Το 2004, σε γνωστό γυναικείο περιοδικό, δημοσιεύτηκε άρθρο με τίτλο «Το φαινόμενο Kutcher. Εκείνες προτιμούν τους νεότερους», την εποχή που διάσημες γυναίκες όπως η Madonna, η Naomi Watts, η Cameron Diaz και η Sandra Bullock προκαλούσαν αντιδράσεις βγαίνοντας με μικρότερους άνδρες. Το φαινόμενο πήρε το όνομά του από τον Ashton Kutcher, τότε 25 ετών, που ετοιμαζόταν να παντρευτεί την Demi Moore, η οποία ήταν 16 χρόνια μεγαλύτερή του.

Φαίνεται πως είναι απαραίτητο να δοθεί όνομα στη γυναίκα που διατηρεί σχέση με νεότερους άνδρες ή εξακολουθεί να νιώθει έντονη σεξουαλική επιθυμία: cougar, MILF, WHIP (Women who are Hot, Intelligent and in their Prime). Αντίθετα, ο άνδρας που σχετίζεται με πολύ νεότερες γυναίκες δεν χρειάστηκε ποτέ αντίστοιχη κοινωνική «ταμπέλα», παρότι δημόσια πρόσωπα όπως ο Leonardo DiCaprio έχουν συχνά σχολιαστεί για τις νεότερες συντρόφους τους.

«Η ηλικία εξακολουθεί να παίζει ρόλο στην αναζήτηση συντρόφου. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένες γυναίκες πλέον δίνουν στον εαυτό τους την άδεια να βγουν με κάποιον αρκετά νεότερο», εξηγεί ειδικός στη σεξουαλική υγεία. «Όταν όμως αυτό γίνεται θέμα στα ΜΜΕ, συχνά παρουσιάζεται με τρόπο που υποτίθεται ότι είναι σεβαστικός αλλά δεν είναι – για παράδειγμα λέγοντας “είναι πολύ όμορφη για την ηλικία της”, αφήνοντας έτσι το κριτήριο στην εμφάνιση».

Πώς αλλάζει το κοινωνικό αφήγημα για τη διαφορά ηλικίας;

Η νεότητα των ανδρών πάντα θεωρούνταν πιο «ουδέτερη» από εκείνη των γυναικών· τα γκρίζα μαλλιά τους συχνά συνδέονται με γοητεία και εμπειρία. Ακόμη κι όταν ο άνδρας μεγαλώσει, η εικόνα του συχνά δεν κρίνεται τόσο αυστηρά όσο της γυναίκας.

Έχουν καταφέρει τελικά οι γυναίκες να αντιστρέψουν τους ρόλους; Σύμφωνα με ειδικούς, «σε έναν βαθμό ναι». Αυτό γίνεται πιο ορατό και στη σύγχρονη ποπ κουλτούρα και στον κινηματογράφο, όπου παρουσιάζονται ιστορίες με ώριμες γυναίκες και νεότερους άνδρες, αν και συνήθως οι γυναίκες αυτές παραμένουν πολύ ελκυστικές ως πρότυπο.

Οι προκλήσεις στις διαγενεακές σχέσεις

Παρά την αλλαγή στάσης της κοινωνίας, πολλές γυναίκες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τέτοιες σχέσεις με δυσπιστία ή ντροπή και συχνά τις κρατούν αρχικά μυστικές. Οι σχέσεις αυτές συχνά βιώνονται ως πιο έντονες αλλά όχι απαραίτητα ως μακροχρόνιες, καθώς τα διαφορετικά στάδια ζωής μπορεί να δημιουργούν αποστάσεις.

Σεξουαλική απελευθέρωση μετά τα 50

Πολλές γυναίκες στη μέση ηλικία είτε απομακρύνονται από τη σεξουαλικότητα είτε, αντίθετα, νιώθουν μεγαλύτερη ελευθερία, καθώς απαλλάσσονται από φόβους όπως η εγκυμοσύνη και αναζητούν νέες εμπειρίες.

Ισορροπία δύναμης στις σχέσεις με διαφορά ηλικίας

Σε τέτοιες σχέσεις, το μεγαλύτερο άτομο έχει συχνά πλεονέκτημα λόγω εμπειρίας, αλλά αυτό δεν είναι απόλυτο. Η ενέργεια και η διαφορετική οπτική του νεότερου συντρόφου μπορεί να εξισορροπήσει τη δυναμική.

Οι νεότεροι άνδρες που επιλέγουν μεγαλύτερες γυναίκες συχνά θεωρούνται πιο ανεξάρτητοι και λιγότερο δεσμευμένοι από κοινωνικά στερεότυπα. Πάντα υπήρχαν άνδρες που έλκονται από μεγαλύτερες γυναίκες, καθώς εκτιμούν την εμπειρία, την αυτογνωσία και τη συναισθηματική ωριμότητα που συχνά συνοδεύει την ηλικία.

Με πληροφορίες από EL PAÍS

«Οι γυναίκες δεν είναι μικρογραφίες των ανδρών»

Δεν θυμάμαι πότε ακριβώς άκουσα για πρώτη φορά τη φράση: «Οι γυναίκες δεν είναι μικρογραφίες των ανδρών». Από τη στιγμή, όμως, που μπήκε στο ραντάρ μου, άρχισα να την ακούω παντού. Fitness influencers στα social media την αναφέρουν διαρκώς, ενώ οι παρέες συζητούν με ενθουσιασμό για τη νέα γενιά ερευνών που εστιάζει αποκλειστικά στο γυναικείο σώμα.

Η «εγκέφαλος» πίσω από αυτή την επανάσταση είναι η Dr. Stacy Sims, μια επιστήμονας αθλητισμού με εντυπωσιακά διαπιστευτήρια. Αν το feed σου στο Instagram κλίνει έστω και λίγο προς το self-optimization, είναι σχεδόν αδύνατο να μην έχεις πετύχει κάποιο podcast της. Η Sims υποστηρίζει κάτι που σοκάρει το παραδοσιακό fitness: οι ορμονικές μας διακυμάνσεις δεν είναι εμπόδιο, αλλά ο «οδικός χάρτης» για το πώς πρέπει να προπονούμαστε.

Ορμόνες και επιδόσεις: Το timing είναι το παν

Για δεκαετίες, η επιστήμη της άσκησης αγνοούσε τον έμμηνο κύκλο, θεωρώντας τον μια «ενοχλητική μεταβλητή». Η Sims όμως το ανατρέπει:

· Στην ωοθυλακική φάση (μετά την περίοδο), όταν τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη είναι χαμηλά, το σώμα μας είναι πιο κοντά στη φυσιολογία του άνδρα. Τότε είναι η στιγμή για personal bests και σκληρή προπόνηση.

· Στη λουτεϊνική φάση (πριν την περίοδο), το σώμα δυσκολεύεται να κάψει υδατάνθρακες και η θερμοκρασία του ανεβαίνει. Εκεί, η έντονη προσπάθεια μπορεί να μοιάζει με βουνό. Αντί να πιέζεις τον εαυτό σου και να νιώθεις αποτυχημένη, απλώς προσάρμοσε την ένταση.

Η παγίδα του cardio μετά τα 40

Εδώ είναι το σημείο που πολλές από εμάς κάνουμε λάθος. Μετά τα 40, καθώς πλησιάζουμε στην περιεμμηνόπαυση, τα οιστρογόνα αρχίζουν να κάνουν «βουτιά». Τα οιστρογόνα είναι ο δικός μας αναβολικός παράγοντας: βοηθούν στο χτίσιμο μυών και στη διατήρηση της οστικής πυκνότητας.

