Προωθητικές καμπάνιες και μαρτυρίες διασήμων παρουσιάζουν το κολλαγόνο ως πανάκεια για τη γήρανση του δέρματος, τα μαλλιά, τα νύχια, τα οστά, τις αρθρώσεις και άλλα. Το κοινό ανταποκρίθηκε: μόνο το 2025, οι καταναλωτές ξόδεψαν περίπου 2 δισεκατομμύρια δολάρια σε συμπληρώματα κολλαγόνου, με τις πωλήσεις να προβλέπεται ότι θα αυξηθούν περαιτέρω.

Προς το παρόν, η δημοσιότητα ξεπερνά την επιστημονική τεκμηρίωση. Παρόλα αυτά, κάποιες μελέτες δείχνουν πιθανά οφέλη – αλλά πολλά σημεία παραμένουν αδιευκρίνιστα. Δείτε τι γνωρίζουμε και τι όχι για το κολλαγόνο σε σχέση με την υγεία του δέρματος, τη φλεγμονή και τον πόνο.

Τι είναι το κολλαγόνο;

Το κολλαγόνο είναι η πιο άφθονη πρωτεΐνη στα θηλαστικά, αποτελώντας περίπου 30% των πρωτεϊνών του σώματός μας. Αποτελεί βασικό δομικό στοιχείο του δέρματος, των συνδέσμων, των μυών, των τενόντων, των οστών, των αιμοφόρων αγγείων, της εντερικής επένδυσης και άλλων συνδετικών ιστών, σύμφωνα με τη Julia Zumpano, διαιτολόγο στο Cleveland Clinic’s Center for Human Nutrition.

Η πρωτεΐνη αυτή έχει μορφή τριπλής έλικας με τρεις αλυσίδες αμινοξέων σφιχτά στριμμένες μεταξύ τους ώστε να προσδίδουν ανθεκτικότητα και σταθερότητα. Έχουν αναγνωριστεί 28 διαφορετικοί τύποι κολλαγόνου, ανάλογα με τη δομή τους και το σημείο εντοπισμού στο σώμα. Το 90% του κολλαγόνου στον οργανισμό είναι τύπου I – βρίσκεται κυρίως σε δέρμα, οστά, τένοντες και συνδέσμους.

Παραγωγή και ρόλος του κολλαγόνου στον οργανισμό

Στο σώμα μας, το κολλαγόνο παράγεται κυρίως από εξειδικευμένα κύτταρα που ονομάζονται ινοβλάστες. Για τη σύνθεση κολλαγόνου απαιτούνται επίσης θρεπτικά συστατικά όπως η βιταμίνη C και ο ψευδάργυρος.

Ο βασικός ρόλος του είναι να παρέχει στήριξη, αντοχή και δομή στους ιστούς. Δίνει ελαστικότητα στο δέρμα και προστατεύει τα όργανα. Συμβάλλει επίσης στην πήξη του αίματος και στην ανάπτυξη νέων κυττάρων του δέρματος.

Όταν το σώμα δεν παράγει αρκετό κολλαγόνο, αυτές οι διεργασίες διαταράσσονται. Σε άτομα με το γενετικό σύνδρομο Ehlers-Danlos εμφανίζονται συμπτώματα όπως μαλακό και ελαστικό δέρμα, υπερβολικές μελανιές και ασταθείς αρθρώσεις. Αυτοάνοσα νοσήματα όπως ο λύκος ή η ρευματοειδής αρθρίτιδα μπορούν επίσης να προκαλέσουν βλάβες στο κολλαγόνο.

Γήρανση και απώλεια κολλαγόνου

Μετά τα 40 έτη, χάνουμε περίπου 1% του κολλαγόνου κάθε χρόνο. Μέχρι την ηλικία των 80 ετών η συνολική απώλεια μπορεί να φτάσει το 75%. Η μειωμένη στήριξη σε τένοντες και συνδέσμους οδηγεί συχνά σε χρόνιους πόνους που περιορίζουν τη δραστηριότητα.

Επίσης, καθώς τα επίπεδα κολλαγόνου μειώνονται στη δερμίδα (το εσωτερικό στρώμα του δέρματος), το δέρμα χαλαρώνει και εμφανίζει ρυτίδες. Παράγοντες όπως το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, η έκθεση σε υπεριώδη ακτινοβολία και η αυξημένη πρόσληψη ζάχαρης επιταχύνουν αυτή τη διαδικασία.

Συμπληρώματα κολλαγόνου: Τι προσφέρουν;

Η αγορά κατακλύζεται από προϊόντα κολλαγόνου που όμως δεν ελέγχονται όπως τα φάρμακα. Ως διατροφικά συμπληρώματα δεν απαιτούν έγκριση από τον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων & Φαρμάκων (FDA) πριν κυκλοφορήσουν στην αγορά. Όπως αναφέρει ο FDA: «Δεν έχει την αρμοδιότητα να εγκρίνει τα συμπληρώματα διατροφής ως προς την ασφάλεια ή αποτελεσματικότητα ή την επισήμανσή τους πριν πωληθούν στο κοινό».

Τα προϊόντα μπορεί να προέρχονται από βοοειδή (βοδινό), ψάρια (θαλάσσιο), κοτόπουλο ή άλλες πηγές και συνήθως αναγράφουν τον τύπο (π.χ. I ή III). Οι όροι «collagen peptides» ή «υδρολυμένο κολλαγόνο» δηλώνουν μικρές αλυσίδες αμινοξέων που απορροφώνται ευκολότερα από τις ολόκληρες πρωτεΐνες. Τα συμπληρώματα κυκλοφορούν σε μορφή χαπιών, σκονών, ζελεδάκια ή ροφημάτων.

Σύμφωνα με τη Zumpano είναι ασφαλές να λαμβάνετε καθημερινά συμπλήρωμα κολλαγόνου.

Υπάρχουν αποδείξεις ότι βοηθούν στο δέρμα;

Το κολλαγόνο αποτελεί βασικό συστατικό πολλών ενέσιμων fillers στην αισθητική ιατρική που προσφέρουν προσωρινή σύσφιξη στο δέρμα πριν αποδομηθούν από τον οργανισμό.

Kάποιες μελέτες δείχνουν ότι τα συμπληρώματα ενδέχεται να βελτιώσουν ελαφρά την υφή του δέρματος – αλλά πάντα με επιφυλάξεις.

Για παράδειγμα, μια ανασκόπηση του 2021 που περιέλαβε 1.125 άτομα, κυρίως γυναίκες, έδειξε μείωση στις ρυτίδες και βελτίωση της ελαστικότητας/ενυδάτωσης σε όσους λάμβαναν συμπλήρωμα κολλαγόνου. Ωστόσο όλα τα σκευάσματα περιείχαν επιπλέον συστατικά που πιθανώς συνέβαλαν στα αποτελέσματα αυτά – σύμφωνα με ανάλυση από δερματολόγους του Harvard Medical School και Massachusetts General Hospital.

