«Η διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου μπορεί να μεταβάλλεται σε διαφορετικά στάδια της ζωής μιας γυναίκας και γι’ αυτό να ευθύνεται πλήθος παραγόντων» εξηγεί η μαιευτήρας – γυναικολόγος Dr. Stephanie Hack, MD, MPH, FACOG και ιδρύτρια του Lady Parts Doctor Podcast. Παρότι όμως οι αλλαγές στην περίοδο είναι φυσιολογικές, οι ακανόνιστες περίοδοι πρέπει να αξιολογούνται από τον γιατρό μας, καθώς είναι ο μόνος που μπορεί να μας διαβεβαιώσει ότι οι διακυμάνσεις που βιώνουμε είναι όντως στο πλαίσιο του «φυσιολογικού». Μία από τις πιο συχνές αλλαγές που παρατηρούνται είναι η μείωση της διάρκειας της περιόδου. Γιατί συμβαίνει αυτό; Είναι φυσιολογικό ή δείχνει κάποιο πρόβλημα;

Η έμμηνος ρύση κατά τη ζωή μιας γυναίκας

Η περίοδος της γυναίκας αλλάζει, φυσιολογικά, κατά τη διάρκεια της ζωής μας.

Εφηβεία (12–18 ετών): Ο κύκλος είναι συχνά ακανόνιστος, με περιόδους άλλοτε πιο σύντομες και άλλοτε πιο μακρές. Αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό καθώς το σώμα προσαρμόζεται στις νέες ορμονικές ισορροπίες.

Νεαρή ενήλικη ζωή (20–30): Ο κύκλος συνήθως σταθεροποιείται, με πιο προβλέψιμη διάρκεια. Ωστόσο, εγκυμοσύνη, θηλασμός ή έντονο στρες μπορούν να επιφέρουν αλλαγές.

Ώριμη ενήλικη ζωή (30–40): Ορμονικές διακυμάνσεις, εγκυμοσύνη ή και αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να κάνουν την περίοδο πιο μικρή ή πιο ελαφριά.

Περιεμμηνόπαυση (40–50): Η περίοδος τείνει να γίνεται πιο σύντομη ή ακανόνιστη. Είναι ένα από τα πρώτα σημάδια ότι το σώμα προετοιμάζεται για την εμμηνόπαυση.

Εμμηνόπαυση: Ο κύκλος σταματά. Αν παρατηρηθεί αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση, χρειάζεται άμεση ιατρική διερεύνηση.

Γιατί κρατάει λιγότερο η περίοδός μου; 12 πιθανοί λόγοι

Ηλικία
Καθώς πλησιάζει η εμμηνόπαυση, ο κύκλος μικραίνει και γίνεται πιο ακανόνιστος.

Ορμονική αντισύλληψη
Τα αντισυλληπτικά χάπια ή το σπιράλ με προγεστερόνη μειώνουν τη διάρκεια και την ποσότητα ροής της περιόδου.

Φάρμακα
Στεροειδή ή θεραπείες όπως η χημειοθεραπεία μπορεί να επηρεάσουν την περίοδο.

Στρες
Η υπερβολική παραγωγή κορτιζόλης από χρόνιο στρες διαταράσσει τις ορμόνες και μειώνει τη διάρκεια της περιόδου.

Έντονη άσκηση
Σκληρή και συστηματική προπόνηση μπορεί να συντομεύσει ή και να διακόψει την περίοδο, κάτι που συχνά συμβαίνει σε αθλήτριες που ασχολούνται με τον πρωταθλητισμό.

Σημαντικές μεταβολές βάρους
Γρήγορη απώλεια ή αύξηση βάρους διαταράσσει τα επίπεδα οιστρογόνων και επηρεάζει τον κύκλο.

Εγκυμοσύνη και λοχεία
Μετά τον τοκετό η περίοδος μπορεί να είναι πιο σύντομη μέχρι να ισορροπήσουν ξανά οι ορμόνες.

Θηλασμός
Κατά τον θηλασμό, η περίοδος συχνά είναι μικρότερη ή απουσιάζει για μήνες.

Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS)
Μια από τις πιο συχνές ορμονικές διαταραχές (επηρεάζει περίπου το 8–13% των γυναικών) που προκαλεί ακανόνιστες, μικρές ή σπάνιες περιόδους.

Διαταραχές θυρεοειδούς
Υποθυρεοειδισμός, υπερθυρεοειδισμός ή αυτοάνοσες νόσοι του θυρεοειδούς μπορούν να συντομεύσουν την περίοδο.

Πρώιμη ωοθηκική ανεπάρκεια
Εμφανίζεται στο 1% των γυναικών και προκαλεί πρόωρη εμμηνόπαυση, ακανόνιστες ή μικρές περιόδους.

Ουλές στη μήτρα
Ιατρικές επεμβάσεις, ενδομητρίωση ή λοιμώξεις μπορεί να δημιουργήσουν ουλές, οι οποίες περιορίζουν τη ροή και μειώνουν τη διάρκεια της περιόδου.

Πότε να απευθυνθείτε σε γιατρό

Ενώ πολλές αλλαγές στη διάρκεια της περιόδου είναι φυσιολογικές, θα πρέπει να αναζητήσετε ιατρική συμβουλή αν:

• Οι περίοδοι μικρύνουν ξαφνικά χωρίς προφανή λόγο.
• Συνοδεύονται από πολύ έντονο πόνο ή αιμορραγία.
• Σταματήσουν για πάνω από τρεις μήνες (χωρίς εγκυμοσύνη ή θηλασμό).
• Εμφανιστεί αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση.

Οι ερευνητές πιστεύουν πλέον πως οι λιγούρες γύρω από την έμμηνο ρύση είναι πολιτισμικά καθοδηγούμενες και όχι ένα καθαρά βιολογικό φαινόμενο. Μια έρευνα του 2006 σε περισσότερες από 300 φοιτήτριες του Πανεπιστημίου Cornell στις ΗΠΑ διαπίστωσε ότι το 91% των φοιτητριών που συμμετείχαν στην έρευνα είχαν όρεξη για σοκολάτα – ωστόσο, σε άλλα μέρη του κόσμου, η επιθυμία αυτή είναι λιγότερο συχνή. Η μελέτη του 2006 διεξήγαγε επίσης έρευνα σε Ισπανίδες φοιτήτριες και διαπίστωσε ότι από τις περίπου 260 σπουδάστριες, το 28% υποστήριξαν ότι η επιθυμία για σοκολάτα σχετίζεται ειδικά με τον εμμηνορροϊκό τους κύκλο, σε σύγκριση με το 49% των Αμερικανίδων.

Επιπλέον, μια μελέτη του 2019 διαπίστωσε ότι το πιο λαχταριστό τρόφιμο μεταξύ των γυναικών στην Ιαπωνία ήταν το ρύζι, και μόνο περίπου το 19% των γυναικών επιθυμούν τη σοκολάτα γενικά.

Αύξηση της θερμιδικής πρόσληψης

Οι λιγούρες είναι γενικά πολύπλοκες – δεν σχετίζονται με το πόσο πεινασμένος είναι κάποιος και μπορούν να προκληθούν από πολλούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των συνηθειών που δημιουργούμε γύρω από το φαγητό. Πολλές γυναίκες αναφέρουν ότι η κατανάλωση σοκολάτας και άλλων γλυκών ή υδατανθράκων όταν βρίσκονται στον έμμηνο κύκλο τούς βοηθά στην τόνωση της διάθεσής τους. Πράγματι, η θερμιδική πρόσληψη των γυναικών αυξάνεται λίγο πριν από την έναρξη της περιόδου – ενώ ταυτόχρονα η αντίσταση στην ινσουλίνη μπορεί να μειώνεται – οπότε η ιδέα ότι οι διακυμάνσεις των ορμονών θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις λιγούρες είναι λογική.

