Στην εκδήλωση παρέστησαν εκπρόσωποι της πολιτικής, πολιτιστικής, ακαδημαϊκής και καλλιτεχνικής ζωής της χώρας, ενώ ομιλίες απηύθυναν ο Αντώνης Σ. Παπαδημητρίου, Πρόεδρος του Ιδρύματος Ωνάση, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και ο Αντιδήμαρχος Οικονομικού Προγραμματισμού Γιώργος Γιάνναρος, εκ μέρους του Χάρη Δούκα, Δημάρχου Αθηναίων.

Ο κ. Αντώνης Σ. Παπαδημητρίου, Πρόεδρος του Ιδρύματος Ωνάση, δήλωσε: «Για το Ίδρυμα Ωνάση όλα είναι πολιτισμός – και σίγουρα ο πολιτισμός δεν περιορίζεται στους θεσμικούς χώρους. Αντιθέτως, αποτελεί μέρος της καθημερινής ζωής στον δρόμο, στον αστικό ιστό, στον χώρο των κοινών εμπειριών. Με το πνεύμα αυτό παραδίδουμε στην ήδη αναπλασμένη Διονυσίου Αρεοπαγίτου το γλυπτό έργο του Πραξιτέλη Τζανουλίνου που απεικονίζει τον Κ. Π. Καβάφη. Θυμίζοντας τον πολιτισμό της καθημερινότητας και εντάσσοντας την ποίηση στις καθημερινές διαδρομές μας».

Η κα Λίνα Μενδώνη, Υπουργός Πολιτισμού, δήλωσε: «Η Διονυσίου Αρεοπαγίτου είναι ίσως ο πιο κοσμοπολίτικος δρόμος της Αθήνας, το ιδανικό σημείο για την τοποθέτηση του γλυπτού του Κωνσταντίνου Καβάφη. Εδώ συναντώνται συμβολικά η κλασική Αθήνα και η Ρώμη, ενώ καθημερινά περνούν άνθρωποι από όλο τον κόσμο. Ο Πραξιτέλης Τζανουλίνος απέδωσε με εξαιρετική ευαισθησία τη μορφή του ποιητή. Και αυτό που θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι ο Καβάφης δεν παρουσιάζεται ως μια συμβατική προτομή ή ένας ανδριάντας, αλλά καθισμένος σε ένα παγκάκι, προσκαλώντας τον καθένα να καθίσει δίπλα του, να διαβάσει, να σκεφτεί και να συνομιλήσει μαζί του. Πρόκειται για ένα ξεχωριστό τοπόσημο, το τρίτο που δημιουργείται για τον Καβάφη με τη συμβολή του Ιδρύματος Ωνάση, μετά το Aρχείο και την οικία του στην Αλεξάνδρεια. Ένα έργο που μας καλεί όλους να πλησιάσουμε τον ποιητή και να ανακαλύψουμε ξανά τη φωνή του μέσα από τα ποιήματά του».

Ο Αντιδήμαρχος Οικονομικού Προγραμματισμού, κ. Γιώργος Γιάνναρος, μετέφερε τη δήλωση του Δημάρχου Αθηναίων, κ. Χάρη Δούκα: «Κάθε γωνιά της Αθήνας μπορεί να γίνει ένα σημείο αναφοράς. Αρκεί να υπάρχει σχέδιο και έμπνευση. Με το γλυπτό παγκάκι του Καβάφη και την ηπιοποίηση της οδού Αισχίνου, το εμβληματικό τοπόσημο της Διονυσίου Αρεοπαγίτου αποκτά νέα ταυτότητα. Σε συνεργασία με το Ίδρυμα Ωνάση, κινηθήκαμε γρήγορα και αποτελεσματικά. Εξασφαλίσαμε όλες τις απαραίτητες εγκρίσεις και άδειες, ώστε το έργο να προχωρήσει χωρίς καθυστερήσεις και να αναδειχθεί ο δημόσιος χώρος ως χώρος πολιτισμού και καθημερινής ζωής».

Ένα γλυπτό που προσκαλεί σε διάλογο

Το γλυπτό του Κ. Π. Καβάφη, δωρεά του Ιδρύματος Ωνάση στον Δήμο Αθηναίων, φιλοδοξεί να εντάξει τον ποιητή οργανικά στον αστικό ιστό, όχι ως μνημείο από απόσταση, αλλά ως μια ζωντανή παρουσία μέσα στην καθημερινότητα της πόλης.

Η πρόταση του γλύπτη Πραξιτέλη Τζανουλίνου αποτυπώνει τον Καβάφη καθιστό. Πρόκειται για ένα γλυπτό σε φυσικό μέγεθος, από χαλκό με πατίνα υψηλής αντοχής για εξωτερικό χώρο, που επιτρέπει στον επισκέπτη να καθίσει δίπλα στον ποιητή. Το γλυπτό φωτίζεται από τη διακεκριμένη Ελληνίδα σχεδιάστρια φωτισμών Ελευθερία Ντεκώ, σε μια μελέτη φωτισμού που βρίσκεται σε διαρκή διάλογο με το περιβάλλον στο οποίο εντάσσεται. Η μορφή του Καβάφη αντλεί έμπνευση από φωτογραφία του αρχείου Καβάφη που τον απεικονίζει καθιστό σε ανάκλιντρο στο διαμέρισμά του στην οδό Λέψιους 10, στην Αλεξάνδρεια, γύρω στο 1930, ενώ στοιχεία όπως τα γυαλιά του ενσωματώθηκαν χάρη σε σύγχρονες τεχνολογίες τρισδιάστατης σάρωσης και εκτύπωσης, με βάση αυθεντικά αντικείμενα.