Οι κλινικές δοκιμές είναι συνήθως μικρής κλίμακας ενώ οι έρευνες για μαλλιά και νύχια παραμένουν περιορισμένες. «Χρειάζεται περισσότερη έρευνα», υπογραμμίζει η Zumpano.

Bοηθά το κολλαγόνο στις αρθρώσεις;

Πέρα από το δέρμα, αυξάνεται η ένδειξη ότι τα συμπληρώματα ενισχύουν τις γηρασμένες αρθρώσεις. Έρευνες σε νεαρούς αθλητές συσχετίζουν τη λήψη κολλαγόνου με λιγότερο πόνο κι ελάττωση της φλεγμονής – γεγονός που επιταχύνει την επάνοδο στην προπόνηση μετά από τραυματισμούς.

Για να διαπιστωθεί κατά πόσο ωφελούνται οι μεγαλύτερες ηλικίες, επιστήμονες στρατολόγησαν 86 ενεργούς ενήλικες, ηλικίας 40-60 ετών για μια μελέτη του 2023. Οι συμμετέχοντες λάμβαναν είτε 10 γραμμάρια υδρολυμένου κολλαγόνου ημερησίως, είτε 20 γραμμάρια ή καθόλου (placebo), χωρίς να γνωρίζουν σε ποια ομάδα ανήκαν.

Σε σύγκριση με όσους δεν λάμβαναν συμπλήρωμα, όσοι έπαιρναν κολλαγόνο ανέφεραν σημαντικά μεγαλύτερη μείωση πόνου κατά τη διάρκεια της μελέτης – ειδικά όσοι γυμνάζονταν πάνω από τρεις ώρες την εβδομάδα. Όταν ένας συμμετέχων σταμάτησε το συμπλήρωμα μετά τη λήξη της έρευνας ο πόνος επέστρεψε· όταν ξεκίνησε ξανά τη λήψη του υποχώρησε εκ νέου – σύμφωνα με τον επικεφαλής συγγραφέα Michael Ormsbee (Florida State University, Tallahassee).

Η ίδια έρευνα ανέδειξε θετική επίδραση στη διάθεση· πιθανώς λόγω της υποχώρησης του πόνου αλλά υπάρχουν στοιχεία πως το κολλαγόνο δρα αντικαταθλιπτικά ακόμη και σε πειράματα με ποντίκια – κάτι που δείχνει πως περνά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό.

Eφαρμογές στην καθημερινότητα & διατροφή

Ο Ormsbee βάζει κάθε πρωί 10 γραμμάρια υδρολυμένου κολλαγόνου στον καφέ του μαζί με 50 mg βιταμίνης C, καθώς έρευνες δείχνουν ότι βοηθά στην απορρόφηση. Ακολουθεί επίσης τις οδηγίες του Keith Baar (University of California Davis) για λήψη συμπληρώματος μισή ώρα πριν τη γυμναστική ώστε τα αμινοξέα γλυκίνη-προλίνη-υδροξυπρολίνη (βασικά συστατικά του ανθρώπινου κολλαγόνου) να φτάσουν πιο αποτελεσματικά στους τένοντες κι αρθρώσεις κατά την άσκηση.

Aν δεν θέλω συμπλήρωμα;

Kαθημερινοί τρόποι ενίσχυσης της παραγωγής: Το κολλαγόνο βρίσκεται φυσικά σε τρόφιμα όπως κρέας, ψάρι, αυγά και ζωμούς από κόκαλα. Η Zumpano προτείνει επίσης τροφές πλούσιες σε βιταμίνη C, χαλκό, ψευδάργυρο καθώς κι αμινοξέα όπως προλίνη/γλυκίνη για αύξηση της παραγωγής στον οργανισμό.

Eπιπλέον οι ρετινοειδείς ουσίες σε πολλές αντιγηραντικές κρέμες λειτουργούν διεγείροντας τη σύνθεση νέου κολλαγόνου σύμφωνα με την Kenkare.

Kαλύτερη επιλογή θεωρείται η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε θρεπτικά στοιχεία ώστε ο οργανισμός να παράγει μόνος του το απαραίτητο κολλαγόνο – καθώς «δεν μπορούμε να πούμε ότι το συμπλήρωμα είναι λύση για όλα», καταλήγει η Zumpano.

Σε συνέντευξή της στη Sunday Times, που δημοσιεύτηκε στις 6 Δεκεμβρίου, η Κέιτ Γουίνσλετ αναφέρθηκε στην εξάρτηση της αυτοεκτίμησης από την εικόνα, σημειώνοντας: «Είναι καταστροφικό και τρομακτικό. Μερικές φορές πιστεύω ότι τα πράγματα πάνε καλύτερα, όταν βλέπω ηθοποιούς να ντύνονται όπως θέλουν, σε όποιο σωματότυπο. Όμως, τόσοι πολλοί παίρνουν πλέον φάρμακα αδυνατίσματος».

Η Γουίνσλετ υπογράμμισε τη σημασία της αποδοχής της φυσικής γήρανσης, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Το αγαπημένο μου πράγμα είναι όταν τα χέρια σου γερνούν». Τόνισε πως η διαφορετικότητα είναι μεγάλη: «Άλλοι επιλέγουν να είναι ο εαυτός τους, ενώ άλλοι κάνουν τα πάντα για να μην είναι».

Ανησυχία για την υγεία και τα πρότυπα ομορφιάς

Η ηθοποιός διερωτήθηκε αν όσοι λαμβάνουν αυτά τα φάρμακα γνωρίζουν πραγματικά τι βάζουν στο σώμα τους. «Η αδιαφορία για την υγεία είναι τρομακτική. Με ενοχλεί τώρα περισσότερο από ποτέ. Εκεί έξω επικρατεί χάος», τόνισε με έμφαση.

Παράλληλα, επέκρινε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τον αρνητικό αντίκτυπο που έχουν στην ψυχική υγεία των νέων, ειδικά των κοριτσιών, και προέτρεψε τις γυναίκες να αγκαλιάσουν τη διαδικασία της γήρανσης αντί να καταφεύγουν σε ενέσιμα όπως το Botox ή τα fillers. «Μερικές από τις πιο όμορφες γυναίκες που ξέρω είναι άνω των 70 ετών. Με λυπεί που τα νεαρά κορίτσια δεν έχουν ιδέα τι σημαίνει πραγματική ομορφιά. Σε ποιο πρότυπο τελειότητας προσπαθούν να φτάσουν;» αναρωτήθηκε.

Η Κέιτ Γουίνσλετ μίλησε επίσης για τη δική της εμπειρία ως νεαρή ηθοποιός στα ΜΜΕ, λέγοντας πως αν μπορούσε να γυρίσει τον χρόνο πίσω, θα είχε αντιδράσει διαφορετικά απέναντι στον εκφοβισμό που δέχτηκε: «Θα έπρεπε να είχα πει στους δημοσιογράφους ‘Μην τολμήσετε να με αντιμετωπίζετε έτσι. Είμαι μια νέα γυναίκα, το σώμα μου αλλάζει, προσπαθώ να βρω τον εαυτό μου, είμαι ανασφαλής και φοβισμένη – μην μου κάνετε τη ζωή πιο δύσκολη’. Αυτό είναι bullying και σχεδόν κακοποιητικό».