Σοκολάτα και καλή διάθεση

Για χρόνια, είχε διατυπωθεί η υπόθεση ότι η πτώση της προγεστερόνης, η οποία συνήθως συμβαίνει λίγες ημέρες πριν από την έναρξη της περιόδου, είναι αυτή που προκαλεί την επιθυμία για σοκολάτα.
Ωστόσο, όταν οι επιστήμονες μέτρησαν τα επίπεδα των ορμονών και προσπάθησαν να τα συσχετίσουν με τις λιγούρες, δεν βρέθηκε τέτοια σύνδεση. Επιπλέον, μια άλλη μελέτη διαπίστωσε ότι η θεραπεία με προγεστερόνη από το στόμα δεν ήταν αποτελεσματικότερη από ένα εικονικό φάρμακο placebo στη μείωση της επιθυμίας για σοκολάτα ή γλυκό μεταξύ των γυναικών που έχουν περίοδο. Εάν η επιθυμία για σοκολάτα ήταν πραγματικά συνδεδεμένη με τον εμμηνορροϊκό κύκλο, θα περίμενε κανείς ότι μετά την εμμηνόπαυση θα εξαφανιζόταν – ή τουλάχιστον θα μειωνόταν.

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια διαπίστωσαν ότι οι γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση όντως λαχταρούσαν τη σοκολάτα λιγότερο από εκείνες που βρίσκονταν λίγο πριν τη συγκεκριμένη φάση, αλλά η διαφορά ήταν ελάχιστη και άρα δεν θα μπορούσε να αποδοθεί στην περίοδο. Μάλιστα, οι περισσότερες μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες – σε ποσοστό περίπου 77% – εξακολουθούσαν να επιθυμούν τη σοκολάτα και συχνά τη συνέδεαν με τη διάθεσή τους.

Επώδυνη ή ακανόνιστη περίοδος

Όλες αυτές οι μελέτες οδήγησαν ορισμένους επιστήμονες να σκεφτούν ότι η κατανάλωση σοκολάτας είναι μάλλον μια πολιτισμικά εξαρτημένη αντίδραση σε διάφορες μορφές στρες. Μια αμερικανική μελέτη του 2017 συνέκρινε την επιθυμία για σοκολάτα κατά την περίοδο μεταξύ γυναικών που έχουν γεννηθεί εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών και εκείνων που έχουν γεννηθεί στη χώρα. Η μελέτη διαπίστωσε ότι οι γυναίκες που γεννήθηκαν εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών είχαν σημαντικά λιγότερες πιθανότητες να ανατρέξουν στη σοκολάτα κατά την έμμηνο ρύση τους. Οι λιγούρες, ωστόσο, τείνουν να συμβαίνουν μεταξύ των ατόμων που υποφέρουν από σοβαρά συμπτώματα τα οποία σχετίζονται με την περίοδό τους.

Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο PLOS One το 2024 διαπίστωσε ότι οι γυναίκες που είχαν την τάση να επιθυμούν τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά και γλυκά ήταν πιο πιθανό να πάσχουν από προεμμηνορροϊκό σύνδρομο ή να έχουν ακανόνιστους ή επώδυνους κύκλους. Σε αυτή την περίπτωση, οι ειδικοί τονίζουν πως επιβάλλεται η γυναίκα να επισκέπτεται τον/τη γυναικολόγο της, αφού δεν είναι φυσιολογικό ούτε λογικό να «υποφέρει».

Πηγή: Washington Post / Pride.gr

Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών: Τα κύρια συμπτώματα

«Τα βασικά χαρακτηριστικά του συνδρόμου σχετίζονται με την διαταραχή στην παραγωγή των ορμονών, που ρυθμίζουν τον έμμηνο κύκλο, με αποτέλεσμα να έχουμε διαταραχές της ωορρηξίας και αυξημένη παραγωγή ή/και δράση ανδρικών ορμονών. Πολύ συχνά, συνυπάρχει αντίσταση στην ινσουλίνη και μεταβολικές διαταραχές, όπως κοιλιακή παχυσαρκία, δυσλιπιδαιμία και μεταβολικό σύνδρομο», εξηγεί η ενδοκρινολόγος.

