Στις αρχές της δεκαετίας του ’90, οι Los Angeles Times έκρουαν τον κώδωνα του κινδύνου μ’ ένα άρθρο το οποίο υποστήριζε ότι «το διάβασμα έχει αρχίσει να ξεθωριάζει από την κουλτούρα μας», με τους «νέους» να απορρίπτουν τις εφημερίδες και τα βιβλία. Δεκαέξι χρόνια αργότερα, στο περιοδικό Entertainment Weekly, ο Στίβεν Κινγκ έγραφε ότι «οι baby boomers συμβιβάζονται με τα γέλια-κονσέρβα στις κωμικές σειρές αντί να διαβάζουν λογοτεχνία» και προέτρεπε τους αναγνώστες να επιστρέψουν στα βιβλιοπωλεία.

Αντί όμως να ανησυχούμε για αυτή την υποτιθέμενη απώλεια ενδιαφέροντος για το διάβασμα, θα μπορούσαμε να μάθουμε περισσότερα για το πώς η γενιά Z βρίσκει καταφύγιο από τη μοναξιά και το αδυσώπητο στρίμωγμα που δέχεται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σε διάφορες κοινότητες αφήγησης ιστοριών. Πέρυσι, η Kathi Inman Berens και η Rachel Noorda, ερευνήτριες από το Πανεπιστήμιο του Πόρτλαντ, δημοσίευσαν μια εργασία σχετικά με τις αναγνωστικές συνήθειες της γενιάς Z αλλά και των millennials στις ΗΠΑ.

Παρόλο που το 43% των περισσότερων από 2.000 ατόμων που συμμετείχαν δεν αυτοπροσδιορίστηκαν ως αναγνώστες, αποδείχθηκε ότι αυτή η ομάδα των «μη αναγνωστών» διάβαζε στην πραγματικότητα μεγαλύτερο αριθμό έντυπων βιβλίων ανά μήνα σε σχέση με εκείνους που αυτοπροσδιορίζονταν ως αναγνώστες. Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι «όσο νεότερο είναι το άτομο, τόσο πιο πιθανό είναι να αγοράζει έντυπα βιβλία».

Θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι η γενιά Ζ όχι μόνο διαβάζει, αλλά και συγχρόνως αλλάζει το τι σημαίνει να είσαι αναγνώστης, καθώς σερφάρει μεταξύ έντυπου, ψηφιακού και ακουστικού υλικού. Αν οι ερευνητές ρωτούσαν πού βρίσκουν ιστορίες και όχι αν ανοίγουν τακτικά βιβλία, θα έπαιρναν μια εντυπωσιακά διαφορετική απάντηση. Στο πιο νεανικό άκρο του φάσματος της γενιάς Z, οι αναγνώστες διαβάζουν έντυπα βιβλία – συγχρόνως όμως, εν μέρει χάρη στις συσκευές με τις οποίες μεγάλωσαν, στρέφονται επίσης εύκολα σε audio books, σε κοινότητες ανάγνωσης όπως το Wattpad ή το Movellas, σε πειρατικά sites βιβλίων και σε fan-fiction sites, ή στο Viz Manga, το Hoopla και το Libby. Το BookTok και τα κανάλια κριτικής βιβλίων του YouTube έχουν ανεβάσει κατακόρυφα τις πωλήσεις ειδών όπως η ρομαντική φαντασία ή “romantasy”.

Το είδος του “romantasy” αλλά και τα εξαιρετικά δημοφιλή manga μπορεί να φαίνονται ως πολύ μακριά από την «κανονική» λογοτεχνία, αλλά έχουν μια πολύ ισχυρή απήχηση, επιτρέποντας στους αναγνώστες να αποδράσουν σε άλλες ζωές και να ξεφύγουν από τις τρομερές πιέσεις της δικής τους.

Έργα όπως το One Piece, η σειρά του Eiichiro Oda από το 1997, και η σειρά Naruto του Masashi Kishimoto (1999-2014) έχουν βρει εκατοντάδες εκατομμύρια αναγνώστες παγκοσμίως. Η Jillian Rudes, συγγραφέας του βιβλίου “Manga in Libraries: A Guide for Teen Librarians”, σημειώνει ότι επειδή οι ιστορίες στα manga μπορούν να συνεχιστούν για πολλούς τόμους και για πολλά χρόνια, οι νεότεροι αναγνώστες «νοιώθουν ότι μεγαλώνουν μαζί μ’ αυτούς τους χαρακτήρες». Ένας από τους πιο διάσημους influencers βιβλίων αυτής της γενιάς είναι ο 26χρονος Jack Edwards, γνωστός και ως Jack in the Books, ο οποίος έχει ως αποστολή να διαδώσει την αγάπη του για το διάβασμα μέσω του TikTok, του Instagram και του YouTube (όπου έχει σχεδόν 1,5 εκατ. συνδρομητές) και οι συστάσεις του κυμαίνονται από σύγχρονη ρομαντική φαντασία μέχρι το έργο της Ανίτα Μπρούκνερ και του Τζέιμς Μπόλντουιν.