Ο μηχανισμός της; Όταν η διατροφή μας ξεχειλίζει από ζάχαρη, τα πλεονάζοντα μόρια προσκολλώνται σε πρωτεΐνες, λιπίδια και νουκλεϊκά οξέα, δημιουργώντας ενώσεις που αποκαλούνται εν συντομία AGEs («advanced glycation end products). Η συσσώρευση αυτών των ενώσεων προκαλεί, μακροπρόθεσμα, «ορατά και δομικά σημάδια γήρανσης στο δέρμα» όπως προσθέτει η Dr. Houshmand.

Για παράδειγμα, η ζάχαρη διαταράσσει τη λειτουργία της ελαστίνης και του κολλαγόνου, των δύο δομικών πρωτεϊνών του δέρματος που είναι υπεύθυνες, σύμφωνα με τον δερματολόγο Anthony Rossi, για τη διατήρηση «της σφριγηλότητας, της ελαστικότητας και της ανθεκτικότητάς» του. Μπορεί να μειώσει την ικανότητά τους να το αναγεννούν και να επανορθώνουν τις βλάβες του.

Άλλοι τρόποι με τους οποίους τα AGEs επιταχύνουν τη γήρανση είναι συντελώντας στο λεγόμενο οξειδωτικό στρες και τις χρόνιες φλεγμονές ήπιου βαθμού, που καταπονούν ολόκληρο το σώμα – και το δέρμα. Είναι δύο από τους παράγοντες, για παράδειγμα, που ρίχνουν τις άμυνες του δέρματος απέναντι στις υπεριώδεις ακτίνες του ήλιου και την ατμοσφαιρική ρύπανση.

Δεν είναι όμως όλα τα σάκχαρα βλαβερά, διευκρινίζουν οι ειδικοί. Οι αρνητικές συνέπειες αποδίδονται στη λεγόμενη πρόσθετη ζάχαρη, δηλαδή εκείνη που προστίθεται τεχνητά σε τρόφιμα και ποτά – όπως τα αναψυκτικά, οι σοκολάτες και τα παγωτά. Επιστημονικά στοιχεία συνιστούν οι θερμίδες στις οποίες αντιστοιχεί η πρόσθετη ζάχαρη να μην υπερβαίνουν το 10% της συνολικής ημερήσιας πρόσληψης θερμίδων (τα παιδιά κάτω των δύο ετών συνιστάται να μην καταναλώνουν καθόλου πρόσθετη ζάχαρη). Άλλες πηγές συμβουλεύουν, «για βέλτιστα οφέλη στην υγεία και το δέρμα», αυτή η ποσότητα να μην υπερβαίνει το 5%.

Η Αμερικανική Ένωση Καρδιολόγων την προσδιορίζει σε όχι πάνω από 9 κ.γ. ημερησίως για άντρες και όχι πάνω από 6 κ.γ. για γυναίκες. Μπορεί αυτή η ποσότητα να ακούγεται μεγάλη, αλλά στην πραγματικότητα η πρόσθετη ζάχαρη κρύβεται σε μια τεράστια κατηγορία τυποποιημένων τροφίμων, ακόμα και στο ψωμί ή σε σάλτσες. Το αποτέλεσμα είναι, σύμφωνα με στοιχεία του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών για τις ΗΠΑ, τρεις στους πέντε άντρες και γυναίκες να καταναλώνουν 19 κ.γ. ή 15 κ.γ. ημερησίως.

Η Dr. Houshmand ξεκαθαρίζει ότι οι αρνητικές συνέπειες της ζάχαρης εντοπίζονται στη μακροχρόνια υπερκατανάλωσή της και όχι, ας πούμε, στην περιστασιακή κατανάλωση π.χ. ενός γλυκού ή ενός αναψυκτικού. Δεν χρειάζεται λοιπόν να νιώθουμε τύψεις αν ενδίδουμε πού και πού στο αγαπημένο μας επιδόρπιο. Τα σημάδια γήρανσης στο δέρμα στα οποία συντελεί η υπερκατανάλωση ζάχαρης μπορεί να είναι απώλεια σφριγηλότητας και λάμψης, εμφάνιση λεπτών γραμμών και ρυτίδων αλλά και καθυστέρηση της επούλωσης ενός τραύματος ή ερεθισμού. Όλα αυτά χαρακτηρίζουν το λεγόμενο «sugar face» («το πρόσωπο της ζάχαρης») όπως έχει επικρατήσει ο όρος.

Τα καλά νέα είναι ότι μπορούμε να αντιστρέψουμε σε κάποιο βαθμό τις συνέπειες μειώνοντας την κατανάλωση ζάχαρης αλλά και επεξεργασμένων υδατανθράκων. Δηλαδή, περιορίζοντας την κατανάλωση τυποποιημένων τροφίμων και ποτών όπως τα γλυκά, τα δημητριακά πρωινού, οι μπάρες δημητριακών με ζάχαρη, τα ροφήματα καφέ και τσαγιού με ζάχαρη, τα αναψυκτικά και τα ενεργειακά ποτά.

Οι ειδικοί συνιστούν να τα αντικαταστήσουμε με προϊόντα που έχουν ούτως ή άλλως οφέλη στον οργανισμό όπως τροφές ολικής άλεσης, φρούτα και λαχανικά πλούσια σε βιταμίνες, «καλά» λιπαρά (Ω-3 και Ω-6) και πολύ νερό.

Όπως το συνοψίζει η Dr. Houshmand, μια «ισορροπημένη διατροφή χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη, πλούσια σε αντιοξειδωτικά, είναι ένας από τους πιο αποτελεσματικούς, επιστημονικά βάσιμους τρόπους να διατηρήσετε το δέρμα σας λαμπερό, υγιές και ανθεκτικό». Όλα αυτά, φυσικά, σε συνδυασμό με άλλα μέτρα προστασίας όπως η καθημερινή χρήση αντιηλιακού, ο επαρκής ύπνος και η διαχείριση του στρες.

Πηγή: Marie Claire

Στα πρώτα στάδια ανάπτυξής τους, τα δέντρα μεγαλώνουν γρήγορα, δεσμεύοντας περισσότερη ενέργεια και «χτίζοντας» βιομάζα. Αυτό σημαίνει υψηλότερη απορρόφηση CO₂ από την ατμόσφαιρα. Με την πάροδο των δεκαετιών, όμως, ο ρυθμός ανάπτυξης επιβραδύνεται και το ισοζύγιο αλλάζει: τα ώριμα δέντρα απορροφούν λιγότερο άνθρακα, ενώ ταυτόχρονα μέρος των εκπομπών επιστρέφει στην ατμόσφαιρα μέσω της αποσύνθεσης φύλλων, ξύλου και ριζών.

