Επιστήμονες από το Imperial College London και την Ιατρική Σχολή Duke-NUS της Σιγκαπούρης συνεργάζονται εδώ και καιρό, διεξάγοντας πειράματα σε ποντίκια, τα οποία μάλιστα αποκαλούν «σούπερ μόντελ γιαγιάδες», επειδή έχουν μεγάλη ηλικία, αλλά νεανική εξωτερική εμφάνιση. Ουσία που χορηγήθηκε σε αυτά τα πειραματόζωα έδειξε ότι παρατείνει τη ζωή τους σχεδόν κατά 25% κι έτσι υπάρχουν σοβαρές πιθανότητες να καθυστερεί τα γηρατειά στους ανθρώπους.

Τα συγκεκριμένα ποντίκια δεν μοιάζουν απλά νεότερα σε σχέση με την ηλικία τους, αλλά είναι και πιο υγιή, ενώ ανέπτυξαν λιγότερους καρκίνους σε σχέση με άλλα πειραματόζωα του ίδιου εργαστηρίου.

Η συγκεκριμένη ουσία ήδη δοκιμάζεται σε ανθρώπους και οι επιστήμονες καταγράφουν κάθε εξέλιξη της δεύτερης φάσης του πειράματός τους. Αυτό που κάνει είναι να σταματάει τη δράση της πρωτεΐνης ιντερλευκίνη-11, της οποίας η συγκέντρωση στο σώμα αυξάνεται με την πάροδο της ηλικίας και ευθύνεται για την εμφάνιση φλεγμονών. Ο έλεγχος της δράσης αυτής της ουσίας αναμένεται να έχει θετική επίδραση σε ανθρώπινους βιολογικούς δείκτες που σχετίζονται άμεσα με τη γήρανση του σώματος.

Ο καθηγητής Stuart Cook, που συμμετέχει στην έρευνα, μίλησε σχετικά με τα αποτελέσματά της στο BBC:

«Προσπαθώ να μην ενθουσιάζομαι πάρα πολύ, επειδή σκέφτομαι ‘μήπως είναι πολύ καλό για να είναι αληθινό;’. Αλλά μένω στα δεδομένα, τα οποία λένε πολλά πράγματα».

Ο ίδιος τόνισε ότι, αν η συγκεκριμένη μέθοδος, που βασίζεται στον έλεγχο της πρωτεΐνης, δώσει θετικά αποτελέσματα στους ανθρώπους, χωρίς να εμφανιστούν παρενέργειες, τότε θα αλλάξουν πάρα πολλά πράγματα στην αντιμετώπιση των γηρατειών από τη σύγχρονη ιατρική.

Ωστόσο, η ιντερλευκίνη-11 παίζει σημαντικό ρόλο στα πρώτα στάδια της ανάπτυξης και έτσι θα πρέπει να βρεθεί το κατάλληλο χρονικό σημείο στο οποίο θα χορηγηθεί στα αντικείμενα της μελέτης το χάπι που αναστέλλει τη λειτουργία της.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Cook, τα πρώτα δείγματα της δοκιμής του φαρμάκου λένε πως είναι ασφαλές για τους ανθρώπους κι έτσι θα περιμένουμε με αισιοδοξία τα τελικά αποτελέσματα της μελέτης.

Πηγή: Marie Claire

Μέσα από τα στοιχεία για περισσότερους από 90.000 Αμερικανούς επαγγελματίες υγείας, διαπιστώθηκε ότι οι λάτρεις του ελαιόλαδου είχαν λιγότερες πιθανότητες θανάτου σχετιζόμενου με άνοια σε βάθος τριών δεκαετιών. Συγκεκριμένα, ο κίνδυνος ήταν κατά 28% μικρότερος με πάνω από μισή κουταλιά της σούπας ελαιόλαδο την ημέρα, συγκριτικά με όσους το κατανάλωναν σπάνια. Με βάση τις εκτιμήσεις των ερευνητών, μια μικρή αλλαγή στη διατροφή θα μπορούσε να κάνει τη διαφορά: ένα κουταλάκι του γλυκού ελαιόλαδο αντί για μαργαρίνη, μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο θανάτου σχετιζόμενου με άνοια έως και 14%. Σύμφωνα με τους ειδικούς, μελέτες όπως αυτή μπορούν μόνο να δείξουν συσχετισμούς και όχι αιτιώδεις σχέσεις ότι το ελαιόλαδο προστατεύει τον εγκέφαλο που γερνά.

