Ο Χουάν, μέλος της Asepadual, μιας ισπανικής ένωσης συγγενών ασθενών με διπλή διάγνωση, έχει ακούσει πολλές φορές ότι ο γιος του έχει «έλλειψη βούλησης» για να ξεπεράσει τον εθισμό. «Η ενοχή γύρω από την υποτιθέμενη έλλειψη βούλησης στις εξαρτήσεις προκύπτει επειδή οι περισσότεροι θεωρούν πως ο εθισμός είναι αποτέλεσμα προσωπικής επιλογής, ειδικά στην αρχή, ενώ οι ψυχικές ασθένειες όπως η κατάθλιψη απλώς σου συμβαίνουν. Άρα, αν ξεκίνησες να κάνεις χρήση με τη θέλησή σου, πρέπει και να σταματήσεις με τη θέλησή σου – κάτι αδύνατο χωρίς την κατάλληλη βοήθεια», σχολιάζει.

Εδώ και χρόνια η επιστήμη έχει αποδείξει πως ο εθισμός –με ή χωρίς ουσίες– δεν είναι θέμα θέλησης ούτε «κακής συνήθειας», αλλά πρόκειται για ψυχική διαταραχή, όπως η κατάθλιψη ή η διπολική διαταραχή. Παρ’ όλα αυτά, παραμένει διαδεδομένη η αντίληψη ότι όποιος είναι εθισμένος το επέλεξε. «Αν δεν το σταματάς, απλά δεν θέλεις», λέγεται συχνά – μια φράση αδιανόητη αν μιλούσαμε για κατάθλιψη.

«Στην κλινική πράξη διαπιστώνεις ότι κάποιοι άνθρωποι είναι πιο ευάλωτοι στον εθισμό από άλλους. Υπάρχουν άτομα που κάνουν χρήση επανειλημμένα χωρίς να εξαρτώνται, ενώ άλλοι αδυνατούν να σταματήσουν από την πρώτη φορά», σημειώνει ο Κέλσο Αράνγκο, επικεφαλής Παιδοψυχιατρικής στο Νοσοκομείο La Paz της Μαδρίτης. Ο Νέστορ Σζερμάν, από το Ινστιτούτο Ψυχιατρικής και Ψυχικής Υγείας του Νοσοκομείου Gregorio Marañón, προσθέτει: «Παλαιότερα θεωρούσαν πως η διαταραχή χρήσης ουσιών ήταν ζήτημα συμπεριφοράς ή κακών παρέων και όχι ψυχική – άρα εγκεφαλική– νόσος που μπορεί να ξεκινήσει πολύ πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα. Η επιστήμη αποδεικνύει ολοένα πιο καθαρά ότι κανείς δεν γίνεται εθισμένος επειδή το θέλει – αλλά επειδή έχει προδιάθεση».

Γενετική προδιάθεση και δομή εγκεφάλου

Παρόλα αυτά, κοινωνικά –και ακόμη και σε κύκλους επαγγελματιών υγείας– δεν έχει εμπεδωθεί ότι υπάρχουν εγκεφαλικές διαφορές ήδη από μικρή ηλικία, λόγω γενετικής ή δυσμενών πρώιμων εμπειριών ζωής, που προδιαθέτουν κάποιον στη χρήση ουσιών και τον εθισμό. Ωστόσο, τα επιστημονικά δεδομένα πληθαίνουν προς αυτή την κατεύθυνση.

Μελέτη των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας των ΗΠΑ, με σχεδόν 10.000 εφήβους, έδειξε μέσω μαγνητικών τομογραφιών ότι υπάρχουν ορατές νευροανατομικές διαφοροποιήσεις ήδη από τα 9-11 χρόνια που σχετίζονται με πρώιμη έναρξη χρήσης ουσιών πριν τα 15 – δείκτη αυξημένης ευαλωτότητας στον εθισμό στη διάρκεια της ζωής.

