«Για κάποιες εβδομάδες στη ζωή μας έχουμε υπάρξει όλοι ως intersex έμβρυα, σε ηλικία περίπου 5 εβδομάδων, μέσα στην κοιλιά της μάνας μας. Ο Γιώργος Καπουτζίδης με τις “Σέρρες” έστρεψε τον προβολέα σε μια ομάδα ατόμων που για πολλά χρόνια ζούσαν στη σκιά, έχοντας υποστεί τα πάνδεινα, αφήνοντας όμως τον κόσμο να αναρωτιέται με ποιό τρόπο βιολογικά γεννιούνται τα intersex άτομα. Με το σημερινό κείμενο μπορούμε να ρίξουμε λίγο φως στην βιολογική διαδικασία πίσω από την γέννηση ενός Intersex ατόμου.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή:
Ένα ανθρώπινο έμβρυο έχει εσωτερικά ταυτόχρονα τις δομές που θα δώσουν τα θηλυκά και τα αρσενικά γεννητικά όργανα. Επιπλέον κάθε έμβρυο έχει ένα ζευγάρι γονάδες οι οποίες όσο προχωράει η ανάπτυξή του, θα μετατραπούν είτε σε όρχεις είτε σε ωοθήκες ανάλογα με τα χρωμοσώματα που έχει το έμβρυο. Τέλος, εξωτερικά, κάθε έμβρυο έχει ένα μικρό εξόγκωμα, τον αρχέγονο φαλλό ο οποίος μπορεί είτε να αναπτυχθεί και να δώσει το ανδρικό πέος είτε να σχηματίσει την κλειτορίδα.

Στα άρρενα έμβρυα, κατά την 6η εβδομάδα της ενδομήτριας ζωής, στο χρωμόσωμα Υ -το λεγόμενο ανδρικό χρωμόσωμα- ενεργοποιούνται κάποια γονίδια τα οποία σιγά σιγά θα μετατρέψουν τις αρχέγονες γονάδες σε όρχεις. Οι όρχεις θα παράξουν μία ορμόνη η οποία θα εξαφανίσει τις γυναικείες αρχέγονες δομές, αλλά και ανδρογόνα (τεστοστερόνη), τα οποία θα φροντίσουν ώστε να αναπτυχθούν οι ανδρικές δομές και ο φαλλός να μεγαλώσει και να γίνει πέος.

Στα θήλεα έμβρυα, επειδή δεν υπάρχει το χρωμόσωμα Υ, οι ίδιες αρχέγονες γονάδες θα μετατραπούν σε ωοθήκες. Έτσι επειδή δεν υπαρχει η ορμόνη που θα εξαφανίσει τις γυναικείες αρχέγονες δομές, αυτές αναπτύσσονται και μας δίνουν την μήτρα, τις σάλπιγγες, τον τράχηλο και τον κόλπο. Επιπλέον, επειδή δεν υπάρχει η τεστοστερόνη, εξαφανίζονται οι ανδρικές αρχέγονες δομές, και ο φαλλός δεν μεγαλώνει ώστε να γίνει πέος αλλά μικραίνει και γίνεται κλειτορίδα.

Όσες φορές αυτή η διαδικασία δεν υλοποιείται ακριβώς με αυτόν τον τρόπο τότε γεννιούνται τα Intersex άτομα. Είναι δηλαδή είτε άτομα με “ανδρικά χρωμοσώματα” στα οποία δεν έγινε πλήρως ή και καθόλου η διαδικασία της αρρενοποίησης, οπότε η εμφάνιση των εξωτερικών τους γεννητικών οργάνων μπορεί να είναι είτε πιο κοντά σε ανδρικά γεννητικά όργανα, είτε σε εντελώς φυσιολογικά θηλυκά γεννητικά όργανα.