Τα συμπτώματα του συνδρόμου εμφανίζονται από την αρχή της εφηβείας και είναι πιο έντονα τα πρώτα χρόνια της αναπαραγωγικής ζωής μιας γυναίκας, που πάσχει. Διαταραχή στην συχνότητα της περιόδου (συνήθως μεγάλα διαστήματα μεταξύ των περιόδων), συμπτώματα αυξημένης δράσης ανδρογόνων (ακμή, αυξημένη τριχοφυΐα, τριχόπτωση) και προβλήματα ρύθμισης του βάρους ανήκουν στις ενδείξεις που πρέπει να σε οδηγήσουν στον ενδοκρινολόγο για έλεγχο. «Τα συμπτώματα αυτά είναι πιο έντονα στις νέες γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας και βελτιώνονται σταδιακά με το πέρασμα του χρόνου, ωστόσο οι διαταραχές της ωορρηξίας συνεχίζονται. Αυτό ευθύνεται και για την υπογονιμότητα, που παρουσιάζουν συχνά οι γυναίκες, που πάσχουν και το ΣΠΩ είναι η πιο συχνή ενδοκρινική αιτία υπογονιμότητας», συμπληρώνει η ειδικός.

«Δεν έχω κύστεις στις ωοθήκες, μπορεί να έχω ΣΠΩ;»

Όπως μας εξηγεί η ενδοκρινολόγος, Παρασκευή Μεντζελοπούλου, πολλές γυναίκες συγχέουν την διάγνωση του συνδρόμου με την παρουσία πολυκυστικών ωοθηκών. Η τυπική, όμως, αυτή εικόνα δεν συναντάται πάντα και συχνά μπορεί η εικόνα να διαφέρει από κύκλο σε κύκλο, ενώ είναι πιο έντονη σε μικρές ηλικίες (πριν τα 25 έτη) και σιγά σιγά εξαφανίζεται. «Έτσι, συχνά, βλέπουμε γυναίκες που πληρούν τα κριτήρια του συνδρόμου των πολυκυστικών ωοθηκών αλλά, επειδή δεν έχουν τυπική μορφολογία στον υπέρηχο ωοθηκών, δεν διαγιγνώσκονται για χρόνια και πολλές φορές καταλήγουν να ανακαλύψουν ότι πάσχουν από το σύνδρομο όταν προσπαθούν για εγκυμοσύνη και αντιμετωπίζουν υπογονιμότητα».

Πότε να επισκεφθείς τον ειδικό

Κάθε γυναίκα που είναι σε νεαρή ηλικία και αντιμετωπίζει

Διαταραχή της περιόδου (κύκλοι πάνω από 35 ημέρες ή απώλεια 3 η περισσοτέρων περιόδων σε 1 χρόνο ή μεγάλη διακύμανση στην περίοδο)

Συμπτώματα αυξημένης δράσης ανδρικών ορμονών (αυξημένη τριχοφυΐα, ακόμα κι αν αντιμετωπίζεται με Laser, αραίωση μαλλιών, ακμή)

πρέπει να αξιολογείται για την παρουσία συνδρόμου των πολυκυστικών ωοθηκών ώστε να μη χάνεται πολύτιμος χρόνος για την έγκαιρη αντιμετώπιση του συνδρόμου και τις πιθανές επιπλοκές του. Η διάγνωση του συνδρόμου είναι ενδοκρινική και γίνεται μετά από τον αποκλεισμό άλλων ορμονικών διαταραχών, που μπορεί να παρουσιάζουν ανάλογα συμπτώματα.

Μεγάλο ποσοστό των γυναικών, που πάσχουν, μπορεί να συλλάβει χωρίς δυσκολία ή με σωστή θεραπευτική αντιμετώπιση και καθοδήγηση. Οι περισσότερες από αυτές τις γυναίκες «ξεχνούν» το σύνδρομο, όταν ολοκληρώνουν τις εγκυμοσύνες τους ή όταν σταματούν την προσπάθεια για τεκνοποίηση.

«Μπορεί να έχω ΣΠΩ στην εμμηνόπαυση;»

Το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών όμως δεν «περνάει», δεν σταματάει να υπάρχει με την πάροδο της ηλικίας, ούτε «θεραπεύεται» μετά από μια εγκυμοσύνη. «Όπως αναφέραμε και πιο πριν, είναι μια πολυγονιδιακή διαταραχή, που έχει και ορμονικές και μεταβολικές εκδηλώσεις, οι οποίες δεν σταματούν με την εμμηνόπαυση και το τέλος της αναπαραγωγικής ηλικίας, αλλά συνεχίζουν να υπάρχουν με διαφορετικές εκδηλώσεις σε όλη τη διάρκεια ζωής μιας γυναίκας», εξηγεί η γιατρός.

