Η γέννηση των νεοσσών αποτελεί ένα αρχικό βήμα για την ανάκαμψη του οικοσυστήματος σε μια περιοχή που επλήγη σοβαρά από τις φωτιές το 2022, το 2023 και το 2025.

Το δάσος της Δαδιάς αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα καταφύγια για γύπες στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τη βιολόγο Σύλβια Ζακκάκ από τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ), στην Ελλάδα ζουν τρία από τα τέσσερα βασικά είδη γυπών που αναπαράγονται στην Ευρώπη: ο μαυρογύπας, ο γύπας, ο ασπροπάρης και ο γυπαετός.

Κατεστραμμένο μεγάολο μέρος του δάσους της Δαδιάς από τις φωτιές

Οι πυρκαγιές των προηγούμενων ετών κατέστρεψαν μεγάλο μέρος του δάσους, συμπεριλαμβανομένων των ψηλών δέντρων όπου οι μαυρογύπες συνήθιζαν να χτίζουν τις φωλιές τους. Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς οι φωλιές των μαυρογυπών μπορεί να φτάσουν διάμετρο έως και τρία μέτρα, απαιτώντας ισχυρή στήριξη.

Για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα, από το 2023 οι ειδικοί άρχισαν να εγκαθιστούν τεχνητές φωλιές στο δάσος. Η παρέμβαση αυτή φαίνεται πως είχε αποτέλεσμα: ο αριθμός των αναπαραγόμενων ζευγαριών μαυρογύπα αυξήθηκε από 36 σε 47, σύμφωνα με τα στοιχεία του 2025.

Ωστόσο, οι προκλήσεις παραμένουν. Πολλά από τα καμένα δέντρα συνεχίζουν να καταρρέουν, μειώνοντας τις διαθέσιμες θέσεις για φωλεοποίηση. Τα νεαρά δέντρα που φυτρώνουν δεν μπορούν ακόμη να αντέξουν το βάρος των μεγάλων φωλιών. Γι’ αυτό οι επιστήμονες και οι άνθρωποι του ΟΦΥΠΕΚΑ δημιουργούν ενισχυμένες βάσεις φωλιάς στις κορυφές νεαρών δέντρων, χρησιμοποιώντας ξύλινες κατασκευές για στήριξη. Οι μαυρογύπες εντοπίζουν αυτές τις βάσεις και συνεχίζουν μόνοι τους την κατασκευή της φωλιάς.

Η εμφάνιση των πρώτων νεοσσών δείχνει ότι, παρά τις μεγάλες καταστροφές, η άγρια ζωή επιστρέφει σταδιακά στη Δαδιά. Οι ειδικοί τονίζουν ότι τα ζώα συχνά παραμένουν πιστά στον τόπο τους ακόμη και μετά από μεγάλες φυσικές καταστροφές.

Η ανάκαμψη του πληθυσμού του μαυρογύπα αποτελεί έτσι μια μικρή αλλά σημαντική ένδειξη ότι το οικοσύστημα του δάσους της Δαδιάς αρχίζει σιγά-σιγά να βρίσκει ξανά τον ρυθμό του.

Πηγή: Lifo.gr

Παράλληλα, οι 2.000 εργαζόμενοι της Arche έχουν δικαίωμα σε μπόνους ύψους 10.000 ζλοτί (περίπου 2.170 ευρώ) για κάθε παιδί που αποκτούν. Ο ιδιοκτήτης της εταιρείας, ο Βλάντισλαβ Γκροχόφσκι, 73 ετών, περιέγραψε την πρωτοβουλία τόσο ως «χιουμοριστική» διαφημιστική ενέργεια, όσο και ως σοβαρή ανησυχία για την επιδεινούμενη δημογραφική κατάσταση της Πολωνίας. Το μέλλον της χώρας προβλέπεται ιδιαίτερα δύσκολο, καθώς οι ειδικοί αναμένουν ότι ο πληθυσμός θα μειωθεί για έβδομο συνεχόμενο έτος το 2025.