Μπορεί επίσης να είναι άτομα με “γυναικεία χρωμοσώματα” τα οποία μπορεί λόγω παρουσίας ανδρογόνων νωρίς στην ενδομήτρια ζωή να έχουν κλειτορίδα μεγάλου μεγέθους η οποία θα μοιάζει με μικρό πέος. Τέλος υπάρχουν και τα άτομα τα οποία μπορεί να έχουν μην έχουν τυπικά ανδρικά ή γυναικεία χρωμοσώματα οπότε και η εξωτερική τους εμφάνιση μπορεί να ποικίλει. Εδώ και χρόνια τα άτομα αυτά στην γέννηση τους υποβαλλόντουσαν σε χειρουργικές θεραπείες -επίπονες, και με όχι πολύ καλό αισθητικό και λειτουργικό αποτέλεσμα- σε εξαιρετικά μικρή ηλικία προκειμένου να τους αποδοθεί ένα “φύλο” αγόρι ή κορίτσι, με την επιλογή να βρίσκεται κυρίως στα χέρια του γιατρού, ανάλογα με το τι είναι πιο εύκολο.

Με τα χρόνια αρχίσαμε να καταλαβαίνουμε πόσο λάθος ήταν αυτό, και πόσο πολύ κακό κάναμε στα Intersex άτομα προσπαθώντας να τα βάλουμε με το ζόρι στις δικές μας νόρμες και να τα αναγκάσουμε να επιλέξουν και να ζήσουν με το φύλο που εμείς τους επιβάλλαμε. Πλέον, οφείλουμε να τα αντιμετωπίσουμε διαφορετικά, να ακούσουμε τη φωνή τους και να ανταποκριθούμε στις ανάγκες τους».

Είναι (αρκετά) σίγουρο ότι στη θέση του συγκεκριμένου γιατρού θα βρεθούν άλλοι επιστήμονες που θα εκφράσουν κάποια αντίθεση, «διαβάζοντας» διαφορετικά τα δεδομένα της βιολογίας και την επίδραση των ιατρικών διαδικασιών στην ψυχολογία του ατόμου. Εμείς ως δημοσιογράφοι προφανώς δεν μπορούμε να εκφέρουμε άποψη, δεν έχουμε την επιστημονική κατάρτιση γι’ αυτό. Είναι όμως μέρος του ρόλου μας να μεταφέρουμε, να ακούμε και να προσπαθούμε να δώσουμε λόγο σε όλες τις φωνές. Και σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό να ανοίγει η συζήτηση ακόμη και για «δύσκολα» θέματα.

Σύμφωνα με τη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία, υπάρχει ένα ακόμη χάσμα φύλου με παράδοξα που προβληματίζουν τους ειδικούς. Μια επιστημονική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο περιοδικό Science Advances ανέλυσε με ακρίβεια τα χάσματα στην ευημερία μεταξύ των φύλων — αν υπάρχουν και επιμένουν παρά την κοινωνική πρόοδο — εξετάζοντας ταυτόχρονα ορισμένες αντιφάσεις στον τομέα αυτό.

Οι συγγραφείς διερεύνησαν πώς είναι δυνατόν οι γυναίκες να δηλώνουν υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας ενώ εμφανίζουν χειρότερη ψυχική υγεία, ή γιατί παρά τις κοινωνικές και οικονομικές κατακτήσεις των τελευταίων δεκαετιών, τα επίπεδα ευημερίας τους συγκριτικά με τους άνδρες έχουν μειωθεί. Οι ερευνητές αναγνωρίζουν σημαντικές διακυμάνσεις μεταξύ χωρών, επισημαίνοντας ότι αυτές οι αντιφάσεις δεν ισχύουν παντού. Ωστόσο, επιβεβαιώνουν την ύπαρξη χάσματος στην ευημερία, το οποίο αποδίδεται σε συνδυασμό βιολογικών παραγόντων, πολιτισμικών επιρροών και διαφορών στον τρόπο μέτρησης της ευημερίας.

Το βασικό συμπέρασμα: Τα διεθνή δεδομένα δείχνουν μείωση της ευημερίας των γυναικών, κυρίως όσον αφορά το συναισθηματικό στρες.

Η υποκειμενική ευημερία και το πρώτο παράδοξο

Η έρευνα επικεντρώθηκε στην υποκειμενική ευημερία — δηλαδή το πώς κάποιος αντιλαμβάνεται και περιγράφει την ποιότητα της ζωής του. «Η μελέτη μας αναλύει τις διαφορές φύλου στην ευημερία. Υπάρχουν δύο ανησυχητικές αντιφάσεις που θέλαμε να ερευνήσουμε: γιατί υπάρχουν, αν επιμένουν σε διαφορετικές χώρες και τι πραγματικά τις προκαλεί», εξηγεί ο Caspar Kaiser, ερευνητής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και συγγραφέας της μελέτης.

