Πώς ξεκίνησε η προσωπική σου ιστορία στον χώρο της τέχνης και ποιοι ήταν οι καθοριστικοί σταθμοί που σε διαμόρφωσαν ως δημιουργό;

Όταν ήμουν 7 χρόνων, συνειδητοποίησα ότι θέλω να γίνω ζωγράφος. Ήταν το όνειρο της ζωής μου. Πάντα αυτό ήθελα να κάνω και το ήξερα από πάρα πολύ μικρή. Στα 16 μου, με κάτι λεφτά από τα κάλαντα, έκανα τατουάζ το μικρό όνομα του Βαν Γκογκ «Βίνσεντ». Υπάρχουν φυσικά κι άλλοι καλλιτέχνες και καλλιτέχνιδες, που, μετά τον Βαν Γκογκ, με επηρέασαν παραπάνω. Να σου πω την αλήθεια δεν ξέρω ακριβώς πώς ξεκίνησαν όλα σε σχέση με την τέχνη μου. Μάλλον ήταν κάτι που υπήρχε μέσα μου. Και ήταν σίγουρα πολύ ξεκάθαρο.

Και πώς έφτασες στο σήμερα;

Τελειώνοντας το σχολείο, στόχος μου ήταν η Καλών Τεχνών. Έδωσα δύο φορές στη σχολή της Αθήνας, αλλά δεν με πήραν. Είχα μεγάλη στεναχώρια. Πέρασα, εν τω μεταξύ, σε μια σχολή, στην «Έργων Υποδομής», αλλά φυσικά δε με ενδιέφερε. Ήθελα όμως και να φύγω από την Ελλάδα. Να πάω στην Ισπανία. Διάβαζα και διαβάζω Ισπανούς συγγραφείς και μου αρέσε αρχικά η ιδέα να μάθω τη γλώσσα. Έμαθα ισπανικά κι όσο ήμουν σε αυτή τη σχολή, στα ΤΕΙ, που προανέφερα, αποφάσισα να κάνω αίτηση για Erasmus, σε πόλεις, όπου η βασική γλώσσα είναι τα ισπανικά. Βρέθηκα έτσι στα Κανάρια κι εννοείται δεν ήθελα να γυρίσω στην Ελλάδα. Μέσω, λοιπόν, ενός διαγωνισμού της UNED, πήρα μια υποτροφία και πήγα στη Σεβίλλη να σπουδάσω. Ο σκοπός μου ήταν να μείνω τρία χρόνια και μετά να πάω στο Βερολίνο. Και τελικά έμεινα δέκα χρόνια.

Σου ταίριαξε, μάλλον.

Αφού τελείωσα τις σπουδές μου, έκανα κι ένα μεταπτυχιακό στην εκπαίδευση Μοντεσσόρι, γιατί ήδη δίδασκα κι αγγλικά, αλλά και τέχνη. Με ενδιέφεραν πάντα οι εναλλακτικές μορφές εκπαίδευσης. Το σύστημα στην Ελλάδα, στο οποίο μεγάλωσα, δεν πρόσφερε καμία βοήθεια. Όταν μπήκα στην εκπαίδευση ως διδάσκουσα, είχα πολλούς μαθητές κι εφήβους, που κάποιοι μού έλεγαν «α, εγώ δεν είμαι καλός σε τίποτα». Και σκεφτόμουν πόσο άσχημο είναι να νιώθει κανείς έτσι. Εγώ δεν το ένιωσα ποτέ, γιατί απλώς ήξερα τι ήθελα να κάνω. Έκανα, λοιπόν, το μεταπτυχιακό, -ενώ παράλληλα παρουσίαζα εκθέσεις μου, συμμετείχα σε φεστιβάλ κτλ-. Τα τελευταία χρόνια, ζω στη Γαλλία. Στην αρχή, λόγω covid και όσων επακολούθησαν, ήταν πολύ δύσκολα. Ήμουν σε μια νέα χώρα, χωρίς να ξέρω τη γλώσσα, με τα πάντα κλειστά. Βλέποντας το όλο αυτό τώρα, νιώθω σαν να με είχαν πετάξει πάλι σε μια θάλασσα, χωρίς να ξέρω από πού να αρχίσω. Εντάξει, τώρα είναι πολύ καλύτερα τα πράγματα.

Έχουν πάρει το δρόμο τους.

Ναι, αλλά αν είσαι της τέχνης, ξέρεις ότι μπορεί τη μια μέρα να είσαι ο πιο hot καλλιτέχνης του κόσμου και σε δύο χρόνια να μην ασχολείται κανείς μαζί σου. Είναι μαραθώνιος η τέχνη.

Ωραία. Η τέχνη σου αναδύεται μέσα από γυναικείες μορφές, τις διαχρονικές ιστορίες τους καθώς και από το βίωμα της έμφυλης βίας. Ποια είναι, κατά τη γνώμη σου, η επίδραση που μπορεί να έχει στο κοινό; Πιστεύεις ότι η τέχνη είναι ικανή όχι μόνο να ευαισθητοποιήσει, αλλά και να μετακινήσει ουσιαστικά έναν άνθρωπο γύρω από το έμφυλο ζήτημα;

Πιστεύω ότι αν η οποιαδήποτε τέχνη δεν είναι ικανή να ευαισθητοποιεί, να κάνει τον θεατή να νιώθει κάτι, είναι μια αποτυχία. Υπάρχουν καλλιτέχνες ή άτομα, που έχουν αυτή τη νοοτροπία, να λένε δηλαδή ότι «πρέπει να σκεφτούμε τι κοινό θέλουμε να προσεγγίσουμε και πώς να περάσουμε το μήνυμα σε αυτό». Η δική μου απάντηση είναι ότι η τέχνη έρχεται μέσα από την καρδιά. Θυμάμαι μια φράση της μητέρας μου, «καλά, εσύ όλο για τον φεμινισμό και τις γυναίκες μιλάς, υπάρχουν κι άλλα θέματα». Και της είπα απλώς ότι αυτά με ενδιαφέρουν. Όταν κάτι σε τρώει, σε καίει, γι’ αυτό δε θες να μιλήσεις; Και φυσικά υπάρχουν πάρα πολλές διαφορετικές επιρροές, αλλά αν πρέπει να εξηγήσεις το αποτέλεσμα για να νιώσει κάτι ο άλλος, τότε χάνεται το νόημα. Ό,τι νιώθει αυτός που δημιουργεί είναι καθαρά προσωπικό. Έπειτα, το αφήνει εκεί έξω και αν είναι να φτάσει στον κόσμο, θα φτάσει. Ένα παράδειγμα που αναφέρω συχνά είναι το εξής: Όταν διαβάζω Σύλβια Πλαθ, (από τις αγαπημένες μου), που ήταν καταθλιπτική, αυτοκτονική, φυσικά και δεν συνδέομαι με την αυτοκτονία και την κατάθλιψή της. Αλλά το έργο της μού κάνει άλλες συνδέσεις. Εννοείται ότι μιλώ πολύ για την έμφυλη βία, τη βία γενικότερα, την καταπίεση. Νιώθω τον πόνο, αλλά μιλάω και για τη ζωή. Για όλα αυτά που υπάρχουν μετά από αυτό. Κάποιους αγγίζει το ένα, κάποιους άλλους αγγίζει το άλλο. Για κάποιους, είναι πάρα πολύ έντονη κατάσταση, ίσως γιατί αυτό που έχεις να πεις, εκείνη τη δεδομένη στιγμή, δεν μπορούν να το ακούσουν. Συμβαίνει, πολλές φορές, και με γυναίκες που έχουν ζήσει έμφυλη βία. Είναι φορές που τους λες «φύγε», αλλά αυτές δεν είναι έτοιμες.

