Αναμφίβολα, η Μάτση Χατζηλαζάρου υπήρξε η πρώτη Ελληνίδα ποιήτρια που συνέθεσε ποιήματα ακολουθώντας το νεωτερικό ποιητικό κλίμα που εισήγαγε στη χώρα μας η γενιά του ’30.

Έχοντας μια οικογενειακή ιστορία που εντυπωσιάζει, έχοντας μια προσωπική ζωή εντονότατη από τα πρώτα χρόνια της εφηβείας της, καταφεύγει στην ψυχανάλυση και συναντιέται με τον Ανδρέα Εμπειρίκο. Πρώτη σύζυγος του Εμπειρίκου μαθητεύει στον υπερρεαλισμό και αποτελεί δυναμικό κομμάτι της ομάδας των πρωτοπόρων καλλιτεχνών που συσπειρώθηκαν γύρω από αυτόν την περίοδο της Κατοχής. Κάνοντας πράξη την ελευθερία έκφρασης που ευαγγελίζεται ο υπερρεαλισμός και υιοθετώντας τη συνειρμική γραφή, καταθέτει το δικό της έντονα προσωπικό, ιδιότυπο ποιητικό λόγο· μεταϋπερρεαλιστικό, όπως η ίδια τον χαρακτηρίζει.

Η πρώτη της ποιητική κατάθεση είναι και η πρώτη ποίηση γραμμένη από γυναίκα στη νεοελληνική γλώσσα που με τόση ελευθερία, αμεσότητα και βιωματικότητα συζητά τα του έρωτα και της ζωής, χωρίς ενοχές, χωρίς αναστολές, χωρίς περιστροφές αλλά και χωρίς εκχυδαϊσμούς και περιττές προκλήσεις. Μια λυρική, εν τέλει, ποίηση που, απευθυνόμενη με τρόπο ολοκληρωτικό και απόλυτο σε δεύτερο πρόσωπο, σ’ αυτό με το οποίο πραγματώνεται ο έρωτας, απευθύνεται με τρόπο καθολικό στον καθένα μας. Μια ποίηση καθολική των αισθήσεων που απαιτεί την ενεργή συμμετοχή των αναγνωστών της, κινητοποιεί και τις δικές τους αισθήσεις και ανακαλεί ανάλογες μνήμες.

Ζώντας δίπλα στην ισχυρή προσωπικότητα του Εμπειρίκου, ο οποίος τη μύησε στον ποιητικό κόσμο και απελευθέρωσε δυνάμεις που η ίδια διέθετε, δεν παρέμεινε «υπό τη βαριά σκιά του», όπως πιθανόν θα ανέμενε κανείς. Διαφοροποιήθηκε ατομικά και ποιητικά. Αναζήτησε νέους δρόμους τόσο στη ζωή της όσο και στην ποιητική της έκφραση.

Συμμετέχει ενεργά, τα πρώτα μετακατοχικά χρόνια, στην έκδοση του σημαντικού περιοδικού «Τετράδιο», καλλιτεχνική έκφραση των πρωτοπόρων δημιουργών μιας γενιάς νεότερης από αυτή του Εμπειρίκου και ευθύς αμέσως, εκμεταλλευόμενη μια υποτροφία του Γαλλικού Ινστιτούτου, αναζητά το νέο, στο τότε κέντρο του πολιτισμού, το Παρίσι. Δεν αρκείται στα όσα της προσφέρει η ζωή της Αθήνας, δεν αρκείται στο αναπαραγωγή του παλιού, αναζητά το αυθεντικό.

Και εκεί, εντάσσεται αμέσως στο κλίμα της καλλιτεχνικής πρωτοπορίας. Ζει για χρόνια με τον ζωγράφο Χαβιέρ Βιλατό, ανιψιό του Πικάσo, εκδίδει στον εκδοτικό οίκο GLM, που υποστηρίζει τον υπερρεαλισμό, συνδέεται με τον Κορνήλιο Καστοριάδη. Και μετά οι περιπέτειες της ζωής: επιστροφή στην Αθήνα, δεύτερη διαμονή στο Παρίσι, οριστική εγκατάσταση στην Αθήνα.