Το γλυπτό του Καβάφη στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου συνομιλεί με την ιστορία, όμως ανήκει στο παρόν. Ένας Καβάφης όχι αποστασιοποιημένος, αλλά παρών στο βλέμμα, στη στάση και την εμπειρία του δημόσιου χώρου. Με αυτό, η Αθήνα τιμά έναν κορυφαίο δημιουργό, συνεχίζοντας μια ευρωπαϊκή παράδοση που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το άγαλμα του Φερνάντο Πεσόα στη Λισαβόνα, το μπρούτζινο άγαλμα του Τζέιμς Τζόις στην Τεργέστη, το άγαλμα του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν στην Κοπεγχάγη, καθώς και γλυπτά αφιερωμένα στον Όσκαρ Ουάιλντ στο Λονδίνο, τον Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα στη Μαδρίτη, τον Φραντς Κάφκα στην Πράγα και τον Φρεντερίκ Σοπέν στη Βαρσοβία.
Προπλάσματα του γλυπτού του Καβάφη εκτίθενται στην Αθήνα, στο Αρχείο Καβάφη στην οδό Φρυνίχου, καθώς και στην Οικία Καβάφη στην Αλεξάνδρεια, ενισχύοντας τη διαρκή σύνδεση ανάμεσα στις δύο πόλεις που καθόρισαν το αποτύπωμά του.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η δημιουργία ενός αναβαθμισμένου δημόσιου χώρου στάσης στον πεζόδρομο της Διονυσίου Αρεοπαγίτου, με κεντρικό στοιχείο το γλυπτό του Κωνσταντίνου Καβάφη, σε αρχιτεκτονικό σχεδιασμό του Γιώργου Παρμενίδη. Η παρέμβαση οργανώνει εκ νέου τον περιβάλλοντα χώρο, με την αναδιαμόρφωση των δύο παρακείμενων παρτεριών πρασίνου, τη βελτίωση των δαπέδων και την ένταξη στοιχείων αστικού εξοπλισμού, όπως τα καθιστικά από σκυρόδεμα, διαμορφώνοντας έναν ενιαίο, λειτουργικό και προσβάσιμο χώρο που ενθαρρύνει τη στάση, την παρατήρηση και τον στοχασμό.

Σημείωμα του καλλιτέχνη

«Στον Έντουαρντ Μόργκαν Φόρστερ χρωστάμε την ωραία εικόνα για τον “Έλληνα κύριο με καπέλο που στέκει απολύτως ακίνητος, ελαφρώς λοξά προς το σύμπαν”, που διατυπώθηκε τον Απρίλιο του 1919. Μαζί με το φωτογραφικό υλικό με τη μορφή του Καβάφη –και όπως ο ίδιος έγραψε απευθυνόμενος στον εαυτό του: “Προσπάθησε να τα φυλάξεις ποιητή,/ όσο και αν είναι λίγα αυτά που σταματιούνται./ Του ερωτισμού σου τα οράματα./ Βάλ’ τα, μισοκρυμένα, μες τες φράσεις σου”– προκύπτουν οι αφορμές που συνετέλεσαν καθοριστικά ώστε το έργο να αρχίσει και «Ο ποιητής, εν μέρει αποκρύπτων, εν μέρει αποκρυπτόμενος…» να εμφανιστεί μπροστά μου μέσα από το εύπλαστο υλικό του πηλού αρχικά και αργότερα στο υλικό του χαλκού. Έτσι, φιλοτεχνήθηκε η μορφή του· προσεγγίζοντάς την όχι μιμητικά, αλλά εκφράζοντας την εικόνα και το είναι του ποιητικού του κόσμου».

Πραξιτέλης Τζανουλίνος, 2026

Το Αρχείο Καβάφη στην Αθήνα

Το Αρχείο Καβάφη στην οδό Φρυνίχου στην Πλάκα είναι κάτι περισσότερο από ένα μουσείο. Φιλοξενεί το προσωπικό αρχείο του Αλεξανδρινού ποιητή, μαζί με 966 βιβλία από τη βιβλιοθήκη του, τεκμήρια της ζωής και του έργου του, αλλά και σύγχρονες δημιουργίες καλλιτεχνών με διεθνή παρουσία, από την Αθήνα μέχρι τη Νέα Υόρκη. Ένα ζωντανό αρχείο που εξελίσσεται συνεχώς.

Μετά τη δημοσίευση της ψηφιακής συλλογής του Αρχείου Καβάφη τον Μάρτιο του 2019, που έκανε το αρχείο ελεύθερα προσβάσιμο, το Ίδρυμα Ωνάση προχώρησε στη δημιουργία ενός φυσικού χώρου αφιερωμένου στον ποιητή, εγκαινιάζοντας το Αρχείο Καβάφη στην Αθήνα τον Νοέμβριο του 2023.
Ο χώρος φιλοξενεί τα γραπτά και τα βιβλία του Καβάφη, προσωπικά του αντικείμενα και έπιπλα, πλαισιωμένα από έργα τέχνης που φωτίζουν την ολοένα αυξανόμενη επίδρασή του σε καλλιτέχνες – από την εποχή του έως και σήμερα.

Τον Δεκέμβριο του 2024, το Αρχείο επεκτάθηκε με δύο επιπλέον αίθουσες, οι οποίες παρουσιάζουν περισσότερα τεκμήρια της βιβλιοθήκης του, έργα σύγχρονών του καλλιτεχνών εμπνευσμένα από τον ίδιο, καθώς και έργα διεθνώς αναγνωρισμένων δημιουργών που παρουσιάστηκαν στο φεστιβάλ “Archive of Desire” του Ιδρύματος Ωνάση στη Νέα Υόρκη (28 Απριλίου – 6 Μαΐου 2023).Το Αρχείο Καβάφη, όμως, δεν σταματά να εμπλουτίζεται με νέα εκθέματα στον χώρο του και νέες προσκτήσεις στο αρχείο του, αλλά και μέσω της διασύνδεσής του με καβαφικές συλλογές άλλων φορέων στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ανακαλύψτε την ψηφιακή συλλογή του Αρχείου Καβάφη με περισσότερα από 3.000 τεκμήρια στο cavafy.onassis.org.

