γιαγιά μου από το Πουέρτο Ρίκο ήταν πλήρης Αμερικανίδα πολίτης. Και ψήφισε Trump”.

Το Πουέρτο Ρίκο στο επίκεντρο της παράστασης

Η εμφάνιση του Bad Bunny στη Σάντα Κλάρα της Καλιφόρνια ήταν η πρώτη του στις ΗΠΑ (εκτός Πουέρτο Ρίκο) μετά την κυκλοφορία του βραβευμένου με Grammy άλμπουμ “Debí Tirar Más Fotos”. Το Πουέρτο Ρίκο βρισκόταν στην καρδιά κάθε στιγμής—από την αρχική σκηνή σε χωράφι ζαχαροκάλαμου μέχρι τα σκηνικά που αναπαριστούσαν ήχους και εικόνες του νησιού.

Μεταφέροντας το κοινό σε ένα λατινοαμερικανικό τοπίο γεμάτο μπαρ και κομμωτήρια, ο βραβευμένος τραγουδιστής παρουσίασε ένα μείγμα επιτυχιών όπως τα Tití Me Preguntó, MONACO και BAILE INoLVIDABLE.

Η οικογένεια, επίσης, είχε κεντρικό ρόλο: από ένα νεαρό ζευγάρι που παντρεύτηκε ανάμεσα στους χορευτές μέχρι τη συγκινητική στιγμή που ο Bad Bunny παρέδωσε το Grammy του σε ένα μικρό παιδί ενώ ακουγόταν η απονομή του 2026 από μια μικρή τηλεόραση.

Σκαρφαλώνοντας σε πυλώνα ηλεκτροδότησης—σύμβολο των υποδομών που καταστράφηκαν στον τυφώνα Μαρία του 2017—και ραπάροντας ταυτόχρονα, απέδωσε φόρο τιμής στους ανθρώπους που χάθηκαν στη φυσική καταστροφή. Το πουλόβερ με τον αριθμό 64, επίσης, είχε συμβολικό χαρακτήρα.

Aναφορές στην πολιτική σκηνή των ΗΠΑ

Η διοίκηση Trump είχε δεχθεί έντονη κριτική από τους Πορτορικανούς για την ανεπαρκή ομοσπονδιακή βοήθεια μετά τον τυφώνα Μαρία. Παρ’ όλα αυτά, στη σκηνή του Super Bowl δεν υπήρχαν άμεσες αιχμές κατά του πρώην προέδρου—κάτι που προκάλεσε έκπληξη μετά τις πρόσφατες αντι-ICE δηλώσεις του Bad Bunny στα Grammy.

Στην απονομή για το καλύτερο άλμπουμ música urbana είχε ζητήσει “ICE out”, ενώ πέρυσι είχε αποφύγει να περιοδεύσει στις ΗΠΑ επικαλούμενος ανησυχία για τους θαυμαστές του λόγω των ελέγχων από ICE. Όπως είχε δηλώσει τότε στο περιοδικό i-D, υπήρχαν πολλοί λόγοι για αυτή την απόφαση “και κανένας δεν ήταν μίσους”.

Aστέρες επί σκηνής & εντυπωσιακή παραγωγή

Στοιχεία από τη σκηνική παραγωγή της περιοδείας του Bad Bunny—που έχει ταξιδέψει σε Κεντρική και Νότια Αμερική και σύντομα θα βρεθεί σε Αυστραλία, Ιαπωνία και Ευρώπη—ενσωματώθηκαν στην παράσταση της Κυριακής. Η διάσημη “casita”, που έχει γίνει viral στα social media για τους διάσημους καλεσμένους της, φιλοξένησε τους Pedro Pascal, Jessica Alba και Cardi B επί σκηνής.

Παρά κάποια αρχικά τεχνικά προβλήματα στον ήχο, ο Bad Bunny βασίστηκε σε μεγάλες επιτυχίες από το πιο πρόσφατο άλμπουμ του, όπως τα EoO και DtMF για να ξεσηκώσει το κοινό.