Όσον αφορά στο πρώτο παράδοξο — τη διαφορά ανάμεσα στη δηλωμένη ευτυχία των γυναικών και τα αποτελέσματα για την ψυχική τους υγεία — οι συγγραφείς εξέτασαν στοιχεία για την ψυχική υγεία και τον πόνο. Διαπίστωσαν ότι οι γυναίκες «συστηματικά» αναφέρουν χειρότερη ψυχική κατάσταση, με υψηλότερα επίπεδα κατάθλιψης, εκνευρισμού και άγχους.

«Αυτές οι διαφορές παρατηρούνται παγκοσμίως: Στις περισσότερες περιοχές του κόσμου, οι γυναίκες νιώθουν λιγότερη ασφάλεια τη νύχτα και βιώνουν περισσότερη ανησυχία, λύπη και κατάθλιψη. Τα χάσματα αυτά είναι ιδιαίτερα έντονα στη Λατινική Αμερική και τη Δυτική Ευρώπη», σημειώνεται στο άρθρο.

Επιπλέον, το χάσμα αυτό στην ψυχική υγεία συνδέεται με σωματικά προβλήματα, κυρίως μεγαλύτερη επιρρέπεια στον χρόνιο πόνο. Οι γυναίκες κινδυνεύουν περισσότερο να υποφέρουν από διάφορες χρόνιες παθήσεις πόνου σε σύγκριση με τους άνδρες και παρουσιάζουν μεγαλύτερη ευαισθησία στον πόνο.

Κοινωνικοί ρόλοι, προσδοκίες και βιολογία

Οι επιστήμονες αποδίδουν το χάσμα αυτό στις κοινωνικές νόρμες και στους παραδοσιακούς ρόλους των φύλων: «Συχνά από τις γυναίκες αναμένονται φροντίδα, συναισθηματική εκφραστικότητα και συμμόρφωση, γεγονός που οδηγεί σε αυξημένη ψυχολογική πίεση», σημειώνει η μελέτη. Επιπλέον, βιώνουν περισσότερο στρες λόγω της προσπάθειας να ισορροπήσουν οικιακές κι επαγγελματικές υποχρεώσεις.

Μια άλλη εξήγηση είναι ότι τα αγόρια ενθαρρύνονται να είναι ανταγωνιστικά και συγκρατημένα συναισθηματικά, ενώ τα κορίτσια διδάσκονται να είναι συμπονετικά και φροντιστικά. Ταυτόχρονα, τα κορίτσια τείνουν να «εσωτερικεύουν» το στρες, οδηγώντας σε αυξημένη τάση για σκέψη-ανακύκλωση (rumination), γνωστό προγνωστικό παράγοντα κατάθλιψης.

«Αυτές οι κοινωνικές νόρμες ενδέχεται να συμβάλλουν στα υψηλότερα ποσοστά κατάθλιψης και αρνητικών συναισθηματικών καταστάσεων στις γυναίκες», προσθέτει η μελέτη. Παράλληλα, ενδεχομένως βιολογικοί παράγοντες να παίζουν ρόλο στο χάσμα αυτό: Για παράδειγμα, οι γυναίκες μπορεί να βιώνουν συχνότερα «αρνητικό συναίσθημα» — όπως ενοχή, άγχος ή φόβο — εξαιτίας των μεγάλων διακυμάνσεων στις αναπαραγωγικές ορμόνες στη διάρκεια της ζωής τους.

Η αντίθεση με την ικανοποίηση από τη ζωή

Ωστόσο, αυτό το χάσμα στην ψυχική και σωματική υγεία έρχεται σε αντίθεση με τις δηλώσεις ικανοποίησης από τη ζωή. Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, οι γυναίκες συστηματικά δηλώνουν υψηλότερα επίπεδα ικανοποίησης και ευτυχίας από τους άνδρες — μοτίβο που παρατηρείται σε πολλές περιοχές του κόσμου αλλά όχι πάντα σε όλες τις έρευνες. Μάλιστα πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, μετά την πανδημία κορωνοϊού οι γυναίκες δεν δηλώνουν πλέον πιο ικανοποιημένες ή ευτυχισμένες.