Οικία Καβάφη στην Αλεξάνδρεια

Το Ίδρυμα Ωνάση, σε συνεργασία με το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού, ανέλαβε στις αρχές του 2022 την αποκατάσταση της Οικίας Καβάφη στην Αλεξάνδρεια με σκοπό να την καταστήσει πόλο έλξης επισκεπτών από όλο τον κόσμο. Από τον Μάιο του 2024, το διαμέρισμα όπου ο Κ. Π. Καβάφης έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του και δημιούργησε δεκάδες από τα έργα που τον ανέδειξαν σε παγκόσμιο ποιητή αποκαταστάθηκε και αναδιαμορφώθηκε, ώστε να αναδειχθεί η εικόνα της κατοικίας όπως ήταν στα χρόνια που έζησε ο ποιητής. Η Οικία Καβάφη έχει ως στόχο να φωτίσει τη σχέση του ποιητή με την πόλη της Αλεξάνδρειας, να αναδείξει τον αντίκτυπο του έργου του έως σήμερα, αλλά και να μας μεταφέρει πίσω στον χρόνο, σαν χρονοκάψουλα.

Η καθημερινότητα ως πεδίο πολιτισμού: Το Ίδρυμα Ωνάση στην πόλη

Το γλυπτό του Κ. Π. Καβάφη εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική παρεμβάσεων του Ιδρύματος Ωνάση στον δημόσιο χώρο. Με σταθερή αφοσίωση, το Ίδρυμα αναδεικνύει τον «πολιτισμό της καθημερινότητας», μέσα από ήπιες παρεμβάσεις σε γειτονιές, παιδικές χαρές, μνημεία και κτίρια, συμβάλλοντας σε μια πόλη πιο φιλική, ανοιχτή και βιώσιμη για όλους. Παράλληλα, διαμορφώνεται ένα άτυπο δίκτυο που ενώνει τις γειτονιές της Αθήνας, ενθαρρύνοντας τους κατοίκους να ανακαλύψουν ξανά την πόλη τους.

Σε στενή συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων, το Ίδρυμα Ωνάση προχωρά στην υλοποίηση νέων έργων που ενισχύουν τη λειτουργικότητα και την αισθητική της πόλης. Ανάμεσά τους είναι η αναβάθμιση του φωτισμού της διαδρομής από τη Διονυσίου Αρεοπαγίτου έως την Αποστόλου Παύλου, με την υπογραφή της Ελευθερίας Ντεκώ, η οποία, πέρα από τον φωτισμό του γλυπτού του Καβάφη, έχει επιμεληθεί και τον ανανεωμένο φωτισμό της Ακρόπολης τον Σεπτέμβριο του 2020, ένα έργο του Υπουργείου Πολιτισμού που πραγματοποιήθηκε με δωρεά και ανάθεση του Ιδρύματος Ωνάση και έχει αποσπάσει διεθνή βραβεία.

Παράλληλα, υλοποιούνται παρεμβάσεις ανάπλασης στις οδούς Αισχίνου και Φρυνίχου, με στόχο την αναβάθμιση της καθημερινής εμπειρίας του δημόσιου χώρου. Στο πλαίσιο αυτό, ολοκληρώνεται σύντομα η ανάπλαση της οδού Αισχίνου, όπου ξεχωρίζουν οι μπρούτζινες πλάκες-χαρακτικά που διατρέχουν τον δρόμο και φέρουν στίχους του Κ. Π. Καβάφη από το ποίημα «Η Πόλις».

Οι πρωτοβουλίες αυτές έρχονται να προστεθούν στις αστικές παρεμβάσεις που έχουν ήδη υλοποιηθεί από το Ίδρυμα Ωνάση σε σημεία όπως το Πάρκο Ραγκαβά, η πλατεία Αυδή, το Άλσος Λογγίνου και τα Κέντρα Νεότητας στον Νέο Κόσμο και το Δουργούτι, ενισχύοντας τη σύνδεση των κατοίκων με την πόλη και την παρουσία του πράσινου στην καθημερινότητα.

*Φωτογραφίες: © Στέλιος Τζέτζιας, © Ανδρέας Σιμόπουλος

Με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννηση του διακεκριμένου Έλληνα καλλιτέχνη, ο Δήμος Αθηναίων, σε συνεργασία με το Ίδρυμα Takis, το τοποθέτησε την Τρίτη, στη συμβολή των οδών Πανεπιστημίου και Βουκουρεστίου στο κέντρο της Αθήνας. Το έργο θα παραμείνει εκεί για έξι μήνες με δυνατότητα παράτασης, ενώ η πρωτοβουλία πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Ομίλου Πανά.

Πρόκειται για στήλη μεταλλικής κατασκευής από σίδηρο και αλουμίνιο, ύψους 4,35 μέτρων με έκδηλα στοιχεία από τις κυριότερες επιρροές που δέχτηκε ο καλλιτέχνης, την αιολική ενέργεια, τη φύση και την κίνηση. Το έργο δημιουργεί μια μορφή σινιάλων, που κινούνται με το φύσημα του αέρα. Χαρακτηριστικό για την πρωτοπορία του, αποτελεί ένα ιδιαίτερο δείγμα δυναμικής και σύγχρονης διάστασης της ελληνικής γλυπτικής.

«Θέλουμε ο δημόσιος χώρος να είναι σε άμεση επαφή με τη σύγχρονη τέχνη», δήλωσε ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας και πρόσθεσε: «Η τοποθέτηση του έργου αποτελεί μια εμβληματική στιγμή για την Αθήνα, καθώς φέρνει σε άμεση επαφή τους κατοίκους και τους επισκέπτες, με τη δυναμική και σύγχρονη διάσταση της ελληνικής γλυπτικής και κινητικής τέχνης, τιμώντας την κληρονομιά ενός από τους σημαντικότερους Έλληνες καλλιτέχνες διεθνούς βεληνεκούς».