Η Lady Gaga, επίσης, έδωσε μια λάτιν εκδοχή της επιτυχίας της Die With A Smile σε συνεργασία με τον Bruno Mars. Ο Ricky Martin τραγούδησε το Lo Que Le Pasó A Hawaii προειδοποιώντας τους Πορτορικανούς να μην επιτρέψουν να σβήσει η κουλτούρα τους.

Ο Bad Bunny ολοκλήρωσε την παράσταση φωνάζοντας “God Bless America” και αναφέροντας πολλές χώρες και εδάφη—με τις σημαίες των ΗΠΑ και Πουέρτο Ρίκο δίπλα-δίπλα πίσω του. Το φετινό σόου ανέδειξε τη λάτιν κουλτούρα στη μεγαλύτερη αθλητική σκηνή παγκοσμίως.

Η Κίνα καταδίκασε με ιδιαίτερη αυστηρότητα την στρατιωτική επέμβαση της Ουάσινγκτον και τις «ενέργειες κατά του προέδρου άλλης χώρας». Σύμφωνα με το Υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας, «η ηγεμονική συμπεριφορά των ΗΠΑ παραβιάζει σοβαρά το διεθνές δίκαιο, υπονομεύει την κυριαρχία της Βενεζουέλας και απειλεί την ειρήνη και την ασφάλεια στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική». Το Πεκίνο εξέφρασε «βαθιά ανησυχία» για τη «ριψοκίνδυνη χρήση βίας κατά κυρίαρχου κράτους» και κάλεσε την Ουάσινγκτον να σεβαστεί το διεθνές δίκαιο και τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ, ζητώντας να σταματήσουν οι παραβιάσεις κυριαρχίας και ασφάλειας άλλων χωρών.

Ο Πέτρο, σε εκτενέστερη δήλωσή του, τόνισε ότι η κυβέρνηση της Κολομβίας απορρίπτει κάθε μονομερή στρατιωτική ενέργεια που θέτει σε κίνδυνο τον άμαχο πληθυσμό, επαναλαμβάνοντας τη δέσμευση της χώρας του στις αρχές του ΟΗΕ για σεβασμό κυριαρχίας και εδαφικής ακεραιότητας των κρατών. Η Κολομβία εξέφρασε βαθιά ανησυχία για τις αναφορές εκρήξεων και ασυνήθιστης αεροπορικής δραστηριότητας στη Βενεζουέλα, καθώς και για την κλιμάκωση της έντασης στην περιοχή.

Ο πρόεδρος της Κολομβίας ζήτησε διατήρηση της περιφερειακής ειρήνης και επείγουσα αποκλιμάκωση. «Η Κολομβία επαναλαμβάνει τη θέση της υπέρ της ειρήνης, του διεθνούς δικαίου και της προστασίας της ζωής και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας έναντι κάθε μορφής ένοπλης σύγκρουσης», κατέληξε.

Σκληρές καταδίκες από Λατινική Αμερική και Μεξικό

Το Μεξικό, που διατηρεί καθοριστικό ρόλο στην περιοχή, τάχθηκε επίσης κατά των βομβαρδισμών. Η πρόεδρος Κλαούντια Σάινμπαουμ, επικαλούμενη τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ, καταδίκασε την αμερικανική επέμβαση: «Τα μέλη του Οργανισμού απέχουν από απειλή ή χρήση βίας κατά εδαφικής ακεραιότητας ή πολιτικής ανεξαρτησίας οποιουδήποτε κράτους», τόνισε.

Από την Αργεντινή, ο πρόεδρος Χαβιέρ Μιλέι χαιρέτισε την αμερικανική επίθεση και τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο, γράφοντας λακωνικά: «Η ελευθερία προχωρά. Ζήτω η ελευθερία!». Αντίθετα, ο πρόεδρος της Βραζιλίας, Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, χαρακτήρισε τους βομβαρδισμούς στη Βενεζουέλα και τη σύλληψη του Μαδούρο ως «απαράδεκτους» και σοβαρή προσβολή στην κυριαρχία της χώρας, δημιουργώντας επικίνδυνο προηγούμενο για τη διεθνή κοινότητα.