Για μένα το μέτρο είναι η αλήθεια. Με αυτό συνδέομαι και αυτό είναι το σημαντικό. Ακόμη κι αν δεν έχω το ίδιο βίωμα. Πέρα από τις φόρμες που έχει κάθε τέχνη, για έναν «καταναλωτή», το μέτρο θα είναι πάντα η αλήθεια. Έχεις αναφέρει ότι τα έργα σου είναι διαδραστικά και προορίζονται να αγγίζονται και να βιώνονται. Πώς αυτή η προσέγγιση ενισχύει τη σύνδεση του κοινού με την τέχνη σου;

Είναι κάτι σχετικά καινούριο για μένα. Η σύνδεση που υπάρχει όσον αφορά στους πίνακες που έκανα μέχρι τώρα, έχει να κάνει με ένα έντονο συναίσθημα που εισπράττω. Πολλές φορές, έχω δει κόσμο να κλαίει, να μου λέει ευχαριστώ. Κάποιες ιστορίες μου είναι επηρεασμένες από ανθρώπους που έχω γνωρίσει. Αυτό που γίνεται τώρα με τα γλυπτά, που τα ονομάζω “Wearables” είτε με όσα γράφω –γιατί έχω αρχίσει να γράφω και κάποιες ιστορίες- είναι υπέροχο: Όταν λες στον κόσμο ότι μπορεί να το πιάσει, να το φορέσει, να το αγγίξει κι επειδή κάποια άτομα δεν είναι της ομιλίας, είναι πιο εύκολο να δράσουν μέσω της αφής. Τους παρατηρώ πόσο έντονα αγγίζουν τα γλυπτά. Αυτή η ιδιαίτερη επικοινωνία του κόσμου με το έργο μου, μού δίνει μια άλλη τροφή. Είναι μια άλλη προσέγγιση. Επίσης, όταν γράφεις κάτι και το δίνεις, αμέσως αρχίζει η δημιουργία εικόνων, η σύνδεση, όπως συμβαίνει στην περίπτωση ενός βιβλίου. Είναι φορές που κάποιος θα κλάψει ή θα μοιραστεί άμεσα μια ιστορία, που μέσω της ζωγραφικής δε γίνεται τόσο εύκολα. Οπότε και για μένα είναι αυτό κάτι πολύ διαφορετικό και καινούριο.

Η τέχνη σου είναι ένας τρόπος να «αναστήσεις σιωπηλές ιστορίες». Ποιες ιστορίες αισθάνεσαι ότι παραμένουν σιωπηλές σήμερα και πώς προσπαθείς να τους δώσεις φωνή;

Οι περισσότερες ιστορίες και το πρότζεκτ που κάνω τώρα, που λέγεται «Κορίτσια στη φυγή» είναι αυτές που υπάρχουν στο ενδιάμεσο. Ως κοινωνία, έχουμε μια ροπή να κοιτάμε το τέλος των ανθρώπων. Επέζησες, πχ, τι έχεις να πεις που επέζησες; Κι ενώ εσύ θες να μιλήσεις γι’ αυτό το πολύ ενδιαφέρον ενδιάμεσο της ιστορίας. Αυτές οι ιστορίες αξίζει να ειπωθούν. Ίσως να μην ειπώθηκαν μέχρι στιγμής, γιατί κανείς απλώς δεν κοίταξε μέσα σε αυτές. Ο κόσμος ρωτάει πώς τα κατάφερες. Υπάρχουν τόσα πράγματα στο ενδιάμεσο και παρόλα αυτά, το τέλος είναι αυτό που ακόμα μοιάζει ελκυστικό.

Ως εκπαιδευτικός που συνεργάζεται με παιδιά στην έφηβη ηλικία, πώς τα βλέπεις να προσεγγίζουν ζητήματα φύλου και ισότητας; Υπάρχουν ελπίδες;

Εγώ μεγάλωσα σε πολύ διαφορετική κοινωνία. Η ελληνική πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική από τη γαλλική. Και είμαστε και Ευρώπη, φαντάσου. Αυτό που ξέρω καλά είναι ότι δεν παλεύουμε για τις δικές μας γενιές, αλλά παλεύουμε γι’ αυτές τις γενιές. Υπάρχει ελπίδα, πάντως. Στη Γαλλία, κάποια πράγματα έχουν κατοχυρωθεί. Στην Ελλάδα, όταν ήμουν έφηβη, δεν αγγίζαμε καν αυτά τα θέματα.

Ζούμε σε μια εποχή, όπου τα περιστατικά γυναικοκτονιών αυξάνονται. Η ελληνική πολιτεία δείχνει από απροθυμία μέχρι ανικανότητα να αντιμετωπίσει το ζήτημα. Αν είχες στα χέρια σου την κεντρική διαχείριση του ζητήματος, τι θα έκανες την επόμενη μέρα;

Το γεγονός ότι ο πρώην άνδρας μου ήταν στη φυλακή κι εγώ είχα έναν αστυνομικό για την ασφάλειά μου, δικό μου, ο οποίος μου τηλεφωνούσε κάθε μέρα, -υπήρχε αυτή η άμεση επικοινωνία-, με έκανε να νιώθω πολύ ασφαλής. Επίσης, τη δικηγόρο μου την όρισε το ίδιο το κράτος. Στην Ελλάδα, οι αρμόδιοι δεν στρέφονται προς στα θύματα, ώστε να νιώσουν κι αυτά την αναγκαία ασφάλεια. Τόσο σοβαρές καταστάσεις και αντιμετωπίζονται τόσο επιφανειακά. Ευτυχώς, όμως, που από τον απλό κόσμο τέτοια ζητήματα επικοινωνούνται πολύ, γιατί απλώς οι γυναίκες δεν αντέχουν άλλο. Είναι πολύ αναγκαίο να υπάρχει παντού ένα σύστημα για τις γυναίκες, που έχουν υπάρξει θύματα βίας. Αλλά σήμερα, κάτι τέτοιο γίνεται πολύ περισσότερο με τις εσωτερικές συνδέσεις, που έχουμε η μία με την άλλη. Ακούω ότι μια τιμωρία δε λύνει το πρόβλημα, γιατί το πρόβλημα έχει τις ρίζες του βαθιά μέσα στον άνθρωπο. Ακούω ότι θεωρούνται τα θύματα παράπλευρες απώλειες κι όχι οι θύτες. Είναι κάτι που με ενοχλεί πάρα πολύ. Και το έχω ζήσει στο πετσί μου.

