Οι ειδικοί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα», η Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος) και ο Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας), εξηγούν πώς οι επιλογές του τρόπου ζωής μας επηρεάζουν άμεσα τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.

Τι ακριβώς είναι αυτός ο καρκίνος;

Όταν μιλάμε για καρκίνο κεφαλής και τραχήλου, αναφερόμαστε σε μια ομάδα όγκων που αναπτύσσονται σε σημεία όπως:

· Το στόμα και η γλώσσα.

· Ο φάρυγγας και ο ρινοφάρυγγας.

· Ο λάρυγγας.

Αν και πολλοί θεωρούν ότι αυτές οι παθήσεις αφορούν μόνο μεγαλύτερες ηλικίες, τα δεδομένα δείχνουν ότι η κατάσταση αλλάζει, με όλο και περισσότερους νέους ανθρώπους να βρίσκονται αντιμέτωποι με τη νόσο.

HPV: Ο παράγοντας που αλλάζει τα δεδομένα για τους νέους

Παραδοσιακά, το κάπνισμα και το αλκοόλ θεωρούνταν οι βασικοί υπεύθυνοι. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια έχει έρθει στο προσκήνιο ένας άλλος παίκτης: ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV).

Ο ιός HPV, που μεταδίδεται κυρίως μέσω της σεξουαλικής επαφής, ευθύνεται πλέον για ένα μεγάλο ποσοστό καρκίνων του στοματοφάρυγγα. Το «παράδοξο» εδώ είναι ότι αυτοί οι καρκίνοι εμφανίζονται συχνά σε άτομα νεαρής ηλικίας που μπορεί να μην έχουν καπνίσει ποτέ. Το θετικό; Αυτές οι περιπτώσεις συνήθως ανταποκρίνονται καλύτερα στη θεραπεία και έχουν πιο αισιόδοξη πρόγνωση.

Τα σημάδια που «φωνάζουν» (και δεν πρέπει να αγνοήσεις)

Ο καρκίνος στην περιοχή αυτή είναι συχνά «ύπουλος» γιατί τα συμπτώματά του θυμίζουν ένα απλό κρύωμα ή μια ενόχληση που θα περάσει. Αν όμως κάτι από τα παρακάτω επιμένει για πάνω από 2-3 εβδομάδες, μια επίσκεψη στον γιατρό είναι απαραίτητη:

· Πονόλαιμος που δεν φεύγει.

· Βραχνάδα στη φωνή.

· Πληγές στο στόμα ή τη γλώσσα που δεν κλείνουν.

· Δυσκολία ή πόνος όταν καταπίνεις.

· Κάποιο εξόγκωμα (πρήξιμο) στον λαιμό.

Η επιστήμη στη μάχη: Από τη βιοψία στην ανοσοθεραπεία

Η σύγχρονη ιατρική δεν μένει πια μόνο στην κλινική εξέταση. Με τη βοήθεια ενδοσκοπήσεων και εξελιγμένων απεικονίσεων (αξονική/μαγνητική), οι γιατροί μπορούν να εντοπίσουν το πρόβλημα με ακρίβεια. Η μοριακή ταυτοποίηση του όγκου επιτρέπει πλέον στους ειδικούς να γνωρίζουν αν ο καρκίνος σχετίζεται με τον HPV, προσφέροντας μια απόλυτα εξατομικευμένη προσέγγιση.

Πέρα από το χειρουργείο και τις κλασικές θεραπείες, η ανοσοθεραπεία έχει φέρει επανάσταση. Πρόκειται για φάρμακα που «εκπαιδεύουν» το ίδιο το ανοσοποιητικό μας σύστημα να αναγνωρίζει και να καταστρέφει τα καρκινικά κύτταρα, προσφέροντας καλύτερη ποιότητα ζωής και ελπίδα ακόμα και σε πιο δύσκολες περιπτώσεις.

Πώς μπορείς να προστατευτείς σήμερα;

Η πρόληψη δεν είναι «βαρετή», είναι η δύναμή σου. Τρεις κινήσεις κάνουν τη διαφορά:

Εμβολιασμός κατά του HPV: Είναι η πιο αποτελεσματική ασπίδα προστασίας που έχουμε στα χέρια μας για να μειώσουμε τα κρούσματα στο μέλλον.

Stop στο κάπνισμα: Το τσιγάρο παραμένει ο νούμερο ένα εχθρός για τον λάρυγγα και το στόμα.

Μέτρο στο αλκοόλ: Η συνδυαστική δράση αλκοόλ και καπνού είναι «εκρηκτική» για τα κύτταρά μας.

Η πρόληψη είναι η δική σου υπερδύναμη

Η υγεία δεν είναι κάτι που συμβαίνει τυχαία, αλλά το αποτέλεσμα των καθημερινών μας επιλογών. Τρεις κινήσεις αρκούν για να αλλάξεις τα δεδομένα:

· Εμβολιασμός κατά του HPV: Είναι η πιο σύγχρονη και αποτελεσματική ασπίδα που διαθέτουμε για να «σβήσουμε» την απειλή ορισμένων καρκίνων από τον χάρτη των επόμενων γενεών.

· Πες «όχι» στο κάπνισμα: Ο λάρυγγας και το στόμα σου θα σε ευχαριστούν για κάθε μέρα χωρίς καπνό.

· Μέτρο στο αλκοόλ: Η αποφυγή των καταχρήσεων είναι ο πιο απλός τρόπος να προστατέψεις τα κύτταρά σου από τη φθορά.

Στην εποχή της πληροφορίας, η άγνοια δεν είναι πια δικαιολογία. Με την επιστήμη να κάνει άλματα στην ανοσοθεραπεία και την έγκαιρη διάγνωση να καθιστά τη νόσο ιάσιμη, το μόνο που μένει είναι να προσέχουμε τον εαυτό μας με την ίδια συνέπεια που φροντίζουμε καθετί πολύτιμο στη ζωή μας. Η γνώση είναι δύναμη, αλλά η πρόληψη είναι η πραγματική λύση.

Τα σημαντικότερα σημεία της μελέτης, που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Journal of the National Cancer Institute, παραθέτουν η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ) και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος).

Μια νίκη της επιστήμης σε αριθμούς

Οι ερευνητές επεξεργάστηκαν στοιχεία από τη Βάση Δεδομένων Στατιστικών Καρκίνου των ΗΠΑ, συγκρίνοντας δύο κομβικές χρονικές περιόδους: την εποχή προ του εμβολίου (2000-2005) και την περίοδο 2016-2021, όταν ο εμβολιασμός κατά του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) είχε πλέον εδραιωθεί.