Ο Λούλα προειδοποίησε ότι τέτοιες επιθέσεις συνιστούν παραβίαση του διεθνούς δικαίου και οδηγούν σε ένα κόσμο όπου επικρατεί το δίκαιο του ισχυρού. Επανέλαβε επίσης την προσφορά διαμεσολάβησης μεταξύ Ουάσινγκτον και Καράκας, ενώ τόνισε πως η επίθεση των ΗΠΑ θυμίζει τις χειρότερες στιγμές ξένης παρέμβασης στη Λατινική Αμερική. Κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να αντιδράσει δυναμικά μέσω του ΟΗΕ.

Ο πρόεδρος της Χιλής, Γκαμπριέλ Μπόριτς, εξέφρασε ανησυχία και καταδίκη εκ μέρους της κυβέρνησής του, καλώντας σε ειρηνική διευθέτηση μέσω διαλόγου και πολυμερών οργανισμών, απορρίπτοντας τη βία ή την ξένη παρέμβαση ως λύση στην κρίση.

Διεθνείς αντιδράσεις: Από καταγγελίες έως ουδετερότητα

Ο πρώην πρόεδρος της Βολιβίας, Evo Morales, καταδίκασε με δριμύτητα τον βομβαρδισμό των ΗΠΑ χαρακτηρίζοντάς τον ως «βάρβαρη ιμπεριαλιστική επίθεση» που παραβιάζει την κυριαρχία της Βενεζουέλας. Παρείχε πλήρη αλληλεγγύη στον λαό της χώρας.

Ο πρόεδρος του Ισημερινού, Ντανιέλ Νομπόα, δήλωσε ικανοποιημένος μετά τη σύλληψη Μαδούρο, διαμηνύοντας πως «όλοι οι εγκληματίες ναρκο-τσαβίστας θα λογοδοτήσουν». Απευθυνόμενος στους ηγέτες της αντιπολίτευσης Μαρία Κορίνα Ματσάδο και Εντμούντο Γκονθάλεζ, ανέφερε πως έχουν σύμμαχο στον Ισημερινό.

Ο πρόεδρος της Kούβας, Mιγκέλ Ντίας-Κανέλ Μπερμούντες, ζήτησε άμεση αντίδραση της διεθνούς κοινότητας κατά αυτού που χαρακτήρισε «εγκληματική επίθεση» των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα. Τόνισε ότι η περιοχή μας ειρήνης δέχεται βάναυση επίθεση και μίλησε για κρατική τρομοκρατία κατά του λαού της Βενεζουέλας.

Ανησυχία σε Ευρώπη – ΕΕ για προστασία πολιτών

Στην Iσπανία, η κυβέρνηση διαβεβαίωσε ότι όλο το προσωπικό της πρεσβείας στο Καράκας είναι ασφαλές, μετά από επικοινωνία του ΥΠΕΞ Χοσέ Μανουέλ Άλμπαρες με τον πρέσβη. Παράλληλα συλλέγονται πληροφορίες για τις εκρήξεις στη βενεζολανική πρωτεύουσα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση κάλεσε σε σεβασμό του διεθνούς δικαίου στη Βενεζουέλα. Η ύπατη εκπρόσωπος για θέματα εξωτερικής πολιτικής, Kaja Kallas, ζήτησε αυτοσυγκράτηση στη χώρα. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, παρακολουθεί με ανησυχία τις εξελίξεις μετά τα στρατιωτικά πλήγματα κι έκανε έκκληση για αποκλιμάκωση μέσω διεθνούς δικαίου. Διαβεβαίωσε ότι η ΕΕ θα συνεχίσει να υποστηρίζει μια ειρηνική, δημοκρατική λύση στη Βενεζουέλα.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εξέφρασε στήριξη στον λαό της Βενεζουέλας υπέρ μιας δημοκρατικής μετάβασης. Τόνισε πως κάθε λύση πρέπει να σέβεται τη διεθνή νομιμότητα και τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ ενώ διαβεβαίωσε ότι παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις ώστε οι Ευρωπαίοι πολίτες στη χώρα να τύχουν υποστήριξης από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Από το Ηνωμένο Βασίλειο, ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ ξεκαθάρισε ότι η χώρα δεν συμμετείχε στις επιθέσεις και θέλει να συνομιλήσει με τον Τραμπ πριν τοποθετηθεί περαιτέρω. Υπογράμμισε ότι όλοι πρέπει να σέβονται το διεθνές δίκαιο.