Μια άλλη περίπτωση είναι αυτή του 23χρονου μοντέλου Kaia Gerber, η οποία κατά τη διάρκεια της πανδημίας ξεκίνησε τη λέσχη βιβλίου Library Science στο Instagram σε συνεργασία με τη δημοσιογράφο Alyssa Reeder, με την υπόσχεση να «καλύψουν συγγραφείς και βιβλία από όλο το φάσμα». Μόλις η Gerber ξεπέρασε την πίεση ότι έπρεπε να διαβάσει «τα βιβλία που έπρεπε» – δηλαδή τα κλασικά – την τράβηξε η σύγχρονη λογοτεχνία εκείνα των «νέων, ηλικιωμένων, queer, Αμερικανίδων, ξένων» γυναικών. «Υπήρξαν οι σύντροφοι και οι σύμβουλοί μου … που διαμόρφωσαν την αντίληψή μου για τον κόσμο και τη θέση μου σε αυτόν», λέει.

Αντί να σημαίνουν συναγερμό για το τέλος της ανάγνωσης, θα μπορούσαν ίσως οι εκπαιδευτικοί, οι γονείς και οι κριτικοί να συναντήσουν τη γενιά Z στο δικό της πεδίο. Οι εκπρόσωποι αυτής της γενιάς λατρεύουν την απόδραση, παίρνουν την λεγόμενη fan fiction τόσο σοβαρά όσο και τη λίστα Booker, αναβιώνουν κλασικά βιβλία από την Τζέιν Όστεν έως τον Ντοστογιέφσκι και δεν μπορούν να σταματήσουν να μιλούν για βιβλία και να μοιράζονται ιστορίες στις δικές τους κοινότητες. Και δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι σε όλες τις πλατφόρμες, εμφανίζεται, ως οδηγός, το ίδιο ρητό της Ανί Ερνό: «Συνειδητοποιώ ότι χτενίζω διαρκώς την πραγματικότητα αναζητώντας σημάδια λογοτεχνίας».

Πηγή: Lifo.gr

Τι είναι όμως αυτό που ωθεί τους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους να καταναλώνουν περισσότερο αλκοόλ και τι προκαλεί αυτή την αλλαγή στην κουλτούρα των νέων;

Γιατί η γενιά Z εγκαταλείπει το ποτό

Το αλκοόλ παίζει σημαντικό ρόλο στον ανθρώπινο πολιτισμό εδώ και χιλιάδες χρόνια. Οι αρχαίοι Μεσοποτάμιοι παρασκεύαζαν μπύρα ήδη από το 4.000 π.Χ. και οι Αιγύπτιοι το χρησιμοποιούσαν σε θρησκευτικές τελετές. Οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι γιόρταζαν το κρασί ως πολιτιστικό βασικό αγαθό, ενώ κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα η μπύρα ήταν συχνά ασφαλέστερη για κατανάλωση από το νερό.

Στη σύγχρονη εποχή, το αλκοόλ γνώρισε διάφορες κορυφώσεις και μειώσεις. Η εποχή της ποτοαπαγόρευσης (1920-1933) στις Ηνωμένες Πολιτείες σταμάτησε προσωρινά τις νόμιμες πωλήσεις αλκοόλ, αλλά το λαθρεμπόριο και τα speakeasies κράτησαν ζωντανή την κουλτούρα. Η εποχή μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο είδε μια αναζωπύρωση της κατανάλωσης αλκοόλ, με την κουλτούρα των κοκτέιλ της δεκαετίας του 1950 και την άνοδο των διαφημίσεων μπύρας να ενισχύουν το αλκοόλ ως κοινωνικό κανόνα. Στα τέλη του 20ού αιώνα τα κολεγιακά πάρτι με κραιπάλη και κατανάλωση αλκοόλ, με τη γενιά X και τους Millennials να αγκαλιάζουν πλήρως την κουλτούρα του ποτού. Ωστόσο, κάτι άλλαξε με τη γενιά Z.

Οι παράγοντες που οδήγησαν σε αυτή την αλλαγή είναι πολλοί και διαφορετικοί:

Προτεραιότητες υγείας και ευεξίας

Η γενιά Z είναι η πιο συνειδητοποιημένη ως τώρα γενιά σε θέματα υγείας. Με την άνοδο των influencers της γυμναστικής, την ευαισθητοποίηση για την ψυχική υγεία και την πρόσβαση σε πλούσιο περιεχόμενο που σχετίζεται με την υγεία στο διαδίκτυο, πολλοί νέοι θεωρούν το αλκοόλ ως μια περιττή τοξίνη. Είναι πιο πιθανό να ασχοληθούν με δραστηριότητες όπως η γιόγκα, ο διαλογισμός και η καθαρή διατροφή – τρόποι ζωής που συχνά δεν ευθυγραμμίζονται με την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.