Η κατάσταση στην Πολωνία είναι ιδιαίτερα κρίσιμη σε σχέση με άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με ποσοστό γονιμότητας 1,2 παιδιά ανά γυναίκα το 2023, η Πολωνία βρίσκεται μεταξύ των χωρών με τα χαμηλότερα ποσοστά στον ευρωπαϊκό χώρο, ξεπερνώντας μόνο τη Μάλτα, την Ισπανία και τη Λιθουανία, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat. «Τώρα συζητάμε κυρίως για την ασφάλεια και την υπεράσπιση της Πολωνίας έναντι της Ρωσίας», δήλωσε ο Γκροχόφσκι, «αλλά η Πολωνία απειλείται εξίσου από τα σοβαρά δημογραφικά προβλήματα, τα οποία θα επηρεάσουν αρνητικά και την οικονομική της υγεία». Ο ίδιος τόνισε ότι η χώρα βρίσκεται πλέον στον πάτο των ευρωπαϊκών δεικτών γεννήσεων και ότι το πρόβλημα πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα και με ποικίλους τρόπους, όχι μόνο με χιούμορ αλλά και με σοβαρές πολιτικές και κοινωνικές πρωτοβουλίες.

Η κυβέρνηση του Πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ έχει επεκτείνει το κρατικό πρόγραμμα ενίσχυσης παιδιών, αυξάνοντας τα επιδόματα σε 800 ζλοτί ανά μήνα για κάθε παιδί έως την ηλικία των 18 ετών. Ωστόσο, όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αυτά τα μέτρα δεν έχουν καταφέρει να ανεβάσουν το ποσοστό γεννήσεων κοντά στο 2,1 παιδιά ανά γυναίκα, το επίπεδο που απαιτείται για τη διατήρηση του πληθυσμού από γενιά σε γενιά.

Οι ειδικοί σημειώνουν ότι πολλά κοινωνικά και οικονομικά εμπόδια επιδεινώνουν την κατάσταση. Ο καθηγητής Πληθυσμιακής Μελέτης Πιοτρ Σουκάλσκι εξηγεί ότι οι περιορισμένες δυνατότητες πρόσβασης σε κατοικία αποτελούν βασικό παράγοντα για την καθυστέρηση ή την αναβολή της απόκτησης δεύτερου ή τρίτου παιδιού. Ταυτόχρονα, οι παραδοσιακές αξίες της οικογένειας και η κοινωνική αλλαγή επηρεάζουν σημαντικά την επιλογή των νέων να δημιουργήσουν οικογένεια.

Ο Γκροχόφσκι, με το χαρακτηριστικό λευκό μουστάκι του, που θυμίζει τον ιστορικό ηγέτη Μάρσαλ Γιόζεφ Πιλσούτσκι, υπογράμμισε ότι η πρωτοβουλία του δεν έχει απλώς οικονομικό ή διαφημιστικό σκοπό, αλλά αντιπροσωπεύει και μια πατριωτική στάση υπέρ της αγροτικής Πολωνίας, η οποία πλήττεται ιδιαίτερα από την υπογεννητικότητα και την πληθυσμιακή μείωση.

Πολωνία: Δημογραφική κρίση και κοινωνικές προκλήσεις

Η δημογραφική πίεση οδηγεί σε μείωση του πληθυσμού στην επαρχία και στην αύξηση των κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων σε σχέση με την πρωτεύουσα, την Βαρσοβία, όπου ο πληθυσμός αυξάνεται ελαφρά. Παράλληλα, η Βαρσοβία έχει αναδειχθεί σε πρωτεύουσα με τη μεγαλύτερη αύξηση σε αριθμό εκατομμυριούχων, σημειώνοντας άνοδο 83% την τελευταία δεκαετία, σύμφωνα με στοιχεία της Henley & Partners. Ο Γκροχόφσκι σχολίασε ότι εκπροσωπεί τους υπόλοιπους Πολωνούς που ζουν εκτός της μεγαλούπολης.

Η χώρα χρειάζεται όχι μόνο περισσότερα μωρά, αλλά και περισσότερους μετανάστες για να αντισταθμίσει τη γήρανση και τη συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού. Παράλληλα, η αντιμετανάστευση και οι πολιτικές περιορισμού της εισροής εργατικού δυναμικού συγκρούονται με τις ανάγκες της οικονομίας, ιδίως στις αγροτικές περιοχές, όπου η ανεργία είναι μόλις 3,1% σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για τον Ιούλιο.