Η ευρωπαϊκή εικόνα

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στην Ε.Ε. έχουν μειωθεί κατά 37% από το 1990, όμως η ικανότητα των δασών να απορροφούν CO₂ έχει περιοριστεί.

Αυτό αποδίδεται κυρίως στη γήρανση μεγάλου μέρους των δασικών εκτάσεων, αλλά και στις καταστροφές από ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι παρατεταμένοι καύσωνες και οι πυρκαγιές που γίνονται ολοένα συχνότερες.

Τι σημαίνει αυτό για την κλιματική πολιτική

Η μείωση της «δεξαμενής απορρόφησης» των γηρασμένων δασών δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στους ευρωπαϊκούς και διεθνείς κλιματικούς στόχους. Ειδικοί τονίζουν ότι η λύση δεν είναι να αγνοηθούν τα ώριμα δάση, τα οποία παραμένουν πολύτιμα για τη βιοποικιλότητα και την προστασία του εδάφους, αλλά να υπάρξει συνδυασμός στρατηγικών:

• Αναδασώσεις και αναγεννήσεις με νεαρά δέντρα που απορροφούν περισσότερο CO₂.
• Προστασία των παλαιών δασών ώστε να μη χαθούν πολύτιμα οικοσυστήματα.
• Διαχείριση δασικών πόρων με τρόπους που ενισχύουν την ανθεκτικότητα απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Οι επιστήμονες συγκλίνουν ότι χωρίς ένα ισχυρό πρόγραμμα αναδασώσεων και βιώσιμης διαχείρισης, η Ευρώπη και ο κόσμος θα χάσουν ένα από τα πιο αποτελεσματικά «φίλτρα» άνθρακα που διαθέτουν. Τα γηρασμένα δάση παραμένουν πολύτιμα, αλλά χρειάζονται νέα, ενεργά οικοσυστήματα για να διατηρηθεί η ισορροπία στον πλανήτη.

Πηγή: Lifo.gr

Ερευνητές του National Institute of Standards and Technology (NIST) επιβεβαίωσαν, με τη βοήθεια εξαιρετικά ακριβών ατομικών ρολογιών, ότι το κεφάλι μας «τρέχει» μπροστά στον χρόνο σε σχέση με τα πόδια μας. Η διαφορά είναι απειροελάχιστη — περίπου 90 δισεκατομμυριοστά του δευτερολέπτου σε διάρκεια ζωής 79 ετών — όμως αρκεί για να επιβεβαιώσει την θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν.

Η εξήγηση είναι απλή: ο χρόνος κινείται πιο γρήγορα σε περιοχές με μικρότερη βαρύτητα. Έτσι, το κεφάλι, που βρίσκεται πιο ψηλά από τα πόδια, «βιώνει» λιγότερη βαρυτική έλξη και επομένως γερνάει λίγο πιο γρήγορα. Αν και η διαφορά είναι ανεπαίσθητη και δεν επηρεάζει την εμφάνιση ή την υγεία μας, οι επιστήμονες τονίζουν ότι τέτοιες ανακαλύψεις μπορούν να έχουν πρακτικές εφαρμογές σε τομείς όπως η γεωφυσική και η δορυφορική τεχνολογία. Μπορεί το κεφάλι μας να είναι «το πιο ηλικιωμένο» σημείο του σώματος, αλλά ευτυχώς… μιλάμε μόνο για νανοδευτερόλεπτα!

Πηγή: Cibum

Μειωμένη μυϊκή μάζα

Μετά τα 30, το σώμα αρχίζει να χάνει μυϊκή μάζα με ρυθμό που μπορεί να φτάσει το 5% ανά δεκαετία. Η ηλικιακά σχετιζόμενη απώλεια μυών, γνωστή ως σαρκοπενία, επηρεάζει τη δύναμη και την ισορροπία, αυξάνοντας τον κίνδυνο πτώσεων και τραυματισμών. Η κατανάλωση επαρκούς ποσότητας πρωτεΐνης και η άσκηση με αντιστάσεις είναι βασικά μέσα πρόληψης. Μελέτες έχουν δείξει ότι και η κρεατίνη ως διατροφικό συμπλήρωμα μπορεί να συμβάλει θετικά, ακόμα και χωρίς προπόνηση αντίστασης.

Αύξηση βάρους

Πολλοί παρατηρούν αύξηση του βάρους γύρω στα 40, ακόμα και χωρίς αλλαγές στις διατροφικές ή φυσικές τους συνήθειες. Έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Nature Medicine έδειξε πως, με την ηλικία, μειώνεται η ικανότητα του σώματος να αποβάλλει τα λίπη. Ο μεταβολισμός λιπιδίων επιβραδύνεται, συμβάλλοντας στην εναπόθεση λίπους, κυρίως στην κοιλιακή χώρα. Επομένως, η προσεκτική διατροφή, η τακτική σωματική δραστηριότητα και η μείωση του άγχους είναι καθοριστικοί παράγοντες για τον έλεγχο του βάρους.

Λοιμώξεις του ουροποιητικού

Οι ουρολοιμώξεις γίνονται πιο συχνές σε μεσήλικες, ιδιαίτερα στις γυναίκες. Η πτώση των οιστρογόνων, η ακράτεια και άλλες φυσιολογικές μεταβολές συμβάλλουν στην αυξημένη ευπάθεια. Η καθημερινή φροντίδα της ουροδόχου κύστης, η λήψη συμπληρωμάτων cranberry και η κένωση της κύστης μετά τη σεξουαλική επαφή μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο.

Πόνοι στην πλάτη

Από τα 40 έως τα 60, οι πόνοι στην πλάτη είναι κοινό φαινόμενο, συνδεδεμένοι με παθήσεις όπως η αρθρίτιδα, η κήλη δίσκου ή η σπονδυλική στένωση. Οι ειδικοί επισημαίνουν πως αν ο πόνος είναι έντονος, συνοδεύεται από μούδιασμα, πυρετό ή πόνο στα πόδια, πρέπει να αξιολογείται άμεσα από γιατρό.

Γήρανση του προσώπου

Με την ηλικία, το δέρμα του προσώπου χάνει τον όγκο και την ελαστικότητά του. Η έκθεση στον ήλιο, το ξύρισμα, τα καλλυντικά, αλλά και οι εκφράσεις του προσώπου επηρεάζουν τη δημιουργία ρυτίδων και λεπτών γραμμών. Η τακτική ενυδάτωση και η χρήση αντηλιακού καθημερινά μπορούν να επιβραδύνουν τη διαδικασία.

Σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα

Άτομα μεταξύ 40 και 60 ετών μπορεί να παρουσιάσουν μούδιασμα, πόνο ή αδυναμία στα χέρια, λόγω συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα. Η πάθηση σχετίζεται με τη χρήση των χεριών στην εργασία ή στα χόμπι, αλλά μπορεί να συνδέεται και με παθήσεις όπως ο διαβήτης ή η ρευματοειδής αρθρίτιδα.