Ανάμεσα στις διαφορές αυτές συγκαταλέγεται πιο λεπτός προμετωπιαίος φλοιός –σύμφωνα με τον Νέστορ Σζερμάν, αυτό σημαίνει «χαμηλότερη ωρίμανση» περιοχών κρίσιμων για τον έλεγχο των παρορμήσεων και τη λήψη αποφάσεων– καθώς και αυξημένος συνολικός εγκεφαλικός όγκος ή υποφλοιώδης μάζα. Αυτό ίσως συνδέεται με χαρακτηριστικά όπως αναζήτηση έντονων εμπειριών ή μεγαλύτερη συναισθηματική αντιδραστικότητα.

«Οι διαφορές αυτές λειτουργούν ως πιθανολογικοί δείκτες κινδύνου και όχι ως βέβαιοι προάγγελοι προβλημάτων», εξηγεί στον EL PAÍS ο Άλεξ Μίλερ, κύριος συγγραφέας της μελέτης. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτές οι δομικές εγκεφαλικές αποκλίσεις εξηγούν μόνο ένα μέρος των διαφορών ανάμεσα σε εφήβους που κάνουν χρήση ουσιών και όσους δεν κάνουν – δεν μπορούν λοιπόν να προβλέψουν ποιοι θα εμφανίσουν τελικά εθισμό.

Οικογενειακό ιστορικό και φύλο επηρεάζουν τον κίνδυνο

Μια άλλη πρόσφατη έρευνα στο περιοδικό Nature Mental Health αποκάλυψε ότι παιδιά με οικογενειακό ιστορικό διαταραχής χρήσης ουσιών παρουσιάζουν ήδη διαφορετικά μοτίβα εγκεφαλικής δραστηριότητας που ίσως υποδηλώνουν προδιάθεση στον εθισμό. Αυτά τα μοτίβα διαφέρουν επίσης μεταξύ αγοριών και κοριτσιών.

Όπως σημειώνει η Amy Kuceyeski, συγγραφέας της μελέτης: «Τα ευρήματα ίσως εξηγούν γιατί αγόρια και κορίτσια ακολουθούν διαφορετικές πορείες προς τη χρήση ουσιών και τον εθισμό. Τα κορίτσια δυσκολεύονται περισσότερο να σταματήσουν, ενώ τα αγόρια έχουν μεγαλύτερη τάση για ριψοκίνδυνες συμπεριφορές».

Αναθεώρηση πολιτικών πρόληψης και θεραπείας

Για τον Νέστορ Σζερμάν, τα αποτελέσματα αυτών των μελετών ενισχύουν το πάγιο αίτημα της Fundación Patología Dual: η πρόληψη στην ψυχική υγεία πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα κι όχι σε προσωπικές απόψεις ή αξίες. «Αυτό μπορεί να έχει θέση στην οικογενειακή αγωγή, αλλά δεν μπορεί να καθοδηγεί τη δημόσια υγεία», υπογραμμίζει.

Επισημαίνει τη σημασία εντοπισμού των ομάδων υψηλού κινδύνου για εθισμό ή άλλες ψυχικές διαταραχές: «Ως ότου έχουμε βιολογικούς δείκτες κινδύνου –κάτι που δεν φαίνεται μακρινό χάρη στην τεχνολογία– μπορούμε να αναγνωρίζουμε νέους με υψηλή συχνότητα ψυχικών νοσημάτων στην οικογένεια», προτείνει.

Ο Κέλσο Αράνγκο συμφωνεί πως σήμερα είναι ανέφικτο να πραγματοποιείται μαγνητική τομογραφία σε όλα τα παιδιά για προληπτικούς λόγους· αυτά παραμένουν στο πεδίο της έρευνας χωρίς πρακτική εφαρμογή στη μαζική πρόληψη προς το παρόν. Ο ίδιος εκφράζει την ελπίδα ότι τέτοιες μελέτες θα συμβάλουν στη μείωση του στίγματος των ατόμων με εξαρτήσεις και θα καταρρίψουν τη λανθασμένη αντίληψη περί προσωπικής επιλογής.