Οι ερευνητές αποδίδουν αυτό το πρώτο παράδοξο σε ένα μίγμα βιολογικών, πολιτισμικών αλλά και μεθοδολογικών παραγόντων. Οι ορμονικές διακυμάνσεις επηρεάζουν την αντίληψη της ευημερίας, αλλά επίσης διαφορετικές προσδοκίες για άνδρες-γυναίκες — διαμορφωμένες από κοινωνικές νόρμες ή προσωπικές εμπειρίες — επηρεάζουν τον τρόπο που δηλώνεται η ευημερία στις έρευνες.

Για παράδειγμα, κάποιες μελέτες δείχνουν ότι παρότι έχουν χαμηλότερους μισθούς ή λιγότερες προαγωγές στη δουλειά τους, οι γυναίκες συχνά δηλώνουν μεγαλύτερη εργασιακή ικανοποίηση πιθανότατα λόγω χαμηλότερων αρχικών προσδοκιών. Επίσης θεωρείται ότι άνδρες-γυναίκες ίσως ερμηνεύουν διαφορετικά τις ερωτήσεις των ερευνών για την ευημερία.

Στην ανασκόπησή τους οι επιστήμονες διαπίστωσαν μεγάλη ποικιλία μεταξύ χωρών ως προς αυτό το φαινόμενο. Το φαινομενικό αυτό παράδοξο δεν ισχύει παντού: Ενώ το αρνητικό χάσμα στο συναισθηματικό στρες (σε βάρος των γυναικών) εμφανίζεται παγκοσμίως, η θετική διαφορά στην εκτίμηση ζωής (υπέρ των γυναικών) εντοπίστηκε μόνο στη Μέση Ανατολή, τη Bόρεια Αφρική, την Aμερική, και την Aσία. Υψηλή ικανοποίηση από τη ζωή δεν παρατηρείται στην Ευρώπη, τις πρώην Σοβιετικές χώρες ή την Υποσαχάρια Αφρική.

«Το παράδοξο της γυναικείας ευημερίας είναι υπαρκτό, αλλά όχι καθολικό. Στα ακατέργαστα δεδομένα εμφανίζεται στο 36% των χωρών που καλύπτουν το 32% του παγκόσμιου πληθυσμού», καταλήγει το άρθρο.

Σύμφωνα με τον Kaiser αυτή η ποικιλία δείχνει ότι «οι διαφορές φύλου στην ευημερία δεν εξηγούνται από μία καθολική θεωρία: Η ευημερία καθορίζεται από τον πολιτισμό, τις (άτυπες) κοινωνικές νόρμες αλλά και τις (τυπικές) πολιτικές».

Η πτώση της γυναικείας ευημερίας – Παρά τις προόδους

Το δεύτερο μεγάλο παράδοξο που αποκαλύπτει η βιβλιογραφία αφορά στη μείωση της γυναικείας ευημερίας παρότι έχουν σημειωθεί σημαντικές βελτιώσεις στην ισότητα τα τελευταία χρόνια. Οι συγγραφείς καταγράφουν ξανά ποικιλία μεταξύ χωρών αλλά καταλήγουν πως πράγματι η ευημερία των γυναικών έχει μειωθεί — κυρίως όσον αφορά τον πόνο και το συναισθηματικό στρες.

«Αυτό σημαίνει ότι ακόμη κι εκεί όπου οι γυναίκες πέτυχαν σημαντική οικονομική πρόοδο εξακολουθούν να δηλώνουν πως νιώθουν πιο πιεσμένες συναισθηματικά», λέει ο Kaiser.

Για να εξηγηθεί αυτό το φαινόμενο οι επιστήμονες υποθέτουν ότι οι γυναίκες δεν επωφελούνται εξίσου από την κοινωνικο-οικονομική πρόοδο. Μάλιστα προτείνουν ότι βελτιώσεις σε θέματα υγείας ή εκπαίδευσης ωφελούν περισσότερο την ανδρική παρά τη γυναικεία ευημερία.

«Στις χώρες της Ευρώπης μεγαλύτερη ισότητα στα οικονομικά ή στην πολιτική/εκπαίδευση/υγεία δεν συνεπάγεται απαραίτητα υψηλότερη γυναικεία ευημερία συγκριτικά με τους άνδρες», σημειώνεται χαρακτηριστικά.