Ο Παναγιώτης Βασιλάκης, γνωστός παγκοσμίως ως Takis, αποτελεί μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της ελληνικής, αλλά και της παγκόσμιας εικαστικής σκηνής. Πρωτοπόρος της κινητικής τέχνης, ξεδίπλωσε το ταλέντο του μετά το πέρας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και επιβλήθηκε προσφέροντας μια διαφορετική προσέγγιση της κινητικής τέχνης. Καλλιτέχνης αυτοδίδακτος εκ πεποιθήσεως, κατάφερε να δημιουργήσει μια άρρηκτη σύνδεση ανάμεσα στην τέχνη και τις επιστήμες, συνδυάζοντας στοιχεία της φύσης και της φυσικής στη γλυπτική του.

Παρά το γεγονός ότι είναι αναγνωρισμένος για τα κινητικά γλυπτά του, πρωτοπόρησε και στη δημιουργία σκηνικών, στη μουσική επιμέλεια θεατρικών παραστάσεων και performances. Συνολικά, καθ’ όλη τη διάρκεια της καριέρας του, ο Takis διερεύνησε τα όρια και τα σημεία τομής της καλλιτεχνικής και επιστημονικής αντίληψης, καθώς και της μουσικής, των ήχων και ιδιαίτερα των εικόνων που βρίσκονται σε κίνηση. Απεβίωσε στην Αθήνα στις 9 Αυγούστου 2019.

Το γλυπτό από χυτό μπρούτζο, το οποίο εκτίθεται στην είσοδο της γκαλερί MΕΤ από το 1999, βρισκόταν στο παρελθόν στη συλλογή του Αρχαιολογικού Μουσείου της Ολυμπίας. Ερευνητές στη Νέα Υόρκη και την Ελλάδα διαπίστωσαν «ότι έφυγε παράνομα» από αυτό το μουσείο, σύμφωνα με ανακοίνωση του MΕΤ. Τελικά αποκτήθηκε από τον συλλέκτη και διαχειριστή του ΜΕΤ Walter C. Baker, ο οποίος το δώρισε στο μουσείο μετά τον θάνατό του το 1971.

Ο μπρούντζος βρισκόταν στη συλλογή και στη δημόσια έκθεση από το 1972. Τέτοια στολίδια διακοσμούσαν συχνά τα χείλη χάλκινων καζανιών που προσφέρονταν ως αναθήματα σε αρχαία ελληνικά ιερά από τον έκτο αιώνα π.Χ. έως τον όγδοο αιώνα π.Χ. Μετά τον επαναπατρισμό του, ο γρύπας θα επιστρέψει στο ΜΕΤ το επόμενο έτος για μια ειδική έκθεση. «Είμαστε ευγνώμονες για τη μακροχρόνια συνεργασία μας με την ελληνική κυβέρνηση και προσβλέπουμε στη συνεχή δέσμευση και σε ευκαιρίες για πολιτιστικές ανταλλαγές», δήλωσε ο Max Hollein, διευθυντής και διευθύνων σύμβουλος του ΜΕΤ. «Εκτιμούμε βαθύτατα ότι το υπουργείο υποστηρίζει τον επικείμενο δανεισμό του γρύπα —καθώς και άλλων σημαντικών έργων τέχνης— στο Met, καθώς συνεχίζουμε την κοινή μας δέσμευση για την προώθηση της γνώσης και της εκτίμησης της ελληνικής τέχνης και πολιτισμού μεταξύ των εκατομμυρίων επισκεπτών μας ετησίως».

Ο μπρούτζος ανακαλύφθηκε στην κοίτη του ποταμού Κλαδέου στην Ολυμπία, στη νοτιοδυτική Ελλάδα, το 1914. Ο επιμελητής του Αρχαιολογικού Μουσείου Ολυμπίας τον έβαλε στη συνέχεια στη βιβλιοθήκη του μουσείου, από την οποία εξαφανίστηκε κάποια στιγμή στη δεκαετία του 1930. Στη συνέχεια εμφανίστηκε το 1936, όταν ο έμπορος και συλλέκτης Joseph Brummer το αγόρασε από έναν έμπορο αντικών στην Αθήνα το 1936. Στη συνέχεια ο Brummer το πούλησε στην Baker στη Νέα Υόρκη το 1948. Σύμφωνα με τους New York Times, ερωτήματα σχετικά με την προέλευση του αντικειμένου είχαν τεθεί το 2018. Η έρευνα εντάθηκε αφού η Met προσέλαβε τον βετεράνο του Sotheby’s Lucian Simmons πέρυσι για να ηγηθεί της ερευνητικής ομάδας εσωτερικής προέλευσης του μουσείου. Έκτοτε, αυτή η ομάδα έχει σχεδόν διπλασιαστεί σε μέγεθος και πια μετράει από έξι υπαλλήλους, 11.

Αξιωματούχοι από την Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένης της υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη, επισκέφτηκαν το Met τη Δευτέρα για μια τελετή επαναπατρισμού του κεφαλιού του γρύπα. Επέστρεψαν στο μουσείο την Τρίτη για ένα πάνελ σχετικά με τη συνεργασία του μουσείου με τις ελληνικές αρχές σχετικά με τη συλλογή του Leonard N. Stern. Το 2022, ο Stern δώρισε τη συλλογή του από την αρχαία κυκλαδική τέχνη στην Ελλάδα, και σύμφωνα με τους όρους μιας 25ετούς συμφωνίας, μια εκ περιτροπής έκθεση των αρχαιοτήτων θα παραμείνει στο Met.

Επίσης την Τρίτη, Έλληνες αξιωματούχοι παρακολούθησαν μια τελετή στο γραφείο του εισαγγελέα του Μανχάταν για τον εορτασμό της επιστροφής 11 αρχαιοτήτων, συνολικής αξίας σχεδόν 1 εκατομμυρίου δολαρίων. Ένα από τα αντικείμενα, ένα περίτεχνα λαξευμένο ανάγλυφο ταφικό πάνελ από τα τέλη του τέταρτου αιώνα π.Χ. και τις αρχές του τρίτου αιώνα π.Χ., ήταν προηγουμένως στην κατοχή του έμπορου όψιμων αρχαιοτήτων Robin Symes. Κατασχέθηκε από τη Μονάδα Διακίνησης Αρχαιοτήτων (ATU) του γραφείου νωρίτερα φέτος.