Η υπογεννητικότητα έχει οδηγήσει επίσης στο κλείσιμο ορισμένων μαιευτικών τμημάτων, όπως στη πόλη Żory, όπου το νοσοκομείο κατέγραψε μόνο 352 γεννήσεις το 2024, σε σύγκριση με 445 το 2023 και 875 το 2022. Ο δημοτικός σύμβουλος Βόιτσεκ Μάροσεκ ανέφερε ότι το κλείσιμο ήταν «συναισθηματική απώλεια αλλά οικονομική αναγκαιότητα», καθώς δεν είναι βιώσιμο να διατηρούνται πλήρεις υπηρεσίες για μόλις μία γέννηση ημερησίως.

Οι περιορισμοί στην αναπαραγωγή είναι επίσης ιδιαίτερα αυστηροί στην Πολωνία. Η σχεδόν πλήρης απαγόρευση των αμβλώσεων, που επιβλήθηκε το 2021 από το κυβερνών κόμμα PiS, παραμένει σε ισχύ, ενώ η κρυοσυντήρηση ωαρίων επιτρέπεται μόνο για ιατρικούς λόγους, όπως η χημειοθεραπεία. Σε αντίθεση, σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, οι θεραπείες γονιμότητας, η κρυοσυντήρηση και η εξωσωματική γονιμοποίηση υποστηρίζονται συχνά από τον ιδιωτικό τομέα και την κρατική υγεία.

Ο γυναικολόγος Γιάροσλαβ Κατσίνσκι υπογραμμίζει ότι η νομοθετική απαγόρευση στην Πολωνία περιορίζει σημαντικά τις επιλογές των γυναικών και αναγκάζει τα ζευγάρια να βασίζονται σε αυστηρά βιολογικά χρονικά πλαίσια για την τεκνοποίηση.

Η Arche, μέσω της πρωτοβουλίας “baby bonus”, έχει ήδη καταγράψει αύξηση κρατήσεων, αποδεικνύοντας ότι το μέτρο έχει άμεσο θετικό αντίκτυπο. Ο Γκροχόφσκι εξήγησε ότι το θετικό κλίμα και η ενέργεια στα ξενοδοχεία του είναι εξίσου σημαντικά με τα οικονομικά κίνητρα, και ότι τα δωμάτια διαθέτουν καλή ηχομόνωση, ώστε η εμπειρία να είναι ευχάριστη για όλα τα ζευγάρια.

Πηγή: Lifo.gr

Η Ευρώπη -και η Ελλάδα- γηράσκει, με τις γεννήσεις να μειώνονται σε ανησυχητικό βαθμό. Γι’ αυτό και το φετινό μήνυμα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τη σημερινή ημέρα ακούγεται αισιόδοξο: η υγεία των μητέρων και των βρεφών αποτελεί το θεμέλιο υγιών οικογενειών και κοινοτήτων, συμβάλλοντας στην εξασφάλιση ελπιδοφόρου μέλλοντος για όλους μας.

Σύμφωνα με τους εκπροσώπου τους ΠΟΥ, η Παγκόσμια Ημέρα Υγείας, που γιορτάζεται στις 7 Απριλίου 2025, δίνει το έναυσμα για μια εκστρατεία διάρκειας ενός έτους για την υγεία των μητέρων και των νεογνών. Η εκστρατεία, με τίτλο «Υγιείς απαρχές, ελπιδοφόρα μέλλοντα», θα παροτρύνει τις κυβερνήσεις και την υγειονομική κοινότητα να εντείνουν τις προσπάθειες για τον τερματισμό των θανάτων μητέρων και νεογνών που μπορούν να προληφθούν και να δώσουν προτεραιότητα στη μακροπρόθεσμη υγεία και ευημερία των γυναικών.

Βοηθώντας κάθε γυναίκα και κάθε μωρό να επιβιώσουν και να ευημερήσουν

Το έργο αυτό είναι ζωτικής σημασίας, καθώς όπως επισημαίνεται από τον ΠΟΥ, με βάση τις τρέχουσες δημοσιευμένες εκτιμήσεις, σχεδόν 300.000 γυναίκες χάνουν τη ζωή τους λόγω εγκυμοσύνης ή τοκετού κάθε χρόνο, ενώ πάνω από 2 εκατομμύρια μωρά πεθαίνουν τον πρώτο μήνα της ζωής τους και περίπου 2 εκατομμύρια άλλα γεννιούνται νεκρά. Αυτό σημαίνει περίπου 1 θάνατο που θα μπορούσε να αποφευχθεί κάθε 7 δευτερόλεπτα.