Όταν αυτά μειώνονται, το να τρέχεις για ώρες στο ελλειπτικό ή στον διάδρομο (το κλασικό long-steady cardio) μπορεί να είναι αντιπαραγωγικό. Γιατί; Επειδή αυξάνει την κορτιζόλη (την ορμόνη του στρες), η οποία λέει στο σώμα σου να αποθηκεύσει λίπος στην κοιλιά και να «κάψει» μυϊκό ιστό για ενέργεια.

Η νέα συνταγή: Lift heavy shit

Η συμβουλή της Sims που έγινε viral είναι απλή αλλά προκλητική: «Σήκωσε βαριά αντικείμενα». Η προπόνηση δύναμης με μεγάλα βάρη και λίγες επαναλήψεις είναι ο μόνος τρόπος να στείλεις το σήμα στο σώμα σου να διατηρήσει τους μυς του όταν οι ορμόνες σου «απεργούν».

Παράλληλα, αντί για το εξαντλητικό jogging, προτείνει το SIT (Sprint Interval Training). Σύντομα, εκρηκτικά sprints 20-30 δευτερολέπτων που σοκάρουν τον μεταβολισμό και βελτιώνουν την ευαισθησία στην ινσουλίνη, χωρίς να αφήνουν την κορτιζόλη να χτυπήσει κόκκινο.

Χτίζοντας το δικό σου μέλλον

Το “one size fits all” δεν λειτούργησε ποτέ για εμάς. Η Stacy Sims μπορεί να είναι μια διχαστική προσωπικότητα στον ακαδημαϊκό κόσμο, αλλά η επιτυχία της οφείλεται στο ότι έδωσε στις γυναίκες μια άδεια: την άδεια να σταματήσουν να γυμνάζονται μιμούμενες τους άνδρες και να αρχίσουν να ακούν τη δική τους βιολογία.

Είτε είσαι στα 20, είτε στα 40+, το μήνυμα είναι ένα: Μάθε τον κύκλο σου, δώσε έμφαση στη δύναμη και σταμάτα να φοβάσαι τα βάρη. Το σώμα σου θα σε ευγνωμονεί!

Αντίθετα, οι γυναίκες τείνουν να έχουν μεγαλύτερο ποσοστό σωματικού λίπους — κάτι που συνδέεται εν μέρει με τα αυξημένα επίπεδα οιστρογόνων. «Παρότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ τεστοστερόνης και ποσότητας μυϊκής μάζας, αυτό δεν καθορίζει το πόσο αποτελεσματικά μπορούμε να χτίσουμε μυς μέσω προπόνησης αντίστασης», εξηγεί ο Breen. Οι γυναίκες έχουν πολύ χαμηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης — περίπου 15 έως 20 φορές χαμηλότερα από τους άνδρες.

Υπάρχει η αντίληψη ότι οι άνδρες αυξάνουν ευκολότερα τη μυϊκή τους μάζα λόγω της υψηλής τεστοστερόνης και των περισσότερων ανδρογονικών υποδοχέων στους μύες, όμως αυτό δεν είναι απολύτως ακριβές. Αν εξετάσουμε τη σχετική μεταβολή — δηλαδή το ποσοστιαίο ποσοστό αύξησης — άνδρες και γυναίκες ανταποκρίνονται πολύ παρόμοια στην προπόνηση.

Αυτό σημαίνει πως οι περισσότεροι δεν χρειάζονται διαφορετικά προγράμματα γυμναστικής ανά φύλο για την ανάπτυξη μυών. «Υπάρχουν βέβαια κάποιες φυσιολογικές διαφορές που πρέπει να ληφθούν υπόψη», προσθέτει ο Breen, «αλλά γενικά, άνδρες και γυναίκες μπορούν να ακολουθούν τις ίδιες βασικές αρχές προπόνησης με αντιστάσεις και να περιμένουν αντίστοιχη πρόοδο, ειδικά σε νεαρή ηλικία.»

Σύνθεση σώματος και επιπτώσεις στην υγεία

Η σύσταση του σώματος είναι ένα διαφορετικό ζήτημα. Ακόμη και με συστηματική προπόνηση, οι γυναίκες είναι πιθανό να διατηρούν υψηλότερη αναλογία λίπους προς μυϊκή μάζα συγκριτικά με τους άνδρες. «Μπορεί κανείς να μεταβάλει αυτή την ισορροπία», σημειώνει ο Breen, «όμως η επίτευξη πολύ χαμηλών επιπέδων σωματικού λίπους απαιτεί συχνά ιδιαίτερα αυστηρές δίαιτες και έντονη άσκηση.»

Σε αυτά τα ακραία επίπεδα υπάρχουν συνέπειες: «Πολύ χαμηλό σωματικό λίπος στις γυναίκες συνδέεται με ορμονικές διαταραχές, ανωμαλίες στον εμμηνορροϊκό κύκλο και πιθανές επιπτώσεις στη γονιμότητα.» Επομένως, μπορεί κάποιος να αλλάξει αυτές τις αναλογίες, αλλά δεν είναι πάντα επιθυμητό από άποψη υγείας.

«Παλιά θέλαμε να αποκτήσουμε έντονο μαύρισμα! Θεωρούσαμε πως μας έκανε να φαινόμαστε πιο αδύνατες, αλλά τώρα (ευτυχώς) έχουμε bronzer και contouring. Μετανιώνω για τις ατελείωτες ώρες στον ήλιο στα εφηβικά και φοιτητικά μου χρόνια. Παιδιά, βάλτε αντηλιακό!»

«Ως προέφηβη στα τέλη των ’90s, μεγάλωσα μέσα στην τοξική κουλτούρα των δίαιτων και στα πρότυπα που προωθούσαν το “supermodel look”. Στα μέσα προς τέλη της δεκαετίας του 2010, όμως, ήρθε η μεγάλη αλλαγή με το contouring προσώπου. Δεν αρκούσε να έχεις λαμπερά μαλλιά και καθαρό δέρμα – ξαφνικά όλες κυνηγούσαμε το ίδιο σχήμα χειλιών, τις ίδιες αναλογίες προσώπου. Βλέποντας παλιές ταινίες, διαπιστώνω πως τότε υπήρχε μεγαλύτερη ποικιλία στα χαρακτηριστικά των γυναικών. Τώρα μοιάζει να μην εκτιμούμε τα μοναδικά στοιχεία του κάθε προσώπου, αλλά επιδιώκουμε το τυποποιημένο Instagram look με botox και fillers.» —Ανώνυμη, 39 ετών, Κολοράντο

«Κανένα κορίτσι στην εφηβεία μου δεν έκανε dermablading ή αποτρίχωση στα ελαφριά χνούδια του προσώπου. Πλέον υπάρχει η προσδοκία για τελείως λεία επιδερμίδα πριν το μακιγιάζ. Στα ’90s ήμασταν πιο φυσικές.»