Υπάρχουν πολύπλευρες προσεγγίσεις σε αυτό το θέμα και η τιμωρία είναι ένα μέτρο που πρέπει να πάρεις. Σε παλαιότερη συνέντευξή σου, έχεις αναφερθεί στον Λόρκα και στον τρόπο που μίλησε για τη γυναίκα και τη γυναικεία φύση που όλοι και όλες φέρουμε μέσα μας. Ένας άντρας σήμερα, θύμα και ο ίδιος της πατριαρχίας από μια διαφορετική πλευρά—καθώς μεγαλώνει με την προτροπή να είναι σκληρός και να καταπνίγει τα συναισθήματά του—πιστεύεις ότι μπορεί πραγματικά να συναισθανθεί τον διαχωρισμό και την καταπίεση που βιώνει μια γυναίκα στη διάρκεια της ζωής της; Κι αν ναι, ποια θεωρείς πως είναι η θέση ή η ευθύνη του απέναντι σε αυτό το ζήτημα;

Δεν μπορεί, πιστεύω. Οι άνδρες είναι θύματα της πατριαρχίας, από μια άλλη σκοπιά. Έχω πολλούς φίλους που είναι φεμινιστές, αλλά δεν πιστεύω ότι μπορούν να καταλάβουν, επί της ουσίας, πώς νιώθει μια γυναίκα σε αυτό τον κόσμο. Δεν σημαίνει ότι δεν έχουν την ευαισθησία για να νιώσουν. Υπάρχει μια σκηνή στην ταινία «Θέλμα και Λουίζ», όπου η Θέλμα «χαζολογάει» με έναν τύπο σε ένα μπαρ. Κάποια στιγμή, αυτή βγαίνει να καπνίσει και αυτός την ακολουθεί. Αρχίζει να της την πέφτει, ενώ αυτή δε θέλει. Ανεβαίνει σχεδόν πάνω της. Η Λουίζ την ψάχνει, κρατώντας όπλο, με το οποίο τελικά σκοτώνει τον τύπο. Και ο φίλος μου, με τον οποίο έβλεπα την ταινία, που είναι φεμινιστής, ευαίσθητος κτλ, μου είπε, θυμάμαι, «οκ, αλλά σκοτώνεις έναν άνθρωπο, είναι έγκλημα». Και του απάντησα ότι δεν ξέρει πώς είναι να ζεις μονίμως σε μια οργή, να κοιτάς συνεχώς πίσω, να φοβάσαι. Οι μισές γυναίκες που ξέρω έχουν υπάρξει θύματα βίας ή παρενόχλησης. Έχω πει ότι δεν θα μπορούσα να σκοτώσω άνθρωπο, ούτε καν τον πρώην μου, ούτε κανέναν. Δεν μπορώ να καταλάβω πώς μπορεί κάποιος να κάνει κάτι τέτοιο. Αλλά την απόγνωση των γυναικών την ξέρω καλά κι ένας άνδρας δεν θα την καταλάβει ποτέ.

Παρόλα αυτά χρειάζεστε συμμάχους άνδρες. Και καλό είναι να γίνουμε περισσότεροι.

Φυσικά κι αυτό που λέω είναι ότι ο φεμινισμός δεν είναι απλώς ένα κίνημα για θυμωμένες γυναίκες.

Τι άλλο θα ήθελες να κάνεις σχετικά με την τέχνη που δεν έχεις κάνει ως τώρα;

Θέλω να εκδώσω τις ιστορίες, που έχω γράψει. Είναι γύρω στις δεκαπέντε. Τα γλυπτά είναι κάτι που επίσης θέλω να συνεχίσω. Μου αρέσει πολύ να ζωγραφίζω και να κάνω τεράστια πράγματα. Μου αρέσουν και τα μικρά – αρέσουν και στον κόσμο, είναι κάτι που βάζεις και στο σπίτι σου πιο εύκολα- , αλλά όταν είναι να κάνω κάτι για κάποιο φεστιβάλ και θα είναι κάτι μεγάλο, αυτό με τρελαίνει. Μου αρέσουν πολύ επίσης τα πρότζεκτς με άλλους καλλιτέχνες, τα πρότζεκτς που εμπλέκεται πολύς κόσμος. Στο μακρινό μέλλον, θα ήθελα να ανοίξω έναν χώρο για καλλιτέχνες, για γυναίκες. Τώρα σε πέντε χρόνια, μπορεί να μιλήσουμε και να είμαι αλλού, να ζωγραφίζω μαύρες γραμμές στους τοίχους, να θέλω να κάνω Land Art. Δεν ξέρω.

Το σημειώνω να μιλήσουμε σε πέντε χρόνια (γέλια).

Αν υπάρχει σε πέντε χρόνια, Land για να γίνει κάποιο Art (πικρό χαμόγελο). Αλλά ναι, μπορεί να κάνω κάτι τέτοιο, δεν ξέρω.

Αυτήν την περίοδο ετοιμάζεις κάτι;

Τέλειωσε πρόσφατα η έκθεσή μου στη Θεσσαλονίκη, «Κορίτσια σε φυγή», στην Gallerie Mikrou, σε επιμέλεια Άννας Μαργαριτίδου. Πήγε πάρα πολύ καλά. Κάναμε και πολλά φεμινιστικά events και workshops, επίσης. Ήμουν και σε ένα φεστιβάλ στο Βέλγιο, με το γλυπτό, με το κουφάρι, που λέω εγώ. Και τώρα είμαι πολύ ενθουσιασμένη με την προοπτική της έκθεσης στην Κορέα, τον Οκτώβριο. Αρχικά, γιατί δεν έχω πάει ποτέ στην Κορέα. Σκέφτομαι μέχρι να φτιάξω κάτι που να μπορώ να το φοράω στο αεροπλάνο ώστε και να το μεταφέρω πιο εύκολα (γέλια). Τον Νοέμβριο, θα συνεργαστώ με μια γκαλερί στη Λυών με το γλυπτό κι άλλα γλυπτά, που θα φτιάξω. Θα συμμετέχω, επίσης, και σε μια ομαδική έκθεση στην Γκρενόμπλ. Τον Ιούνιο, θα κάνω ένα residence, διάρκειας δύο εβδομάδων, στην Ιταλία με δύο συναδέρφισσες (ασχολούνται με την ποίηση και τη συγγραφή, αλλά και τη γλυπτική). Βασική μου ιδέα είναι να κάνω μια χαρτογράφηση όλων των ποταμών, όπου έχουν υπάρξει εξαφανισμοί γυναικών. Καλώ τον κόσμο να ακούσει λοιπόν τις ιστορίες, που δεν έχουν ειπωθεί. Έχει εξαφανιστεί κάποια/ κάποιος, εσύ τι βλέπεις μέσα σε αυτό το γλυπτό, σε αυτό το κουφάρι, που σου φέρνω; Πρόκειται για ένα πρότζεκτ που θα έχει και περιβαλλοντικό αντίκρισμα.

Ακούγεται πολύ ενδιαφέρον.