Τριχόπτωση και αλλαγές στα μαλλιά

Η τριχόπτωση επηρεάζει και τα δύο φύλα. Μέχρι τα 35, τα δύο τρίτα των ανδρών εμφανίζουν αισθητή αραίωση, ενώ έως και το 40% των γυναικών παρουσιάζει γυναικεία τριχόπτωση (FPHL) μέχρι τα 50. Ορμονικές αλλαγές, γενετικοί παράγοντες, στρες και υποθυρεοειδισμός συγκαταλέγονται στις βασικές αιτίες.

Πηγή: cibum

Η διαδικασία της γήρανσης επηρεάζει σταδιακά τις βιολογικές λειτουργίες του σώματος. Παρά το γεγονός ότι αφορά σε όλους, ο τρόπος ζωής μπορεί να μειώσει τις συνέπειες της. Η καλή διατροφή, η τακτική άσκηση και η διαχείριση του στρες αποτελούν βασικά εργαλεία. Το ερώτημα είναι πότε ακριβώς ξεκινά αυτή η φυσική φθορά.

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Rockefeller στη Νέα Υόρκη μελέτησαν την υγεία σχεδόν 1.000 ανθρώπων, εξετάζοντας 18 δείκτες υγείας που αφορούν διάφορα συστήματα του οργανισμού όπως τη χοληστερόλη, τη λειτουργία των πνευμόνων, την αρτηριακή πίεση, την αιμοσφαιρίνη, τα αντισώματα και τη σχέση μέσης προς ισχία.

Σε ποια ηλικία το σώμα αρχίζει να γερνά

Η μελέτη κάλυψε την περίοδο από τη γέννηση μέχρι την ηλικία των 38 ετών και κατέληξε στον υπολογισμό του μέσου ρυθμού γήρανσης, καθώς και στην ηλικία κατά την οποία το σώμα αρχίζει να γερνά. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η πτώση της πνευμονικής ικανότητας, η επιδείνωση της καρδιαγγειακής υγείας και η μείωση της αποτελεσματικότητας του ανοσοποιητικού συστήματος ξεκινούν περίπου στην ηλικία των 26 ετών. Παράλληλα, κάποιες μεταβολικές λειτουργίες όπως η διαχείριση του σακχάρου και οι νεφρικές λειτουργίες αρχίζουν επίσης να φθίνουν. Όλα αυτά αποτελούν σαφή σημάδια γήρανσης.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι αυτή η φυσιολογική παρακμή εμφανίζεται πολύ πριν γίνουν ορατά τα κλασικά σημάδια γήρανσης, όπως τα γκρίζα μαλλιά και οι ρυτίδες.

Η ηλικία των 26 ετών αποτελεί έναν μέσο όρο, καθώς ο ρυθμός γήρανσης διαφέρει σημαντικά από άτομο σε άτομο, αναφέρουν στην εργασία τους που δημοσιεύτηκε στα Proceedings of the National Academy of Sciences.

Αυτά τα ευρήματα προσφέρουν τη δυνατότητα να εντοπιστούν άτομα που κινδυνεύουν από επιταχυνόμενη γήρανση πριν εμφανιστούν σοβαρές ασθένειες. Με την αναγνώριση των πρώιμων σημείων γήρανσης, μπορούμε να παρέμβουμε έγκαιρα με αλλαγές στον τρόπο ζωής, θεραπείες ή εξειδικευμένη ιατρική παρακολούθηση, προλαμβάνοντας ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία, όπως ο διαβήτης και οι καρδιαγγειακές παθήσεις.

Πηγή: Bovary

Στα πρώιμα στάδια, τα συμπτώματα μπορεί να παρουσιάζουν σημαντική ετερογένεια, τόσο ως προς τη μορφή όσο και ως προς την έντασή τους. Αυτές οι διαφοροποιήσεις σχετίζονται άμεσα με τον εκάστοτε υποκείμενο τύπο άνοιας, για παράδειγμα, η νόσος Alzheimer εκδηλώνεται, συνήθως, με δυσκολίες στην πρόσφατη μνήμη, ενώ η μετωποκροταφική άνοια ενδέχεται να ξεκινήσει με αλλαγές στη συμπεριφορά ή στο συναίσθημα, προτού εμφανιστούν σαφείς γνωστικές δυσλειτουργίες.

Επιπλέον, τα πρώιμα συμπτώματα δεν περιορίζονται αποκλειστικά στις γνωστικές λειτουργίες. Συχνά παρατηρούνται αλλαγές στη διάθεση, στη συναισθηματική σταθερότητα ή και στην κοινωνική συμπεριφορά. Άτομα που βρίσκονται σε πρόδρομα στάδια άνοιας μπορεί να εμφανίσουν αυξημένη ευερεθιστότητα, καταθλιπτικά συμπτώματα, απόσυρση από κοινωνικές δραστηριότητες ή μειωμένο ενδιαφέρον για δραστηριότητες που προηγουμένως θεωρούσαν ευχάριστες.

Η έγκαιρη αναγνώριση και η ιατρική αξιολόγηση αυτών των συμπτωμάτων επιτρέπει τη διαφοροδιάγνωση από άλλες καταστάσεις που μιμούνται την άνοια (όπως η κατάθλιψη ή οι παρενέργειες φαρμάκων).

Το γεγονός ότι η έναρξη της άνοιας είναι μια σταδιακή, πολυπαραγοντική διαδικασία, που δεν αφορά μόνο τη μνήμη, αλλά επηρεάζει το ευρύτερο φάσμα της ψυχογνωστικής και συναισθηματικής λειτουργίας του ατόμου, καθιστά πολύ σημαντικό το παρακάτω ερώτημα:

Πώς ξεκινάει η άνοια;

«Ένα ερώτημα στο οποίο δεν υπάρχει μία και μοναδική απάντηση. Τα προειδοποιητικά σημάδια διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Επιπλέον, τα συμπτώματα που παρατηρούνται στα αρχικά στάδια διαφοροποιούνται ανάλογα με το είδος της άνοιας. Ωστόσο, υπάρχουν κάποια κοινά πρώιμα συμπτώματα που εμφανίζονται πριν από τη διάγνωση. Μάλιστα, τα συμπτώματα δεν περιορίζονται στις νοητικές λειτουργίες, αλλά αφορούν και τη διάθεση ή τη συμπεριφορά», επισημαίνει η Όλγα Λυμπεροπούλου, Γνωστική Νευροψυχολόγος, με ειδίκευση στην Τρίτη Ηλικία και τις Άνοιες.

Τα πιο συχνά πρώιμα συμπτώματα της άνοιας

Προβλήματα μνήμης. Τα ελλείμματα στη λειτουργία της μνήμης είναι ίσως το πιο γνωστό σύμπτωμα της άνοιας και κυρίως, της νόσου Αλτσχάιμερ. Ένας άνθρωπος με πρώιμη άνοια μπορεί να ξεχνά λεπτομέρειες πρόσφατων γεγονότων, να μην είναι συνεπής σε ραντεβού και υποχρεώσεις ή να επαναλαμβάνει τις ίδιες ερωτήσεις, ξανά και ξανά.