Bαλκανικές & διεθνείς θέσεις – Ρωσία, Ιράν & άλλοι σύμμαχοι

Ουκρανία: Ο υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα απέφυγε να καταδικάσει ευθέως την επίθεση, αλλά κατηγόρησε το καθεστώς Μαδούρο για συστηματικές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κι εκλογική νοθεία στις εκλογές του Ιουλίου 2024. Η Ουκρανία δεν αναγνωρίζει πλέον τη νομιμότητα Μαδούρο κι εύχεται στον λαό μια ζωή με ασφάλεια κι αξιοπρέπεια.

Ρωσία: Μέσω Υπουργείου Εξωτερικών καταδίκασε σκληρά την αμερικανική επίθεση. Η πρεσβεία στη Βενεζουέλα ανακοίνωσε πως δεν υπήρξαν ζημιές στις εγκαταστάσεις ενώ διατηρεί στενή επαφή με τις βενεζολανικές αρχές. Δύο Ρώσοι γερουσιαστές απαίτησαν άμεση αντίδραση από τη διεθνή κοινότητα ενώ ο πρόεδρος Πούτιν συγκάλεσε κλειστή σύσκεψη στο Κρεμλίνο για τα γεγονότα.

Bιελορωσία: Συμμάχησε με τη Ρωσία στην καταδίκη των ΗΠΑ χαρακτηρίζοντας τα γεγονότα απειλή ειρήνης και ασφάλειας παγκοσμίως. Η εκπρόσωπος Τύπου ανέφερε πως ο πρόεδρος Λουκασένκο θεωρεί ότι οι εξελίξεις μπορεί να μετατραπούν σε νέο «Βιετνάμ» για την Ουάσινγκτον.

Iράν: Καταδίκασε επίσης τα αμερικανικά πλήγματα χαρακτηρίζοντάς τα κατάφωρη παραβίαση εθνικής κυριαρχίας κι εδαφικής ακεραιότητας της Βενεζουέλας. Ζήτησε άμεση συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ ώστε να λογοδοτήσουν οι υπεύθυνοι.

Iταλία: Προσφέρει στους Ιταλούς πολίτες στη Βενεζουέλα υποστήριξη μέσω διπλωματικών αποστολών κι έχει ζητήσει να παραμείνουν στα σπίτια τους μέχρι νεωτέρας λόγω αυξημένης επικινδυνότητας στην περιοχή όπου ζουν περίπου 160.000 άτομα ιταλικής καταγωγής.

Nότια Αφρική: Ζήτησε από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ να συνεδριάσει επειγόντως ώστε να αντιμετωπιστεί η κατάσταση με βάση τον σκοπό διατήρησης παγκόσμιας ειρήνης κι ασφάλειας.