Αντιφλεγμονώδης δράση

Σύμφωνα με τη διατροφολόγο και πρώην πρόεδρο της αμερικανικής Ακαδημίας Διατροφής και Διαιτολογίας, Connie Diekman, το ελαιόλαδο έχει υψηλή περιεκτικότητα σε ω-3 λιπαρά οξέα, γνωστά για τις αντιφλεγμονώδεις ιδιότητές τους. Καθώς η επιστημονική θεωρία αναγνωρίζει εμπλοκή της φλεγμονής στη εκδήλωση της άνοιας, εξηγείται πώς η τακτική κατανάλωση ελαιόλαδου μπορεί να έχει τέτοια προστατευτική δράση, σύμφωνα με την Diekman. Παλαιότερες μελέτες έχουν συνδέσει τη μεσογειακή διατροφή με καλύτερη μνήμη και σκέψη καθώς και χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας στους ηλικιωμένους. Στην προκείμενη έρευνα, το ίδιο το ελαιόλαδο ανεξαρτήτως διατροφικού μοντέλου, συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου σχετιζόμενου με άνοια.

Έπειτα, μια εξήγηση των θετικών επιδράσεων του ελαιόλαδου θα μπορούσε να δοθεί μέσα από το σχήμα «ό,τι ωφελεί την καρδιά ωφελεί και τον εγκέφαλο», με την καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία να περιορίζει τον κίνδυνο άνοιας. Σύμφωνα με παλαιότερα ευρήματα, μια διατροφή πλούσια σε ελαιόλαδο μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου, πιθανώς μέσα από τη βελτίωση της αρτηριακής πίεσης, της χοληστερόλης, της λειτουργίας των αιμοφόρων αγγείων κ.α.

Η καρδιαγγειακή υγεία, εντούτοις, δεν εξηγεί το τελευταίο εύρημα για το ελαιόλαδο και τον μειωμένο κίνδυνο θανάτου σχετιζόμενου με άνοια, διευκρίνισε η ερευνήτρια Anne-Julie Tessier, μεταδιδακτορική συνεργάτρια στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Χάρβαρντ. Αντιθέτως, ανέφερε, η εξήγηση είναι πιθανότερο να αναζητηθεί στα μικροθρεπτικά συστατικά του ελαιόλαδου όπως οι πολυφαινόλες, μια σειρά από φυτικές ενώσεις με αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές ιδιότητες.

Πηγή: Ygeiamou

Οι ερευνητές πίσω από την μελέτη δήλωσαν ότι η μετατόπιση προς τα πάνω μπορεί να οφείλεται στην αύξηση του προσδόκιμου ζωής και της ηλικίας συνταξιοδότησης, καθώς και σε άλλους παράγοντες.
«Οι άνθρωποι έχουν αρκετά διαφορετικές απόψεις όσον αφορά το πότε πιστεύουν ότι αρχίζει το γήρας, ανάλογα με την ηλικία τους, τη γεννητική τους συνομοταξία, αλλά και την υγεία τους κλπ.», έχει δηλώσει ο Δρ. Μάρκους Βέτσταϊν, συν-συγγραφέας της μελέτης, από το Πανεπιστήμιο Humboldt του Βερολίνου.

Ανεβάζουν το όριο

Γράφοντας στο περιοδικό Psychology and Aging, ο Βέτσταϊν και οι συνεργάτες του αναφέρουν πώς ανέλυσαν τις απαντήσεις στην ερώτηση: «Σε ποια ηλικία θα χαρακτηρίζατε κάποιον ως ηλικιωμένο;», η οποία αποτελεί μέρος γερμανικής έρευνας γήρανσης που παρακολουθεί άτομα, που γεννήθηκαν μεταξύ του 1911 και του 1974.

Τα αποτελέσματα από 14.056 μεσήλικες και ηλικιωμένους που απάντησαν στην ερώτηση από μία έως οκτώ φορές σε μια περίοδο 25 ετών από το 1996, όταν ήταν μεταξύ 40 και 100 ετών, αποκαλύπτουν ότι το σημείο στο οποίο θεωρείται ότι αρχίζει το γήρας έχει ανέβει.

«Για όσους γεννήθηκαν το 1931, η αντιλαμβανόμενη έναρξη του γήρατος είναι στα 74, όταν είναι 65 ετών. Για όσους γεννήθηκαν το 1944, είναι στα 75, όταν είναι 65 ετών», δήλωσε ο Βέτσταϊν, προσθέτοντας ότι ενώ η μελέτη δεν μπορούσε να ρωτήσει τους 65χρονους που γεννήθηκαν το 1911 πότε θεωρούσαν ότι άρχιζε το γήρας, τα μοντέλα δείχνουν ότι η αντιλαμβανόμενη έναρξη θα ήταν στα 71.