Νέστορ Σζερμάν δίνει έμφαση στην ανάγκη μετάβασης σε μοντέλα φροντίδας που συνδυάζουν υπηρεσίες ψυχικής υγείας και αντιμετώπισης εξαρτήσεων. Σήμερα πολλοί ασθενείς αλλά και οι οικογένειές τους δυσκολεύονται να βρουν την κατάλληλη είσοδο στο σύστημα υγείας – συχνά καλούνται να επιλέξουν ανάμεσα σε δύο διαφορετικές πόρτες («εξαρτήσεις» ή «ψυχική υγεία»), ένα φαινόμενο γνωστό ως «σύνδρομο λάθος πόρτας», που αποτελεί πραγματικό εμπόδιο για την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της διπλής διάγνωσης.

Ο ίδιος ο Χουάν, μέσα από την προσωπική του εμπειρία, επιβεβαιώνει: «Το σύστημα βοήθειας αποτυγχάνει. Μην μιλάμε για έλλειψη βούλησης· αυτό που πραγματικά λείπει από αυτά τα παιδιά είναι η οργανωμένη και συντονισμένη επαγγελματική στήριξη».

Αρχαιολόγοι από το Πανεπιστήμιο του Bournemouth, μαζί με γενετιστές από το ιρλανδικό Trinity College του Δουβλίνου, έκαναν την ανακάλυψη αναλύοντας 50 γονιδιώματα από λείψανα που βρέθηκαν σε ταφικούς χώρους στην κομητεία του Dorset. Η τοποθεσία χρονολογείται στη ρωμαϊκή κατάκτηση το 43 π.Χ.

Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature, υποδηλώνουν ότι η κοινότητα που κάποτε ζούσε εκεί ήταν η πρώτη στην Ευρώπη που επικεντρώθηκε γύρω από μια γυναικεία καταγωγή. «Αυτό ήταν το νεκροταφείο μιας μεγάλης ομάδας συγγενών», δήλωσε η Δρ Lara Cassidy, επίκουρη καθηγήτρια στο τμήμα γενετικής της Trinity.

«Ανακατασκευάσαμε ένα γενεαλογικό δέντρο με πολλά διαφορετικά κλαδιά και βρήκαμε ότι τα περισσότερα μέλη ανήγαγαν τη μητρική τους καταγωγή σε μια ανύπαντρη γυναίκα, που θα ζούσε αιώνες πριν. Αντίθετα, οι σχέσεις μέσω της γραμμής του πατέρα ήταν σχεδόν απούσες. Αυτό μας λέει ότι οι σύζυγοι μετακόμισαν για να ενταχθούν στις κοινότητες των συζύγων τους μετά το γάμο, με τη γη να περνούσε ενδεχομένως από τη γυναικεία γραμμή», πρόσθεσε.

«Είναι η πρώτη φορά που αυτού του είδους το σύστημα τεκμηριώνεται στην ευρωπαϊκή προϊστορία και προβλέπει τη γυναικεία, κοινωνική και πολιτική ενδυνάμωση. Είναι σχετικά σπάνιο στις σύγχρονες κοινωνίες, αλλά αυτό μπορεί να μην ήταν πάντα έτσι».

O Dr Miles Russell από το Πανεπιστήμιο του Bournemouth, ο οποίος διηύθυνε την ανασκαφή, είπε ότι το νεκροταφείο ανήκε στην κοινότητα “Durotriges”. Προηγούμενες ανασκαφές ανακάλυψαν ότι οι ταφικές τοποθεσίες του Durotrigan με πλουσιότερη επίπλωση ήταν γυναικείοι τάφοι. «Πέρα από την αρχαιολογία, η γνώση της Βρετανίας της Εποχής του Σιδήρου προέρχεται κυρίως από τους Έλληνες και Ρωμαίους συγγραφείς, αλλά δεν θεωρούνται πάντα οι πιο αξιόπιστοι», εξήγησε ο Russel. «Τούτου λεχθέντος, ο σχολιασμός τους για τις Βρετανίδες είναι αξιοσημείωτος υπό το φως αυτών των ευρημάτων. Όταν έφτασαν οι Ρωμαίοι, έμειναν έκπληκτοι όταν βρήκαν γυναίκες να κατέχουν θέσεις εξουσίας. Δύο από τους πρώτους καταγεγραμμένους ηγεμόνες ήταν βασίλισσες – η Μπουντίκα και η Καρτιμαντούα – που διοικούσαν στρατούς. Οι ερευνητές ανακάλυψαν επίσης από άλλες γενετικές έρευνες στη Βρετανία της Εποχής του Σιδήρου ότι αυτή η «μητροτοπικότητα» – ένα κοινωνικό σύστημα όπου ένα παντρεμένο ζευγάρι ζει με ή κοντά στους γονείς της συζύγου – δεν περιοριζόταν στο Dorset .