Μέχρι σήμερα, η ATU έχει κατασχέσει 121 αντικείμενα αξίας άνω των 56 εκατομμυρίων δολαρίων που φέρεται να διακινήθηκαν από τον Symes.

Πηγή: The Art Newspaper / Κεντρική φωτογραφία: ΜΕΤ

Μια μεταγενέστερη έκθεση μηχανικής διαπίστωσε ότι αν το έργο τέχνης 1 εκατομμυρίου δολαρίων δεν τραυμάτισε κανέναν κατά τη διάρκεια του συμβάντος, οι σύνδεσμοι των spinners δεν μπορούν να υποστηρίξουν το βάρος και την κίνηση του έργου με την πάροδο του χρόνου, θέτοντας τον κίνδυνο μελλοντικών αστοχιών. Οι αξιωματούχοι της πόλης αφαίρεσαν αργότερα το γλυπτό, το οποίο περιλαμβάνει 2.800 κλωστές κρεμασμένες από την οροφή της αίθουσας, αναφέρει το Kansas City Star.

Η έκθεση ανέφερε την αποτυχία των συνδετήρων τύπου κλιπ ψαρέματος ως το πρωταρχικό ζήτημα, αλλά δεν παρείχε λύσεις για τον επανασχεδιασμό του έργου τέχνης. Ενώ έχουν ξεκινήσει συζητήσεις για πιθανό ανασχεδιασμό ή μετεγκατάσταση του κομματιού, δεν έχουν ληφθεί αποφάσεις.

Το The Air Up There θα παραμείνει ένα περιουσιακό στοιχείο της πόλης, αν και μπορεί να αποθηκευτεί επ’ αόριστον εάν δεν προκύψουν βιώσιμες επιλογές.

Ο Cave, απόφοιτος του Ινστιτούτου Τέχνης του Κάνσας Σίτι και μέλος ΔΕΠ στο School of the Art Institute του Σικάγο, δεν απάντησε αμέσως σε ένα αίτημα για σχολιασμό. Ωστόσο, εξέφρασε την απογοήτευσή του για την απόφαση μέσω του James Martin, του δημόσιου διαχειριστή τέχνης της πόλης, σύμφωνα με το Star.

Κατά το ντεμπούτο του, το γλυπτό επαινεθεί για το ζωηρό του σχέδιο, στο οποίο πρωταγωνιστούν ζώα ιθαγενή της περιοχής και σύμβολα ισότητας και αγάπης. Ο Cave δεν υποχρεούται να επιστρέψει την αμοιβή του, καθώς η εργασία ήταν εγγυημένη έναντι κατασκευαστικών ελαττωμάτων μόνο για ένα χρόνο. Σύμφωνα με πληροφορίες, η πόλη δεν θα αποζημιωθεί για το κόστος της.

Το Διεθνές Αεροδρόμιο του Κάνσας Σίτι διέθεσε 5,65 εκατομμύρια δολάρια για δημόσια τέχνη στον τερματικό σταθμό των 1,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων, υπερβαίνοντας την απαίτηση του 1% της πόλης για χρηματοδότηση τέχνης. Η εγκατάσταση του Cave ήταν η δεύτερη πιο ακριβή μεταξύ των 28 έργων που ανατέθηκαν, ξεπερνώντας μόνο το Σιντριβάνι (KCI) του Leo Villareal που κόστισε $1,2 εκατομμυρίων.

Πηγή: ARTnews

Το κατεστραμμένο έργο ήταν ο γαλανόλευκος κύβος από πορσελάνη του Ai, ο οποίος συμπεριλήφθηκε σε μια έρευνα για τον Ai με τίτλο “Who am I?” στο Palazzo Fava της Μπολόνια, που άνοιξε για το κοινό το Σάββατο. Πλάνα της καταστροφής καταγράφηκαν στο CCTV και δημοσιεύτηκε στο Instagram από τον Ai. Στο βίντεο, ο άνδρας πατάει στην πλίνθο που συγκρατεί τον κύβο και τον σπρώχνει προς τα εμπρός, σπάζοντας το έργο. Στη συνέχεια σήκωσε ένα μέρος της σπασμένης πορσελάνης πάνω από το κεφάλι του.

Το έργο εγκαταστάθηκε σε ένα αίθριο κοντά στο κατάστημα δώρων και το εκδοτήριο εισιτηρίων του μουσείου. Η έκδοση της Μπολόνια της καθημερινής εφημερίδας Corriere della Sera με έδρα το Μιλάνο αναγνώρισε τον άνδρα ως τον 57χρονο Τσέχο Vaclav Pisvejc, τον οποίο σταμάτησε η ασφάλεια του μουσείου και κρατήθηκε μέχρι να φτάσει η αστυνομία. Δεν είναι ακόμη σαφές πώς μπήκε στο μουσείο κατά τη διάρκεια της δεξίωσης μόνο με πρόσκληση. Συνελήφθη για «καταστροφή, διασπορά, φθορά, παραμόρφωση, διάβρωση και παράνομη χρήση πολιτιστικών περιουσιακών στοιχείων», σύμφωνα με την εφημερίδα.

Ο Arturo Galansino, επιμελητής της έκθεσης και γενικός διευθυντής του Fondazione Palazzo Strozzi στη Φλωρεντία, δήλωσε στο Reuters: «Δυστυχώς, γνωρίζω τον δημιουργό αυτής της απρόσεκτης χειρονομίας από μια σειρά ενοχλητικών και καταστροφικών επεισοδίων όλα αυτά τα χρόνια που αφορούσαν διάφορες εκθέσεις και ιδρύματα στη Φλωρεντία».