Έλλειψη κινήτρου για δράση. Πολύ συχνά, τα άτομα που βρίσκονται στα πρώιμα στάδια της άνοιας σταματούν να παίρνουν πρωτοβουλίες και εγκαταλείπουν δραστηριότητες και ενδιαφέροντα που παλιότερα τους κινητοποιούσαν, με αποτέλεσμα να χρειάζεται η παρότρυνση των οικείων για να παραμείνουν σε δράση.

Δυσκολία στην ολοκλήρωση καθημερινών δραστηριοτήτων. Κάποιοι από τους ανθρώπους με αρχόμενη άνοια διαπιστώνουν αλλαγές στην ικανότητά τους να οργανώσουν την ημέρα τους, να ακολουθήσουν ένα πλάνο (π.χ. μία συνταγή), να διαχειριστούν αριθμούς και χρήματα (π.χ. να πληρώσουν τους λογαριασμούς) ή να ολοκληρώσουν μία συνηθισμένη δραστηριότητα (π.χ. χρειάζονται πολύ περισσότερο χρόνο).

Απώλεια προσανατολισμού στο χρόνο ή στον χώρο. Πολλές φορές, οι άνθρωποι με αρχικού σταδίου άνοια χάνουν την αίσθηση του χρόνου. Για παράδειγμα, μπορεί να μην θυμούνται την ημερομηνία, την εποχή και το έτος ή να μην μπορούν να εκτιμήσουν σωστά πόσο γρήγορα περνά ο χρόνος. Παράλληλα, τείνουν να χάνουν τον προσανατολισμό τους, ακόμα και σε οικεία περιβάλλοντα.

Δυσκολία στην αντίληψη του χώρου. Κάποιοι από τους ανθρώπους με αρχόμενη άνοια διαπιστώνουν προβλήματα στην εκτίμηση της απόστασης ή της θέσης των αντικειμένων (π.χ. ενώ περπατούν ή οδηγούν).

Προβλήματα στον λόγο και την επικοινωνία. Ένας άνθρωπος με αρχόμενη νόσο Αλτσχάιμερ ή άλλη μορφή άνοιας μπορεί να μην βρίσκει τις σωστές λέξεις για να εκφραστεί και να δυσκολεύεται να παρακολουθήσει μία εκπομπή στην τηλεόραση, να συμμετέχει σε μία συζήτηση κλπ.

Τοποθέτηση αντικειμένων σε λάθος θέση. Οι άνθρωποι με πρώιμη άνοια χάνουν συχνά τα προσωπικά τους αντικείμενα (π.χ. τα γυαλιά, τα κλειδιά, το κινητό τηλέφωνο). Κάποιες φορές, τοποθετούν αντικείμενα σε ασυνήθιστες θέσεις ή σε “ασφαλείς κρυψώνες” που αργότερα αδυνατούν να θυμηθούν.

Μειωμένη κρίση. Κάποιες φορές, τα άτομα που βρίσκονται σε αρχικό στάδιο της άνοιας λαμβάνουν λανθασμένες αποφάσεις λόγω κακής κρίσης. Για παράδειγμα, αγνοούν ένα πρόβλημα υγείας που χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση, γίνονται ιδιαίτερα εύπιστοι ή προβαίνουν σε αλόγιστες αγορές.

Απόσυρση από την εργασία ή από κοινωνικές συναναστροφές. Εξαιτίας των παραπάνω δυσκολιών, τα άτομα με αρχόμενη άνοια τείνουν να παραιτούνται την εργασία τους (αν είναι νεότεροι σε ηλικία και εξακολουθούν να εργάζονται) και να αποφεύγουν τη συμμετοχή σε δραστηριότητες που προϋποθέτουν την αλληλεπίδραση με άλλους ανθρώπους.

Αλλαγές στη διάθεση και την προσωπικότητα. Ορισμένες φορές, οι άνθρωποι με αρχικού σταδίου άνοια εμφανίζουν συμπεριφορές που δεν είναι σε συμφωνία με τον χαρακτήρα τους. Για παράδειγμα, μπορεί να εκδηλώνουν συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης, να γίνονται καχύποπτοι και επιθετικοί, να δείχνουν απαθείς και αδιάφοροι ή να εμφανίζουν ανάρμοστες συμπεριφορές.

«Εάν παρατηρείτε ένα ή περισσότερα από τα παραπάνω συμπτώματα σε ένα αγαπημένο σας πρόσωπο ή στον εαυτό σας, προγραμματίστε άμεσα ένα ραντεβού για έναν έλεγχο των νοητικών σας λειτουργιών. Η νευροψυχολογική αξιολόγηση (διαδικασία γνωστή στο ευρύ κοινό ως “τεστ μνήμης”) επιτρέπει τον εντοπισμό διαταραχών της μνήμης ή άλλων νοητικών λειτουργιών, μη αναμενόμενων για την ηλικία και το μορφωτικό επίπεδο του ανθρώπου που εξετάζεται, ακόμα αν οι δυσκολίες αυτές είναι πολύ ήπιες. Επιπλέον, επιτρέπει τη διαφοροδιάγνωση ανάμεσα στην άνοια και σε άλλες καταστάσεις που έχουν παρόμοια συμπτώματα, όπως η φυσιολογική εξασθένηση των νοητικών λειτουργιών με την πάροδο της ηλικίας, η Ήπια Γνωστική Διαταραχή και η κατάθλιψη», υπογραμμίζει καταλήγοντας η Γνωστική Νευροψυχολόγος, Όλγα Λυμπεροπούλου.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στις 24 Μαρτίου στο περιοδικό Nature Medicine, έδειξαν ότι οι υγιεινές δίαιτες νωρίτερα στη ζωή σχετίζονταν με υψηλότερη πιθανότητα υγιούς γήρανσης, ακόμη και σε σχέση με άλλους παράγοντες του τρόπου ζωής, όπως η σωματική δραστηριότητα και το «κόψιμο» του καπνίσματος.

Όπως εξηγεί η Katia Hetter του CNN ήθελε να καταλάβει καλύτερα ποιες δίαιτες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε υψηλότερες πιθανότητες υγιούς γήρανσης καθώς και το πώς μπορεί αυτά τα ευρήματα της μελέτης να επηρεάσουν τις διατροφικές επιλογές των ανθρώπων κατά τη μέση ηλικία και σε άλλες περιόδους της ζωής τους.