Η ανάλυση, που κάλυψε 47 Πολιτείες, έδειξε ότι στις γυναίκες ηλικίας 20 έως 31 ετών η εμφάνιση της νόσου μειώθηκε συνολικά κατά 27%. Σε εθνικό επίπεδο, η συχνότητα υποχώρησε από τα 5,1 στα 3,7 περιστατικά ανά 100.000 γυναίκες. Πρόκειται για μια σημαντική πρόοδο, η οποία όμως «κρύβει» έντονες ανισότητες στον χάρτη.

Η γεωγραφία της πρόληψης: Πρωταθλητές και ουραγοί

Η μελέτη αποκαλύπτει ότι η τύχη μιας γυναίκας απέναντι στον καρκίνο μπορεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τόπο κατοικίας της.

· Η θετική πλευρά: Σε περιοχές, όπως η Περιφέρεια της Κολούμπια, το Ρόουντ Άιλαντ, το Μίσιγκαν και η Χαβάη, η πτώση των περιστατικών ξεπέρασε το εντυπωσιακό 50%. Άλλες 28 Πολιτείες κατέγραψαν επίσης σημαντικές μειώσεις (15% έως 50%).

· Η ανησυχητική πλευρά: Σε 10 Πολιτείες, η υποχώρηση ήταν μικρότερη από 15%. Το πιο δυσάρεστο εύρημα αφορά πέντε Πολιτείες —το Βερμόντ, τη Δυτική Βιρτζίνια, το Άινταχο, το Αρκάνσας και την Αλαμπάμα— όπου δεν παρατηρήθηκε καμία ουσιαστική πρόοδο στον περιορισμό της νόσου.

Ο μαθηματικός κανόνας: Περισσότερα εμβόλια, λιγότερος καρκίνος

Το βασικό συμπέρασμα της έρευνας είναι αδιάψευστο: όσο υψηλότερη είναι η εμβολιαστική κάλυψη σε μια περιοχή, τόσο ταχύτερη είναι η μείωση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Οι αναλύσεις απέδειξαν ότι κάθε αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης κατά 10% συνδέεται με μείωση των κρουσμάτων κατά 11,5%.

Με απλά λόγια, οι κοινότητες που επένδυσαν στον έγκαιρο εμβολιασμό των εφήβων τους, θωράκισαν τις γυναίκες τους λίγα χρόνια αργότερα, όταν εκείνες εισήλθαν στην κρίσιμη ηλικιακή ζώνη των 20-30 ετών.

Γιατί υπάρχουν αυτές οι αποκλίσεις;
Οι ανισότητες αυτές δεν οφείλονται στην τύχη, αλλά αντανακλούν βαθύτερα ζητήματα:

Πολιτικές Υγείας: Διαφορετική οργάνωση των προγραμμάτων εμβολιασμού ανά Πολιτεία.

Πρόσβαση: Δυσκολίες στην προσέγγιση υπηρεσιών πρόληψης για συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες.

Κοινωνικοί Παράγοντες: Οικονομικά και εκπαιδευτικά εμπόδια που επηρεάζουν την απόφαση ή τη δυνατότητα για έγκαιρο εμβολιασμό.

Το μήνυμα για το μέλλον

Το εμβόλιο κατά του HPV δεν είναι απλώς ένα προληπτικό μέτρο: είναι ένα πανίσχυρο όπλο που μπορεί να εξαλείψει έναν από τους πιο απειλητικούς καρκίνους για τη γυναίκα. Ωστόσο, για να είναι η προστασία καθολική, απαιτείται δίκαιη εφαρμογή των προγραμμάτων υγείας.

Αν οι ανισότητες στην εμβολιαστική κάλυψη παραμείνουν, το χάσμα στην υγεία των γυναικών θα διευρυνθεί επικίνδυνα όσο τα σημερινά έφηβα κορίτσια μεγαλώνουν. Η θωράκιση κάθε κοριτσιού, ανεξάρτητα από το πού ζει, αποτελεί τη μόνη εγγύηση για ένα μέλλον χωρίς τον φόβο του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.

Ο εμβολιασμός κατά του HPV στην Ελλάδα – Όσα πρέπει να γνωρίζετε

Ο εμβολιασμός κατά του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) αποτελεί το ισχυρότερο όπλο μας για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Ακολουθούν οι απαντήσεις στις πιο συχνές απορίες των γονέων:

Ποια είναι η κατάλληλη ηλικία για τον εμβολιασμό; Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών της Ελλάδας, ο εμβολιασμός συστήνεται σε αγόρια και κορίτσια ηλικίας 9 έως 15 ετών. Η ηλικία αυτή είναι η ιδανική, καθώς ο οργανισμός παράγει την ισχυρότερη ανοσολογική απόκριση και ο εμβολιασμός προηγείται της πιθανής έκθεσης στον ιό.

Καλύπτεται το κόστος του εμβολίου από τα ασφαλιστικά ταμεία; Ναι, το εμβόλιο παρέχεται δωρεάν σε αγόρια και κορίτσια ηλικίας 9 έως 18 ετών. Ειδικά για τις γυναίκες, υπάρχει δυνατότητα δωρεάν εμβολιασμού έως την ηλικία των 26 ετών, εάν ανήκουν σε συγκεκριμένες ομάδες ή δεν έχουν ολοκληρώσει το σχήμα τους νωρίτερα.

Γιατί πρέπει να εμβολιάζονται και τα αγόρια; Ο ιός HPV δεν προκαλεί μόνο καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Σχετίζεται επίσης με καρκίνους του στοματοφάρυγγα, του πρωκτού και των γεννητικών οργάνων, καθώς και με τα γεννητικά κονδυλώματα, τα οποία επηρεάζουν και τα δύο φύλα. Ο εμβολιασμός των αγοριών προστατεύει τους ίδιους και ταυτόχρονα συμβάλλει στο «τείχος ανοσίας» της κοινότητας.

Πόσες δόσεις απαιτούνται;

· Για παιδιά κάτω των 15 ετών, το σχήμα ολοκληρώνεται σε 2 δόσεις (με μεσοδιάστημα 6 μηνών).

· Για άτομα 15 ετών και άνω, απαιτούνται 3 δόσεις για την πλήρη προστασία.

Χρειάζεται να συνεχίσω το Test Παπανικολάου αν έχω εμβολιαστεί; Ναι, οπωσδήποτε. Παρότι το εμβόλιο προστατεύει από τους πιο επικίνδυνους τύπους του ιού, δεν καλύπτει το 100% των στελεχών. Ο τακτικός προληπτικός έλεγχος (Test Παπ ή HPV DNA Test) παραμένει απαραίτητος για όλες τις γυναίκες, ως μια επιπλέον δικλείδα ασφαλείας.