Ο Pisvejc έχει διαπράξει και στο παρελθόν πράξεις βανδαλισμού που σχετίζονται με την τέχνη. Το 2018, επιτέθηκε στην καλλιτέχνη Marina Abramović σπάζοντας έναν πίνακα πάνω από το κεφάλι της στη Φλωρεντία και το 2023, σκαρφάλωσε γυμνός, με τη λέξη «Λογοκριμένος» ζωγραφισμένη στο σώμα του, στο διάσημο άγαλμα του Ηρακλή και του Κάκου στην Piazza della Signoria της Φλωρεντίας κατά τη διάρκεια τελετής απονομής, σύμφωνα με την Corriere. Αφού είδε την καταστροφή του έργου, ο Ai είπε: «Ελπίζω για το καλό του να μην αυτοτραυματίστηκε στα κομμάτια της πορσελάνης», σύμφωνα με την Corriere.

Το έργο αφαιρέθηκε και καλύφθηκε. Μια φωτογραφία του αδιάσπαστου κομματιού θα τοποθετηθεί στο σημείο όπου βρισκόταν κάποτε το έργο. Η έκθεση, η οποία θα διαρκέσει έως τον ερχόμενο Μάιο, άνοιξε όπως είχε προγραμματιστεί το Σάββατο.

Πηγή: ARTnews / Φωτογραφία: ROBERTO SERRA – IGUANA PRESS

Ο Merlin Holland, ειδικός στη ζωή και τα έργα του Wilde, επέκρινε ένα μαύρο μπρούτζινο γλυπτό του Sir Eduardo Paolozzi που πρόκειται να παρουσιαστεί σε δημόσιο κήπο στο Chelsea, στο νοτιοδυτικό Λονδίνο, κοντά στο πρώην σπίτι του Wilde. Είπε στον Observer: «Είμαι υπέρ κάθε είδους καινοτομίας στη σύγχρονη τέχνη. Αλλά αυτό μου φαίνεται απαράδεκτο. Φαίνεται απολύτως αποτρόπαιο».

Ο Holland είπε ότι δεν μοιάζει σε τίποτα με τον Wilde και αποτυγχάνει να αποδώσει κάτι από την εξυπνάδα και τη λαμπρότητα ενός από τους μεγαλύτερους θεατρικούς συγγραφείς στην αγγλική γλώσσα. Αντίθετα, είπε ο Holland, το γλυπτό είναι τόσο ζοφερό που όποιος το συναντήσει είναι πιο πιθανό να σκεφτεί το τραγικό τέλος του Wilde παρά τη χαρά της γραφής του. Αναμένεται να εγκατασταθεί στο Dovehouse Green εντός των επόμενων εβδομάδων.

Ο Paolozzi, ο Βρετανός γλύπτης που πέθανε το 2005, είναι περισσότερο γνωστός για τα ψηφιδωτά του το 1986 στο σταθμό του μετρό Tottenham Court Road και το μπρούτζινο του Sir Isaac Newton το 1995 έξω από τη Βρετανική Βιβλιοθήκη. Είχε ένα στούντιο στην οδό Dovehouse και η ανέγερση του γλυπτού Wilde τιμά τα εκατό χρόνια από τη γέννησή του φέτος.

Ο Wilde πέθανε μέσα στη φτώχεια το 1900, σε ηλικία 46 ετών, μετά από μια από τις πιο διάσημες δίκες στη βρετανική ιστορία και τη φυλάκισή του για ομοφυλοφιλία. Καταστράφηκε από την απόφασή του να μηνύσει τη Μαρκήσια του Κουίνσμπερι, η οποία τον κατηγόρησε ότι ήταν «σοδομίτης» αφού ανακάλυψε ότι ο γιος της, Λόρδος Alfred “Bosie” Douglas, ήταν ο εραστής του Wilde. Η σύζυγος του Wilde, Constance, κατέφυγε με τους δύο γιους τους στην Ευρώπη, αλλάζοντας το επώνυμό τους σε Holland.

Ο εγγονός του Wilde είπε για το γλυπτό: «Φαίνεται να λέει «εδώ είναι ένα μνημείο για έναν άνθρωπο που η κοινωνία αποκεφάλισε». Πώς θέλουμε να τον θυμόμαστε; Διασκεδαστικό, ταλαντούχο, αρραβωνιαστικό ή σκαλισμένο και αποκεφαλισμένο για παραβίαση του νόμου της εποχής; Ξέρω ποιο προτιμώ».

Ο Paolozzi υπέβαλε ένα σχέδιο για το άγαλμα σε μια επιτροπή το 1995, υπό την προεδρία του Sir Jeremy Isaacs, και συμπεριλαμβανομένων των ηθοποιών Dame Judi Dench και Sir Ian McKellen, του ποιητή Seamus Heaney, καθώς και του Holland. Κάλεσε 12 καλλιτέχνες να υποβάλουν σχέδια και ο Paolozzi ήταν μεταξύ των έξι υποψηφίων που επιλέχθηκαν να δημιουργήσουν μακέτες ή μοντέλα σε κλίμακα. Το επιχείρημά του ήταν ότι ένα γλυπτό του Wilde πρέπει να είναι εννοιολογικό, αντί να είναι αναπαραστατικό. Όμως η επιτροπή το απέρριψε. Το σχέδιό του ήταν «πολύ βάναυσο», θυμάται ο Holland: «Ήταν ένας σπουδαίος καλλιτέχνης της σύγχρονης εποχής, αλλά απλά δεν πιστεύαμε ότι μια τμηματοποιημένη κεφαλή του Όσκαρ θα αντιπροσώπευε αυτό που θέλαμε να απολαύσει και να θαυμάσει το κοινό γι ‘αυτόν».