«Πέρα από τις grunge τάσεις των αρχών του ’90 και τη λάμψη των pop stars αργότερα, η μεγαλύτερη διαφορά είναι πως πλέον αναγνωρίζουμε ότι δεν ταιριάζουν όλα τα looks σε όλους. Παλιά έπρεπε να ακολουθείς ένα συγκεκριμένο στυλ για να θεωρείσαι όμορφη ή μοντέρνα. Τώρα υπάρχει μεγαλύτερη αποδοχή και ενθάρρυνση να επιλέγεις αυτό που σου ταιριάζει. Τα σημερινά πρότυπα δίνουν έμφαση στο προσωπικό στυλ έναντι της μόδας, προσφέροντας ελευθερία να είσαι μοναδική!» —Ανώνυμη, 42 ετών, Σεντ Λούις, Μιζούρι

Οι μεταμορφώσεις στα trends ομορφιάς

«Τι να πει κανείς για το ταξίδι που κάναμε με τα φρύδια! Από υπερβολικά λεπτά σε έντονα πυκνά, μετά lamination και στη συνέχεια bleached ή “block” φρύδια. Τι μας περιμένει άραγε μετά;»

«Όταν ήμουν έφηβη δεν χρειαζόταν να ξυρίζω ολοκληρωτικά την περιοχή μπικίνι για κάθε μαγιό. Δεν υπήρχε η απαίτηση οι γυναίκες να αφαιρούν κάθε τρίχα από το σώμα τους εκτός από τα μαλλιά και τις βλεφαρίδες.» —Ανώνυμη, 53 ετών, Midwest

«Κάθε ατέλεια έπρεπε να κρύβεται. Αν ήσουν λίγο πιο γεμάτη, είχες σπυράκι ή έντονο χνούδι πάνω από τα χείλη, έψαχνες τρόπο να το καλύψεις – ίσως ακόμα και με το να μένεις σπίτι. Τώρα είμαστε πιο επιεικείς με τον εαυτό μας και αγκαλιάζουμε τις ατέλειές μας. Πρόσφατα συνάντησα φίλη της κόρης μου στο σούπερ μάρκετ με patch για σπυράκια στο πρόσωπο – το φορούσε περήφανα και μου εξήγησε πώς λειτουργεί. Εγώ δεν θα είχα ποτέ αυτή την αυτοπεποίθηση στην ηλικία της.»

«Τα σημερινά πρότυπα μοιάζουν ακόμη πιο ανέφικτα. Πρέπει όλες να είμαστε size zero. Τώρα οι γυναίκες ξοδεύουν χιλιάδες ευρώ σε fillers, microneedling και άλλες επώδυνες διαδικασίες. Τα φυσικά μαλλιά δεν θεωρούνται αρκετά – αγοράζουν extensions. Το απλό μανικιούρ/πεντικιούρ δεν φτάνει – τώρα όλοι θέλουν gel nails και πανάκριβα πεντικιούρ. Και μην αρχίσω για την κουλτούρα της αποτρίχωσης! Πότε έγινε “έγκλημα” η τριχοφυΐα; Κρατήστε τα χρήματά σας και μην κυνηγάτε την ψεύτικη τελειότητα των περιοδικών.» —Ανώνυμη, 60 ετών, Νιου Τζέρσεϊ

«Η επιθυμία για μεγάλο πίσω μέρος ποτέ δεν θα μου φανεί φυσιολογική. Στα ’80s, αν είχες μεγάλο πίσω μέρος σε κορόιδευαν συνεχώς.»

Περισσότερη αποδοχή & αντιθέσεις στις νέες τάσεις

«Νιώθω ότι σήμερα τα πρότυπα ομορφιάς είναι πιο συμπεριληπτικά απέναντι σε διαφορετικές φυλές, τύπους μαλλιών και σωματότυπους σε σχέση με τα ’70s και ’80s. Μισώ όμως την εμμονή με τα fillers προσώπου – ειδικά τα αφύσικα χείλη.» —Ανώνυμη, 50+, ΗΠΑ

«Παλιά αγαπούσαμε τα solarium· τώρα αγαπάμε τους δερματολόγους μας – πληρώνουμε πολλά για να διορθώσουν τα λάθη μας.»

«Η τρέλα με τις ενέσεις έχει ξεφύγει. Το πρόσωπο πρέπει να κινείται όταν μιλάς ή χαμογελάς! Είναι τρομακτικό όταν μοιάζει ακίνητο σαν ρομπότ. Το γήρας είναι μέρος της ζωής και πρέπει να γιορτάζεται· είμαι περήφανη για τις γραμμές του γέλιου μου – είναι κομμάτι της ιστορίας μου.» —Ανώνυμη, 50 ετών, ΗΠΑ

«Τώρα βγαίνουν έξω με πιτζάμες! Εμείς παλιά πάντα προσπαθούσαμε να δείχνουμε περιποιημένες όταν φεύγαμε από το σπίτι.» —u/twinadoes

«Τα φρύδια πέρασαν από λεπτά σε πυκνά και καλοσχηματισμένα.»

«Η γυμναστική πλέον είναι δεδομένη στην καθημερινότητα. Σε βίντεο από τη σχολή στα τέλη των ’80s βλέπω ότι παρόλο που πολλές ήταν αδύνατες, καμία δεν είχε σηκώσει βάρη ποτέ στη ζωή της. Τώρα οι γυναίκες στα 20–30 τους είναι πολύ πιο fit απ’ ό,τι παλιότερα.»

Πρότυπα συμπεριφοράς & αποδοχή του σώματος

«Αυτό που θυμάμαι περισσότερο δεν ήταν τόσο τα πρότυπα ομορφιάς όσο της συμπεριφοράς: Να είσαι ευγενική, σοβαρή, μην κάνεις την πρώτη κίνηση στον άντρα, μην είσαι εκδηλωτική ούτε χρησιμοποιείς άσχημο λεξιλόγιο – δηλαδή “να φέρεσαι θηλυκά”. Όσες δεν ακολούθησαν αυτά τα στερεότυπα αξίζουν συγχαρητήρια! Αλλά ούτε όσες ήταν πολύ θηλυκές πρέπει να ντρέπονται αν αυτό τους έβγαινε φυσικά.» —Ανώνυμη, 67 ετών, Μόντρεαλ, Κεμπέκ, Καναδάς

«Μεγαλώνοντας ως κορίτσι με καμπύλες στη Νέα Αγγλία στα τέλη των ’90s, τα χαμηλοκάβαλα παντελόνια ήταν ο εχθρός μου. Είναι υπέροχο που πλέον κυριαρχεί η body positivity και μπορείς πραγματικά να εκφράζεσαι όπως νιώθεις καλά. Χαίρομαι που μεγαλώνω την κόρη μου μαθαίνοντάς της να αγαπάει τον εαυτό της για αυτό που είναι μέσα της – όχι μόνο εξωτερικά.»

Η ανάλυση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) επιβεβαιώνει ότι η Ευρώπη οδεύει να διατηρήσει τον τίτλο της μεγαλύτερης καταναλώτριας καπνού στον κόσμο έως το 2030, ενώ αναδεικνύει «ιδιαίτερα ανησυχητικές» τάσεις χρήσης καπνού μεταξύ γυναικών και νεαρών ατόμων.

Τέσσερις στις δέκα ενήλικες γυναίκες που καπνίζουν παγκοσμίως – δηλαδή περίπου 62 εκατομμύρια γυναίκες – ζουν στην Ευρώπη, ενώ 4 εκατομμύρια έφηβοι ηλικίας 13 έως 15 ετών στην ήπειρο κάνουν χρήση προϊόντων καπνού.