«Σε όλη τη Βρετανία είδαμε νεκροταφεία όπου τα περισσότερα άτομα προέρχονταν από μητρική καταγωγή από ένα μικρό σύνολο θηλυκών προγόνων», δήλωσε ο Dan Bradley, καθηγητής πληθυσμιακής γενετικής στο τμήμα γενετικής του Trinity. «Στο Yorkshire, για παράδειγμα, μια κυρίαρχη μητρική γραμμή είχε καθιερωθεί πριν από το 400 π.Χ. Προς έκπληξή μας, αυτό ήταν ένα ευρέως διαδεδομένο φαινόμενο με βαθιές ρίζες στο νησί».

Πηγή: ARTnews

Η Μπράνιας είχε επιβιώσει της πανδημίας της ισπανικής γρίπης το 1918, δύο παγκοσμίων πολέμων, του ισπανικού Εμφυλίου, όπως και της πανδημίας του κορονοϊού, από τον οποίο είχε προσβληθεί το 2020 λίγο μετά τα γενέθλια για τα 113 της χρόνια, κι ανάρρωσε σε μερικές μέρες.

«Η Μαρία Μπράνιας Μορένο μάς άφησε. Πέθανε, όπως ήθελε: στον ύπνο της, γαλήνια και χωρίς να υποφέρει. Πριν από μερικές μέρες, μας είπε: «Μια μέρα θα φύγω από δω (…) και θα πάψω να υπάρχω σε αυτό το σώμα. Δεν ξέρω ποια μέρα, αλλά είναι πολύ κοντά, αυτό το μακρύ ταξίδι θα τελειώσει. Ο θάνατος θα με βρει εξαντλημένη που έζησα τόσο πολύ, αλλά θέλω να με βρει χαμογελαστή, ελεύθερη και ικανοποιημένη», αναφέρουν οι οικείοι της στην ανακοίνωσή τους, που δόθηκε στη δημοσιότητα λίγο πριν από τις 11:30 τοπική ώρα (12:30 μ.μ. ώρα Ελλάδος), στην οποία δηλώνουν ότι θέλουν να θυμούνται «τις συμβουλές και την καλοσύνη της».

«Αισθάνομαι αδύναμη. Πλησιάζει η ώρα μου. Μην κλάψετε, δεν μου αρέσουν τα δάκρυα. Και κυρίως να μην λυπηθήτε για μένα. Εκεί όπου πάω θα είμαι ευτυχισμένη», αναφέρεται, επίσης, στον λογαριασμό αυτόν στο X, που διαχειρίζεται η οικογένειά της.

Η Μαρία Μπράνιας Μορένο ήταν ο γηραιότερος άνθρωπος στον κόσμο, σύμφωνα με την Ερευνητική Ομάδα Γεροντολογίας των ΗΠΑ (US Gerontology Research Group) και σύμφωνα με το Βιβλίο των Ρεκόρ Γκίνες. Είχε χαρακτηριστεί ο γηραιότερος άνθρωπος στον κόσμο μετά τον θάνατο της Γαλλίδας Λουσίλ Ραντόν σε ηλικία 118 ετών τον Ιανουάριο του 2023. Μετά τον θάνατο της Μπράνιας, ο γηραιότερος άνθρωπος στον κόσμο είναι τώρα η Γιαπωνέζα Τομίκο Ιτόκα, που γεννήθηκε στις 23 Μαΐου του 1908 και είναι σήμερα 116 ετών, σύμφωνα με την αμερικανική ερευνητική ομάδα γεροντολογίας.