Αντίθετα, η επιτροπή επέλεξε το «πνευματώδες και διασκεδαστικό» γλυπτό της Maggi Hambling, στο οποίο μια προτομή του Wilde αναδύεται από μια σαρκοφάγο από γρανίτη που μοιάζει με πάγκο, η οποία έχει γραμμένο πάνω της ένα απόσπασμα από τον θαυμαστή της Lady Windermere: «Είμαστε όλοι στο λούκι, αλλά μερικοί από εμάς κοιτάζουν τα αστέρια». Εγκαταστάθηκε στο Λονδίνο κοντά στο σταθμό Charing Cross το 1998. Ο Holland είπε: «Ένα μνημείο ή άγαλμα πρέπει να «λέει» κάτι στο κοινό. Η Hambling’s λέει «δεν έχει σημασία ποιος είσαι, έλα να κάτσεις και να μιλήσεις με έναν σπουδαίο συνομιλητή και θεατρικό συγγραφέα. Είναι επίσης μια πολύ καλή αναπαράσταση, ένα χάλκινο σκίτσο».

Ο Simon Wilson, πρώην επιμελητής της Tate, επέκρινε επίσης το γλυπτό Paolozzi. Είπε: «Γιατί είναι όλο το κεφάλι κομμένο; Γιατί είναι ξαπλωμένο στο πλάι; Ως ιστορικός τέχνης, μπορώ να κατασκευάσω μια ανάγνωση – ότι τα κοψίματα στο κεφάλι συμβολίζουν τα βάσανα του Wilde και ότι έχει ανατραπεί στο πλάι είναι σύμβολο της πτώσης του από χάρη. Θα το δει όμως αυτό ένας μη ειδικός θεατής; Αυτό που παίρνετε είναι ένα γλυπτό του Paolozzi που τυχαίνει να αναφέρεται στον Oscar Wilde. Χρειαζόμαστε πολύ ένα πολύ καλό, απλό, παραδοσιακό μνημείο του Wilde».

Το Ίδρυμα Paolozzi δήλωσε: «Το Ίδρυμα πιστεύει ότι όλοι έχουν δικαίωμα στη γνώμη τους, συμπεριλαμβανομένου του εγγονού του Oscar Wilde. Σημειώνουμε επίσης ότι η Εταιρεία Oscar Wilde το υποστηρίζει πλήρως».

Ο Wilde αναμφίβολα θα είχε κάτι να πει γι’ αυτό. Κάποτε παρατήρησε τη γλυπτική στην Αγγλία: «Κοιτάζοντας τριγύρω τις φιγούρες που κοσμούν τα πάρκα μας, θα μπορούσε κανείς σχεδόν να ευχηθεί να είχαμε σκοτώσει εντελώς την ευγενή τέχνη: να δούμε τα αγάλματα των εκλιπόντων πολιτικών μας με μαρμάρινα φουστάνια και χάλκινα γιλέκα με διπλή σειρά κουμπιών στο στήθος, που προσθέτουν μια νέα φρίκη στον θάνατο».

Πηγή: The Guardian

Η κοροϊδία και η αγανάκτηση άρχισαν λίγες ώρες μετά τα αποκαλυπτήρια του χάλκινου αγάλματος της βασίλισσας Ελισάβετ Β’ στους κήπους του Κάστρου Antrim στη Βόρεια Ιρλανδία την Παρασκευή. Οι επικριτές είπαν ότι δεν έμοιαζε με τη βασίλισσα. «Πραγματικά είναι προσβολή για τη μνήμη της μεγαλειότητάς της, δεν της μοιάζει σε τίποτα», είπε ένας.

Το δημοτικό συμβούλιο του Antrim και του Newtownabbey ανέθεσε στον τοπικό καλλιτέχνη Anto Brennan να δημιουργήσει το γλυπτό και δήλωσε ενθουσιασμένος, λέγοντας ότι συνέλαβε τη βασίλισσα «σε μια αξιοπρεπή στάση, που αντικατοπτρίζει τη χάρη, τη σταθερότητα και τη δια βίου αφοσίωσή της στη δημόσια υπηρεσία».

Τοποθετήθηκε δίπλα σε ένα άγαλμα του συζύγου της, του αείμνηστου πρίγκιπα Φίλιππου. Προστέθηκαν επίσης δύο χάλκινα κόργκι. «Αυτό το μνημείο θα παραμείνει ως μια διαρκής υπενθύμιση της αφοσίωσής της στην υπηρεσία, της ανθεκτικότητάς της και της ικανότητάς της να ενώνει ανθρώπους από γενιά σε γενιά», δήλωσε ο Neil Kelly, δήμαρχος του Antrim και του Newtownabbey. Ο αντιδήμαρχος, Paul Dunlop, είπε ότι αντικατοπτρίζει τα πάθη του μονάρχη. «Η βασίλισσα Ελισάβετ ήταν ίσως πιο χαρούμενη όταν απολάμβανε την υπαίθρια ζωή, ιδιαίτερα όταν περπατούσε στην εξοχή και περνούσε χρόνο με τα σκυλιά της».

Αλλά δεκάδες αφίσες στη σελίδα του συμβουλίου στο Facebook περιφρόνησαν το γλυπτό ως γκάφα. «Όποιος το υπέγραψε αυτό από το συμβούλιο θα πρέπει να υποχρεωθεί να το πληρώσει ο ίδιος, όχι εμείς οι πληρωτές των επιτοκίων», είπε ένας. «Ω αγάπη μου, τι κρίμα, είμαι πολύ σίγουρος ότι η υπέροχη βασίλισσά μας δεν θα ήθελε να αιχμαλωτιστεί σε γαλότσες για όλη την αιωνιότητα», είπε ένας άλλος. Ένα άτομο συνέκρινε την ομοιότητα με την κυρία Doubtfire, τη νταντά που έπαιξε ο Robin Williams στην ομώνυμη ταινία του 1993.

Ένας άλλος αναρωτήθηκε αν το συμβούλιο είχε αναθέσει στον ίδιο γλύπτη την πολλές φορές χλευασμένη προτομή του Κριστιάνο Ρονάλντο που αποκαλύφθηκε στο αεροδρόμιο της Μαδέρας το 2017. Άλλα έργα που έχουν προκαλέσει τέτοια ανησυχία περιλαμβάνουν το «τρομακτικό» άγαλμα της Lucille Ball στη Νέα Υόρκη και το άγαλμα του! Michael Jackson που ανεγέρθηκε από την ποδοσφαιρική ομάδα της Φούλαμ. Και τα δύο αφαιρέθηκαν.