Σε ό,τι αφορά τα ατμιστικά προϊόντα, η Ευρώπη έχει το υψηλότερο ποσοστό τακτικών χρηστών στην εφηβική ηλικία, με 14,3% των παιδιών 13-15 ετών να χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά τσιγάρα. Μεταξύ των ενηλίκων, η ήπειρος εμφανίζει τη δεύτερη υψηλότερη συχνότητα χρήσης ηλεκτρονικών τσιγάρων μετά την Ασία.

Σοβαρές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία

Η χρήση καπνού ευθύνεται για περίπου 1,1 εκατομμύριο θανάτους κάθε χρόνο στην Ευρώπη.

Ο δρ Hans Kluge, περιφερειακός διευθυντής του ΠΟΥ για την Ευρώπη, προειδοποιεί ότι χωρίς «επιτάχυνση των δράσεων» η περιοχή θα παραμείνει η χειρότερη παγκοσμίως μέχρι το 2030. Τονίζει πως τα υψηλά ποσοστά χρήσης ηλεκτρονικών τσιγάρων από παιδιά οφείλονται σε στοχευμένες πρακτικές της βιομηχανίας που απευθύνονται στους νέους.

«Έχουμε ευθύνη να αλλάξουμε πορεία τώρα: να προστατεύσουμε τους νέους από τον εθισμό στη νικοτίνη, να αποτρέψουμε την παρέμβαση της βιομηχανίας στην υγειονομική πολιτική και να εφαρμόσουμε αυστηρούς κανονισμούς που θα προλάβουν μια ζωή γεμάτη αποτρέψιμες βλάβες», σημειώνει ο Kluge.

«Οι Ευρωπαίες ηλικίας 13 έως 15 ετών έχουν πλέον τα υψηλότερα ποσοστά χρήσης καπνού στον κόσμο για την ηλικιακή τους ομάδα. Αυτό δεν είναι τυχαίο· είναι αποτέλεσμα στρατηγικής της βιομηχανίας που στοχεύει τους νέους με αρωματισμένα προϊόντα και εξελιγμένο μάρκετινγκ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.»

Πολιτικές προστασίας και παραδείγματα χωρών

Χώρες όπως το Βέλγιο, η Δανία και η Ολλανδία δείχνουν ότι είναι δυνατό να ανακοπεί αυτή η τάση μέσω ρύθμισης των νέων προϊόντων, απαγόρευσης αρωμάτων και περιορισμού της διαφήμισης. Ο Kluge καλεί κάθε χώρα της περιοχής να ακολουθήσει αντίστοιχα μέτρα για την προστασία των επόμενων γενεών.

Το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται σε καλό δρόμο για να πετύχει μείωση κατά 30% στη συχνότητα χρήσης καπνού μεταξύ ατόμων άνω των 15 ετών. Με ποσοστό μόλις 13%, διαθέτει το τρίτο χαμηλότερο ποσοστό χρήσης καπνού στην Ευρώπη, μετά το Τουρκμενιστάν και την Ισλανδία.

Η ανάλυση έδειξε πως μόνο το ένα τρίτο των ευρωπαϊκών χωρών διαθέτει νόμους που καθιστούν όλους τους δημόσιους χώρους άκαπνους, ενώ μόλις το ένα τέταρτο έχει επιβάλει απαγόρευση διαφήμισης προϊόντων καπνού.

Η Kristina Mauer-Stender, σύμβουλος ελέγχου του καπνού στον ΠΟΥ Ευρώπης, επισημαίνει: «Δεκαετίες προόδου διακυβεύονται εάν οι πολιτικές δεν συμβαδίσουν με το συνεχώς μεταβαλλόμενο τοπίο της νικοτίνης. Η εφαρμογή των ίδιων αυστηρών μέτρων ελέγχου τόσο στα παραδοσιακά όσο και στα νέα προϊόντα είναι απαραίτητη για την προστασία των νέων και τη διατήρηση των επιτευγμάτων στη δημόσια υγεία.»

Η συζήτηση κορυφώθηκε πέρυσι, όταν το διαδίκτυο άρχισε να αναρωτιέται αν είναι πλέον ντροπή να είσαι σε σχέση. Αν και όσα συμβαίνουν online δεν αντανακλούν πάντα την πραγματική ζωή — οι ζευγαρωμένοι εξακολουθούν να απολαμβάνουν μειωμένα έξοδα μετακίνησης, στέγασης και διαβίωσης — η ορατότητα και ο εορτασμός της μοναχικότητας αποτελούν σίγουρα μια πρόοδο, ειδικά για τις γυναίκες.

Η εμπειρία των γυναικών που δεν είχαν ποτέ σχέση

Σε αυτό το πλαίσιο, πώς νιώθουν σήμερα όσες δεν είχαν ποτέ σχέση; Νιώθουν πίεση να βγουν ραντεβού ή να συνάψουν ερωτικές σχέσεις; Απολαμβάνουν τον χρόνο τους κάνοντας ό,τι τις ευχαριστεί ή νιώθουν μοναξιά; Ας δούμε τι απαντούν οι ίδιες οι γυναίκες που δεν είχαν ποτέ σχέση.

«Προτιμώ να είμαι μόνη παρά να συμβιβαστώ»

«Έχω βγει ραντεβού αλλά δεν έχω κάνει ποτέ σχέση — και ειλικρινά, προτιμώ να είμαι μόνη παρά να συμβιβαστώ. Θέλω κάποιον με τον οποίο θα γελάμε και θα κάνουμε πλάκα, αλλά μέχρι τώρα δεν το έχω βρει. Θα συνεχίσω να ψάχνω, κι ίσως αυτό με κρατάει αισιόδοξη: το γεγονός ότι ελπίζω πως ο κατάλληλος υπάρχει εκεί έξω για μένα.»

«Μερικές φορές αγχώνομαι πολύ»

«Έχω βγει ραντεβού αλλά ποτέ δεν προχώρησα σε σχέση. Χθες το βράδυ μάλιστα είχα ένα μικρό εσωτερικό πανικό γι’ αυτό, αλλά έρχεται κατά κύματα. Η δουλειά με κρατάει αρκετά απασχολημένη.»

«Δεν χρειάζομαι σχέση για να είμαι ευτυχισμένη»

«Υπάρχουν πράγματα που θέλω να βελτιώσω στη ζωή μου, αλλά η αναζήτηση σχέσης δεν είναι προτεραιότητα. Με απασχολεί περισσότερο η καριέρα μου, η υγεία μου — σωματική και ψυχική — και οι φιλίες μου. Αν γνωρίσω ξαφνικά κάποιον που μου αρέσει, δεν θα το αποκλείσω, αλλά δεν πιστεύω πως χρειάζομαι σχέση για να είμαι ευτυχισμένη.»

«Χάνω την ελπίδα όσο μεγαλώνω»

«Είμαι καλά αλλά μερικές φορές νιώθω μοναξιά, ειδικά στις γιορτές ή του Αγίου Βαλεντίνου. Οι εφαρμογές γνωριμιών δεν βοηθούν και οι μόνοι άντρες που με πλησιάζουν είναι περίεργοι ή πολύ μεγαλύτεροι — στην ηλικία του πατέρα μου! Είναι εκνευριστικό, ειδικά όταν ακούς ‘θα βρεις κάποιον όταν το περιμένεις λιγότερο’. Γιατί δεν παραδέχονται απλά ότι στάθηκαν τυχεροί; Έχω ακόμη μια μικρή ελπίδα αλλά όσο περνούν τα χρόνια αυτή λεπταίνει.»