Ναι! Και δεν ξέρω τι να πρωτο- ζωγραφίσω.

Έχεις τόσα πολλά που σε περιμένουν. Τι σε εμπνέει, Μαρίνα;

Μ’ αρέσει πάρα πολύ να διαβάζω. Πάντα ξεκινώ από εκεί. Υπάρχει πολύς κόσμος που νιώθει ότι δεν μπορεί να κάνει τέχνη, επειδή έχει μια δεύτερη δουλειά, επειδή έχει δυο παιδιά, επειδή δεν έχει λεφτά. Η έμπνευση όμως είναι παντού. Οι καλύτερες εμπνεύσεις μού συμβαίνουν, όταν τρέχω, ή όταν κάνω μια έκθεση κι έρχεται ο κόσμος και μου μιλάει. Μου πήρε χρόνια να πατάξω τον μύθο «του κάθε μέρα πρέπει να ζωγραφίζεις». Όταν πεις «είμαι καλλιτέχνης», ό,τι και να κάνεις, είσαι καλλιτέχνης. Οπότε συμπεριφέρσου σαν καλλιτέχνης. Δεν μπορούμε να ζούμε με αυτά τα κουραστικά στερεότυπα. Ό,τι κάνω στη μέρα μου, με βοηθά και στη δημιουργία μου.

Σε ευχαριστώ πάρα πολύ.

Κι εγώ!

Στην Αγορά του ΚΠΙΣΝ, έχουν τοποθετηθεί τρία εμβληματικά γλυπτά από μπρούντζο -τα Vessel, Bisi και Herm-που παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά το 2023 στο Smithsonian’s Hirshhorn Museum στην Ουάσιγκτον. Τα έργα εντυπωσιάζουν με την αφαιρετική μορφή τους, χαρακτηριστικά δείγματα της γλυπτικήςτης Simone Leigh, η οποία, συχνά, στις συνθέσεις της συνδέει το γυναικείο σώμα με δοχεία οικιακής χρήσης ή αρχιτεκτονικά στοιχεία, εστιάζοντας με τον τρόπο αυτό το ενδιαφέρον της σε παραγνωρισμένες ιστορίες φροντίδας, μόχθου ή και κατανάλωσης.

Η επιλογή παρουσίασης αυτών των έργων στην Αγορά, σε ένα ιδιαίτερο πλαίσιο ένταξης, έχει ως στόχο να φέρει τους επισκέπτες σε επαφή -ή και αντιπαράθεση-με τις τρεις επιβλητικές γλυπτικές μορφές, προσφέροντας μία ακόμη δυνατή εικαστική εμπειρία που ενισχύει το αποτύπωμα του ΚΠΙΣΝ ως μίας διαρκώς εξελισσόμενης πλατφόρμας για την Τέχνη στον Δημόσιο Χώρο και στις αρχές που αυτή είναι σε θέση δυναμικά να προάγει -είτε μέσα από μια αδιαμεσολάβητη διάδραση, είτε μέσα από μια επιμελημένη εμπειρία-που απευθύνεται τόσο στο λιγότερο μυημένο κοινό, όσο και στους πιο εξοικειωμένουςεπισκέπτες. Ένα πλούσιο πρόγραμμα δράσεων πλαισιώνει την έκθεση.

Τα τελευταία είκοσι χρόνια η Simone Leigh έχει δημιουργήσει ένα πολύπλευρο έργο που περιλαμβάνει γλυπτική, βίντεο και εγκαταστάσεις, με πυρήνα τη διαρκή διερεύνηση της μαύρης γυναικείας ταυτότητας και των προσλήψεών της. Η Leigh περιγράφει το έργο της ως «αυτοεθνογραφικό», ενώ τα γλυπτά της αντλούν συχνά μορφές από την αφρικανική τέχνη και τις παραδόσεις της. Είναι η πρώτη Αφροαμερικανίδα που εκπροσώπησε τις ΗΠΑ στην Μπιενάλε της Βενετίας το 2022, κερδίζοντας μάλιστα τον Χρυσό Λέοντα για την καλύτερη συμμετοχή στην κεντρική έκθεση “Milk of Dreams”, για το μνημειακό γλυπτό της, Brick House.

Η Leigh δήλωσε σχετικά με την έκθεση της στο ΚΠΙΣΝ: «Είναι τιμή μου που θα δείξω τη δουλειά μου σε μια χώρα που θεωρείται ένα από τα λίκνα του πολιτισμού. Η γλυπτική έχει τεράστια παράδοση στην Αθήνα και με τιμά πολύ το ότι θα δω τα έργα μου σε αυτόν τον τόπο. Ειδικά για το γλυπτό Herm άντλησα έμπνευση από τα αρχαία ελληνικά αγάλματα, τις Ερμές, που τοποθετούνταν ως προστατευτικά σε σταυροδρόμια, σε τάφους και σε άλλους δημόσιους χώρους. Αυτό το έργο, τοποθετημένο στην Αγορά του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, αναλαμβάνει αυτόν τον ρόλο σε ένα σύγχρονο πλαίσιο. Έχει ιδιαίτερη σημασία το ότι δείχνω τη δουλειά μου στην Αγορά του ΚΠΙΣΝ, καθώς, παραδοσιακά, η Aγορά στις αρχαίες πόλεις-κράτη βρισκόταν στο επίκεντρο του δημόσιου βίου, αλλά ήταν, επίσης, ένα μέρος στο οποίο απαγορευόταν η πρόσβαση στις γυναίκες κατά την αρχαιότητα».

Τα έργα της έκθεσης αναλυτικά:

Vessel, 2023  
Μπρούντζος, 275 x 75 x 58εκ. 

Το έργο Vessel είναι ένα επιβλητικό μπρούντζινο γλυπτό -μια θηλυκή φιγούρα που αντί για σώμα, έχει μια οβάλ φόρμα που είναι κενή στο εσωτερικό της. Ο τίτλος του γλυπτού και η εντυπωσιακή αφαιρετική μορφή του είναι χαρακτηριστικά δείγματα του έργου της καλλιτέχνιδας, η οποία συνδέει το γυναικείο σώμα με δοχεία οικιακής χρήσης και άλλα χρηστικά δοχεία για να εστιάσει το ενδιαφέρον σε ιστορίες φροντίδας, μόχθου και κατανάλωσης. Η φιγούρα στηρίζεται γερά, αλλά μόνο σε ένα πόδι -το δεξί- που εκτείνεται ως συνέχεια του κάτω μέρους του οβάλ σώματος, εκπέμποντας την αίσθηση της δύναμης, της ισορροπίας και της σταθερότητας.