Συμβουλή για την Οικογένεια

Συζητήστε με τον παιδίατρό σας για τον προγραμματισμό του εμβολιασμού. Η πρόληψη, σήμερα, είναι η καλύτερη επένδυση για την υγεία των παιδιών μας, αύριο.

Αυτά τα στοιχεία αναδεικνύει, μεταξύ άλλων, ηδιεθνής καμπάνια “One Less Worry” («Μια Έγνοια Λιγότερη»), στο πλαίσιο της οποίας υλοποιείται η νέα Ελληνική Εκστρατεία Ενημέρωσης για τον HPV, με κεντρικό μήνυμα: «Better safe than sorry!» («Καλύτερα ασφαλής, παρά να μετανιώσεις!») και στόχο την έγκυρη ενημέρωση και την πρόληψη των νοσημάτων που σχετίζονται με τον ιό.

Ο HPV μπορεί να προληφθεί
Ασφαλές και αποτελεσματικό το εμβόλιο

Η ελληνική εκστρατεία ενημέρωσης υλοποιείται από την Ελληνική HPV Εταιρεία, τη International Papillomavirus Society (IPVS), το Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Βιοεπιστημών (ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ) και την Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου.

Οι τέσσερις φορείς ενώνουν τις δυνάμεις τους για να σημάνουν «καμπανάκι» ενημέρωσης, καθώς οι περισσότεροι άνθρωποι που έχουν μολυνθεί δεν το γνωρίζουν. Ο HPV μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα υγείας, από κονδυλώματα έως καρκίνους σε διάφορα όργανα. Το βασικό μήνυμα, όμως, είναι ξεκάθαρο: η μόλυνση από τον HPV μπορεί να προληφθεί.

Το εμβόλιο κατά του HPV είναι ασφαλές και αποτελεσματικό για κορίτσια και αγόρια, προσφέροντας προστασία από καρκίνους και κονδυλώματα. Παράλληλα, ο προληπτικός έλεγχος με HPV DNA testing μπορεί να εντοπίσει έγκαιρα πιθανές αλλοιώσεις, όταν είναι πιο εύκολα αντιμετωπίσιμες.

Στόχος: Η εξάλειψη του καρκίνου τραχήλου μήτρας

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει θέσει ως στόχο την εξάλειψη του καρκίνου τραχήλου της μήτρας ως προβλήματος δημόσιας υγείας. Η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να συμβάλει σε αυτή την παγκόσμια προσπάθεια.

Σήμερα, στη χώρα μας:

Μόνο το 45% των κοριτσιών 9–15 ετών έχει εμβολιαστεί (έναντι στόχου 90% που έχει θέσει ο ΠΟΥ).

Μόλις το 35% των γυναικών άνω των 30 ετών έχει υποβληθεί σε HPV DNA testing (έναντι στόχου 70%).

Η νέα εκστρατεία στοχεύει στην επίτευξη αυτών των ποσοστών, ώστε κάθε άτομο να έχει «μια έγνοια λιγότερη» για τον HPV.

Δράσεις και ενημέρωση

Η εκστρατεία περιλαμβάνει δράσεις που θα υλοποιηθούν πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το 38ο Παγκόσμιο Συνέδριο της IPVS στην Αθήνα (22–25 Οκτωβρίου 2026), με στόχο το μήνυμα να φτάσει σε όλους: παιδιά, γονείς, νέους ενήλικες και επαγγελματίες υγείας.

«Η πρόληψη είναι δύναμη. Η ενημέρωση είναι δύναμη. Η προστασία είναι δύναμη», υπογραμμίζουν οι διοργανωτές, καλώντας το κοινό:

«Μαζί μπορούμε να έχουμε μια έγνοια λιγότερη.
Εμβολιαστείτε και εξεταστείτε.
Προστατεύστε τον εαυτό σας και τους αγαπημένους σας».

Περισσότερες πληροφορίες εδώ

Quiz για τον HPV από την Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου:

Ξενόγλωσσο video της IPVS με ελληνικούς υποτίτλους:

Σύμφωνα με διεθνείς μελέτες, πάνω από το 80% των σεξουαλικά ενεργών ανθρώπων θα έρθουν κάποια στιγμή σε επαφή με τον HPV, όμως μόνο ένα ποσοστό (περίπου 25%) θα εμφανίσει κλινικά ορατές βλάβες, δηλαδή κονδυλώματα. Οι υπόλοιποι μπορεί να παραμείνουν ασυμπτωματικοί φορείς ή να αποβάλουν τον ιό μέσα σε 1-2 χρόνια χάρη στο ανοσοποιητικό τους σύστημα.

«Αν και πολλές φορές περνούν απαρατήρητα, τα κονδυλώματα δεν είναι μόνο ένα αισθητικό πρόβλημα. Συνδέονται με ιατρικούς κινδύνους, καθώς ορισμένα στελέχη του HPV σχετίζονται με καρκινογενέσεις, όπως του τραχήλου της μήτρας», εξηγεί ο κ. Κωνσταντίνος Μηλεούνης, Διευθυντής Δερματολόγος στο Metropolitan Hospital.

Μετάδοση: Πώς κολλάμε τον ιό;

Η μόλυνση γίνεται σχεδόν αποκλειστικά μέσω σεξουαλικής επαφής (κολπικής, πρωκτικής ή στοματικής). Ένα άτομο μπορεί να είναι φορέας χωρίς να εμφανίζει βλάβες, αλλά να μεταδίδει τον ιό. Στις περισσότερες περιπτώσεις, το ανοσοποιητικό σύστημα τον εξουδετερώνει μέσα σε δύο χρόνια, κάτι που συμβαίνει στο 50% των περιπτώσεων.

Διάγνωση: Πότε πρέπει να ανησυχήσουμε;

Τα κονδυλώματα εμφανίζονται συνήθως ως μικρά σπυράκια ή «κουνουπιδάκια» στην περιοχή των γεννητικών οργάνων. Η διάγνωση γίνεται, κυρίως, με κλινική εξέταση, καθώς δεν υπάρχει εξέταση αίματος που να αποκαλύπτει την παρουσία του ιού.

Για επιβεβαίωση, μπορεί να γίνει:

· Βιοψία: λήψη μικρού δείγματος ιστού.

· PCR (αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης): τεχνική που ανιχνεύει το DNA του ιού και αποκαλύπτει ποιο στέλεχος ευθύνεται.

Η γνώση του στελέχους είναι σημαντική, καθώς ορισμένα (όπως τα HPV 16 και 18) είναι υψηλού κινδύνου και σχετίζονται με καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, αλλά και πιο σπάνια με καρκίνο του πρωκτού ή του πέους.