Και προς το τέλος του βίου της παρουσιάζει και πάλι στα ελληνικά γράμματα ποιητικές δημιουργίες εκπληκτικής ευθύτητας, ειλικρίνειας και εκφραστικής δεινότητας. Ο έρωτας κυριαρχεί και πάλι – είτε ως παρουσία είτε, κυρίως, ως επώδυνη απουσία ή μνήμη -, η σύνταξη και η έκφραση φτάνει στα όρια: «ξεμαλλιάζεται»…

Από τα βασικά ζητούμενα για τον υπερρεαλισμό, την αφετηρία της δημιουργικής της πορείας, ήταν η απελευθέρωση του ανθρώπου σε ατομικό και κοινωνικό επίπεδο, η σύζευξη της καλλιτεχνικής δημιουργίας με την ίδια τη ζωή. Για τη Μάτση Χατζηλαζάρου, όσο για ελάχιστους δημιουργούς της νεοελληνικής λογοτεχνίας, η ποίηση και η γραφή είναι άμεσα συνδεδεμένες με την ίδια της τη ζωή, τα πάθη της, τον έρωτα. Για τη Μάτση Χατζηλαζάρου ποίηση και ζωή λογίζεται ένα: ποιητικός τρόπος να ζεις, σωματοποιημένος ποιητικός λόγος.

Θρηνώ όλες τις χαίτες των κοριτσιών που ‘ναι ριγμένες επάνω στα μαξιλάρια του συμβατικού έρωτα. […]

Κάποτε θ’ ανοίξω τα βλέφαρά μου και τα σκέλη μου, για να δεχθώ τη βροχή.
Θ’ ανοίξω και τους δρόμους που μου’ φραξαν οι αντιστάσεις μου.
Ναι. Ό,τι δεν φθάνει το χέρι, το ξεπερνάει η καρδιά μας.

υπάρχει ανάμεσά μας
η ιστορία όλων εκείνων των λέξεων
έτσι γαλαξίας
με χαϊδεύει ως την κοιλιά

Έλα, η μέρα είναι τόσο ωραία – τα ποιήματα που
αγαπώ θέλω να τα ζήσω μαζί σου

θα ΄θελα μα πόσο θα ‘θελα ναι θα ΄θελα αμέσως τώρα τώρα θέλω να ξεμαλλιάσω λίγο τη σύνταξη για να σε τραγουδήσω όπως έμαθα στο Παρίσι

Πηγή: Περιοδικό Χάρτης / Κεντρική φωτογραφία: Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη

Οι ειδικοί στη φροντίδα της άγριας ζωής παρακολουθούν στενά την Jillian και το μικρό της και αναφέρουν ότι η Jillian γρήγορα έγινε μαμά και έχει δείξει όλες τις αναμενόμενες και σωστές μητρικές συμπεριφορές. Το μικρό έχει δείξει προσκόλληση στη Jillian και ήταν πολύ δραστήριο και ομιλητικό καθώς εξερευνά και μεγαλώνει.

«Είμαστε ενθουσιασμένοι με τη γέννηση αυτού του πολύ ιδιαίτερου τίγρη στο πάρκο σαφάρι του ζωολογικού κήπου του Σαν Ντιέγκο», δήλωσε η Lisa Peterson, ανώτερη αντιπρόεδρος και εκτελεστική διευθύντρια του Σαφάρι Πάρκου του Ζωολογικού Κήπου του Σαν Ντιέγκο. «Αυτή η γέννηση προσθέτει τα απίστευτα σημαντικά γονίδια της Jillian στη δεξαμενή του πληθυσμού, προάγοντας τη γενετική ποικιλότητα και την υγεία του είδους της τίγρης της Σουμάτρας». Πρόσθεσε η Peterson, «Η ομάδα φροντίδας της Jillian έκανε εξαιρετική δουλειά παρακολουθώντας εκείνη και το μικρό της σε όλη αυτή τη διαδικασία και ήταν χαρά για αυτούς να την παρακολουθούν να απολαμβάνει τη μητρότητα. Ελπίζουμε ότι αυτό το μικρό θα επιτρέψει στους επισκέπτες μας να κατανοήσουν καλύτερα αυτό το απίστευτα ιδιαίτερο είδος και τη σημασία της διατήρησης των φυσικών ενδιαιτημάτων τους.»