Στο κεφάλι, τα μαλλιά είναι φορμαρισμένα σε ένα εντυπωσιακό κοντό καρέ κούρεμα με αφέλειες και καμπυλωτές προς τα έξω άκρες, ένα στιλ που κυριαρχούσε κατά τη δεκαετία του 1960 και το οποίο χρησιμοποιεί για πρώτη φορά η Simone Leigh, εμπλουτίζοντας έτσι το ενδιαφέρον της για την ιστορία των χτενισμάτων και της πολιτιστικής τους σημασίας. Τα διάφορα στιλ κομμώσεων είναι εδώ και πολλά χρόνια ένα από τα σημαντικά θέματα που επεξεργάζεται η καλλιτέχνιδα. Στις κομμώσεις που έχει χρησιμοποιήσει στα γλυπτά της, συμπεριλαμβάνονται οι περίτεχνες πλεξούδες και τα εντυπωσιακά αφρικανικά χτενίσματα με μικροσκοπικές ροζέτες που είναι δουλεμένες μία-μία στο χέρι.

Για να δημιουργήσει την επιβλητικά ψηλή, μπρούντζινη μορφή του Vessel, η Leigh έφτιαξε πρώτα το γλυπτό με πηλό. Τόσο τα μαλλιά και το πόδι της φιγούρας που είναι ιδιαίτερα περίτεχνα και με εντυπωσιακές λεπτομέρειες, όσο και το πιο αφηρημένο οβάλ σώμα, αναδεικνύουν την τεχνική μαεστρία της Leigh και την ευκολία με την οποία επεξεργάζεται το υλικό αυτό. Στη θέση των ματιών, η επιφάνεια είναι λεία, ώστε να είναι λιγότερα τα αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά του προσώπου, γεγονός που δημιουργεί την αίσθηση της ανωνυμίας. Αφαιρώντας αυτά τα προσωπικά χαρακτηριστικά, η καλλιτέχνιδα δημιουργεί ένα έργο που έχει απήχηση σε μεγάλη γκάμα διαφορετικών ανθρώπων και εμπειριών. Με αυτό το στοιχείο της αφαίρεσης, εξηγεί η Leigh, «φαντάζομαι ένα είδος εμπειρίας, μια κατάσταση της ύπαρξης, και όχι έναν συγκεκριμένο άνθρωπο».

Η ψηλή μορφή του Vessel, που εδράζεται σε ένα μοναδικό σημείο, θυμίζει το γλυπτό που φιλοτέχνησε η Leigh το 2022, το Sentinel (ανήκει στη συλλογή του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης)• και στα δύο γλυπτά κυριαρχεί η αφαιρετική μορφή του σώματος που παραπέμπει σε δοχείο για να δημιουργηθούν ανώνυμες φιγούρες. Η μνημειακή κλίμακα του Vessel ορθώνεται σαν δυνατός φάρος και αντανακλά τη διερεύνηση της «θηλυκότητας που δεν είναι εύθραυστη, αλλά στιβαρή –μιας ομορφιάς που σχετίζεται με τη δύναμη και την ισχύ».

Bisi, 2023  
Μπρούντζος, 277 x 64 x 53εκ.  

Το έργο Bisi είναι ένα ψηλό μπρούντζινο γλυπτό που απεικονίζει τον κορμό μιας γυναίκας, ο οποίος αναδύεται από μια κοίλη βάση που μοιάζει με φούστα. Το γλυπτό είναι χαρακτηριστικό του έργου της Leigh, η οποία συνδυάζει το γυναικείο σώμα με οικιακής χρήσης δοχεία ή αρχιτεκτονικά στοιχεία που εστιάζουν σε παραγνωρισμένες πράξεις μόχθου και φροντίδας, ειδικά όσον αφορά στις μαύρες γυναίκες. Η καλλιτέχνιδα δημιούργησε μια εσοχή σαν σπηλιά για να φιλοξενήσει την όρθια φιγούρα της Bisi. Το στρογγυλεμένο άνοιγμα προσκαλεί δυνάμει τους επισκέπτες να μπουν στην κυρτή μπρούντζινη βάση και να σταθούν μέσα στη γεμάτη δύναμη φιγούρα της Bisi. Επομένως, το επιβλητικό κάτω μέρος του γλυπτού λειτουργεί τόσο σαν καταφύγιο που προσφέρει προστασία, όσο και σαν συμβολική μήτρα που παραπέμπει στην ανατροφή και στη φροντίδα.

Η Bisi συνδυάζει ιστορικές και αρχιτεκτονικές αναφορές με πιο παραστατικά στοιχεία και αποτελεί μια αφαιρετική εικόνα του σώματος που έρχεται να προστεθεί στην έρευνα που κάνει η Leigh πάνω στη γυναικεία υποκειμενικότητα. Παρόλο που ο τίτλος του γλυπτού αποτίει φόρο τιμής στην εκλιπούσα Νιγηριανή επιμελήτρια Bisi Silva, την οποία η Leigh θεωρεί μέντορά της, η χρήση της αφαίρεσης τόσο στη φόρμα της φιγούρας όσο και στο γεγονός ότι τα μάτια είναι λεία και δεν υπάρχουν αυτιά, επιτρέπει στην καλλιτέχνιδα να διερευνήσει τις καταστάσεις της ύπαρξης και όχι να φτιάξει ένα ρεαλιστικό πορτρέτο. Για να δημιουργήσει το γλυπτό, η Leigh το φιλοτέχνησε πρώτα με πηλό στις ίδιες διαστάσεις και το σμίλεψε με τα χέρια της. Αυτή η ιδιαίτερη διαδικασία προσφέρει στην καλλιτέχνιδα τη δυνατότητα να μπορεί να ελέγξει την επιφάνεια του μπρούντζινου γλυπτού που θα κάνει στη συνέχεια με όλες τις λεπτομέρειες στα ανάγλυφα μαλλιά, στον λείο κορμό και στην προσεκτικά σχεδιασμένη βάση.

Η εντυπωσιακή φόρμα της Bisi παραπέμπει στην πρακτική της Leigh να αντλεί έμπνευση από μια μεγάλη γκάμα ιστορικών και πολιτιστικών συμβολισμών. Η βάση που μοιάζει με φούστα έχει πολλές αναφορές, μεταξύ των οποίων ένα εστιατόριο στο Μισισίπι τη δεκαετία του 1940 που λεγόταν Mammy’s Cupboard, οι καλύβες στην Αποικιακή Έκθεση του Παρισιού το 1931 και ο πίνακας “Las Meninas” που φιλοτέχνησε ο Diego Velázquez το 1656. Το σχήμα είναι ένα μοτίβο που διατρέχει ολόκληρο το έργο της Leigh, το οποίο το έχει εξελίξει και σε άλλα γλυπτά της, μεταξύ των οποίων το Cupboard VIII, 2018 (ανήκει στη συλλογή του Whitney Museum of American Art της Νέας Υόρκης), το Brick House (2019), και το Cupboard, 2022 (ανήκει στη συλλογή του Dallas Museum of Art). Ανοίγοντας τη βάση του γλυπτού και κάνοντάς την ένα καταφύγιο, όπου δυνάμει μπορούν να μπουν οι θεατές, το έργο της Leigh αντλεί έμπνευση και συνάμα διευρύνει τη διαθεματική εξερεύνησή της του σώματος ως αρχιτεκτονικής. Το γλυπτό Bisi, με αυτόν τον μοναδικό τεράστιο χώρο-άνοιγμα, είναι ένα από τα πιο προσωπικά έργα που έχει δημιουργήσει μέχρι στιγμής η καλλιτέχνιδα.