Θεραπεία: Πώς αντιμετωπίζονται τα κονδυλώματα

Η θεραπεία στοχεύει στην καταστροφή των ορατών βλαβών, χωρίς ωστόσο να εξαλείφει πλήρως τον ιό. Οι πιο συνηθισμένες μέθοδοι είναι:

· Κρυοθεραπεία με υγρό άζωτο

· Laser ή διαθερμοπηξία (καυτηριασμός των βλαβών)

Συμπληρωματικά, μπορεί να εφαρμοστεί τοπική ανοσοδιεγερτική θεραπεία, που ενισχύει την άμυνα του οργανισμού και μειώνει την πιθανότητα υποτροπών και ασυμπτωματικής μετάδοσης.

Πρόληψη: Η καλύτερη άμυνα είναι η γνώση

Η πρόληψη αποτελεί το σημαντικότερο «όπλο» απέναντι στον HPV:

· Χρήση προφυλακτικού: μειώνει τη μετάδοση, αλλά όχι πλήρως (περίπου 80% προστασία), καθώς δεν καλύπτει όλη την περιοχή.

· Εμβολιασμός: Ο εμβολιασμός κατά του HPV συνιστάται σε κορίτσια και αγόρια ηλικίας 9-18 ετών, ιδανικά πριν την έναρξη των σεξουαλικών επαφών. Προστατεύει από τα συχνότερα στελέχη που προκαλούν καρκίνο και κονδυλώματα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας τονίζει ότι η έγκαιρη εμβολιαστική κάλυψη μπορεί να μειώσει δραστικά τα περιστατικά καρκίνου τραχήλου μήτρας σε βάθος δεκαετιών.

· Σταθερός ερωτικός σύντροφος και τακτικός γυναικολογικός έλεγχος: μειώνουν σημαντικά την πιθανότητα έκθεσης στον ιό.

Τα κονδυλώματα δεν είναι λόγος πανικού, αλλά χρειάζονται υπευθυνότητα. Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή θεραπεία μειώνουν την εξάπλωση, ενώ η πρόληψη μέσω εμβολιασμού και τακτικού ελέγχου προσφέρει ουσιαστική προστασία.

«Η ενημέρωση και η πρόληψη είναι τα πιο ισχυρά μας όπλα απέναντι στον HPV. Με τον εμβολιασμό και τον τακτικό έλεγχο μπορούμε να προστατεύσουμε τη σεξουαλική μας υγεία και να προλάβουμε σοβαρές επιπλοκές στο μέλλον», καταλήγει ο κ. Μηλεούνης.

Τι εμποδίζει τα θεραπευτικά εμβόλια

Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι δύο πρωτεΐνες του HPV (Ε6 και Ε7) ενεργοποιούν μια διαδικασία που παράγει την πρωτεΐνη IL-23. Αυτή με τη σειρά της «παραλύει» τα κύτταρα-φρουρούς του οργανισμού μας (τα Τ-λεμφοκύτταρα), εμποδίζοντάς τα να καταπολεμήσουν τον όγκο. Έτσι, ο καρκίνος συνεχίζει να αναπτύσσεται, παρά τις προσπάθειες του ανοσοποιητικού.

«Για να εξαλειφθεί ο καρκίνος, τα Τ-λεμφοκύτταρα πρέπει να πολλαπλασιαστούν και να καταστρέψουν τα μολυσμένα κύτταρα. Όμως η IL-23 τα εμποδίζει να λειτουργήσουν σωστά, με αποτέλεσμα ο όγκος να συνεχίζει να αναπτύσσεται», δήλωσε ο επικεφαλής της μελέτης, W. Martin Kast, από την Ιατρική Σχολή Keck του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνια.

Η νέα προσέγγιση

Η λύση φαίνεται να κρύβεται στον αποκλεισμό της IL-23. Φάρμακα που την αναστέλλουν χρησιμοποιούνται ήδη για παθήσεις όπως η ψωρίαση, και οι ερευνητές πιστεύουν ότι μπορούν να συνδυαστούν με τα νέα θεραπευτικά εμβόλια για τον HPV. Αν το σενάριο αυτό επιβεβαιωθεί, όσοι έχουν ήδη μολυνθεί ίσως αποκτήσουν μια νέα, ισχυρή γραμμή άμυνας. Αυτό αναφέρει μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal for ImmunoTherapy of Cancer.

«Το γεγονός ότι αυτά τα αντισώματα είναι ήδη εγκεκριμένα από τον FDA για άλλες ενδείξεις κάνει την προσέγγιση ιδιαίτερα ελπιδοφόρα — και επιτρέπει τη γρήγορη εφαρμογή της στην κλινική πράξη», τόνισε ο Kast.

Γιατί μας αφορά όλους

Ο HPV είναι ο πιο συχνός σεξουαλικά μεταδιδόμενος ιός και τα περισσότερα ενεργά σεξουαλικώς άτομα θα τον αντιμετωπίσουν κάποια στιγμή στη ζωή τους. Παρότι οι περισσότερες λοιμώξεις υποχωρούν από μόνες τους, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρές επιπλοκές, ακόμη και σε καρκίνο. Ένα αποτελεσματικό θεραπευτικό εμβόλιο θα μπορούσε να σώσει αναρίθμητες ζωές παγκοσμίως.

Το επόμενο βήμα

Η ερευνητική ομάδα ήδη εργάζεται πάνω σε ένα νέο θεραπευτικό εμβόλιο που θα συνδυάζεται με αντισώματα κατά της IL-23. Αν τα αποτελέσματα είναι θετικά, ίσως βρισκόμαστε μπροστά σε μια από τις σημαντικότερες εξελίξεις στην πρόληψη και αντιμετώπιση των HPV-σχετιζόμενων καρκίνων.

Μυρμηγκιές και κονδυλώματα: Δεν είναι απλώς ένα δερματικό θέμα

Μπορεί να είναι μικρά, αλλά δεν περνούν απαρατήρητα, ειδικά όταν εμφανίζονται στο πρόσωπο, στα χέρια ή στα πόδια. Οι μυρμηγκιές και τα κονδυλώματα προκαλούνται από τον HPV και αποτελούν μία από τις πιο κοινές δερματικές παθήσεις. Παρ’ όλα αυτά, πολλοί διστάζουν να μιλήσουν γι’ αυτά, κυρίως όταν εμφανίζονται στα γεννητικά όργανα. Το αίσθημα ντροπής οδηγεί στη σιωπή και αυτή με τη σειρά της σε παραμέληση.

«Είναι απαραίτητο να ενημερωθούμε για τον ιό HPV, να καταρρίψουμε τους μύθους και να φροντίσουμε τον εαυτό μας με γνώση και ψυχραιμία», επισημαίνει ο Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος, Δρ, Χρήστος Στάμου.