Οι γυναίκες, που πάσχουν από σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, τείνουν να μπουν σε εμμηνόπαυση πιο αργά σε σχέση με το μέσο όρο (κατά 2-3 χρόνια). Συχνά, μάλιστα, η περίοδός τους είναι πολύ πιο σταθερή μετά τα 40, σε σχέση με την νεαρή ηλικία κι αντίθετα από ό,τι συμβαίνει συνήθως στις άλλες γυναίκες.

Οι γυναίκες με ΣΠΩ εμφανίζουν πιο έντονα τις μεταβολικές αλλαγές της κλιμακτηρίου και της εμμηνόπαυσης: αυξημένη εναπόθεση λίπους στην κοιλιά, αύξηση του βάρους, αλλαγές στη χοληστερίνη, αύξηση της πίεσης. Παράγοντες κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου (αυξημένη LDL χοληστερόλη / τριγλυκερίδια, χαμηλή HDL χοληστερόλη, διαστολική δυσλειτουργία, ενδοθηλιακή δυσλειτουργία) και παχυσαρκία απαντώνται αρκετά συχνότερα από ό,τι σε γυναίκες ίδιας ηλικίας χωρίς ΣΠΩ.

Τι μπορώ να κάνω

Η Ενδοκρινολογική Εταιρεία συνιστά αλλαγές στον τρόπο ζωής, με διατροφή, άσκηση, διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους και τακτική παρακολούθηση προκειμένου να αποφευχθούν οι μεταβολικές επιπλοκές του ΣΠΩ, οι οποίες επιμένουν μετά από την αναπαραγωγική ηλικία μιας γυναίκας.

Αν έχετε διαγνωσθεί με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών ή έχετε την υποψία ότι μπορεί να πάσχετε από αυτό, μιλήστε με έναν ειδικό και προγραμματίστε τακτικούς ελέγχους ανάλογα με την ηλικία, το ατομικό σας ιστορικό και τα συμπτώματα που παρουσιάζετε έτσι ώστε να μειώσετε τον κίνδυνο επιπλοκών.

Κι ενώ, εύλογα, θα υπέθετες πως, ως προϊόν υγειονομικής χρήσης, το ταμπόν είναι απόλυτα ασφαλές, υποαλλεργικό (μην πούμε και αποστειρωμένο, καθώς χρησιμοποιείται και σε ιατρικές πράξεις) στη συγκεκριμένη μελέτη, που δημοσιεύτηκε, πρόσφατα, στο Environment International, μια ομάδα ερευνητών από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (ΗΠΑ) διερεύνησε την παρουσία μετάλλων στα ταμπόν που χρησιμοποιούν, συνήθως, οι γυναίκες τις ημέρες της περιόδου τους.

Ειδικότερα, η μελέτη εξέτασε 30 ταμπόν από 18 σειρές προϊόντων, 14 διαφορετικών brands, ερευνώντας για 16 μέταλλα ή μεταλλοειδή στοιχεία (αρσενικό, βάριο, ασβέστιο, κάδμιο, κοβάλτιο, χρώμιο, χαλκό, σίδηρο, υδράργυρο, μαγγάνιο, νικέλιο, μόλυβδο, σελήνιο, στρόντιο, βανάδιο και ψευδάργυρο) και συνέκρινε τις συγκεντρώσεις μετάλλων, με βάση τα χαρακτηριστικά των ταμπόν.

Στα ταμπόν (που συνήθως κατασκευάζονται από βισκόζη, βαμβάκι ή ρεγιόν), μπορεί να εντοπίζονται μέταλλα -που έχουν απομείνει είτε από γεωργικές είτε από μεταποιητικές διεργασίες (όπως μέσω προϊόντων που προστίθενται στα ταμπόν για αντιμικροβιακή δράση, λίπανση ή έλεγχο της οσμής)- τα οποία θα μπορούσαν να απορροφηθούν από τον εξαιρετικά απορροφητικό ιστό του κόλπου, με αποτέλεσμα τη συστηματική έκθεση των γυναικών στα μέταλλα αυτά.