«Επενδύω σε σχολή, δουλειά και φίλους»

«Αντί να σπαταλώ ενέργεια στο ότι είμαι μόνη, τη διοχετεύω σε άλλα κομμάτια της ζωής μου: στη σχολή, στη δουλειά, στους φίλους μου. Προσπαθώ για το καλύτερο εκεί αντί να σκέφτομαι πόσο απελπιστικά single είμαι. Επίσης, δεν θέλω να συμβιβαστώ με κάτι μέτριο. Προτιμώ να περιμένω τον σωστό άνθρωπο και να ξέρω πως αξίζει πραγματικά.»

«Ως single μπορώ να κάνω ό,τι θέλω»

«Δεν έχω ξεπεράσει τελείως τη δυσαρέσκεια που νιώθω ως single — θέλω σχέση. Προτιμώ πάντως τη μοναξιά από μια κακή σχέση· απλά δεν θέλω να μείνω μόνη για πάντα. Χρησιμοποιώ dating apps, συμμετέχω σε singles events, βγαίνω με φίλους… Απλά δεν έχει συμβεί ακόμα κι αυτό με στενοχωρεί.
Από την άλλη όμως, επειδή ήμουν πάντα μόνη αυτό είναι το ‘φυσιολογικό’ για μένα. Δεν θεωρώ ότι η σχέση είναι ο default τρόπος ζωής — ξέρω ότι ως single μπορώ να ταξιδεύω, να πάω συναυλίες, να τρώω έξω. Αλλά τώρα που τα έχω κάνει όλα μόνη μου, ανυπομονώ να τα μοιραστώ με κάποιον.»

«Είναι δύσκολο γιατί όλες οι φίλες μου έχουν παντρευτεί»

«Όλες οι στενές μου φίλες έχουν ήδη παντρευτεί κι αυτό είναι δύσκολο. Έχω κλάψει αρκετές φορές γι’ αυτό. Δεν με ενοχλεί τόσο η μοναξιά όσο το ότι υπάρχει ένα ρομαντικό κομμάτι μέσα μου που παραμένει ανικανοποίητο.»

«Κουράζομαι εύκολα από τους ανθρώπους»

«Δεν νιώθω δυσαρέσκεια· μου αρέσει που είμαι μόνη. Κουράζομαι εύκολα από τους ανθρώπους κι έτσι για να μην πληγώνω κανέναν προτιμώ αυτή τη ζωή.»

«Δεν είναι εύκολο όταν έρχεται η μοναξιά»

«Για πολύ καιρό ένιωθα δυσφορία επειδή ένιωθα ‘πίσω’ σε σχέση με τις φίλες μου. Ένιωθα περίεργη κι είχα δυσκολία διαχείρισης συναισθημάτων και μοναξιάς· έπρεπε να αντιμετωπίσω ανεκπλήρωτους έρωτες. Τώρα έχω συμφιλιωθεί με την ιδέα γιατί συνειδητοποίησα πως δεν ήμουν έτοιμη για σχέση κι είχα άλλες προτεραιότητες. Πρέπει πρώτα να δουλέψω με τον εαυτό μου πριν αφήσω κάποιον άλλον στη ζωή μου. Δεν θα κάνω σχέση μόνο για να ‘ταιριάξω’. Δεν έχω εμπειρία ούτε στο dating ούτε στο σεξ κι αυτό με αγχώνει κάποιες φορές. Δεν ξέρω τι θέλω αλλά ξέρω τι δεν θα δεχτώ ποτέ – έχοντας δει πολλούς γύρω μου πληγωμένους. Υποσχέθηκα στον εαυτό μου πως δεν θα συμβιβαστώ με κάτι λιγότερο απ’ όσα αξίζω ούτε θα κάνω σχέση απλά για την κοινωνική αποδοχή. Η αυτοαγάπη βοηθά πολύ στη διαχείριση των αρνητικών συναισθημάτων – στο τέλος της ημέρας μόνο με τον εαυτό σου περνάς κάθε δευτερόλεπτο της ζωής σου. Δεν είναι εύκολο κάθε μέρα, ειδικά όταν εμφανίζεται η μοναξιά, αλλά δεν θα πιεστώ σε κάτι που δεν είμαι έτοιμη.»

«Δεν ξέρω τι χάνω»

«Στα 20s μου όλοι γύρω μου έμπαιναν σε σχέσεις κι ένιωθα εκτός. Πλέον όμως δυσκολεύομαι καν να φανταστώ τι ‘κενό’ θα κάλυπτε μια σχέση για μένα αφού ποτέ δεν ήμουν σε μία. Έχω συνηθίσει τη διαφορετικότητά μου και πλέον δεν με πειράζει τόσο.»

«Εστιάζω στο μέλλον μου μαζί με τον εαυτό μου»

«Δεν ήταν επιλογή από την αρχή· μεγάλωνα όμως σε ινδική οικογένεια όπου ο γάμος/οι σχέσεις ήταν πάντα στην κουβέντα κι έτσι ανέπτυξα σχεδόν απέχθεια για αυτές τις λέξεις. Επέλεξα λοιπόν αντί γι’ αυτό να στρέψω την προσοχή στο δικό μου μέλλον – όχι σε ένα κοινό μέλλον με άλλον άνθρωπο.
Δεν υπάρχει τίποτα κακό στο να είσαι single – πολλοί όμως αισθάνονται δυσαρέσκεια λόγω μοναξιάς. Ακόμα και σήμερα παρουσιάζεται ως κάτι αρνητικό ενώ στην πραγματικότητα πολλές γυναίκες απλά δεν αντέχουν τα προβλήματα των άλλων όταν έχουν ήδη τα δικά τους! Για μένα το single life δεν είναι καθόλου πρόβλημα.».

Στην πρώτη της τηλεοπτική συνέντευξη στο France 5, η 73χρονη μίλησε με ωμότητα για το αόρατο βάρος που κουβαλούν όσοι έχουν υποστεί σεξουαλική βία. «Η ντροπή σε διαπερνά, γίνεται δεύτερο δέρμα. Και λειτουργεί σαν δεύτερη ποινή, ένας επιπλέον πόνος που στρέφεται εναντίον σου», ανέφερε αρχικά.

Όπως εξήγησε, η επιλογή της να μιλήσει δημόσια ήταν μια πράξη που ξεπερνούσε τα προσωπικά της όρια: «Σκέφτηκα πως, υπερασπιζόμενη τον εαυτό μου, υπερασπίζομαι και άλλους. Αν τα κατάφερα εγώ, μπορούν και άλλοι. Σε όλα τα θύματα θέλω να πω: μην ντραπείτε ποτέ», συνέχισεΗ ίδια θυμάται ακόμη τη στιγμή που οι αστυνομικοί της παρουσίασαν φωτογραφίες και βίντεο από τους βιασμούς της. Στα αποσπάσματα του βιβλίου της «Ύμνος στη Ζωή», που αναμένεται να κυκλοφορήσει τις επόμενες ημέρες, περιγράφει το σοκ όταν πληροφορήθηκε τις πράξεις του συζύγου της, Ντομινίκ Πελικό, ενός ανθρώπου που, όπως αναφέρει, θεωρούσε μέχρι τότε υποδειγματικό. «Θα σας δείξω υλικό που θα σας αναστατώσει. Αυτή είστε εσείς», της είχε πει ο αστυνομικός. Στο βιβλίο της γράφει πως δυσκολεύτηκε να αποδεχτεί ότι η ακίνητη γυναίκα στην οθόνη ήταν η ίδια.