Ποιος είναι ο ιός HPV;

Ο HPV είναι μια οικογένεια περισσότερων από 200 στελεχών, που μεταδίδεται με άμεση ή έμμεση επαφή και μπορεί να εισέλθει στον οργανισμό μέσω μικροσκοπικών τραυμάτων στο δέρμα ή στους βλεννογόνους. Κάποια στελέχη προκαλούν δερματικές βλάβες όπως οι κοινές μυρμηγκιές, ενώ άλλα είναι σεξουαλικά μεταδιδόμενα και εμφανίζονται στα γεννητικά όργανα, στον πρωκτό ή ακόμα και στο στόμα.

Ανάλογα με την εντόπιση και την εικόνα τους, διακρίνονται σε:

Κοινές μυρμηγκιές (στα χέρια, αγκώνες),
Πελματιαίες (πατώντας μοιάζουν με κάλους),
Νηματοειδείς (λεπτά προεξέχοντα ογκίδια στο πρόσωπο),
Γεννητικά κονδυλώματα (σαν μικροσκοπικά κουνουπίδια ή σπυράκια).
Ο ιός μένει για πάντα – αλλά όχι πάντα ενεργός

Μόλις ο HPV εισβάλει στον οργανισμό, παραμένει ισόβια. Το αν θα εμφανιστούν συμπτώματα εξαρτάται από την άμυνα του ανοσοποιητικού συστήματος. Πολλές φορές οι βλάβες δεν πονάνε – γι’ αυτό και παραβλέπονται. Όμως, παραμένουν μολυσματικές και συχνά υποτροπιάζουν, ακόμη και μετά από θεραπεία.

Η διάγνωση γίνεται με κλινική εξέταση, και σε περιπτώσεις αμφιβολίας, με βιοψία για να εντοπιστεί το στέλεχος του ιού. Η θεραπεία πρέπει να είναι εξατομικευμένη, καθώς κάθε τύπος κονδυλώματος έχει διαφορετική συμπεριφορά.

5 συχνοί μύθοι για τις μυρμηγκιές και τα κονδυλώματα – και η αλήθεια που τους διαψεύδει

Είναι μόνο αισθητικό πρόβλημα
Μύθος: Αρκεί να τα «καλύψεις» ή να τα αγνοήσεις.
Αλήθεια: Ειδικά τα γεννητικά κονδυλώματα μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές επιπλοκές και συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου.
Όλες οι μυρμηγκιές και τα κονδυλώματα είναι ίδια
Μύθος: Μια κρέμα αρκεί για όλα.
Αλήθεια: Κάθε τύπος έχει διαφορετική μορφή και θεραπευτική προσέγγιση. Η σωστή αναγνώριση είναι το κλειδί για την επιτυχία της θεραπείας.
Μπορούν να θεραπευτούν στο σπίτι
Μύθος: Υπάρχουν πολλά προϊόντα στα φαρμακεία.
Αλήθεια: Οι τοπικές θεραπείες δεν επαρκούν για όλα τα περιστατικά. Μόνο ο δερματολόγος μπορεί να αξιολογήσει αν χρειάζεται πιο επεμβατική ή εξειδικευμένη παρέμβαση.
Θα φύγουν από μόνα τους
Μύθος: Απλώς περίμενε.
Αλήθεια: Ενδέχεται να υποχωρήσουν, αλλά και να επαναεμφανιστούν. Η θεραπεία περιορίζει τη διασπορά και τις υποτροπές.
Δεν χρειάζονται θεραπεία
Μύθος: Είναι καλοήθη, άρα ακίνδυνα.
Αλήθεια: Εκτός από το αισθητικό θέμα, υπάρχει κίνδυνος επιπλοκών ή εξαλλαγής σε σοβαρότερες καταστάσεις.

Οι πιο αποτελεσματικές θεραπείες σήμερα

Ο Δρ. Στάμου εξηγεί ότι η θεραπεία καθορίζεται από τη σοβαρότητα, τον αριθμό και τον εντοπισμό των βλαβών, καθώς και από την ηλικία και τη γενική υγεία του ασθενούς. Οι βασικές επιλογές είναι:

· Λέιζερ εξάχνωση
Η πιο αποτελεσματική και ανώδυνη μέθοδος, απαλλάσσει από τα κονδυλώματα σε μία μόνο συνεδρία, χωρίς να επηρεάζει τον περιβάλλοντα ιστό. Ιδανική για πρόσωπο ή ευαίσθητες περιοχές.

· Κρυοθεραπεία
Κλασική μέθοδος με υγρό άζωτο. Χρειάζεται περισσότερες συνεδρίες, αλλά είναι ασφαλής και αποτελεσματική.

· Τοπικές θεραπείες (κρέμες, διαλύματα)
Αποτελούν επιλογή για ήπια περιστατικά, αλλά έχουν αυξημένο κίνδυνο υποτροπών αν δεν εφαρμόζονται σωστά.

· Χειρουργική αφαίρεση
Σε ειδικές περιπτώσεις, όταν η βλάβη είναι πολύ εκτεταμένη ή επιμένει, μπορεί να αφαιρεθεί χειρουργικά.

Η φροντίδα του δέρματός μας και της γενετήσιας υγείας μας δεν είναι ταμπού. Η γνώση και η πρόληψη είναι τα πιο ισχυρά μας όπλα. Ο HPV είναι κοινός – όχι όμως ακίνδυνος. Αν εντοπίσεις κάτι ύποπτο, μη διστάσεις να συμβουλευτείς δερματολόγο. Μια έγκαιρη διάγνωση μπορεί να κάνει τη διαφορά. Και το σημαντικότερο; Μη δίνεις χώρο στους μύθους. Δώσε χώρο στην αλήθεια.

Ο ιός HPV (ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων) δεν είναι κάτι μακρινό. Κυκλοφορεί ανάμεσά μας, μεταδίδεται εύκολα και σε πολλές περιπτώσεις δεν δίνει κανένα σύμπτωμα μέχρι να προκαλέσει σοβαρές βλάβες και τελικά, καρκίνο.

Ο καρκίνος δεν κάνει διακρίσεις φύλου ή ηλικίας

Ο HPV δεν προκαλεί μόνο καρκίνο τραχήλου της μήτρας, αλλά και καρκίνο στο στόμα, τον φάρυγγα, τον πρωκτό, το πέος, τον κόλπο και το αιδοίο, απειλώντας τόσο γυναίκες όσο και άνδρες.