Η Μπράνιας ζούσε σε οίκο ευγηρίας της Σάντα Μαρία ντελ Τούρα στο Όλοτ στην Καταλωνία για πάνω από 20 χρόνια. Γεννηθείσα στις 4 Μαρτίου του 1907, στο Σαν Φρανσίσκο της Καλιφόρνιας ,στις δυτικές ΗΠΑ, όπου είχε μεταναστεύσει η οικογένειά της, είχε επιστρέψει στην Ισπανία το 1915.

Το 1931 είχε παντρευτεί έναν γιατρό, ο οποίος πέθανε στα 72 του χρόνια. Είχε τρία παιδιά, το ένα εκ των οποίων πέθανε στα 86 του, όπως και 11 εγγόνια και πολλά δισέγγονα. Η μικρότερη κόρη της, η ογδοντάχρονη Ρόσα Μόρετ, είχε πει κάποτε πως η μητέρα της «δεν είχε πάει ποτέ στο νοσοκομείο και δεν είχε σπάσει ποτέ τίποτα».

Ομάδα του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης είχε μελετήσει το DNA της για να ρίξει φως στους λόγους της μακροζωίας της. Ένας από τους ερευνητές, ο Μάνελ Εστεγέρ, δήλωνε ότι είχε εκπλαγεί από την καλή κατάσταση της υγείας της σε συνέντευξή του, που δημοσιεύτηκε τον Οκτώβριο του 2023, στην ισπανική εφημερίδα ABC.

«Έχει απόλυτη διαύγεια. Θυμάται με εντυπωσιακή οξυδέρκεια στιγμές από τότε που ήταν μόλις τεσσάρων ετών και δεν παρουσιάζει καμία καρδιαγγειακή πάθηση, κάτι το οποίο είναι συνηθισμένο στους ανθρώπους προχωρημένης ηλικίας. Τα μόνα προβλήματα που έχει είναι κινητικότητας και ακοής. Είναι απίστευτη», δήλωνε ο ερευνητής της γενετικής.

Η Γαλλίδα Ζαν Καλμάν, που πέθανε το 1997 σε ηλικία 122 ετών και 164 ημερών, είναι ο γηραιότερος άνθρωπος στον κόσμο που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα.

Πηγή: Newsit

«Η χρήση της τεχνολογίας πρέπει να γίνεται σε ένα οριζόντιο επίπεδο, το οποίο διαπερνά όλους τους τομείς του συστήματος υγείας, αλλά επικεντρώνεται στους ανθρώπους», εξήγησε ο ιατρικός επικεφαλής της Clínica Universidad de Los Andes, Pablo Valdés, σε ένα συνέδριο, που έλαβε χώρα στο ξενοδοχείο Intercontinental στο Σαντιάγο της Χιλής.

Για τη Διευθύντρια Καινοτομίας και Υγείας του Επιμελητηρίου Φαρμακευτικής Καινοτομίας (CIF Chile), Francisca Rodríguez, τα ψηφιακά εργαλεία υγείας επιτρέπουν τη λήψη «καλύτερων αποφάσεων», ενώ «δεν αφορά μόνο στην επιτάχυνση των διαδικασιών και την αύξηση της αποτελεσματικότητάς τους, αλλά και τις ανάγκες υγείας του πληθυσμού, τη δημιουργία νέων φαρμάκων, μεταξύ πολλών άλλων.
Ωστόσο, αυτός ο μετασχηματισμός δεν είναι εύκολος όταν «η κουλτούρα του περιβάλλοντος υγείας είναι πολύ διστακτική στην αλλαγή», σύμφωνα με τον ιατρικό διευθυντή της κλινικής Santa María, Cristián Ugarte, ο οποίος τονίζει ότι «η ψηφιοποίηση και η χρήση της τεχνολογίας στην υγεία είναι υποχρέωση που θα επηρεάσει όλο το φάσμα του συστήματος υγείας».