«Δεν αναγνώριζα ούτε τα πρόσωπα ούτε εμένα. Το πρόσωπό μου έδειχνε άδειο, το σώμα μου άψυχο. Σαν κούκλα χωρίς ζωή. Εκείνη τη στιγμή το μυαλό μου αδυνατούσε να επεξεργαστεί όσα έβλεπα», περιγράφει.

Για σχεδόν δέκα χρόνια, ο σύζυγός της ανακάτευε υπνωτικά και αγχολυτικά φάρμακα στο φαγητό και στα ποτά της, βυθίζοντάς τη σε κατάσταση παρόμοια με κώμα. Στη συνέχεια, έφερνε δεκάδες άνδρες στο σπίτι για να τη βιάζουν. Συνολικά 51 άτομα καταδικάστηκαν για βιασμό ή σεξουαλικές επιθέσεις εναντίον της.

Η Πελικό αποφάσισε να παραιτηθεί από το δικαίωμα της ανωνυμίας, μετατρέποντας τη δίκη σε δημόσια υπόθεση. Όπως εξηγεί, μια διαδικασία κεκλεισμένων των θυρών θα διασφάλιζε την προστασία των κατηγορουμένων και θα την άφηνε μόνη απέναντί τους, «αντιμέτωπη με τα βλέμματά τους, τις αρνήσεις τους και την απαξίωσή τους».

«Κανείς δεν θα γνώριζε τι μου έκαναν. Τα ονόματά τους δεν θα συνδέονταν ποτέ δημόσια με τις πράξεις τους. Και, το σημαντικότερο, καμία άλλη γυναίκα δεν θα μπορούσε να βρεθεί στην αίθουσα και να νιώσει ότι δεν είναι μόνη», εξηγεί.

Παραδέχεται ότι αν ήταν νεότερη, ίσως να μην είχε επιλέξει τον ίδιο δρόμο, φοβούμενη τα κοινωνικά στερεότυπα και τα επικριτικά βλέμματα που, όπως λέει, συνοδεύουν διαχρονικά τις γυναίκες.

Με τη δημόσια μαρτυρία της, η Ζιζέλ Πελικό επιδιώκει να μετατοπίσει το βάρος από τα θύματα στους θύτες. Το μήνυμά της είναι ξεκάθαρο και ηχηρό: η ευθύνη και η ντροπή δεν ανήκουν σε εκείνον που υπέστη τη βία, αλλά σε εκείνον που τη διέπραξε.

Πηγή: Lifo.gr

Οι γιατροί προειδοποιούν ότι η ανεπάρκεια βιταμίνης D είναι δύσκολο να εντοπιστεί χωρίς εξετάσεις, ενώ πολλές γυναίκες καταφεύγουν σε συμπληρώματα για να καλύψουν τις ανάγκες τους. Ας δούμε γιατί η επαρκής πρόσληψη βιταμίνης D είναι τόσο σημαντική και πώς μπορείτε να διαπιστώσετε αν χρειάζεστε συμπληρώματα.

Η επίδραση της ανεπάρκειας βιταμίνης D στο γυναικείο σώμα

Η βιταμίνη D είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις γυναίκες, καθώς τα προβλήματα στα οστά είναι πιο συχνά: οι γυναίκες παρουσιάζουν τετραπλάσιες περιπτώσεις οστεοπόρωσης σε σύγκριση με τους άνδρες. Η έλλειψή της μπορεί να οδηγήσει σε μαλακά, αδύναμα οστά και κατάγματα — κίνδυνος αυξημένος για όσες έχουν μικρότερα και λεπτότερα οστά.

Αν και δεν υπάρχει βιολογικός παράγοντας που να προδιαθέτει τις γυναίκες στην ανεπάρκεια βιταμίνης D, παράγοντες όπως η εγκυμοσύνη ή η εμμηνόπαυση αυξάνουν τις ανάγκες του οργανισμού. Ειδικά μετά την εμμηνόπαυση, όταν μειώνονται τα επίπεδα οιστρογόνων, η ικανότητα δημιουργίας νέου οστού φθίνει ραγδαία, σύμφωνα με τη Laura Acosta, διαιτολόγο στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα.

Κατά την εγκυμοσύνη, η βιταμίνη D είναι απαραίτητη όχι μόνο για τη μητέρα αλλά και για το αναπτυσσόμενο έμβρυο. Παράλληλα, νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι τα οφέλη της βιταμίνης D δεν περιορίζονται μόνο στην υγεία των οστών.

Νέα επιστημονικά ευρήματα για τη βιταμίνη D και την υγεία των γυναικών

Ο Clemens Bergwitz, ενδοκρινολόγος στη Σχολή Ιατρικής του Yale, σημειώνει ότι “η επιστημονική βιβλιογραφία βρίθει από αποτελέσματα της βιταμίνης D που δεν σχετίζονται αποκλειστικά με τα οστά”. Νεότερες έρευνες δείχνουν ότι η βιταμίνη D μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τα αυτοάνοσα νοσήματα, τα οποία εμφανίζονται σε ποσοστό περίπου 80% στις γυναίκες.

Μια μελέτη έδειξε ότι η λήψη συμπληρωμάτων βιταμίνης D επί πέντε χρόνια μείωσε κατά 22% τα αυτοάνοσα νοσήματα σε άνδρες και γυναίκες. Σε άλλη έρευνα, ασθενείς που έπαιρναν συμπληρώματα είχαν λιγότερα συμπτώματα σκλήρυνσης κατά πλάκας — μια πάθηση τρεις φορές πιο συχνή στις γυναίκες.

Επιπλέον, υπάρχουν ενδείξεις πως τα συμπληρώματα βιταμίνης D μπορούν να μειώσουν τη βιολογική γήρανση έως και τρία χρόνια, χάρη στην προστασία του γενετικού υλικού. Άλλες μελέτες συνδέουν τη βιταμίνη D με βελτίωση συμπτωμάτων κατάθλιψης, αντίσταση στην ινσουλίνη, καρδιαγγειακή υγεία και το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών.

Όπως επισημαίνει η Acosta: «Το μέλλον της έρευνας στη βιταμίνη D αφορά όχι μόνο στα οστά, αλλά και τα αυτοάνοσα νοσήματα, την ψυχική υγεία, τον μεταβολισμό και ίσως ακόμα περισσότερα που δεν έχουμε ακόμη ανακαλύψει».

Πώς θα καταλάβετε αν έχετε ανεπάρκεια βιταμίνης D

Η ανεπάρκεια βιταμίνης D είναι «ως επί το πλείστον σιωπηλή μέχρι να γίνει σοβαρή», σύμφωνα με την Acosta. Πόνοι στα οστά ή στους μύες εμφανίζονται συνήθως όταν η ανεπάρκεια έχει ήδη προχωρήσει.

Ο πιο αξιόπιστος τρόπος διάγνωσης είναι μέσω ειδικής αιματολογικής εξέτασης που ζητείται από γιατρό ή διατροφολόγο — καθώς δεν περιλαμβάνεται στα τυπικά check-up. Αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό οστεοπόρωσης, συχνά κατάγματα, εγκυμοσύνη ή προχωρημένη ηλικία, οι τακτικοί έλεγχοι μπορεί να είναι ωφέλιμοι.

Επιπλέον παράγοντες κινδύνου αφορούν όσους ζουν σε βόρειες περιοχές με λιγότερη ηλιοφάνεια ή έχουν πιο σκούρο δέρμα — ομάδες που παρουσιάζουν συχνότερα ανεπάρκεια.