Σύμφωνα με την Καθηγήτρια Ογκολογίας Αμάντα Ψυρρή, πάνω από το 50% των καρκίνων στοματοφάρυγγα στη χώρα μας σχετίζονται με τον HPV — και η πλειονότητα αυτών αφορά νέους άνδρες. Κάθε χρόνο, 443 συνάνθρωποί μας χάνουν τη ζωή τους από καρκίνους που θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί με ένα εμβόλιο.

Γεννητικά κονδυλώματα: μια σιωπηλή μάστιγα

Ο ιός προκαλεί και κάτι που συχνά αποσιωπάται: γεννητικά κονδυλώματα. Όχι απλώς ένα αισθητικό ή παροδικό πρόβλημα, αλλά μια σοβαρή σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη, που επηρεάζει την υγεία και την ψυχολογία — συχνά σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες. Και όμως, θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί πλήρως, με τον σωστό εμβολιασμό από μικρή ηλικία.

Το εμβόλιο: μια πράξη φροντίδας και ευθύνης

Η Καθηγήτρια Παιδιατρικής Λοιμωξιολογίας Βάνα Παπαευαγγέλου υπενθυμίζει ότι το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών καλύπτει δωρεάν τον εμβολιασμό αγοριών και κοριτσιών 9–11 ετών, με δυνατότητα αναπλήρωσης έως τα 18. Επιπλέον, ενήλικες έως 45 ετών που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου μπορούν επίσης να εμβολιαστούν, με πολύτιμα οφέλη για την υγεία τους.

Κι όμως, παρά τη διαθεσιμότητα και την ασφάλεια του εμβολίου, η Ελλάδα κινδυνεύει να μην πετύχει τον στόχο του 90% εμβολιαστικής κάλυψης ως το 2030 — στόχος που θα μπορούσε να εξαλείψει σχεδόν όλους τους καρκίνους τραχήλου της μήτρας στο μέλλον.

Παραδείγματα που δείχνουν τον δρόμο

Χώρες όπως η Αυστραλία και η Δανία έχουν εφαρμόσει καθολικά εμβολιαστικά προγράμματα — και βλέπουν ήδη δραστική μείωση σε κονδυλώματα και καρκίνους που σχετίζονται με τον HPV. Η επιτυχία τους αποδεικνύει ότι η πρόληψη δεν είναι θεωρία. Είναι πράξη δημόσιας υγείας και ατομικής ευθύνης.

Τι σημαίνει αυτό για γονείς και νέους

Για τους γονείς:

Ενημερωθείτε και ξεκινήστε τη συζήτηση με τον παιδίατρο για τον εμβολιασμό των παιδιών σας από νωρίς.
Μιλήστε ανοιχτά για τη σεξουαλική υγεία — είναι θέμα προστασίας, όχι ταμπού.
Προγραμματίστε τον εμβολιασμό εγκαίρως. Είναι δωρεάν, ασφαλής και σωτήριος.

Για τους νεαρούς ενήλικες:

Αν δεν έχετε εμβολιαστεί, τώρα είναι η στιγμή να το κάνετε.
Ο εμβολιασμός δεν είναι ταμπού — είναι μια συνειδητή επιλογή για να προστατεύσετε τον εαυτό σας και τους μελλοντικούς σας συντρόφους.
Μιλήστε με γιατρούς, φαρμακοποιούς ή σε δομές υγείας για να μάθετε πώς μπορείτε να εμβολιαστείτε.
Μιλήστε με γιατρούς, φαρμακοποιούς ή σε δομές υγείας για να μάθετε πώς μπορείτε να εμβολιαστείτε.

Έχουμε τα «όπλα» – αρκεί να τα χρησιμοποιήσουμε

Ο Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Θεόδωρος Αγοραστός τόνισε ότι η χώρα μας έχει τις γνώσεις και τα εργαλεία. Εκείνο που χρειάζεται είναι συντονισμένη ενημέρωση, επενδύσεις στην πρόληψη και πολιτική βούληση.

Τα μηνύματα είναι σαφή:

· Ο HPV δεν είναι ανίκητος.

· Ο εμβολιασμός είναι η κίνηση που κάνει τη διαφορά.

· Και η πρόληψη — ξεκινά από το σπίτι μας.

Έρευνες έχουν ανιχνεύσει DNA του HPV στο σπέρμα, υποδεικνύοντας ότι ο ιός μπορεί να μολύνει τα σπερματοζωάρια. Αυτή η αλληλεπίδραση μπορεί να οδηγήσει σε κατακερματισμό του DNA του σπέρματος, μειωμένη κινητικότητα και ανώμαλη μορφολογία, επηρεάζοντας έτσι αρνητικά τη διαδικασία γονιμοποίησης. Παράλληλα, ο HPV μπορεί να προκαλέσει οξειδωτικό στρες στα σπερματοζωάρια, επιδεινώνοντας τη βλάβη στο DNA και μειώνοντας τη βιωσιμότητά τους.

Όπως επισημαίνει ο Δρ. Αναστάσιος Λιβάνιος, Χειρουργός – Ανδρολόγος – Ουρολόγος, «η αυξανόμενη προσφυγή σε τεχνολογίες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής έχει καταστήσει αναγκαία την κατανόηση των αιτίων της ανδρικής υπογονιμότητας. Τα προβλήματα στη γονιμότητα των ανδρών ευθύνονται για το 50% των περιπτώσεων, ενώ πλήθος παραγόντων, περιβαλλοντικών και παθολογικών, μπορούν να συμβάλουν στο ζήτημα. Τα τελευταία χρόνια, η έρευνα επικεντρώνεται στον ρόλο των σεξουαλικά μεταδιδόμενων λοιμώξεων, με ιδιαίτερη έμφαση στον HPV, λόγω της μεγάλης εξάπλωσής του».

Ο HPV είναι ένας ιός με υψηλό επιπολασμό, καθώς εκτιμάται ότι περίπου το 80% των σεξουαλικά ενεργών ατόμων θα μολυνθεί τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του. Από τα 200 διαφορετικά στελέχη του, τα 12 θεωρούνται υψηλού κινδύνου, λόγω της πιθανότητας πρόκλησης νεοπλασματικών βλαβών. Έρευνες έχουν δείξει ότι η λοίμωξη από τον HPV συνδέεται με χαμηλότερα ποσοστά φυσικής σύλληψης, κατώτερα αναπαραγωγικά αποτελέσματα και αυξημένα ποσοστά αποβολών στις τεχνολογίες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Τι δείχνουν οι μελέτες

Σε πρόσφατη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Frontiers in Cellular and Infection Microbiology, οι επιστήμονες ανέλυσαν δείγματα εκσπερμάτωσης ανδρών ηλικίας 35 ετών, οι οποίοι δεν είχαν εμβολιαστεί για τον HPV. Το 19% βρέθηκε θετικό στον ιό, ενώ το 20% αυτών μολύνθηκε από στελέχη υψηλού κινδύνου. Οι αναλύσεις έδειξαν ότι τα στελέχη αυτά επηρεάζουν τη γονιμότητα των ανδρών, μειώνοντας τα επίπεδα ανοσοκυττάρων στο σπέρμα, γεγονός που αποδυναμώνει την ικανότητα του οργανισμού να καταπολεμήσει τον ιό και αυξάνει τον κίνδυνο περαιτέρω λοιμώξεων.