Επιπλέον, με βάση τις τρέχουσες τάσεις, 4 στις 5 χώρες βρίσκονται εκτός τροχιάς για την επίτευξη των στόχων βελτίωσης της μητρικής επιβίωσης έως το 2030. Μία στις 3 χώρες, θα αποτύχει να επιτύχει τους στόχους για τη μείωση των θανάτων των νεογέννητων.

Ακούγοντας τις γυναίκες και υποστηρίζοντας τις οικογένειες

Οι γυναίκες και οι οικογένειες παντού χρειάζονται υψηλής ποιότητας φροντίδα που να τις υποστηρίζει σωματικά και συναισθηματικά, πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τον τοκετό.Τα συστήματα υγείας πρέπει να εξελίσσονται για να διαχειρίζονται τα πολλά ζητήματα υγείας που επηρεάζουν την υγεία των μητέρων και των νεογνών. Σε αυτά δεν περιλαμβάνονται μόνο οι άμεσες μαιευτικές επιπλοκές, αλλά και οι καταστάσεις ψυχικής υγείας, οι μη μεταδοτικές ασθένειες και ο οικογενειακός προγραμματισμός.

Επιπλέον, οι γυναίκες και οι οικογένειες πρέπει να υποστηρίζονται από νόμους και πολιτικές που διασφαλίζουν την υγεία και τα δικαιώματά τους.

Πέρα από τις δράσεις για τη διάσωση ζωών, η εκστρατεία θα παροτρύνει να δοθεί μεγαλύτερη παγκόσμια προσοχή στη μακροπρόθεσμη υγεία και ευημερία των γυναικών. Αυτό περιλαμβάνει την υποστήριξη νόμων και πολιτικών που διασφαλίζουν την υγεία και τα δικαιώματά τους, όπως η άδεια μητρότητας επί πληρωμή και άλλες κρίσιμες εργασιακές προστασίες, καθώς και η πρόσβαση σε ζωτικής σημασίας υπηρεσίες οικογενειακού προγραμματισμού.«Δεν αρκεί οι γυναίκες να επιβιώνουν από τον τοκετό, πρέπει επίσης να μπορούν να απολαμβάνουν τη ζωή τους με καλή υγεία», δήλωσε η Δρ Pascale Allotey, Διευθύντρια για τη Σεξουαλική και Αναπαραγωγική Υγεία και Έρευνα στον ΠΟΥ. «Οι γυναίκες και τα κορίτσια παντού χρειάζονται πρόσβαση σε παρόχους υγείας που ακούνε τις ανησυχίες τους και ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους, εξασφαλίζοντας παράλληλα ότι μπορούν να προγραμματίσουν τη γονιμότητά τους, να αναλάβουν την ευθύνη για το μέλλον τους και να προστατεύσουν την υγεία τους».

Απαιτούνται επίσης προσπάθειες για την αντιμετώπιση των ιδιαίτερων κινδύνων της κλιματικής αλλαγής για τις εγκύους και τα νεογέννητα, καθώς τα στοιχεία δείχνουν συσχέτιση μεταξύ υψηλότερων θερμοκρασιών και πρόωρων γεννήσεων, θνησιγένειας, υπέρτασης και διαβήτη κύησης, καθώς και βρεφικής θνησιμότητας.

Σίγουρα τα μηνύματα του ΠΟΥ είναι ουσιώδη και ελπίζουμε ότι θα τραβήξουν την προσοχή των αρμοδίων στα θέματα αυτά που έχουν τεράστια σημασία. Εστιάζοντας όμως τη ματιά μας στο δικό μας περίγυρο, είναι απαραίτητο και στην Ελλάδα να υπάρξει πραγματική και χειροπιαστή στήριξη στη μητρότητα αλλά και φροντίδα για την αντιστροφή της υπογεννητικότητας και του δημογραφικού μας προβλήματος. Αν δεν γίνουν έργα και δεν ληφθούν γενναίες αποφάσεις, τότε το μέλλον δεν διαγράφεται τόσο ελπιδοφόρο όσο θα θέλαμε – και εμείς και ο ΠΟΥ…