Φυσικές πηγές βιταμίνης D και διατροφή

Η φυσική πρόσληψη βιταμίνης D, αν και εφικτή, παραμένει δύσκολη. Διατροφικές συνήθειες όπως η χορτοφαγία ή βίγκαν διατροφή και η συστηματική χρήση αντιηλιακού — συνήθειες πιο διαδεδομένες στις γυναίκες — μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα της βιταμίνης στον οργανισμό.

Οι ειδικοί δεν συστήνουν αλλαγές στις παραπάνω συνήθειες αλλά συμβουλεύουν όσους ανήκουν σε αυτές τις ομάδες να ελέγχουν τα επίπεδά τους. Στην πραγματικότητα, η βιταμίνη D δεν απορροφάται από τον ήλιο αλλά παράγεται στο δέρμα όταν οι υπεριώδεις ακτίνες ενεργοποιούν τη σχετική μεταβολική διαδικασία.

Παρά το ότι 5-30 λεπτά έκθεσης στον ήλιο χωρίς αντιηλιακό μπορεί να αρκούν για την παραγωγή βιταμίνης D, αυτή η έκθεση ενέχει κινδύνους λόγω UV ακτινοβολίας — γι’ αυτό οι ειδικοί επιμένουν στη χρήση αντιηλιακού.

Τροφές όπως λιπαρά ψάρια (σολομός, σκουμπρί), αυγά και εμπλουτισμένα προϊόντα όπως γάλα αποτελούν επίσης καλές πηγές. Όπως λέει η Acosta: «Η βιταμίνη D βοηθά όχι μόνο στην απορρόφηση ασβεστίου αλλά εξασφαλίζει ότι το ασβέστιο φτάνει στα οστά».

Συμπληρώματα: Πόσο χρειάζεστε πραγματικά;

Δεδομένων των πολλών παραγόντων που επηρεάζουν τα επίπεδα της βιταμίνης D, όπως γεωγραφική θέση, εποχή και διατροφή, ο προσδιορισμός της κατάλληλης δοσολογίας συμπληρωμάτων ίσως φαίνεται περίπλοκος. Ωστόσο υπάρχουν βασικές οδηγίες από ειδικούς.

Τα συμπληρώματα χωρίς ιατρική συνταγή καλύπτουν συχνά τις ανάγκες των περισσότερων ανθρώπων. Η Kathleen Merz, διαιτολόγος-διατροφολόγος στο Πανεπιστήμιο του Michigan, συνιστά επιλογή σκευασμάτων με πιστοποιήσεις “NSF” ή “USP” για εγγύηση ποιότητας.

Η συνιστώμενη ημερήσια δόση για τους ενήλικες είναι περίπου 600 διεθνείς μονάδες (IU), ενώ σε μεγαλύτερες ηλικίες μπορεί να αυξηθεί ελαφρώς. Δεν πρέπει όμως να ξεπερνάτε τις 4.000 IU χωρίς ιατρική παρακολούθηση — υπερβολικές ποσότητες μπορεί να προκαλέσουν τοξικότητα στη βιταμίνη D με συμπτώματα όπως ναυτία ή πέτρες στα νεφρά.

Γι’ αυτό οι ειδικοί τονίζουν τη σημασία του ελέγχου των επιπέδων μέσω εξετάσεων πριν από οποιαδήποτε μακροχρόνια λήψη υψηλών δόσεων συμπληρωμάτων.

Με πληροφορίες από National Geographic

Αν έχετε δεχθεί ποτέ ανεπιθύμητα σχόλια ή παρενόχληση στον δρόμο, πιθανόν να γνωρίζετε το άγχος που προκαλεί. Η άμυνα σας αυξάνεται, αισθάνεστε ευάλωτοι και συχνά επιστρέφετε στο σπίτι κρατώντας τα κλειδιά σφιχτά στο χέρι σας. Πολλές γυναίκες έχουν ζήσει ανάλογες εμπειρίες, μερικές μάλιστα μαθαίνουν αυτοάμυνα για να νιώσουν πιο ασφαλείς.

Όταν η ανεπιθύμητη σεξουαλική προσοχή δεν είναι άμεσα απειλητική, συχνά αγνοείται. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν αφήνει ψυχολογικό αποτύπωμα. Σύγχρονες μελέτες δείχνουν πως ακόμη και καθημερινές μορφές σεξισμού έχουν συνέπειες που επηρεάζουν το σώμα και τη ζωή των ανθρώπων.

«Στην ουσία έχει να κάνει με τον τρόπο που η εξουσία, το κύρος και οι πόροι κατανέμονται άνισα μεταξύ ανδρών και γυναικών», εξηγεί η Patricia Homan, κοινωνιολόγος από το Florida State University.

Η δομή του σεξισμού και οι επιπτώσεις στην υγεία

Το κίνημα για τα δικαιώματα των γυναικών έχει σημειώσει σημαντικές επιτυχίες τον τελευταίο αιώνα. Σε πολλές χώρες η ισότητα αμοιβής είναι πλέον νομικά κατοχυρωμένη, ενώ η διάκριση λόγω φύλου απαγορεύεται. Στο Ηνωμένο Βασίλειο υπήρξαν τρεις γυναίκες πρωθυπουργοί και οι γυναίκες σε ηγετικές θέσεις αυξάνονται διεθνώς.

Ωστόσο, υπάρχουν ανησυχίες ότι η ισότητα των φύλων έχει φτάσει σε αδιέξοδο ή ακόμη και υποχωρεί. Τα στοιχεία για το μισθολογικό χάσμα παραμένουν ανησυχητικά, ενώ η βία κατά γυναικών και κοριτσιών αυξάνεται παγκοσμίως – σχεδόν μία στις τρεις γυναίκες έχει υποστεί σωματική ή σεξουαλική βία.

Υπάρχουν επίσης πιο λεπτές μορφές σεξισμού, όπως ο υποτιμητικός ή «ευγενικός» σεξισμός (π.χ. τα στερεότυπα ότι οι γυναίκες είναι πιο ευγενικές ή συναισθηματικές). Αυτές οι αντιλήψεις ενισχύουν την υποδεέστερη θέση των γυναικών.

Στις ΗΠΑ, σύμφωνα με έκθεση της The Lancet, διαγράφηκαν πρόσφατα πληροφορίες για την υγεία των γυναικών από κυβερνητική ιστοσελίδα. Το περιεχόμενο που αφαιρέθηκε σχετιζόταν με τη μητρική και αναπαραγωγική φροντίδα, ενώ προστέθηκαν δεδομένα που παρουσιάζουν τα γυναικεία σώματα ως αδύναμα και τους τρανς ανθρώπους ως απειλή.

Όλα αυτά αποτελούν παραδείγματα του λεγόμενου «δομικού σεξισμού», που σύμφωνα με τη Homan είναι η συστηματική ανισότητα ισχύος και πόρων μεταξύ ανδρών και γυναικών, ενσωματωμένη στους κοινωνικούς θεσμούς.

Ο «ουλώδης ιστός» στον εγκέφαλο από τον σεξισμό

Οι επιπτώσεις στην υγεία των γυναικών μπορεί να είναι σοβαρές αλλά όχι πάντα ορατές. Μεγάλη μελέτη με περισσότερες από 7.800 μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου από 29 χώρες έδειξε ότι οι κοινωνικές ανισότητες μεταξύ των φύλων αλλάζουν φυσικά τον εγκέφαλο των γυναικών.