Μια άλλη πιθανή εξήγηση είναι αυτό που αποκαλείται «διπλό φορτίο»: Η αλλαγή στους κοινωνικούς ρόλους αύξησε τον φόρτο εργασίας των γυναικών καθώς καλούνται πλέον να ισορροπούν οικογενειακές υποχρεώσεις και απασχόληση στην αγορά εργασίας. «Στην Ευρώπη τα δεδομένα δείχνουν ότι σε χώρες με μεγαλύτερη ισότητα ή προοδευτικές νόρμες οι γυναίκες βιώνουν συχνότερα συγκρούσεις μεταξύ εργασίας-οικογένειας οδηγώντας τελικά σε μειωμένη συνολική θετική διάθεση», εξηγούν οι συγγραφείς.

Άλλη υπόθεση που εξετάζουν είναι η μετατόπιση των προσδοκιών: «Καθώς αυξάνονται οι δυνατότητες για τις γυναίκες θέτουν υψηλότερους στόχους· όταν όμως η πραγματικότητα δεν ανταποκρίνεται δημιουργείται περισσότερο στρες κι απογοήτευση», σχολιάζει ο Kaiser.

Ο ερευνητής της Οξφόρδης συνοψίζει πως «μόνη η οικονομική ισότητα (στην εκπαίδευση ή εργασία) δεν εγγυάται καλύτερη ευημερία για τις γυναίκες». «Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να δώσουν έμφαση πέρα από τα οικονομικά μεγέθη — να επικεντρωθούν στη ψυχική υγεία κι ενίσχυση της συναισθηματικής ισορροπίας. Παράλληλα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη πως τα χάσματα αυτά διαφέρουν ανά κουλτούρα· άρα καθολικές λύσεις δύσκολα θα είναι αποτελεσματικές».

Ο Kaiser, τέλος, παραδέχεται ότι παραμένουν ανοιχτά πολλά ερωτήματα γύρω από το χάσμα φύλου στην ευημερία: «Απαιτείται περαιτέρω έρευνα για το πώς άνδρες-γυναίκες ερμηνεύουν διαφορετικά την έννοια της ευημερίας· αν υπάρχουν προκαταλήψεις στις αυτοαναφορές· πώς οι άτυποι κανόνες κάθε κοινωνίας επηρεάζουν τα χάσματα αυτά· κι αν τελικά οι γυναίκες αξιολογούν αλλιώς την προσωπική τους κατάσταση ανά χώρα».

Η Judit Vall, καθηγήτρια Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Βαρκελώνης (χωρίς συμμετοχή στη συγκεκριμένη μελέτη), δηλώνει πως δεν εκπλήσσεται από τα αποτελέσματα που δείχνουν πτώση της γυναικείας ευημερίας παρά τις προόδους στην ισότητα. «Υπάρχουν πολλοί λόγοι για αυτήν την εξέλιξη· όμως ένας βασικός είναι ότι εντοπίσαμε φυλετικές προκαταλήψεις στην αγορά εργασίας όταν μια γυναίκα αποκτήσει παιδιά. Οι γυναίκες τιμωρούνται περισσότερο επειδή χάνουν εισόδημα ενώ αυξάνεται ο κίνδυνος λήψης αντικαταθλιπτικών μετά το πρώτο παιδί — κάτι που δεν συμβαίνει στους άνδρες», εξηγεί η Vall. «Μπαίνουμε στην αγορά εργασίας με φιλοδοξίες, αλλά συνεχίζουμε να έχουμε κύρια φροντίδα για τα παιδιά κι αυτό μας φορτίζει ακόμα περισσότερο».

Πηγή: EL PAÍS

Σε πρόσφατη συνέντευξή του, επιβεβαίωσε ότι η παραγωγή της ταινίας θα ξεκινήσει στις αρχές του επόμενου έτους, πιθανότατα στοχεύοντας να κυκλοφορήσει το 2025. Αυτή η επερχόμενη ταινία θα σηματοδοτήσει την επιστροφή του στον ισπανόφωνο κινηματογράφο, με την ιστορία να διαδραματίζεται στην πατρίδα του, την Ισπανία.