Προηγούμενες έρευνες είχαν δείξει ότι τα συγκεκριμένα μέταλλα συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων τύπων καρκίνου, καρδιαγγειακών παθήσεων, υπογονιμότητας ακόμα και άνοιας. Δεν είναι γνωστές άλλες προηγούμενες μελέτες που να έχουν εξετάσει την ανίχνευση μετάλλων στα ταμπόν, αντίθετα, υπάρχουν μελέτες που έχουν εντοπίσει διάφορες χημικές ουσίες, όπως: αρωματικούς υδρογονάνθρακες, parabens, πτητικές οργανικές ενώσεις, διοξίνες κ.λπ.

Τα δείγματα που ελέγχθηκαν στη μελέτη (βιολογικά και μη) ήταν από κορυφαίες σε πωλήσεις μάρκες σε φυσικά καταστήματα ή e-shops, αλλά και μάρκες καταστημάτων που ανήκουν σε μερικές από τις μεγάλες αλυσίδες λιανικής στις ΗΠΑ. Ταμπόν για δείγματα αγοράστηκαν επίσης από e-shops στην Ελλάδα και το Ηνωμένο Βασίλειο (Η.Β.).

Τα ευρήματα

Βρέθηκαν μετρήσιμες συγκεντρώσεις και των 16 μετάλλων που αξιολογήθηκαν. Ανιχνεύθηκαν συγκεντρώσεις πολλών τοξικών μετάλλων, συμπεριλαμβανομένων των αυξημένων μέσων συγκεντρώσεων μολύβδου, καδμίου και αρσενικού. Οι συγκεντρώσεις μετάλλων διέφεραν ανά χώρα αγοράς ταμπόν, ανά οργανικό ή μη οργανικό υλικό και ανά brand. Οι συγκεντρώσεις μολύβδου ήταν υψηλότερες σε μη οργανικά ταμπόν, ενώ το αρσενικό ήταν υψηλότερο σε οργανικά ταμπόν.

Ανησυχητική ήταν η παρουσία μολύβδου σε όλα τα ταμπόν που δοκιμάστηκαν στη μελέτη. Η έκπλυση του μολύβδου στην κυκλοφορία μπορεί να οδηγήσει στην εναπόθεσή του στα οστά, το οποίο αντικαθιστά το ασβέστιο και μπορεί να παραμείνει στο σώμα για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Ακόμη και τα χαμηλά επίπεδα μολύβδου είναι γνωστό ότι έχουν τοξικό αντίκτυπο νευρολογικά, καθώς και στη νεφρική, αναπαραγωγική, ανοσολογική, καρδιαγγειακή και αναπτυξιακή υγεία.

Τα ευρήματα της μελέτης πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη από τις κατασκευάστριες εταιρείες για να βελτιώσουν επί το ασφαλέστερο τον τρόπο παρασκευής των ταμπόν και να αυστηροποιήσουν τον ποιοτικό έλεγχο των προϊόντων τους για την ύπαρξη τοξικών μετάλλων.

Σε κάθε περίπτωση, καλό είναι να συμβουλευτείς τον γυναικολόγο σου για τη χρήση ταμπόν και ίσως να επιλέξεις τη χρήση για στις απολύτως απαραίτητες περιπτώσεις.

Τι άλλαξε στον καρκίνο του τραχήλου με τον εμβολιασμό

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι η 4η πιο συχνή κακοήθεια στις γυναίκες, καθώς προσβάλλοντας κάθε χρόνο περίπου 660.000 γυναίκες παγκοσμίως. Είναι μια μορφή καρκίνου, που συναντάται στις αναπτυσσόμενες χώρες, όπου σημειώνεται το 95% των θανάτων από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, ενώ περισσότερες από τις 9 στις 10 περιπτώσεις καρκίνου του τραχήλου της μήτρας σχετίζονται με τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV).