Συγκεκριμένα, γυναίκες που ζουν σε χώρες με μεγαλύτερη ανισότητα είχαν λεπτότερο φλοιό εγκεφάλου σε περιοχές που σχετίζονται με τον έλεγχο συναισθημάτων, την ανθεκτικότητα και διαταραχές όπως κατάθλιψη ή μετατραυματικό στρες.

Ο ψυχίατρος Nicolas Crossley, από το Pontifical Catholic University of Chile, επισημαίνει πως η ανισότητα αφήνει «ουλή» στον εγκέφαλο των γυναικών μέσω της νευροπλαστικότητας – δηλαδή της ικανότητας του εγκεφάλου να προσαρμόζεται στις εμπειρίες. Το χρόνιο στρες εξασθενεί αυτή την προσαρμοστικότητα.

Αυτές οι διαφορές στον εγκέφαλο μειώνονται σημαντικά σε χώρες με μεγαλύτερη ισότητα φύλων και δεν παρατηρούνται στον ίδιο βαθμό στους άνδρες – αν και κι εκείνοι εμφανίζουν αλλαγές στις πιο άνισες κοινωνίες. Όπως τονίζει ο Crossley: «Αν βελτιώσουμε την ισότητα των φύλων, θα βελτιωθεί η υγεία όλων».

Ψυχική υγεία και διακρίσεις λόγω φύλου

Άλλες μελέτες εντοπίζουν επιπτώσεις στην ψυχική υγεία λόγω διακρίσεων. Έρευνα στο Ηνωμένο Βασίλειο με σχεδόν 3.000 γυναίκες, έδειξε ότι όσες βίωσαν σεξισμό είχαν τριπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν ψυχολογική δυσφορία τέσσερα χρόνια αργότερα.

Οι εμπειρίες κυμαίνονταν από αίσθημα ανασφάλειας μέχρι προσβολές ή σωματική επίθεση. Επίσης, διαπιστώθηκε χαμηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή στις ίδιες γυναίκες.

Η ψυχολόγος υγείας Ruth Hackett, επικεφαλής της έρευνας στο Kings College London, εξηγεί: «Η επαναλαμβανόμενη έκθεση στο στρες οδηγεί στη φθορά του σώματος και αυτό συνδέεται με προβλήματα ψυχικής ευεξίας». Σε μεταγενέστερη έρευνα της Hackett σε γυναίκες άνω των 52 ετών, όσες ανέφεραν διακρίσεις λόγω φύλου είχαν χειρότερη ψυχική υγεία έξι χρόνια μετά, μεγαλύτερη μοναξιά και χαμηλότερη ποιότητα ζωής.

Αντίθετα, γυναίκες που ζουν σε κοινωνίες με μεγαλύτερη ισότητα ή έχουν ισότιμες σχέσεις εμφανίζουν χαμηλότερα ποσοστά κατάθλιψης.

Iατρικές ανισότητες στη φροντίδα υγείας

Πέρα από την ψυχική υγεία, υπάρχει σοβαρό ζήτημα άνισης ιατρικής μεταχείρισης. Οι ανησυχίες για τη σωματική υγεία των γυναικών λαμβάνονται λιγότερο σοβαρά στα νοσοκομεία.

Έρευνα του 2024 αποκάλυψε ότι οι γυναίκες στα επείγοντα λαμβάνουν λιγότερο συχνά ισχυρά παυσίπονα (οπιοειδή) συγκριτικά με τους άνδρες – ακόμη κι όταν τα συμπτώματα πόνου είναι ίδια. Οι συγγραφείς της μελέτης αναφέρουν: «Υπάρχει συστηματική διάκριση στη διαχείριση του πόνου βάσει φύλου».

Ο φαύλος κύκλος του δομικού σεξισμού – Επιπτώσεις στους άνδρες

Ο δομικός σεξισμός περιορίζει την πρόσβαση των γυναικών σε βασικούς πόρους όπως δίκαιη αμοιβή ή αυτονομία, ενώ αυξάνει τον κίνδυνο βίας ή χρόνιου στρες, εξηγεί η Homan. Υπάρχουν όμως αρνητικές συνέπειες και για τους άνδρες: τα στερεότυπα αρρενωπότητας ενθαρρύνουν επικίνδυνες συμπεριφορές, κατάχρηση ουσιών και αποφυγή ιατρικής φροντίδας.

Μεγάλη μετα-ανάλυση με πάνω από 19.000 συμμετέχοντες έδειξε ότι άνδρες που υιοθετούν χαρακτηριστικά κυριαρχίας έναντι των γυναικών ή αναζητούν διαρκώς κύρος αντιμετωπίζουν περισσότερα προβλήματα ψυχικής υγείας. Όπως σημειώνουν οι ερευνητές: «Ο σεξισμός δεν αποτελεί μόνο κοινωνική αδικία αλλά έχει αρνητικές συνέπειες στην ψυχική υγεία ακόμη κι εκείνων που τον εκφράζουν».

Επιπλέον, όταν οι άνδρες βιώνουν αίσθηση αδυναμίας ή απώλειας ελέγχου, αυξάνεται η πιθανότητα να εκδηλώσουν παρενοχλητικές συμπεριφορές όταν αποκτήσουν προσωρινή εξουσία – γεγονός που επηρεάζει αρνητικά τις γυναίκες γύρω τους.

Λύσεις: Προσωπικές στάσεις & κοινωνικές πολιτικές

Για αλλαγή απαιτείται τόσο προσωπική όσο και συλλογική δράση. Οι γονείς μπορούν να μιλούν στα παιδιά τους για τα στερεότυπα ήδη από μικρή ηλικία – καθώς αυτά αρχίζουν να επιβάλλονται ακόμα και από τριών μηνών.

Στο σπίτι είναι σημαντικό να αμφισβητούνται οι προκαταλήψεις ενώ πολιτικές όπως η άδεια πατρότητας για όλους έχουν εφαρμοστεί επιτυχώς στις σκανδιναβικές χώρες – ενθαρρύνοντας τους άνδρες να συμμετέχουν στη φροντίδα του παιδιού αλλάζοντας σταδιακά τις αντιλήψεις περί αρρενωπότητας («caring masculinities»).

Όταν οι γυναίκες ενδυναμώνονται, ολόκληρη η κοινωνία ωφελείται: αυξάνονται οι επενδύσεις στην υγειονομική περίθαλψη, την εκπαίδευση και το κοινωνικό κράτος προς όφελος όλων – όπως εξηγεί η Homan. Αντίθετα, ο δομικός σεξισμός μειώνει αυτές τις επενδύσεις προς ζημία όλων ανεξαρτήτως φύλου.

Η δημόσια συζήτηση γύρω από τις συνέπειες του σεξισμού βοηθά στην ενημέρωση και προσφέρει υποστήριξη στα θύματα διακρίσεων. Παρόλα αυτά πρέπει να αναγνωριστεί πως το πρόβλημα είναι βαθιά δομικό και δεν λύνεται μόνο ατομικά.

Η πραγματικότητα παραμένει δύσκολη: χρειάζεται ακόμη πολλή δουλειά ώστε οι γυναίκες να νιώσουν πραγματικά ασφαλείς —και να μην επηρεάζεται η υγεία τους από τον θεσμικά εδραιωμένο σεξισμό. Η αλλαγή όμως είναι εφικτή εφόσον περισσότεροι μιλήσουμε ανοιχτά για το τι διακυβεύεται.