Το “Bitter Christmas” υπόσχεται να είναι ένας συγκλονιστικός συνδυασμός κωμωδίας και τραγωδίας, μια μίξη ειδών που ο Almodóvar έχει τελειοποιήσει κατά τη διάρκεια της λαμπρής του καριέρας. Η ταινία θα παρακολουθεί το ταξίδι μιας γυναίκας που βιώνει συναισθηματική αναταραχή μετά την εγκατάλειψή της από τον σύντροφό της κατά τη διάρκεια της περιόδου των Χριστουγέννων. Ο Almodóvar το περιγράφει ως μια τραγική κωμωδία για το φύλο, κάτι που υποδηλώνει ότι η αφήγηση δεν θα εμβαθύνει μόνο στην προσωπική θλίψη αλλά και σε ευρύτερα κοινωνικά θέματα – κάτι που έχει κάνει με μαεστρία σε προηγούμενα έργα.

Ο σκηνοθέτης αυτή τη στιγμή τελειώνει το σενάριο, ενώ παράλληλα ετοιμάζεται να προωθήσει το “The Room Next Door” για τη σεζόν των βραβείων, με τις ελπίδες για μια δυνατή εμφάνιση στα Όσκαρ.

Για τους λάτρεις της δουλειάς του, η προοπτική μιας άλλης ταινίας του Almodóvar τόσο σύντομα είναι συναρπαστική, ειδικά δεδομένης της υπόσχεσης του χαρακτηριστικού του μείγματος χιούμορ και πάθους. Η απόφαση του Almodóvar να καταπιαστεί με θέματα φύλου και θλίψης στο “Bitter Christmas” είναι επίκαιρη και συναρπαστική. Η ικανότητά του να βρίσκει χιούμορ στις πιο σκοτεινές στιγμές ήταν πάντα μια δύναμη, και θα είναι ενδιαφέρον να δούμε πώς το φέρνει αυτό σε μια ιστορία που επικεντρώνεται στα συναισθηματικά σκαμπανευάσματα της περιόδου των γιορτών.

Πηγή: Filmofilia / Φωτογραφία: Los Angeles Times

Στο φεστιβάλ συμμετείχαν συγγραφείς και καλλιτέχνες, άλλες αυτόνομες οργανώσεις, αλλά και τα λογοτεχνικά περιοδικά Yusra, Βλάβη και ΦΡΜΚ. Οι δράσεις εκτείνονταν σε ένα ευρύ φάσμα ψυχαγωγίας, από συζητήσεις και περφόρμανς μέχρι διαδραστικά εργαστήρια για μικρούς και μεγάλους. Το αγκάλιασμα του κοινού ήταν μεγάλο και ζεστό, με αποτέλεσμα τα θαλάσσια πλάσματα να επιστρέψουν με ένα ακόμα πιο δυναμικό πρόγραμμα για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, με την στήριξη πολλών ακόμα συλλογικοτήτων.

Το φετινό φεστιβάλ φιλοξενείται στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης το διήμερο 11-12/10. Το πρόγραμμα του φεστιβάλ περιλαμβάνει ποικίλες εκδηλώσεις, συζητήσεις, εργαστήρια, αναγνώσεις, stand up, θεατρικά δρώμενα, live μουσική, έκθεση βιβλίου και τα ενδιαφέροντα αφιερώματα στα Βαλκάνια και στην φεμινιστική και κουήρ παλαιστινιακή λογοτεχνία.

Η φετινή διοργάνωση αφιερώνεται στις «Παλαιστίνιες αδελφές μας», σύμφωνα με τις διοργανώτριες, ενώ το φεστιβάλ θα στηρίξουν και συλλογικότητες της Παλαιστίνης.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΕΣΤΙΒΑΛ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 11/10

15:00-16:00 Έναρξη φεστιβάλ

16:00-17:00 Συζήτηση – Femme fatale ή damsel in distress: Τα έμφυλα στερεότυπα της αστυνομικής λογοτεχνίας.

Ομιλήτριες: Χίλντα Παπαδημητρίου, Ευτυχία Γιαννάκη. Συντονισμός: Εφη Γιαννοπούλου (κεντρική σκηνή)

15:30-16:45 Εργαστήριο – «Ας ράψουμε μαζί! Εργαστήρι χειροποίητου σημειωματάριου».