Η αρθρογράφος του CNN μίλησε με την εμπειρογνώμονα ευεξίας του CNN, γιατρό και επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο George Washington, Δρ. Leana Wen. Σύμφωνα με δηλώσεις που έκανε η Δρ. Leana Wen, πρόκειται για μια διαχρονική μελέτη παρατήρησης, που σημαίνει ότι οι ερευνητές ακολούθησαν την ίδια ομάδα, εξετάζοντάς τη στην πάροδο του χρόνου και μελέτησαν συνήθειες και αποτελέσματα. Οι ερευνητές ρώτησαν τους συμμετέχοντες στη μελέτη για τις διατροφικές τους συνήθειες για έως και τρεις δεκαετίες, μέχρι να φτάσουν στην ηλικία των 70 ετών. Οι συμμετέχοντες τεκμηρίωναν τακτικά και εκτενώς την κατανάλωση τροφής τους, αναφέροντας πόσο συχνά έτρωγαν περισσότερα από 130 διαφορετικά τρόφιμα.

Στη συνέχεια, η ομάδα της μελέτης ταξινόμησε την κατανάλωση τροφίμων μετρώντας πόσο κοντά ήταν το πρότυπο κατανάλωσης σε οκτώ τύπους υγιεινής διατροφής και στην κατανάλωση ανθυγιεινών υπερεπεξεργασμένων τροφίμων.

Στο τέλος της περιόδου μελέτης τρεις δεκαετίες αργότερα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι 9.771 από τους 105.015 συμμετέχοντες, ή περίπου το 9,3%, πέτυχαν αυτό που όρισαν ως υγιή γήρανση, που σημαίνει ότι ζουν μέχρι την ηλικία των 70 ετών χωρίς χρόνιες ασθένειες όπως ο διαβήτης, η υπέρταση και οι καρδιακές παθήσεις. Η ομάδα της μελέτης διαπίστωσε ότι για καθεμία από τις υγιεινές δίαιτες, η υψηλότερη τήρηση συσχετίστηκε με μεγαλύτερη πιθανότητα υγιούς γήρανσης.

Επιπλέον, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η υψηλότερη κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, δημητριακών ολικής αλέσεως, ξηρών καρπών, οσπρίων, ακόρεστων λιπαρών και γαλακτοκομικών προϊόντων χαμηλών λιπαρών συνδέθηκε με μεγαλύτερες πιθανότητες υγιούς γήρανσης. Από την άλλη πλευρά, η υψηλότερη κατανάλωση λιπαρών, ζαχαρούχων ποτών και κόκκινων ή επεξεργασμένων κρεάτων συσχετίστηκε με χαμηλότερες πιθανότητες υγιούς γήρανσης.

«Κατά την άποψή μου, αυτή ήταν μια καλή μελέτη που αποδεικνύει αρκετά πειστικά ότι η υιοθέτηση μιας υγιεινής διατροφής νωρίτερα στη ζωή είναι ένας βασικός παράγοντας που εμπλέκεται στην υγιή γήρανση. Αυτή η έρευνα είναι συνεπής με άλλες μελέτες που έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι μπορούν να κερδίσουν χρόνια στο προσδόκιμο ζωής τρώγοντας περισσότερα λαχανικά, φρούτα, δημητριακά ολικής αλέσεως και ξηρούς καρπούς και αποφεύγοντας τα ζαχαρούχα ποτά και τα επεξεργασμένα τρόφιμα» σχολίασε η Δρ. Leana Wen.

Όσο για το ποιοι είναι οι τύποι δίαιτας που συμπεριλήφθηκαν σε αυτή τη μελέτη, η γιατρός εξήγησε πως οι συμμετέχοντες στη μελέτη δεν προσδιόρισαν ότι ακολουθούσαν μια συγκεκριμένη δίαιτα. Ανέφεραν την κατανάλωση τροφής τους και οι ερευνητές, στη συνέχεια, συσχέτισαν τη μακροχρόνια συμμόρφωσή τους σε διατροφικά πρότυπα που θεωρούνται υγιεινά.

Οι οκτώ δίαιτες ήταν:

ο Εναλλακτικός Δείκτης Υγιεινής Διατροφής (AHEI),
ο Εναλλακτικός Μεσογειακός Δείκτης (aMED),
οι Διατροφικές Προσεγγίσεις για τη Διακοπή της Υπέρτασης (DASH),
η Μεσογειακή-DASH Παρέμβαση για Νευροεκφυλιστική Καθυστέρηση (MIND),
η υγιεινή διατροφή με βάση τα φυτά (hPDIet),
η υγιεινή διατροφή με βάση την υγεία (hPDIet),
το διατροφικό πρότυπο (EDIP) και
ο εμπειρικός διατροφικός δείκτης για την υπερινσουλιναιμία (EDIH).

«Αυτά τα πρότυπα διατροφής μοιράζονται πολλά κοινά. Για παράδειγμα, το aMED και το MIND βασίζονται στη μεσογειακή διατροφή, πλούσια σε φυτικά τρόφιμα, άπαχες πρωτεΐνες και υγιή λίπη. Το PHDI και το hPDI προτείνουν την κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, ξηρών καρπών και οσπρίων. Υπάρχουν κάποιες διαφορές, ωστόσο. Για παράδειγμα, το DASH δίνει έμφαση στο μειωμένο νάτριο, το EDIP χρησιμοποιεί έναν φλεγμονώδη δείκτη για τα τρόφιμα και το EDIH βαθμολογεί τα τρόφιμα με την αναμενόμενη έκκριση ινσουλίνης», πρόσθεσε η Wen.

Ερωτηθείσα για το πώς θα μπορούσαν αυτά τα αποτελέσματα να επηρεάσουν τις διατροφικές επιλογές των ανθρώπων κατά τη μέση ηλικία, η Wen τόνισε πως «αυτά τα ευρήματα θα πρέπει να ωθήσουν τους ανθρώπους να σκεφτούν μια θρεπτική διατροφή ως βασικό συστατικό της υγιούς γήρανσης. Όταν κάνετε διατροφικές επιλογές, ο καθένας θα πρέπει να στοχεύει σε τρόφιμα που είναι ελάχιστα επεξεργασμένα, όπως λαχανικά, φρέσκα φρούτα και δημητριακά ολικής αλέσεως. Αυτή η μελέτη και άλλες δείχνουν με συνέπεια τα οφέλη των ξηρών καρπών καθώς και των οσπρίων, όπως τα φασόλια και οι φακές. Τα ψάρια και το άπαχο κρέας μπορούν επίσης να αποτελούν μέρος μιας υγιεινής διατροφής. Από την άλλη πλευρά, τα εξαιρετικά επεξεργασμένα κρέατα, όπως τα αλλαντικά και το τηγανητό κοτόπουλο, συνδέονται με χειρότερα αποτελέσματα για την υγεία.

Σημειώνεται πως αυτή η μελέτη εξέτασε τις διατροφικές συνήθειες των ανθρώπων από τα 40, τα 50 και τα 60. Αυτό σημαίνει πως δεν εξέτασε τις διατροφικές συνήθειες νωρίτερα στη ζωή. Αλλά με βάση άλλες μελέτες, «είναι λογικό να πούμε ότι όλοι, ανεξάρτητα από την ηλικία, θα πρέπει να επιδιώκουν μια υγιεινή διατροφή, έχοντας επίσης υπόψη ότι ποτέ δεν είναι αργά για να αρχίσετε να αναπτύσσετε πιο υγιεινές συνήθειες».