Επιπλέον, τα σπερματοζωάρια των ανδρών με στελέχη υψηλού κινδύνου παρουσίασαν αυξημένα επίπεδα οξειδωτικού στρες, γεγονός που εξηγεί τον αυξημένο αριθμό νεκρών σπερματοζωαρίων σε αυτούς τους άνδρες. Ανασκόπηση 50 μελετών το 2020 κατέδειξε ότι το 21% των υπογόνιμων ανδρών είχαν σπέρμα θετικό στον HPV, σε σύγκριση με μόλις 8% στον γενικό ανδρικό πληθυσμό. Οι άνδρες αυτοί είχαν τριπλάσια πιθανότητα υπογονιμότητας συγκριτικά με όσους δεν είχαν μολυνθεί από τον ιό.

Μια άλλη μελέτη εξέτασε τη σύνδεση του HPV με τις παραμέτρους του σπέρματος και τον κατακερματισμό του DNA του, δείχνοντας ότι ακόμα και χαμηλού κινδύνου στελέχη του ιού επηρεάζουν την κινητικότητα και τη μορφολογία, ενώ τα στελέχη υψηλού κινδύνου επηρεάζουν την ακεραιότητα του DNA των σπερματοζωαρίων.

«Η ανδρική υπογονιμότητα είναι ένα περίπλοκο πρόβλημα που απαιτεί ολοκληρωμένη αξιολόγηση παραμέτρων όπως ο αριθμός, η κινητικότητα και η μορφολογία των σπερματοζωαρίων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, απαιτείται εξέταση δεικτών όπως η βλάβη και ο κατακερματισμός του DNA», υπογραμμίζει ο Δρ. Λιβάνιος. Οι βλάβες στο DNA επηρεάζουν την εμφύτευση, την ανάπτυξη του εμβρύου και τις πιθανότητες επιτυχίας σε φυσιολογικές και υποβοηθούμενες εγκυμοσύνες.

Η επιστημονική κοινότητα συνεχίζει την έρευνα για τη σχέση μεταξύ του HPV και της ανδρικής γονιμότητας. Παράλληλα, ενθαρρυντικά δεδομένα δείχνουν ότι ο εμβολιασμός κατά του HPV μπορεί να βοηθήσει τους υπογόνιμους άνδρες με ενεργή λοίμωξη να καταστείλουν τον ιό ταχύτερα και πιθανώς να βελτιώσουν τις πιθανότητες σύλληψης.

Η θεραπεία για την ανδρική υπογονιμότητα

Η θεραπευτική προσέγγιση εξαρτάται από τα αίτια και μπορεί να περιλαμβάνει από αλλαγές στον τρόπο ζωής έως τεχνολογίες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, όπως η GIFT (ενδοσαλπιγγική μεταφορά γαμετών) και η επαναστατική μικρο-γονιμοποίηση (ICSI). Η ICSI είναι ιδιαίτερα καινοτόμος, καθώς επιτρέπει τη γονιμοποίηση με τη χρήση ενός μόνο βιώσιμου σπερματοζωαρίου, γεγονός που την καθιστά πολύτιμη για περιπτώσεις σοβαρής υπογονιμότητας.

Τώρα, στο πρόγραμμα Εθνικού Εμβολιασμού, προβλέπεται και ο εμβολιασμός των αγοριών, καθώς η ιατρική έρευνα προχώρησε και έχει εμπλουτίσει τη επιστημονική γνώση για τον εξαιρετικά συχνό αυτό ιό, που μεταδίδεται με μεγάλη ευκολία μεταξύ των ενεργών σεξουαλικά ατόμων κάθε ηλικίας και προσβάλλει εξίσου άντρες και γυναίκες, ενώ συνδέεται με 11 είδη καρκίνων: του τραχήλου της μήτρας, του κόλπου, του αιδοίου, του πέους, του πρωκτού, του ορθοφαρυγγικού, του στοματικού, του ρινοφαρυγγικού, του υποφαρυγγικού, του φάρυγγα και του λάρυγγα.

Μια νέα μελέτη, που παρουσιάστηκε στο Πανελλήνιο Συνέδριο για τα Οικονομικά και τις Πολιτικές της Υγείας (3-5 Δεκεμβρίου 2024, Αθήνα), αποτυπώνει για πρώτη φορά τον αριθμό των θανάτων που σχετίζονται με τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) και τα χαμένα έτη παραγωγικής ζωής στην Ελλάδα.

Η μελέτη, με τίτλο: «Εκτίμηση του φορτίου θνησιμότητας των HPV-σχετιζόμενων καρκίνων στην Ελλάδα: χαμένα έτη ζωής και κόστος παραγωγικότητας», βασίστηκε σε δημοσιευμένο μαθηματικό μοντέλο που εξετάζει τους θανάτους από 11 HPV-σχετιζόμενους καρκίνους. Αυτοί περιλαμβάνουν τον καρκίνο του ορθοφαρυγγικού, του στοματικού, του ρινοφαρυγγικού, του υποφαρυγγικού, του φάρυγγα, του πρωκτού, του λάρυγγα, του αιδοίου, του κόλπου, του τραχήλου και του πέους.

Θάνατοι το 2022 και Κατανομή τους

Το 2022 καταγράφηκαν 443 θάνατοι από καρκίνους που οφείλονται στον HPV. Από αυτούς:

Το 60,5% σχετίζεται με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.
Το 13,2% αποδίδεται στον καρκίνο του κόλπου.
Το 9,6% αφορά τον καρκίνο του πρωκτού.
Επιπλέον, το 16,1% των HPV-σχετιζόμενων θανάτων αφορά άνδρες, με τη θνησιμότητα σε ορισμένους καρκίνους, όπως του πρωκτού και του ρινοφάρυγγα, να υπερβαίνει αυτή των γυναικών.

Χαμένα Έτη Ζωής και Παραγωγικότητας

Η HPV-σχετιζόμενη θνησιμότητα οδήγησε σε:

6.388 χαμένα έτη ζωής, εκ των οποίων το 11,2% αφορά άνδρες.
Μέσο όρο χαμένων ετών ζωής λόγω πρόωρης θνησιμότητας: 14,4 έτη.
1.813 χαμένα έτη παραγωγικής ζωής (πριν τη συνταξιοδότηση), με τους άνδρες να αντιπροσωπεύουν το 13,0%.