Η γέννηση είναι αποτέλεσμα μιας σύστασης αναπαραγωγής μέσω του προγράμματος AZA Sumatran Species Survival Plan (SSP). Κάθε Πρόγραμμα SSP, το οποίο εποπτεύεται από οικολόγους σε εθνικό επίπεδο, διασφαλίζει τη γενετική ποικιλότητα και τους υγιείς, αυτοσυντηρούμενους πληθυσμούς διασφάλισης της απειλούμενης και υπό εξαφάνιση άγριας ζωής.

Με μόνο περίπου 400 έως 600 ζώα να απομένουν σε αυτόχθονα ενδιαιτήματα, οι τίγρεις της Σουμάτρας βρίσκονται σε κρίσιμο κίνδυνο. Οι τίγρεις αντιμετωπίζουν πολλές προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένης της απώλειας οικοτόπων, της συνύπαρξης ανθρώπου-άγριας ζωής και της λαθροθηρίας. Οι άνθρωποι μπορούν να βοηθήσουν στην προστασία των τίγρεων αποφεύγοντας προϊόντα που παρασκευάζονται με μη βιώσιμο φοινικέλαιο, μια βιομηχανία που βλάπτει τους οικοτόπους των τίγρεων και αρνούμενοι να αγοράσουν είδη από άγρια ​​πανίδα που απειλούνται με εξαφάνιση.

Η Jillian και το μικρό της θα παραμείνουν στο κρησφύγετό της για αρκετές εβδομάδες. Αυτό το χρονικό διάστημα είναι κρίσιμο, καθώς επιτρέπει στα μικρά να δεσμεύονται με τη μητέρα τους και να μαθαίνουν από τη μητέρα τους. Όταν η Jillian είναι έτοιμη, θα βγάλει το μικρό της από το κρησφύγετο, όπου θα έχουν πρόσβαση σε έναν ειδικά σχεδιασμένο βιότοπο μητρότητας που επιτρέπει στη μαμά Jillian να παρακολουθεί το μικρό της ενώ εξερευνούν την ύπαιθρο για πρώτη φορά. Οι ειδικοί στη φροντίδα της άγριας ζωής εκτιμούν ότι αυτό θα συμβεί όταν το μικρό είναι 10 έως 12 εβδομάδων, αν και θα εξαρτηθεί από την υγεία και τη συμπεριφορά του.

Πηγή: San Diego Zoo

Η Ying Ying γέννησε τα μικρά την Πέμπτη, μία ημέρα πριν τα 19α γενέθλιά της. Αν ήταν άνθρωπος, θα ισοδυναμούσε με μια 57χρονη. Μια φωτογραφία των διδύμων – ενός αρσενικού και ενός θηλυκού – έχει λάβει πάνω από χίλια συγχαρητήρια σχόλια στο Facebook. Τα μικρά είναι επί του παρόντος «πολύ εύθραυστα και χρειάζονται χρόνο για να σταθεροποιηθούν» υπό 24ωρη εντατική θεραπεία, σύμφωνα με τους φροντιστές τους.

«Όλοι ανυπομονούμε να γνωρίσουμε τα γιγάντια μικρά panda. Περιμένετε μερικούς μήνες υπομονετικά για να κάνουν το ντεμπούτο τους και να συναντηθούν επίσημα με όλους!» είπε το Ocean Park του Hong Kong. Από τα δίδυμα της Ying Ying, το θηλυκό μικρό φαίνεται να είναι πιο εύθραυστο επειδή η θερμοκρασία του σώματός της είναι χαμηλότερη και τα κλάματά της είναι πιο αδύναμα σε σύγκριση με τον αδερφό της, είπε ο χειριστής του πάρκου. Ζυγίζει μόλις 122 γραμμάρια.

Η Ying Ying ήταν «λογικά νευρική» κατά τη γέννηση και περνούσε τον περισσότερο χρόνο ξαπλωμένη και στρίβοντας στο έδαφος, είπε το Ocean Park. Τα γιγάντια πάντα είναι διαβόητα απρόθυμα να ζευγαρώσουν. Η Ying Ying και ο πατέρας των διδύμων, Le Le, στεγάζονται στο Ocean Park από το 2007, όταν το Πεκίνο τους έκανε δώρο στο Hong Kong. Ζευγάρωσαν με επιτυχία τον Μάρτιο.