Η άνοδος του κινήματος «Sober Curious»

Τα τελευταία χρόνια, η τάση «νηφάλιος περίεργος» έχει αποκτήσει μεγάλη δυναμική. Οι άνθρωποι αμφισβητούν τη σχέση τους με το αλκοόλ, ακόμη και αν δεν είναι εντελώς νηφάλιοι. Αυτό το κίνημα, που τροφοδοτείται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενθαρρύνει την προσεκτική κατανάλωση ή την αποχή από το αλκοόλ συνολικά. Τα mocktails και τα μη αλκοολούχα ποτά έχουν γίνει πιο δημοφιλή, προσφέροντας μια εναλλακτική λύση στην παραδοσιακή κουλτούρα κατανάλωσης.

Οικονομικοί παράγοντες

Ας το παραδεχτούμε – το αλκοόλ είναι ακριβό. Η γενιά Z έχει μεγαλώσει σε αβέβαιους οικονομικούς καιρούς, με το χρέος των φοιτητικών δανείων και το υψηλό κόστος διαβίωσης να τους απειλούν. Πολλοί βλέπουν το ποτό ως περιττό έξοδο και προτιμούν να ξοδέψουν τα χρήματά τους σε εμπειρίες, τεχνολογία ή προϊόντα ευεξίας αντί αυτού.

Αλλαγή των κοινωνικών προτύπων

Σε αντίθεση με τις προηγούμενες γενιές, όπου το αλκοόλ αποτελούσε συχνά ιεροτελεστία μετάβασης στην ενηλικίωση, η Gen Z δεν βλέπει το ποτό ως τον μοναδικό τρόπο κοινωνικοποίησης. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα παιχνίδια και οι ψηφιακές αλληλεπιδράσεις έχουν αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι συνδέονται. Είναι πιο πιθανό να συχνάζουν σε διαδικτυακές κοινότητες ή να συμμετέχουν σε δραστηριότητες που δεν περιστρέφονται γύρω από το ποτό.

Αυξημένη ευαισθητοποίηση για τους κινδύνους του αλκοόλ

Με περισσότερες έρευνες που αναδεικνύουν τους κινδύνους της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ -συμπεριλαμβανομένων των συνδέσεών της με θέματα ψυχικής υγείας, ηπατική νόσο, ακόμη και καρκίνο- η γενιά Z έχει μεγαλύτερη επίγνωση των κινδύνων του αλκοόλ. Οι προηγούμενες γενιές μπορεί να μην είχαν πρόσβαση σε αυτό το επίπεδο πληροφοριών, αλλά με τη συνεχή έκθεση σε περιεχόμενο σχετικό με την υγεία, η γενιά Z κάνει πιο ενημερωμένες επιλογές.

Εναλλακτικές ουσίες

Σε ορισμένα μέρη, η νομιμοποίηση και ο αποστιγματισμός της κάνναβης έχουν οδηγήσει πολλούς νέους να επιλέγουν το χόρτο αντί για το αλκοόλ. Με λιγότερα αναφερόμενα μεθύσια και την αντίληψη ότι είναι λιγότερο επιβλαβές, η κάνναβη έχει γίνει μια ελκυστική εναλλακτική λύση.

Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον του αλκοόλ

Καθώς η γενιά Z συνεχίζει να αναδιαμορφώνει την κουλτούρα κατανάλωσης αλκοόλ, η βιομηχανία αλκοόλ το προσέχει. Οι μεγάλες εταιρείες ποτών επενδύουν σε μη αλκοολούχα ποτά, ανοίγουν “νηφάλια” μπαρ σε μεγάλες πόλεις και περισσότερα εστιατόρια προσφέρουν δημιουργικές επιλογές χωρίς αλκοόλ. Αυτή η αλλαγή δεν σημαίνει απαραίτητα το τέλος του αλκοόλ, αλλά υποδηλώνει μια αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι βλέπουν το ποτό. Ενώ οι παλαιότερες γενιές μπορεί να έβλεπαν το αλκοόλ ως βασικό μέρος της κοινωνικοποίησης, η γενιά Z αποδεικνύει ότι η διασκέδαση δεν χρειάζεται να έρχεται σε μπουκάλι.

Η μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ από τη γενιά Z αντανακλά ευρύτερες πολιτισμικές αλλαγές – δίνοντας προτεραιότητα στην υγεία, την οικονομική σταθερότητα και τις ψηφιακές αλληλεπιδράσεις έναντι των παραδοσιακών συνηθειών κατανάλωσης αλκοόλ. Αν και το αλκοόλ θα είναι πιθανότατα πάντα μέρος της ανθρώπινης ιστορίας, ο τρόπος που το καταναλώνουμε εξελίσσεται. Η γενιά Z πρωτοστατεί στον επαναπροσδιορισμό του τι σημαίνει να περνάς καλά, δείχνοντας ότι η νηφάλια (ή τουλάχιστον προσεκτική) ζωή δεν είναι απλώς μια τάση, αλλά μια επιλογή τρόπου ζωής.

Πηγή: Πρώτο Θέμα