Ωστόσο, φαίνεται ότι οι αντιλήψεις σταθεροποιούνται σταδιακά: ενώ η ομάδα διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι που γεννήθηκαν μετά το 1935 αντιλαμβάνονται ότι το γήρας αρχίζει αργότερα στη ζωή τους από εκείνους που γεννήθηκαν μεταξύ 1911 και 1935, δεν υπήρχε αξιοσημείωτη διαφορά μεταξύ εκείνων που γεννήθηκαν μεταξύ 1936 και 1951 και εκείνων που γεννήθηκαν μεταξύ 1952 και 1974.

«Αναβάλλουν την έναρξη των γηρατειών»

Επιπλέον, καθώς οι άνθρωποι μεγαλώνουν, αναθεωρούν προς τα πάνω την ηλικία που θεωρούν ότι είναι ηλικιωμένοι.

«Αυτό θα μπορούσε να έχει να κάνει με το γεγονός ότι πολλοί άνθρωποι δεν θέλουν να γεράσουν, οπότε αναβάλλουν την έναρξη των γηρατειών», δήλωσε ο Βέτσταϊν, προσθέτοντας ότι αυτό θα μπορούσε να σχετίζεται με τα ηλικιακά στερεότυπα.

Ωστόσο, φαίνεται ότι όσοι γεννιούνται αργότερα μετατοπίζουν σε μεγαλύτερο βαθμό το ορόσημο: ενώ οι άνθρωποι που γεννήθηκαν το 1944 αναθεώρησαν την αντίληψή τους για το γήρας προς τα πάνω κατά 1,9 χρόνια καθώς πήγαιναν από τα 64 στα 74, οι γεννημένοι το 1934 μετατόπισαν την άποψή τους κατά λιγότερο από ένα μήνα μεταξύ αυτών των ηλικιών.

Η ομάδα προσθέτει ότι ενώ η αντίληψη για το πότε αρχίζει το γήρας ήταν υψηλότερη για τις γυναίκες από ό,τι για τους άνδρες και χαμηλότερη για όσους είχαν κακή υγεία ή ήταν πιο μοναχικοί, ούτε αυτοί οι παράγοντες ούτε το μορφωτικό επίπεδο ή το πόσο ηλικιωμένοι αισθάνονταν οι συμμετέχοντες, εξηγούσαν πλήρως τα ευρήματά τους.

Πηγή: cnngreece

Πολλοί πολιτισμοί ανά τους αιώνες, και ιδιαίτερα στο παρελθόν, εξυμνούσαν το γήρας, καθώς αυτό συνοδευόταν από εμπειρία, γνώση, και σωστή κρίση. Ο ηλικιωμένος ήταν ο «αρχηγός» της κοινότητας, και ήταν υπεύθυνος για τις σημαντικές αποφάσεις που θα επηρέαζαν την ζωή όλων, ενώ η λέξη «γηραιός» (και ‘elder’ στα αγγλικά) ταυτίζεται με την «σοφία».

Στην σημερινή εποχή, ακούγοντας λέξεις όπως «παππούς- γιαγιά» ή «γέρος- γριά», μας έρχεται αυτόματα στον νου η εικόνα ενός ηλικιωμένου ατόμου, γεμάτο ρυτίδες, που κινείται αργά με μπαστούνι, ξεχνάει και δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί, μιλάει επίμονα για τις «παλιές καλές μέρες» και ανακαλεί πως «εγώ στα νιάτα μου». Ο ηλικιωμένος αυτός είναι πιθανό να διατηρεί παλιομοδίτικες απόψεις, και να θεωρεί πως δεν «πρέπει» να κάνει κάποια πράγματα στην ηλικία του (για παράδειγμα μια γυναίκα άνω των 70 δεν «πρέπει» να έχει μακριά μαλλιά, γιατί «δεν είναι σωστό»).