Η μακροπρόθεσμη προσπάθεια διατήρησης του πληθυσμού πάντα της Κίνας έχει αντιστρέψει τη μείωση του πληθυσμού των γιγάντων πάντα. Θεωρούνται ευάλωτο είδος αλλά δεν κινδυνεύουν πια. Εκτός από το ότι λειτουργούν ως αξιοθέατα θεματικών πάρκων, τα πάντα έχουν επίσης συμμετάσχει στις διπλωματικές προσπάθειες της Κίνας.

Πηγή: BBC

Ο Παύλος θα έβλεπε αυτό το φως, ακόμα και μέσα στα σκοτάδια του, μέχρι και την 6η Δεκεμβρίου του 1990. Η ζωή του μου θυμίζει λίγο πολύ έναν στίχο του Φοίβου Δεληβοριά που λέει πολύ πετυχημένα «Όλα θα ‘ναι πάντα μαύρα μα θα κρύβουν μια φωτιά». Η φωτιά του Σιδηρόπουλου ήταν η μουσική. Η μουσική που τόνιζε από την αρχή του ως το τέλος του, ότι είναι πέρα από την πολιτική, πέρα από τα σύνορα, τις θρησκείες, τις μικρές και μεγάλες διαφωνίες. Η μουσική που ευχόταν να ενώνει τους ανθρώπους και να τους κάνει συντρόφους στο αυτί και την ψυχή.

Έζησε πολλά μουσικά. Συνεργάστηκε με ανθρώπους που ακόμα και οι τριαντάρηδες έχουμε να θυμόμαστε. Σήμερα, ακούγοντας την τελευταία συνέντευξη που έδωσε ποτέ, θυμάμαι ότι στη μεταπολίτευση, όταν το ροκ έφθινε και οι μουσικοί του σιγά σιγά αραίωναν προς το εξωτερικό, για να συνεχίσει να παίζει, συνεργάζεται με τον Γιάννη Μαρκόπουλο. Θυμάμαι ακόμα, ότι στα 30 του γίνεται ο παντοτινός Απροσάρμοστος και παίζει τον εαυτό του σε μια ταινία που ακούγεται για πρώτη φορά το «Να μ’ αγαπάς», παιγμένο απλά και καθαρά με μια κιθάρα, για να νιώθουμε κάθε γράμμα των στίχων και κάθε ανάσα του Παύλου.

Δάμων και Φιντίας, Μπουρμπούλια, Σπυριδούλα και Απροσάρμαστοι, τον συνοδεύουν και τους συνοδεύει, στα 20 γεμάτα γεμάτα χρόνια του μουσικού του περιπάτου. Στην τελευταία του συνέντευξη ακούω ακόμα ότι ένας Απροσάρμαστος είχε πει ότι μαζί με τον Παύλο γνώρισε την καταστροφή και την ανάσταση και σκέφτομαι ότι ακριβώς γι’ αυτό κάθε χρόνο και για κάθε χρόνο μαζεύονται και θα μαζεύονται φίλοι και θαυμαστές του: Για να μοιράζονται την ίδια στιγμή στον χώρο της μουσικής σκηνής του Κυττάρου ένα κοινό δάκρυ, φανερό ή κρυφό.

Το αγαπημένο του τραγούδι ήταν «Οι σοβαροί κλόουν», που είχαν κάτι λίγο από Lou Reed και κάτι πολύ από Αθήνα και τους ανθρώπους της με τα σκυμμένα κεφάλια. Το δικό μου αγαπημένο είναι καμιά φορά το «Στην Κ.» ή καμιά άλλη φορά το «Πού να γυρίζεις», γιατί τον σκέφτομαι να περιπλανιέται στην Πατησίων για να φτάσει μέχρι την πλατεία Εξαρχείων, ή να κάνει την αντίθετη διαδρομή με βήμα σταθερό αλλά με μυαλό χαμένο.

Είμαι στο λεωφορείο τώρα. Ανοίγω το Spotify για να μείνει στα αυτιά μου μέχρι και που θα κοιμηθώ, μέχρι να με πλακώσει εντελώς όλο το σκοτάδι του, που είναι όμως το πιο φωτεινό σκοτάδι της γης.