Και οι δύο συμμετείχαν στο πάνελ «Διαγνωστική και Θεραπευτική Τεχνολογία» στο South America Healthcare Innovation Summit, μια εκδήλωση που διοργάνωσε η Bamberg Health με την υποστήριξη εταιρειών του κλάδου όπως οι BD, CSL Vifor, Pfizer και Siemens Healthineers.

Η πανδημία Covid-19 σηματοδότησε ένα σημείο καμπής σε όλο τον κόσμο, όχι μόνο επειδή έπληξε άμεσα την καθημερινή ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων, αλλά επειδή δοκίμασε την ικανότητα των συστημάτων υγείας σε όλους τους τομείς.

Σύμφωνα με τα λόγια του γενικού διευθυντή της Becton Dickinson Cono Sur, Marco Musitano, η παγκόσμια κρίση υγείας αποκάλυψε την κύρια δύναμη της αλυσίδας υγείας: τους επαγγελματίες υγείας, οι οποίοι σε όλα τα επίπεδα, τόσο στον κλινικό τομέα όσο και στα εργαστήρια, αναζητούσαν ασταμάτητα απαντήσεις σε ένα πρόβλημα που κόστιζε ζωές καθώς περνούσαν οι ώρες, οδηγώντας στην ανάπτυξη δοκιμών και εμβολίων σε χρόνο ρεκόρ.

Σήμερα, στο πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα, ιατρική τεχνολογία σημαίνει, μεταξύ πολλών πραγμάτων: τεχνητή νοημοσύνη, προγνωστικοί αλγόριθμοι, ρομποτική και αμέτρητα εργαλεία βελτιστοποίησης, που δίνουν ταχύτητα και ακρίβεια στις διαγνώσεις.

Η ικανότητα ανίχνευσης πιθανών ασθενειών με βάση το γενετικό προφίλ, η πρόβλεψη των συμπτωμάτων του καρκίνου ή άλλης παθολογίας, μπορεί να σημαίνει μια δραστική αλλαγή στις πιθανότητες επιτυχίας μιας θεραπείας.

Αυτή η εξατομίκευση στη διάγνωση και την προληπτική ιατρική προσέγγιση είναι δύσκολο να διαδοθεί σε συστημικό επίπεδο, επειδή «τα συστήματα υγείας δυσκολεύονται να προσαρμοστούν, δημιουργώντας πολιτικές που ενσωματώνουν τις εξελίξεις στην τεχνολογία», είπε ο ιδρυτής του λογισμικού Pegasi που επιδιώκει να επιταχύνει τη διάγνωση και τον καρκίνο θεραπεία, Χάρι Λομπόα.

Η προσέγγιση της έγκαιρης διάγνωσης, με εξατομικευμένη και ακριβή ιατρική, σύμφωνα με τον εκτελεστικό αντιπρόεδρο του Pro Salud Chile, Jean-Jacques Duhart, αποτελεί μια «πρόκληση που δεν είναι μόνο τεχνολογική, αλλά και μετάβασης από το παράδειγμα της θεραπευτικής ιατρικής σε μια προληπτική ένα, που απαιτεί τα απαραίτητα κίνητρα για την ανάπτυξη των δυνατοτήτων του. Είναι ένα πρόβλημα προσαρμογής.

«Αυτό που επιδιώκουμε είναι να αποτελέσουμε μια πραγματική συμβολή στο σύστημα υγείας. Γι’ αυτό πιστεύουμε ότι είναι απαραίτητο να εργαζόμαστε σε συνεχή συνεργασία με άλλους φορείς και αυτού του είδους οι συναντήσεις, όπου συγκεντρώνεται ολόκληρο το οικοσύστημα υγείας, είναι καθοριστικές όχι μόνο για να μάθουμε για τις εξελίξεις στην καινοτομία, την τεχνολογία και τις νέες τάσεις, αλλά και για να οραματιστείτε τις προκλήσεις του κλάδου», κατέληξε.

Πηγή: Ertnews