Τα καλά νέα είναι ότι τα τελευταία χρόνια έχουν μειωθεί τα περιστατικά του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας στις νεότερες ηλικίες χάρη στον εμβολιασμό. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του αμερικανικού CDC, αλλά και της δικής μας Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών, ήδη από το 2008 συστήνεται ο εμβολιασμός των κοριτσιών και αγοριών στην ηλικία των 11 ή 12 ετών. Ο εμβολιασμός γίνεται σε δύο δόσεις με την πρώτη δόση να γίνεται σε ηλικία 11-12 ετών και την δεύτερη να γίνεται με διαφορά 6-12 μηνών.

Πλέον, διαθέσιμο είναι και το 9-δύναμο εμβόλιο με την επωνυμία Gardasil 9, που καλύπτει εννέα τύπους του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (τύποι 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 και 58). Οι έφηβοι και οι νεαροί ενήλικες που ξεκινούν τη σειρά εμβολίων αργότερα, σε ηλικίες 15 έως 26 ετών πρέπει να λάβουν τρεις δόσεις του εμβολίου.

Τι δείχνουν τα στοιχεία, όπως μας τα παρουσιάζουν οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Δρ. Αγγελική Ανδρικοπούλου, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Παθολόγος, Καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής, Δρ. Μαρία Καπαρέλου, Παθολόγος – Ογκολόγος και Θάνος Δημόπουλος, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ, Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινική;

Η εμφάνιση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας μειώθηκε κατά 11% κάθε χρόνο τα έτη 2012 έως 2019 στις ηλικίες 20-24 κυρίως, λόγω του εμβολιασμού. Ενδιαφέρον παρουσιάζει μελέτη που ανακοινώθηκε φέτος στο Συνέδριο ASCO 2024, σύμφωνα με την οποία ο εμβολιασμός κατά του HPV μειώνει την επίπτωση όλων των σχετιζόμενων με τον HPV καρκίνων, αλλά και του καρκίνου κεφαλής-τραχήλου και στους άντρες ηλικίας κάτω των 40 ετών. Στις γυναίκες, αντίστοιχα, φάνηκε όχι μόνο μείωση της επίπτωσης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, αλλά και όλων των HPV-σχετιζόμενων καρκίνων.

Κι άλλα αισιόδοξα νέα – για την θεραπεία του καρκίνου του τραχήλου

Εάν ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας διαγνωσθεί σε αρχικά στάδια και περιορίζεται στον τράχηλο, η πενταετής επιβίωση φθάνει το 90%, ωστόσο η επιβίωση μειώνεται πολύ στα προχωρημένη στάδια. Στα καλά νέα είναι ότι νέες μελέτες πρόσθεσαν στον συνδυασμό της χημειοθεραπείας και της ακτινοθεραπείας την ανοσοθεραπεία (πεμπρολιζουμάμπη) που μείωσε τον κίνδυνο υποτροπής κατά 30%. Ιδιαίτερο όφελος είχαν οι ασθενείς πιο προχωρημένου σταδίου (ΙΙΙ-IVA), όπου η ανοσοθεραπεία μείωσε την πιθανότητα υποτροπής κατά 41%. Τον Ιανουάριο του 2024, εγκρίθηκε από τον FDA η προσθήκη της ανοσοθεραπείας με πεμπρολιζουμάμπη στις ασθενείς αυτές η οποία λαμβάνεται ταυτόχρονα με την χημειοθεραπεία και την ακτινοθεραπεία και εν συνεχεία ως συντήρηση για περίπου 2 έτη.

Επίσης, μία άλλη εξέλιξη που αλλάζει την θεραπευτική μας στον τοπικά προχωρημένο καρκίνου του τραχήλου της μήτρας είναι η μελέτη GCIG INTERLACE. Σύμφωνα με τη μελέτη αυτή, η αρχική χημειοθεραπεία με καρβοπλατίνη και πακλιταξέλη για έξι εβδομάδες πριν την έναρξη του συνδυασμού χημειοθεραπείας και ακτινοθεραπείας μειώνει τον κίνδυνο για υποτροπή κατά 35% και τον κίνδυνο θανάτου κατά 39%.

Αυτές οι δύο εξελίξεις αλλάζουν την καθιερωμένη έως τώρα θεραπεία για τον τοπικά προχωρημένο καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, ωστόσο η πρόληψη παραμένει η βασική κίνηση για καλή υγεία σε κάθε ηλικία, σωστά;