Herm, 2023  
Μπρούντζος, 249 x 76 x 71εκ. 

Το έργο Herm είναι ένας μεγάλης κλίμακας στιλιζαρισμένος γυναικείος κορμός πάνω σε μία ψηλή ορθογώνια βάση, από την οποία βγαίνει προς τα πίσω ένα γυναικείο πόδι (γάμπα και πέλμα). Η χύτευση έγινε με βάση το ίδιων διαστάσεων καλούπι από πηλό που η καλλιτέχνιδα δούλεψε με όλες του τις λεπτομέρειες στο χέρι, κι έτσι η μπρούντζινη επιφάνεια διατηρεί την αίσθηση του χειροποίητου από το αρχικό πήλινο γλυπτό.

Ο τίτλος Herm αναφέρεται στα αρχαιοελληνικά αγάλματα που τοποθετούνταν ως προστατευτικά σε σταυροδρόμια, ως σύμβολα οριοθέτησης ακίνητης περιουσίας, σε τάφους και σε άλλους δημόσιους χώρους. Οι παραδοσιακές Ερμές ήταν γλυπτά που αποτελούνταν από έναν ανδρικό κορμό πάνω σε ορθογώνια κολόνα η οποία, συχνά, είχε και ανάγλυφα ανδρικά γεννητικά όργανα.

Το έργο Herm της Leigh υποκαθιστά με τον κορμό μιας μαύρης γυναίκας την ανδρική μορφή που συνήθως είχε αυτό το είδος των γλυπτών. Στο πίσω μέρος του γλυπτού έχει προσθέσει ένα πόδι που φαίνεται σαν να κάνει ένα βήμα μπροστά. Το πόδι σε αυτή τη στάση παραπέμπει συμβολικά στον θεό Ερμή, του οποίου το πόδι απεικονίζεται συνήθως με φτερά στον αστράγαλο. Στο Herm η Leigh αφαιρεί τα φτερά από το πόδι, αφοπλίζοντας και γειώνοντας, έτσι, το άγαλμά της για να τιμήσει τη δύναμη που εδράζεται στην πραγματικότητα και όχι στη μυθολογία. Αξιοποιώντας το οπτικό λεξιλόγιο της αρχαιοελληνικής γλυπτικής, που απεικονίζει την κλασική ομορφιά, για να δημιουργήσει το άγαλμα μιας μαύρης γυναίκας η Leigh επαναπροσδιορίζει την ιστορία με επίκεντρο το θέμα που έχει επιλέξει η ίδια.

Simone Leigh | Βιογραφικό Σημείωμα

Η Simone Leigh γεννήθηκε στο Σικάγο το 1967. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, μεταξύ άλλων,έχει παρουσιάσει ατομικές εκθέσεις στο μουσείο Guggenheim στη Νέα Υόρκη, στην Tate Gallery στο Λονδίνο, στο Studio Museum στο Χάρλεμ και στο Hammer Museum στο Λος Άντζελες. Έργα της εκτέθηκαν στη Whitney Biennial το 2012 και το 2019 στη Νέα Υόρκη. Ήταν η πρώτη καλλιτέχνιδα που της ανατέθηκε να δημιουργήσει ένα έργο για τον θεσμό High Line Plinth στο πάρκο High Line της Νέας Υόρκης: το μνημειακό γλυπτό της Brick House παρουσιάστηκε στο κοινό τον Απρίλιο του 2019.

Το 2022, η Leigh εκπροσώπησε τις ΗΠΑ στην 59η Μπιενάλε της Βενετίας, στην οποία τιμήθηκε με τον Χρυσό Λέοντα για τη συμμετοχή της στην κεντρική έκθεση. Το 2023, παρουσιάστηκε στο Ινστιτούτο Σύγχρονης Τέχνης της Βοστόνης μια αναδρομική έκθεση με έργα από την εικοσαετή καριέρα της, η οποία στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο Μουσείο Hirshhorn της Ουάσινγκτον και μετά στο Los Angeles County Museum of Art και στο California African American Museum στο Λος Άντζελες.

Πληροφορίες

Simone Leigh
Ανατομία της Αρχιτεκτονικής
28 Απριλίου – 31 Οκτωβρίου 2025
Αγορά, Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος
Λεωφ. Συγγρού 364,
Καλλιθέα
Είσοδος ελεύθερη

Herm, 2023
Μπρούντζος, 249 x 76 x 71εκ.

Bisi, 2023
Μπρούντζος, 277 x 64 x 53εκ.

Vessel, 2023
Μπρούντζος, 275 x 75 x 58εκ.

Συντελεστές

Επιμέλεια έκθεσης
Γαβριέλλα Τριανταφύλλη, ΚΠΙΣΝ

Συντονισμός έκθεσης
Σύλβια Λιούλιου, ΚΠΙΣΝ
Ρούλα Κόκκοτα, ΚΠΙΣΝ

Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός & επίβλεψη
Γιώργος Ρυμενίδης (Grid Office)

Κατασκευή βάσεων
Βασίλης Γεροδήμος

Φωτιστικός σχεδιασμός
Ελευθερία Ντεκώ & Συνεργάτες

Ενώ ο έμπορος έργων τέχνης και αρχαιοτήτων Lionel Harris πούλησε δύο ανέπαφους τάφους από το συγκρότημα στην Ισπανική Εταιρεία της Νέας Υόρκης, το υπόλοιπο σύνολο εξαφανίστηκε. Ή έτσι φαινόταν.

Τη Δευτέρα, η ισπανική εφημερίδα El Pais ανέφερε ότι αγνοούμενα θραύσματα του ταφικού συγκροτήματος βρέθηκαν σε μια τοπική χωματερή. Σε μια εξαιρετική ιστορία πολιτιστικής ανάκαμψης, η Maite Sánchez, σύμβουλος πολιτισμού του Cuéllar από το 2009, έχει πρωτοστατήσει στις προσπάθειες για την ανάκτηση κομματιών του τάφου των δούκων από άλλες τοποθεσίες για πεζούς, όπως ένα γήπεδο ποδοσφαίρου, ένα πευκοδάσος, ακόμη και κρυμμένα σε παλέτες αποθήκης.

Η ανακάλυψη έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή ο τάφος περιλαμβάνει έργο του Vasco de la Zarza, πρωτοπόρου της αναγεννησιακής γλυπτικής στην ισπανική περιοχή της Καστίλλης. Ο Ismael Mont, από το Πανεπιστήμιο της Σαλαμάνκα, είπε στην El Pais ότι αυτά τα θραύσματα είναι «από τα πρώτα αναγεννησιακά γλυπτά στην Ισπανία», καθιστώντας τα ανεκτίμητα για τους ιστορικούς τέχνης που παρακολουθούν την εξέλιξη της ισπανικής τέχνης από το γοτθικό σε αναγεννησιακό στυλ.