Με πληροφορίες από El País

Είναι η ΔΕΠΥ σε «έξαρση» ή είμαστε καλύτερα ενημερωμένοι;

Μελέτη που μόλις δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό Nature, στις ΗΠΑ, πάνω από 11% των παιδιών έχουν λάβει κάποια στιγμή τέτοια διάγνωση – πολύ περισσότερα από τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Παρόμοια εικόνα υπάρχει και στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου, όπου οι διαγνώσεις και οι συνταγές φαρμάκων για ΔΕΠΥ αυξήθηκαν εντυπωσιακά την περίοδο 2000–2018. Τα κυριότερα σημεία της εξετάζουν και μας παραθέτουν η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής του ΕΚΠΑ και Παθολόγος Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου.

Τι είναι η ΔΕΠΥ στα παιδιά

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του ΚΕΔΑΣΥ (Κέντρο Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης), η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής – υπερκινητικότητα, γνωστή και ως υπερκινητικό σύνδρομο, είναι η συνηθέστερη νευροσυμπεριφορική διαταραχή της παιδικής ηλικίας. Τα παιδιά εμφανίζουν υπερκινητικές, απρόσεκτες και παρορμητικές συμπεριφορές οι οποίες δεν συνάδουν με την αναπτυξιακή τους ηλικία.

Τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ αρχίζουν συνήθως κατά την πρώιμη παιδική ηλικία και μειώνονται καθώς φτάνουμε στην εφηβεία. Τα παιδιά με ΔΕΠΥ εμφανίζουν μειωμένη προσοχή, υπερκινητικότητα και παρορμητική συμπεριφορά, η οποία είναι πιο έντονη σε παιδιά μικρότερης ηλικίας, δυσκολία στη συγκέντρωση και στην προσοχή, δυσκολία στον έλεγχο παρορμήσεων. Αυτά τα παιδιά παρουσιάζουν επίσης μεγαλύτερη δυσκολία με τη συμμόρφωση, εμφανίζουν ανάρμοστη συμπεριφορά, είναι πιο επιθετικά και βρίσκονται σε κίνδυνο για την ανάπτυξη διαταραχών όπως η αντιθετική προκλητική διαταραχή και η διαταραχή συμπεριφοράς.

Από το 5 στο 11%: Πώς φτάνουμε εκεί;

Όταν ερευνητές εξετάζουν τυχαία δείγματα πληθυσμού με αυστηρά εργαλεία αξιολόγησης, βρίσκουν ότι η πραγματική συχνότητα των συμπτωμάτων παραμένει σχετικά σταθερή: περίπου 5% των παιδιών και 2–3% των ενηλίκων. Αυτό που έχει διαφοροποιηθεί είναι η καλύτερη ενημέρωση, η ευαισθητοποίηση και κυρίως η αλλαγή του ορισμού, αφού σύμφωνα με το διαγνωστικό εγχειρίδιο DSM, μειώθηκαν τα προαπαιτούμενα κριτήρια για τη διάγνωση.

Ένα παιδί ή ένας ενήλικας μπορεί να έχει ταυτόχρονα άγχος, κατάθλιψη ή αυτισμό και ΔΕΠΥ – κάτι που στο παρελθόν συχνά χανόταν πίσω από την «κυρία» διάγνωση. Αυτή η πιο ρεαλιστική εικόνα της ψυχικής υγείας αυξάνει φυσικά και τους συνολικούς αριθμούς.

Σημαντικό ρόλο έχει παίξει και το φύλο. Για πολλά χρόνια η ΔΕΠΥ θεωρούνταν «αγορίστικη» υπόθεση, συνδεδεμένη με το κλασικό στερεότυπο του υπερκινητικού μαθητή που δεν κάθεται λεπτό στην καρέκλα του. Στην πράξη, όμως, πολλά κορίτσια και γυναίκες παρουσιάζουν κυρίως διάσπαση προσοχής: ονειροπολούν, χάνουν αντικείμενα, καθυστερούν, δυσκολεύονται στην οργάνωση, χωρίς να φαίνονται ιδιαίτερα «ζωηρές». Έτσι, μεγάλωσαν με την ταμπέλα της «αφηρημένης» ή «απαράδεκτα ανοργάνωτης», χωρίς ποτέ να φτάσουν σε αξιολόγηση. Καθώς αυτή η γνώση διαδίδεται, βλέπουμε ραγδαία άνοδο διαγνώσεων σε γυναίκες και κορίτσια – συχνά μάλιστα αφού πρώτα διαγνωστεί ένα παιδί στην οικογένεια και ο γονιός αναγνωρίσει τον εαυτό του στην περιγραφή.