Ταυτόχρονα, ο ηλικιωμένος αυτός είναι πολύ πιθανό να δέχεται ιδιαίτερες συμπεριφορές εξαιτίας της ηλικίας του (για παράδειγμα κάποιος που δεν είναι κινητικά ανεξάρτητος δεν δέχεται καμία βοήθεια ώστε να μπορέσει να βγαίνει και να κοινωνικοποιείται). Η συνολική αυτή αντίληψη της τρίτης ηλικίας ως πληθυσμό με μειωμένες ικανότητες, ανάγκες και δυνατότητες, και οι κοινωνικές προσδοκίες που συνοδεύονται με ετούτη την αντίληψη έχουν δημιουργήσει τον όρο ‘ageism’. Ο όρος (που δεν μεταφράζεται μονολεκτικά στα ελληνικά) χρησιμοποιεί την ηλικία (age) και την κατάληξη ‘ism’ (που δίνεται σε λέξεις όπως racism, sexism, και άλλα), θέλοντας να υποδείξει τις στερεοτυπικές σκέψεις, τα αισθήματα προκατάληψης και τις συμπεριφορές διάκρισης που συνοδεύουν την τρίτη ηλικία. Η διάκριση βάση της ηλικίας είναι κάτι που βιώνει ο ηλικιωμένος από τον κοινωνικό του περίγυρο, μα και που «προξενεί» ο ίδιος στον εαυτό του.

Ταυτόχρονα, τον τελευταίο καιρό συναντάμε συχνά (ιδιαίτερα στα media και social media) ένα νέο είδος ηλικιωμένου – αυτό του πολύ μοντέρνου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η Iris Apfel, ‘fashion icon’, μοντέλο και ‘trend- setter’, που πέθανε σε ηλικία 102 ετών, τον περασμένο Μάρτιο. Η Iris αποτέλεσε το γηραιότερο μοντέλο, που έχει προσληφθεί από πρακτορείο. Παρότι η Iris μπορεί να έδινε ελπίδα σε ηλικιωμένους, είχε δεχθεί και έντονη κριτική για την στάση της, η οποία είχε χαρακτηριστεί ως αταίριαστη με την ηλικία και την φάση ζωής της.

Τόσο ο «τυπικός» ηλικιωμένος όσο και ο «μοντέρνος» ηλικιωμένος, και ιδιαίτερα η ύπαρξη και των δύο ταυτόχρονα, δείχνουν πως σε μεγάλο βαθμό το γήρας αποτελεί κοινωνική κατασκευή, γεγονός που αναδεικνύεται και μέσα από την συνολική «ιστορία» της αντίληψης του γήρατος.

Μπορεί ο μέσος ηλικιωμένος στην Ελλάδα να μην μετατραπεί σε ‘fashion icon’ όμως μπορεί επίσης να μην μετατραπεί και σε «γέρο». Η φθορά της ηλικίας είναι αναπόφευκτη όμως μπορεί να παραμείνει σε χαμηλά επίπεδα. Το ίδιο ισχύει και για την κοινωνική αντίληψη της ηλικίας: μπορεί ένας ηλικιωμένος να μην πιστεύει πως είναι πρέπον να κάνει κάποια πράγματα όμως μπορεί και να μην εμποδίζεται από άλλα- με το μέτρο να αποτελεί πάντα την ιδανική καθοδήγηση (ας μην μετατραπούμε σε ‘trend- setters’ με extravagant εμφανίσεις, όμως και ας μην διστάσουμε να φορέσουμε ή να κάνουμε κάτι που μας γεμίζει ουσιαστικά από φόβο μην κατακριθούμε λόγω ηλικίας).

Τυπικά, η τρίτη ηλικία ξεκινά μετά την ηλικία των 65 ετών. Όμως το γήρας δεν χρειάζεται να ξεκινήσει τότε. Μπορούμε να καταπολεμήσουμε με την στάση μας προς τον εαυτό μας, και προς τους άλλους το ‘ageism’ και να δημιουργήσουμε έναν νέο τύπο ηλικιωμένου: με δυνατότητες και δικαιώματα. Το να θεωρείται κάποιος τυπικά ηλικιωμένος, δεν τον εμποδίζει από το να χαίρεται ουσιαστικά την καθημερινότητα και να νοιώθει γεμάτος. Ας μην αντιλαμβανόμαστε πλέον το πέρας της ηλικίας ως «όριο» πέρα από το οποίο υπάρχει μόνο αρνητισμός, και ας δώσουμε νόημα σε κάθε ηλικία και φάση ζωής.

Πηγή: Σύλβα Σαραφίδου, Ψυχολόγο, MSc, AKC, Υποψήφια Διδάκτωρ

Βιβλιογραφία
Beers, M., H., Berkow, R., 2005). Merck Εγχειρίδιο Γηριατρικής, Αθήνα, Ιατρικές Εκδόσεις Πασχαλίδη
Applewhite, A., (2016). This Chair Rocks: A Manifesto Against Ageism, US, Networked Books