Η μοίρα του ταφικού συγκροτήματος απηχεί την περίπλοκη σχέση της Ισπανίας με την κληρονομιά της, όπου πολλά έργα βρίσκονται τώρα σε έγκριτα μουσεία του εξωτερικού, ενώ άλλοι θησαυροί έχουν υποστεί ταπεινωτική μοίρα στο εσωτερικό, επαναχρησιμοποιήθηκαν ή απορρίφθηκαν καθώς η αρχιτεκτονική μόδα και οι οικονομικές προτεραιότητες μετατοπίστηκαν. Το ίδιο το μοναστήρι μετατράπηκε σε αλευρόμυλο πριν από τη μερική του κατάρρευση.

Εν τω μεταξύ, τα μέρη του τάφου που προβάλλονται στην Ισπανική Εταιρεία της Νέας Υόρκης έχουν αναφερθεί ως «κεντρικά κομμάτια» αυτής της συλλογής από τον Patrick Lenaghan, επιμελητή του ιδρύματος.

Πηγή: ARTnews / Κεντρική φωτογραφία: Cuéllar City Council

Τα τελευταία είκοσι χρόνια η Simone Leigh έχει δημιουργήσει ένα πολύπλευρο έργο που περιλαμβάνει γλυπτική, βίντεο και εγκαταστάσεις, με πυρήνα τη διαρκή διερεύνηση της μαύρης γυναικείας ταυτότητας και των προσλήψεών της. Η Leigh περιγράφει το έργο της ως αυτοεθνογραφικό, ενώ τα γλυπτά της αντλούν συχνά μορφές από την αφρικανική τέχνη και τις παραδόσεις της. Είναι η πρώτη Αφροαμερικανίδα που εκπροσώπησε τις ΗΠΑ στην Μπιενάλε της Βενετίας το 2022, κερδίζοντας μάλιστα τον Χρυσό Λέοντα για την καλύτερη συμμετοχή στην κεντρική έκθεση «Milk of Dreams», για το μνημειακό γλυπτό της Brick House.

Στην Αγορά του ΚΠΙΣΝ, θα τοποθετηθούν τρία γλυπτά από μπρούντζο, τα Vessel, Bisi και Herm, σε μια έκθεση που υλοποιείται χάρη στη δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ). Τα έργα αυτάπαρουσιάστηκαν για πρώτη φορά το 2023 στο Smithsonian’s Hirshhorn Museum στην Ουάσιγκτον. Πρόκειται για γλυπτά που εντυπωσιάζουν με την αφαιρετική μορφή τους, χαρακτηριστικά δείγματα του έργου της καλλιτέχνιδας, η οποία συχνά στο έργο της συνδέει το γυναικείο σώμα με δοχεία οικιακής χρήσης ή αρχιτεκτονικά στοιχεία, εστιάζοντας το ενδιαφέρον της σε παραγνωρισμένες ιστορίες φροντίδας, μόχθου ή και κατανάλωσης.

Η παρουσίαση αυτών των έργων στην Αγορά έχει ως στόχο να φέρει τους επισκέπτες σε επαφή (ή και αντιπαράθεση) με τις τρεις επιβλητικές γλυπτικές μορφές, προσφέροντάς τους μία ακόμη δυνατή εικαστική εμπειρία που ενισχύει το αποτύπωμα του ΚΠΙΣΝ ως μίας διαρκώς εξελισσόμενης πλατφόρμας για την Τέχνη στον Δημόσιο Χώρο και στις αρχές που αυτή είναι σε θέση δυναμικά να προάγει: είτε μέσα από μια αδιαμεσολάβητη διάδραση, είτε μέσα από μια επιμελημένη εμπειρία, η σύγχρονη τέχνη συστήνεται -μέσα από ένα πολύπλευρο πρόγραμμα που πλαισιώνει την έκθεση -στο λιγότερο μυημένο κοινό, αλλά και ξανασυναντά το πιο εξοικειωμένο κοινό μέσα σε ένα νέο πλαίσιο ένταξης των έργων.

Simone Leigh| Βιογραφικό Σημείωμα
Η Simone Leigh γεννήθηκε στο Σικάγο το 1967. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, μεταξύ άλλων, έχει παρουσιάσει ατομικές εκθέσεις στο μουσείο Guggenheim στη Νέα Υόρκη, στην Tate Gallery στο Λονδίνο, στο Studio Museum στο Χάρλεμ και στο Hammer Museum στο Λος Άντζελες. Έργα της εκτέθηκαν στη Whitney Biennial το 2012 και το 2019 στη Νέα Υόρκη. Ήταν η πρώτη καλλιτέχνιδα που της ανατέθηκε να δημιουργήσει ένα έργο για τον θεσμό High Line Plinth στο πάρκο High Line της Νέας Υόρκης: το μνημειακό γλυπτό της Brick House παρουσιάστηκε στο κοινό τον Απρίλιο του 2019.

Το 2022, η Leigh εκπροσώπησε τις Ηνωμένες Πολιτείες στην 59η Μπιενάλε της Βενετίας, στην οποία τιμήθηκε με τον Χρυσό Λέοντα για τη συμμετοχή της στην κεντρική έκθεση. Το 2023 παρουσιάστηκε στο Ινστιτούτο Σύγχρονης Τέχνης της Βοστόνης μια αναδρομική έκθεση με έργα από την εικοσαετή καριέρα της, η οποία στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο Μουσείο Hirshhorn της Ουάσινγκτον και μετά στο Los Angeles County Museum of Art και στο California African American Museum στο Λος Άντζελες.

Περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα του ΚΠΙΣΝ καθώς και στις σελίδες του στα social media @SNFCC.

Η εγκατάσταση “From drought to flowering”, που αποτελείται από τα γλυπτικά έργα “Let the water run”, “Bring moisture”, και “Blooming from within”, σχολιάζει το ζήτημα της ανομβρίας και της επίκλησης στην ανθοφορία μέσα από μια κοινωνικοπολιτική χροιά. Αφαιρετικές φόρμες, παραπέμποντας υπαινικτικά σε φανταστικά οργανικά σχήματα αρσενικού και θηλυκού του αρχετυπικού ανθρώπινου αναπαραγωγικού συστήματος, αναφέρονται στις αντιφατικές έννοιες της ξηρασίας και της άνθισης. Υποδηλώνεται, έτσι, σιωπηρά η επιτακτική ανάγκη για την δημιουργία των επιθυμητών συνθηκών υγρασίας, ανθοφορίας και παραγωγικότητας, σε ένα κλίμα έντονης γενικής «ξηρασίας» του καιρού μας.

From drought to flowering”, (“Let the water run”, “Bring moisture”,“Blooming from within”), 2024

Εγκατάσταση, γύψος, πλαστικό, άμμος, μπρούντζος, χρώμα, πλαστικοί σωλήνες, αφρώδες μονωτικό υλικό, αλουμίνιο, τσιμεντόλιθος, τούβλο, πορσελάνη, σιλικόνη, πετονιά, κόλλα, χαρτί, ύφασμα, σπάγγος, φυτά, διαστάσεις μεταβλητές (κατά προσέγγιση 300 εκ x 230 εκ).