Επιπρόσθετα, βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα που περιγράφουν εμπειρίες ανθρώπων με ΔΕΠΥ κάνουν πολλούς να φτάνουν στην αυτοδιάγνωση. Για αρκετούς, αυτό είναι σωτήριο: κατανοούν επιτέλους γιατί δυσκολεύτηκαν στο σχολείο ή στην εργασία και αναζητούν βοήθεια. Σε ανάλυση στο Ηνωμένο Βασίλειο σχεδόν οκτώ εκατομμυρίων ανθρώπων, οι ερευνητές βρήκαν ότι μέχρι το 2018 η ΔΕΠΥ είχε καταγραφεί σε περίπου 2,5% των αγοριών και 0,7% των κοριτσιών, ενώ στους ενήλικες τα ποσοστά, αν και χαμηλότερα, αυξάνονταν με γοργούς ρυθμούς. Οι νέες διαγνώσεις σε άνδρες 18–29 ετών ήταν περίπου 20 φορές περισσότερες από ό,τι στις αρχές της δεκαετίας του 2000, και οι συνταγές φαρμάκων σχεδόν 50 φορές περισσότερες.

Η νέα οπτική για τη ΔΕΠΥ

Στην ίδια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nature, εμφανίζεται και το κίνημα της νευροδιαφορετικότητας, που προτείνει να δούμε τη ΔΕΠΥ όχι μόνο ως «διαταραχή» που πρέπει να διορθωθεί, αλλά ως έναν διαφορετικό τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου. Πολλοί άνθρωποι με ΔΕΠΥ μιλούν για δημιουργικότητα, ενέργεια, ικανότητα υπερ-εστίασης σε ό,τι αγαπούν – ιδιότητες που σε ένα κατάλληλο περιβάλλον μπορούν να γίνουν πραγματικό πλεονέκτημα.

Για πολλούς, η ΔΕΠΥ συνδέεται με σοβαρές δυσκολίες: σχολική αποτυχία, ατυχήματα, προβλήματα στις σχέσεις, αυξημένο κίνδυνο χρήσης ουσιών. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά, μειώνοντας την υπερκινητικότητα και βελτιώνοντας την προσοχή και τον αυτοέλεγχο. Οι μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι, τουλάχιστον σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η ΔΕΠΥ μάλλον παραμένει λιγότερο διαγνωσμένη απ’ όσο θα περίμενε κανείς με βάση τη συχνότητα των συμπτωμάτων στον γενικό πληθυσμό – όχι το αντίθετο.

Συνεπώς, η ΔΕΠΥ είναι μια πραγματική, βιολογικά θεμελιωμένη κατάσταση που μπορεί να προκαλεί σοβαρή δυσλειτουργία. Ταυτόχρονα, όμως, ο βαθμός δυσκολίας εξαρτάται έντονα από τα συμφραζόμενα: από το αν το σχολείο, η οικογένεια, ο εργασιακός χώρος αφήνουν περιθώριο για κίνηση, για ευελιξία, για διαφορετικούς τρόπους μάθησης και εργασίας. Η αύξηση των διαγνώσεων της ΔΕΠΥ δεν είναι μόνο στατιστικό φαινόμενο. Είναι ένδειξη ότι οι άνθρωποι αρχίζουν να βρίσκουν όνομα για τις δυσκολίες τους – αλλά και ευκαιρία για μια ευρύτερη συζήτηση: για την εκπαίδευση, την ανισότητα, την ψυχική υγεία, για τον τρόπο που ορίζουμε τη «φυσιολογική» συμπεριφορά.