Οικονομική Επίπτωση

Η οικονομική απώλεια λόγω πρόωρης θνησιμότητας από HPV-σχετιζόμενους καρκίνους ανήλθε στα €22,5 εκατομμύρια, εκ των οποίων τα €3,1 εκατομμύρια αφορούσαν άνδρες. Η μέση οικονομική απώλεια ανά θάνατο υπολογίστηκε σε €50.226.

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είχε το μεγαλύτερο έμμεσο κόστος ανά θάνατο, στα €61.579.
Πρόληψη μέσω Εμβολιασμού

Η μελέτη τονίζει ότι το επιδημιολογικό και οικονομικό βάρος της HPV-σχετιζόμενης θνησιμότητας μπορεί να μειωθεί σημαντικά με τον εμβολιασμό. Ο εμβολιασμός πρέπει να αυξηθεί τόσο στα αγόρια όσο και στα κορίτσια, καθώς οι θάνατοι που προκαλούνται από τον HPV δεν περιορίζονται μόνο στον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.

Ο επικεφαλής ερευνητής, Ηλίας Γκούντας, μεταδιδακτορικός ερευνητής στην Ιατρική σχολή του Πανεπιστημίου Κύπρου και Value & Patient Access Manager της MSD Ελλάδος, υπογράμμισε την ανάγκη για ευρύτερη εμβολιαστική κάλυψη, σημειώνοντας ότι η ενεργός ανοσοποίηση κατά του HPV μπορεί να αποτρέψει την πλειονότητα των σχετικών θανάτων και των οικονομικών επιπτώσεων.

Τι άλλαξε στον καρκίνο του τραχήλου με τον εμβολιασμό

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι η 4η πιο συχνή κακοήθεια στις γυναίκες, καθώς προσβάλλοντας κάθε χρόνο περίπου 660.000 γυναίκες παγκοσμίως. Είναι μια μορφή καρκίνου, που συναντάται στις αναπτυσσόμενες χώρες, όπου σημειώνεται το 95% των θανάτων από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, ενώ περισσότερες από τις 9 στις 10 περιπτώσεις καρκίνου του τραχήλου της μήτρας σχετίζονται με τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV).

Τα καλά νέα είναι ότι τα τελευταία χρόνια έχουν μειωθεί τα περιστατικά του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας στις νεότερες ηλικίες χάρη στον εμβολιασμό. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του αμερικανικού CDC, αλλά και της δικής μας Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών, ήδη από το 2008 συστήνεται ο εμβολιασμός των κοριτσιών και αγοριών στην ηλικία των 11 ή 12 ετών. Ο εμβολιασμός γίνεται σε δύο δόσεις με την πρώτη δόση να γίνεται σε ηλικία 11-12 ετών και την δεύτερη να γίνεται με διαφορά 6-12 μηνών.

Πλέον, διαθέσιμο είναι και το 9-δύναμο εμβόλιο με την επωνυμία Gardasil 9, που καλύπτει εννέα τύπους του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (τύποι 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 και 58). Οι έφηβοι και οι νεαροί ενήλικες που ξεκινούν τη σειρά εμβολίων αργότερα, σε ηλικίες 15 έως 26 ετών πρέπει να λάβουν τρεις δόσεις του εμβολίου.

Τι δείχνουν τα στοιχεία, όπως μας τα παρουσιάζουν οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Δρ. Αγγελική Ανδρικοπούλου, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Παθολόγος, Καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής, Δρ. Μαρία Καπαρέλου, Παθολόγος – Ογκολόγος και Θάνος Δημόπουλος, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ, Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινική;

Η εμφάνιση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας μειώθηκε κατά 11% κάθε χρόνο τα έτη 2012 έως 2019 στις ηλικίες 20-24 κυρίως, λόγω του εμβολιασμού. Ενδιαφέρον παρουσιάζει μελέτη που ανακοινώθηκε φέτος στο Συνέδριο ASCO 2024, σύμφωνα με την οποία ο εμβολιασμός κατά του HPV μειώνει την επίπτωση όλων των σχετιζόμενων με τον HPV καρκίνων, αλλά και του καρκίνου κεφαλής-τραχήλου και στους άντρες ηλικίας κάτω των 40 ετών. Στις γυναίκες, αντίστοιχα, φάνηκε όχι μόνο μείωση της επίπτωσης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, αλλά και όλων των HPV-σχετιζόμενων καρκίνων.

Κι άλλα αισιόδοξα νέα – για την θεραπεία του καρκίνου του τραχήλου

Εάν ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας διαγνωσθεί σε αρχικά στάδια και περιορίζεται στον τράχηλο, η πενταετής επιβίωση φθάνει το 90%, ωστόσο η επιβίωση μειώνεται πολύ στα προχωρημένη στάδια. Στα καλά νέα είναι ότι νέες μελέτες πρόσθεσαν στον συνδυασμό της χημειοθεραπείας και της ακτινοθεραπείας την ανοσοθεραπεία (πεμπρολιζουμάμπη) που μείωσε τον κίνδυνο υποτροπής κατά 30%. Ιδιαίτερο όφελος είχαν οι ασθενείς πιο προχωρημένου σταδίου (ΙΙΙ-IVA), όπου η ανοσοθεραπεία μείωσε την πιθανότητα υποτροπής κατά 41%. Τον Ιανουάριο του 2024, εγκρίθηκε από τον FDA η προσθήκη της ανοσοθεραπείας με πεμπρολιζουμάμπη στις ασθενείς αυτές η οποία λαμβάνεται ταυτόχρονα με την χημειοθεραπεία και την ακτινοθεραπεία και εν συνεχεία ως συντήρηση για περίπου 2 έτη.

Επίσης, μία άλλη εξέλιξη που αλλάζει την θεραπευτική μας στον τοπικά προχωρημένο καρκίνου του τραχήλου της μήτρας είναι η μελέτη GCIG INTERLACE. Σύμφωνα με τη μελέτη αυτή, η αρχική χημειοθεραπεία με καρβοπλατίνη και πακλιταξέλη για έξι εβδομάδες πριν την έναρξη του συνδυασμού χημειοθεραπείας και ακτινοθεραπείας μειώνει τον κίνδυνο για υποτροπή κατά 35% και τον κίνδυνο θανάτου κατά 39%.

Αυτές οι δύο εξελίξεις αλλάζουν την καθιερωμένη έως τώρα θεραπεία για τον τοπικά προχωρημένο καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, ωστόσο η πρόληψη παραμένει η βασική κίνηση για καλή υγεία σε κάθε ηλικία, σωστά;