*OTTTO
Μαυρομιχάλη 137, 11472 Αθήνα
ottto.gr

01. 06. 2024 – 28. 06. 2024

Η Ντέμη Κάια είναι αδύνατον να ορισθεί με έναν και μόνο τρόπο. Εικαστικός ή ακτιβίστρια; Είναι αδύνατο να μπει σε ένα καλούπι. Τίποτα δεν την αφήνει αδιάφορη. Κάθε μικρό ή μεγάλο κοινωνικό γεγονός γίνεται «τροφή» για το καλλιτεχνικό της έργο.

Μας δέχθηκε στο φιλόξενο σπίτι της, στο Ψυχικό. Σε αυτό το σπίτι, στήθηκε το ασυνήθιστο σκηνικό της τελευταίας ατομικής της έκθεσης. Ως καλλιτέχνης και οικοδέσποινα ταυτόχρονα, μας άνοιξε την πόρτα του σπιτιού και της ψυχής της. Όλοι οι χώροι μαζί και ο κήπος είχαν μεταμορφωθεί σε γκαλερί, σε ένα ανοιχτό στο κοινό artist΄s house. Εκτέθηκαν έργα ζωγραφικής, παρεμβάσεις, γλυπτά ακόμη κι έπιπλα. Έργα μεγάλων διαστάσεων κι άλλα με τη μορφή σημειωματάριων, ημερολόγια επικαιρότητας με αναφορές σε πολιτικά γεγονότα.

Τα φώτα της έκθεσης έσβησαν, ο χώρος, όμως, παραμένει φιλόξενος και ζωντανός. Σημερινό τοπίο, ο κήπος με τα λουλούδια, τα  μυρωδικά και τα κυπαρίσσια. Τα γαβγίσματα των σκυλιών. Τα έργα που παραμένουν στη θέση τους. Δεν εκτίθενται πια, αλλά «αναπνέουν» στον χώρο. Σκηνικό ζωής.

Από τις 7 Ιουνίου, η Ντέμη Κάια συμμετέχει στην ομαδική έκθεση «Γυναικείες υποθέσεις», στη Δημοτική Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων, στο Μεταξουργείο. Πήραμε μια μικρή μυρωδιά από τα έργα της. Βαμμένα γυναικεία νύχια παντού δίνουν το στίγμα. Η τρέχουσα αισθητική, που μας κατακλύζει. Ευκαιρία, λοιπόν, να διατρέξουμε την προσωπική και καλλιτεχνική της διαδρομή. Είναι ένας ζεστός άνθρωπος. Ανοίγεται εύκολα και μιλάει από την καρδιά της. Την ενδιαφέρει ο άνθρωπος. Δεν ζει απομονωμένη.

Γεννήθηκε στην Καρδίτσα, αλλά γρήγορα ήρθε στην Αθήνα. Ένα ατίθασο κορίτσι, που ήξερε από νωρίς ότι θέλει να γίνει ζωγράφος. Είχε μεγάλη ευχέρεια από μικρή. Μπορείς να το πεις και ταλέντο. Αντέγραφε τα πάντα. Στα 21 της, ξεκίνησε τις σπουδές της στο Πανεπιστήμιο La Verne κι αρίστευσε. Ο νεανικός της γάμος δεν θα κρατήσει πολύ.

Θα χαράξει την πορεία της μακριά από συμβάσεις και σταθερές. Ανεξάρτητη, φύσει και θέσει. Το 2002, η πρώτη της συμμετοχή σε έκθεση με θέμα το αυτοκίνητο. Δώδεκα έργα της θα εκτεθούν στις εγκαταστάσεις της ΕΚΚΑ. Ο σημερινός της σύζυγος, Γιώργος Κυριαζάνος, είναι ο ιδρυτής της ΕΚΚΑ. Θα συναντηθούν το 2018. Παιχνίδια της ζωής; Ίσως και της μοίρας.

Στο μεταξύ, η ζωή της θα είναι έντονη. Θα την ρουφήξει ως το μεδούλι. Μοναδικές της σταθερές τα ζώα και η τέχνη της.

Μετά τη δολοφονία Γρηγορόπουλου, κάνει ολοκληρωτικά στροφή στη σύγχρονη τέχνη. Το ”My porno Project” ήταν μια σχεδιαστική ενότητα που κράτησε έξι χρόνια. Ένα προσωπικό ημερολόγιο της δικής της πραγματικότητας σε έναν κόσμο ηθικής, κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής κρίσης.

Η ημερολογιακή δουλειά ήταν μια δυνατή και επιθετική χειρονομία από μια γυναίκα εκείνη την εποχή. Τολμηρή και λίγο ακαταλαβίστικη. Μια performance. Είναι η εποχή. Δεν απεικονίζει κάτι απλά. Γράφει μέσα από τα δικά της κανάλια. Κάνει τον θεατή να προβληματιστεί ή να βιώσει το έργο. Φωτίζει τα πράγματα σε κάτι που ο άλλος δεν έχει σκεφτεί ή δεν έχει αισθανθεί. Μια αιχμηρή ματιά στην πολιτική μέσα από το sex και τη βία. Τράβηξε το σεντόνι της υποκρισίας και αιφνιδίασε. Δεκαετίες πριν το Metoo.

Η έκθεσή της με τα βιβλιόπτερα ή η Βιβλιοθήκη των Επιθυμιών, στην οικία Κατακουζηνού, ήταν μια ακόμη προκλητική παρουσίαση της πραγματικότητας. Επέλεξε από την βιβλιοθήκη της 60 βιβλία, τα οικειοποιήθηκε και τα παρουσίασε με τις σημειώσεις της ή κάνοντας τα καμβά για τη ζωγραφική της. Η ερωτική επιθυμία, η απώλεια και η διαστροφή συνυπάρχουν θεματικά με στοιχεία της φύσης. Ποτέ όμως με τοπία ή αντικείμενα.

Τα έργα της είναι βιωματικά. Συνυπάρχουν η υπερβολή και το κενό. Ο ρεαλισμός, το γυμνό, η σκληρότητα, ο σαρκασμός, αλλά και το χιούμορ. Οι αφηγήσεις της άλλοτε αποτυπώνουν κι άλλοτε υπαινίσσονται. Δεν είναι μονοδιάστατη, δεν μπαίνει σε καλούπια. Οι προσωπικές της ιστορίες διασταυρώνονται με πολιτικά και κοινωνικά θέματα. Χωρίς τυμπανοκρουσίες.

Μια ακριβή στιγμή της: στην διάρκεια της έκθεσης στο Deree, θα φορέσει τη σέλα του αλόγου. Πώς  μπορεί η ζωή ενός έμβιου όντος να αλλάξει μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου; Ανατροπή και ταύτιση.

Σήμερα, συνεχίζει σε πλήρη ισορροπία με τη φύση. Στον δικό της παράδεισο. Η μαχητικότητά της έχει βρει άλλους δρόμους έκφρασης.

Συνεχίζει…

*κεντρική φωτογραφία: από το αρχείο της Ντέμης Κάια
φωτογραφίες: @C.F