Τι δεν πρέπει να τρώμε
Και σε ερώτηση για τη μελέτη και το τι δεν πρέπει να τρώμε, η Wen ανέφερε πως «ενώ μεγάλο μέρος της μελέτης εστιάζεται σε τύπους δίαιτας και τροφίμων που συνδέονται θετικά με την υγιή γήρανση, υπάρχουν επίσης στοιχεία που σχετίζονται αρνητικά. Συγκεκριμένα, αυτά περιλαμβάνουν ποτά με ζάχαρη, όπως αναψυκτικά και ποτά φρούτων με προσθήκη ζάχαρης, καθώς και υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και προϊόντα με υψηλά επίπεδα νατρίου και τρανς λιπαρών. Ο καθένας μπορεί να καταβάλει συνειδητή προσπάθεια για να μειώσει την κατανάλωση αναψυκτικών, ποτών και άλλων ροφημάτων με ζάχαρη. Μπορούν επίσης να προσπαθήσουν να μειώσουν την κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, η οποία έχει συνδεθεί σε πολλές άλλες μελέτες με υψηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας».

«Το να βλέπουμε τις ετικέτες στη συσκευασία είναι πάντα ένας καλός τρόπος για να αξιολογήσουμε εάν το φαγητό μπορεί να είναι υπερεπεξεργασμένο. Εάν έχει μεγάλη λίστα συστατικών με πολλά πρόσθετα, το προϊόν είναι πιθανώς υπερεπεξεργασμένο και καλύτερα να αντικατασταθεί με ένα παρόμοιο τρόφιμο που έχει ελάχιστη επεξεργασία. Οι ετικέτες μπορούν επίσης να παρέχουν πληροφορίες για τα επίπεδα νατρίου και τρανς λιπαρών. Και νομίζω ότι πρέπει επίσης να αναγνωρίσουμε τον ρόλο της πολιτικής στο να βοηθάμε τους ανθρώπους να κάνουν διατροφικές επιλογές. Σε πολλές κοινότητες, τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα είναι φθηνότερα και πιο εύκολα προσβάσιμα από τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά» συμπλήρωσε η γιατρός.

Η γήρανση είναι μια καθολική αλλά ταυτόχρονα ατομική διαδικασία, η οποία μέχρι πρόσφατα παρέμενε ένα βιολογικό αίνιγμα. Στις αρχές του 2020, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ έκαναν ένα σημαντικό βήμα προς την κατανόηση αυτού του πολύπλοκου φαινομένου. Η μελέτη τους, που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό Nature Medicine, αποκάλυψε την ύπαρξη τεσσάρων κύριων βιολογικών οδών γήρανσης, γνωστών ως «ageotypes».

Τα τέσσερα πρόσωπα της γήρανσης

Η έρευνα, υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Michael Snyder, παρακολούθησε 43 υγιείς εθελοντές ηλικίας 34 έως 68 ετών για δύο χρόνια. Αυτή η διαχρονική προσέγγιση επέτρεψε στους επιστήμονες να παρατηρήσουν την εξέλιξη των μοριακών δεικτών γήρανσης σε κάθε άτομο ξεχωριστά.

Οι ερευνητές εντόπισαν τέσσερις διακριτούς ηλικιακούς τύπους:

Μεταβολικός: Συνδέεται με αλλαγές στον μεταβολισμό και σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για διαβήτη.

Ανοσοποιητικός: Επηρεάζει το ανοσοποιητικό σύστημα και μπορεί να επηρεάσει την ευαισθησία σε λοιμώξεις και φλεγμονές.

Ηπατικός: Αφορά αλλαγές στη λειτουργία του ήπατος, με πιθανές συνέπειες στη διαδικασία αποτοξίνωσης του οργανισμού.

Νεφρωσικός: Συνδέεται με τη λειτουργία των νεφρών και τον τρόπο που αποβάλλουν τις τοξίνες.

Η κατηγοριοποίηση αυτή βοηθά στην κατανόηση του γιατί ορισμένοι άνθρωποι αναπτύσσουν συγκεκριμένα προβλήματα υγείας καθώς μεγαλώνουν, ενώ άλλοι παραμένουν πιο υγιείς για μεγαλύτερο διάστημα.

Ο ρόλος του τρόπου ζωής στην επιβράδυνση της γήρανσης

Ένα από τα πιο συναρπαστικά ευρήματα της έρευνας είναι η απόδειξη ότι η γήρανση δεν ακολουθεί πάντα μια γραμμική πορεία. Μερικοί συμμετέχοντες παρουσίασαν ακόμη και μείωση των δεικτών γήρανσης, γεγονός που υποδηλώνει ότι η διαδικασία μπορεί να επιβραδυνθεί.

Αυτές οι θετικές αλλαγές παρατηρήθηκαν κυρίως σε άτομα που τροποποίησαν τον τρόπο ζωής τους, ιδίως τη διατροφή και τη φυσική τους δραστηριότητα. Ο ίδιος ο καθηγητής Snyder, που συμμετείχε στη μελέτη, ξεκίνησε προπόνηση με βάρη για να επηρεάσει θετικά τη δική του γήρανση.

Η έρευνα έδειξε επίσης σημαντικές διαφορές ανάμεσα σε άτομα με διαφορετικά επίπεδα ευαισθησίας στην ινσουλίνη, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέες θεραπείες για την καθυστέρηση της γήρανσης.

Προς μια εξατομικευμένη προληπτική ιατρική

Η ανακάλυψη των ηλικιακών τύπων αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς μια πιο εξατομικευμένη προσέγγιση της γήρανσης. Θα μπορούσε να φέρει επανάσταση στην προληπτική ιατρική, επιτρέποντας την έγκαιρη ανίχνευση κινδύνων υγείας και την ανάπτυξη στοχευμένων στρατηγικών πρόληψης.

Όπως σημειώνει ο καθηγητής Snyder, «ο ηλικιακός τύπος είναι κάτι περισσότερο από μια ετικέτα – μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να εντοπίσουν τους τομείς όπου είναι πιο ευάλωτοι και να λάβουν προληπτικά μέτρα». Αυτή η νέα προσέγγιση μας επιτρέπει να περάσουμε από μια αντιδραστική στάση σε μια προληπτική και εξατομικευμένη διαχείριση της γήρανσης.

Παρόλο που η έρευνα αυτή αποτελεί σημαντικό βήμα προς τα εμπρός, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι απαιτούνται περαιτέρω μελέτες με μεγαλύτερα δείγματα και μεγαλύτερη διάρκεια. Τα μυστήρια της γήρανσης δεν έχουν ακόμα πλήρως αποκαλυφθεί, αλλά η έρευνα αυτή ανοίγει τον δρόμο για μια νέα εποχή όπου η μακροζωία και η υγεία θα είναι περισσότερο ελεγχόμενες από τον ίδιο τον άνθρωπο.

Πηγή: Bovary