Ένα άτομο εξέφρασε τη συμπάθειά του για το γεγονός ότι ο Brennan, ένας γλύπτης γνωστός για τη δημιουργία ειδωλίων πολιτικών της Βόρειας Ιρλανδίας από κομμάτια σκακιού, είχε πέσει θύμα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. «Τόσο κρίμα που οι άνθρωποι μπορούν να βρουν μόνο λάθος σε αυτά, αλλά δεν σκέφτεστε τον χρόνο και την προσπάθεια που κατέβαλε αυτός ο τύπος για να τα φτιάξει».

Τα σχόλια κάτω από την ανάρτηση του συμβουλίου στο Facebook σχετικά με την αποκάλυψη φαίνεται να έχουν απενεργοποιηθεί. Η Vera McWilliam, σύμβουλος του Antrim και του Newtownabbey, είπε στο BBC ότι οι κριτικοί είχαν ένα δίκιο: «Πρέπει να είμαστε ειλικρινείς, δεν μοιάζει με τη βασίλισσα σε κανένα σχήμα ή μορφή». Σε απάντηση στην προσοχή που προκάλεσε το άγαλμα, το συμβούλιο αναγνώρισε ότι η τέχνη μπορεί να προκαλέσει διαφορετικές απόψεις, αλλά είπε ότι είναι ενθουσιασμένο με τη γενικά θετική ανταπόκριση. Επέμεινε ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης «μπορεί να ενισχύσουν ορισμένες αρνητικές απόψεις».

Πηγή: The Guardian

Είναι κατασκευασμένο από μπρούντζο και ηφαιστειακό πέτρωμα, ανθεκτικό στις δυσμενείς καιρικές συνθήκες και στην μόλυνση του περιβάλλοντος. Το μνημείο- σύμβολο περιλαμβάνει, επίσης, έξι καθίσματα, τοποθετημένα σε κύκλο γύρω από το γλυπτό, τα οποία προέρχονται από τις έξι ηπείρους, για να αντιπροσωπεύουν τις ηθικές και ειρηνικές αξίες των Ολυμπιακών Αγώνων.

Το κάθισμα, που βρίσκεται στην άκρη αριστερά του γλυπτού, συμβολίζει την καταγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων από την Αρχαία Ελλάδα. Ο τίτλος του γλυπτού «Salon» (σαλόνι, καθιστικό) δείχνει πως «το έργο είναι ένας χώρος ανοιχτός για όλους, που προωθεί τον διάλογο κι επιτρέπει τις συναντήσεις», δήλωσε η δημιουργός του Άλισον Σάαρ.

Το παρών στα εγκαίνια του έργου έδωσαν, εκτός από την Αμερικανίδα δημιουργό, ο Τόμας Μπαχ, πρόεδρος της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής (ΔΟΕ), ο Νταβίντ Λαπαρτιέν, πρόεδρος της Εθνικής Ολυμπιακής και Αθλητικής Επιτροπής της Γαλλίας (CNOSF) και η Ζαν Ντ’ Οτσερ, δήμαρχος του 8ου διαμερίσματος του Παρισιού. Η επιλογή της Άλισον Σάαρ για να φιλοτεχνήσει το γλυπτό – σύμβολο των Ολυμπιακών Αγώνων του 2024 έγινε από την επιτροπή διοργάνωσης των Αγώνων κι από τον δήμο του Παρισιού «για την ευαισθησία της στις ανθρώπινες αξίες και στην ειρήνη που πρεσβεύει το ολυμπιακό πνεύμα».

Αν και η Αμερικανίδα γλύπτρια είναι ελάχιστα γνωστή στην Γαλλία, επί σαράντα χρόνια με τα έργα της δείχνει ενδιαφέρον για τις γυναίκες της αφρικανικής ηπείρου. Γεννημένη στις 5 Φεβρουαρίου του 1956 στο Λος Άντζελες, η δημιουργός προέρχεται από οικογένεια καλλιτεχνών. Η μητέρα της Μπέτι Σάαρ ήταν γνωστή για τα έργα της με επίκεντρο θέματα φυλετικά και σχετικά με την σεξουαλικότητα, ενώ ο πατέρας της Ρίτσαρντ Σάαρ, γερμανικής καταγωγής, υπήρξε γνωστός αγγειοπλάστης και συντηρητής έργων τέχνης.

Το γλυπτό της Άλισον Σάαρ για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2024 είναι το πρώτο της έργο, που εκτίθεται σε δημόσιο χώρο εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών. ΄Εργα της έχουν εκτεθεί στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης, στο Μουσείο Αμερικανικής Τέχνης Whitney, επίσης στη Νέα Υόρκη και στο Lacma (Los Angeles County Museum of Art) στο Λος Άντζελες.

Τα γλυπτά και οι δημιουργίες της από ανακυκλωμένα και φυσικά υλικά ενσωματώνουν στοιχεία από διαφορετικές αφρικανικές, αφροαμερικανικές πολιτιστικές παραδόσεις καθώς και πολιτιστικές παραδόσεις από χώρες της Καραϊβικής. Η καλλιτέχνης δήλωσε πως δημιούργησε το γλυπτό σε ατελιέ στην πόλη Πουί-ντε-Ντομ στην κεντρική Γαλλία, ώστε να στηρίξει την εγχώρια αγορά και να ελαττώσει το αποτύπωμα άνθρακα.

Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Τόκιο, το 2020 (διεξήχθησαν το 2021 λόγω της πανδημίας), ο Γάλλος καλλιτέχνης Ξαβιέ Βεϊλάν είχε δημιουργήσει σύνθεση γλυπτών έργων με τίτλο «The Audience» (Το κοινό).

*Με στοιχεία από το ΤV5