Εισηγήτρια: Γωγώ Πονηράκου (αίθουσα εργαστηρίων)

17:00-18:00 Συζήτηση – «Μητρότητα: Από το βίωμα ως τη λογοτεχνία»

Ομιλήτριες: Μαρία Αγγελοπούλου, Σοφία Κασβίκη, Μαρία Λούκα, Ελένη Ντούξη, Νατάσα Σίδερη, Γωγώ Πονηράκου Συντονισμός: Χριστιάνα Λαμπρινίδη (κεντρική σκηνή)

17:00-18:00 Εργαστήριο «Είμαστε Πάτσι». Ένα θεατρικό εργαστήριο για τα έμφυλα στερεότυπα και τις διακρίσεις που προκύπτουν από αυτά. Απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 6 – 12 χρόνων.

Εμψυχώτριες: Ιωάννα Λιούτσια, Δέσποινα Μιτσιάλη. (αίθουσα εργαστηρίων)

18:15-20:15 Εργαστήριο – «Εσύ» και [-] «Εγώ»: Η ερωτική σχέση των γραμμάτων. Τι κάνει την γραφή λεσβιακή.

Εισηγήτρια: Χριστιάνα Λαμπρινίδη

20:30-21:30 Προβολές – «Βαλκανιάδα: Αναζητώντας θηλυκές και κουίρ γενεαλογίες στα Βαλκάνια»

Προβολή βίντεο/βιντεοποιημάτων από τα Βαλκάνια.

Συμμετέχουν: Olya Stoyanova, Ana Čavić, Ioana Turcan, Lind Duraku, Marija Dejanović, Jona Xhepa, Iva Damjanovski, Antzela Saliou, Marija Andrijašević, Μπρικένα Γκίστο

Επιμέλεια: Τώνια Τζιρίτα Ζαχαράτου, Βάλια Τσιριγώτη (αίθουσα των εργαστηρίων)

18:30-19:30 Συζήτηση – «Τα παπάκια (@) στη σειρά: Για το κουίρ ξανά»

Θα καθίσουν στη σειρά η Μαρία Κεφαλά, η Ζωή Κόκκα, το παπαρούνα, ο Σαμ και η Γιώτα Τεμπρίδου και θα μιλήσουν για το κουίρ, ό,τι κι αν νομίζουνε πως σημαίνει αυτό. (κεντρική σκηνή)

19:45-20:45 Αναγνώσεις – Κατερίνα Μαρδακιούπη, Μαλαματή Μαρία Πετρίδου, Ευτυχία Κατελανάκη, Μαρία Κωνσταντοπούλου, Μαρία Βαχλιώτη, Γεωργία Διάκου, Κωνσταντίνος Τσουμπός, Ελίζα Παναγιωτάτου, Νατάσα Σίδερη, Δανάη Σιώζιου, Μπρικένα Γκίστο, Αθηνά Αραπάκη

21:00-22:00 Stand up comedy – Head liner: Δήμητρα Νικητέα

Παρουσίαση: Χριστίνα Βούλγαρη

Συμμετέχουν: Ρούλη Μπουραντά, Μαίρη Λογοθέτη, Σταυρούλα Παμπστ, Φοίβη Ψευδού, Ειρήνη Συνοδινού (κεντρική σκηνή)

ΣΑΒΒΑΤΟ 12/10

15:00-17:00 Εργαστήριο – H μη μητρότητα ως επιλογή. Λύο Καλοβυρνάς, Μαίρη Λογοθέτη (αίθουσα εργαστηρίων)

15:30-16:30 Συζήτηση – Σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία: η Ελίζα Παναγιωτάτου, η Νατάσσα Σίδερη και η Γεωργία Διάκου συζητούν μεταξύ τους και με το κοινό για το έργο τους. Συντονισμός: Δανάη Σιώζιου (κεντρική σκηνή)

16:30-17:30 Συζήτηση – «Θηλυκότητες και φεμινιστ@ στην έρευνα και την ακαδημία»

Συμμετέχουν: Εκάτη Διακουμάκου, Θάλεια Ιερωνυμάκη, Ειρήνη Συνοδινού και Μυρτώ Τσιλ

Συντονίζει η Γιώτα Τεμπρίδου (κεντρική σκηνή)

17:30-19.00 Συζήτηση – Φεμινιστική και queer παλαιστινιακή λογοτεχνία: Η γραφή ως αντίσταση στην αποικιοκρατία

Ομιλήτριες: Carol Sansour, Ευγενία Τζιρτζιλάκη, Κατερίνα Σεργίδου

Συντονισμός: Μαρία Λούκα

Ακολουθεί ποιητική performance από την Carol Sansour (κεντρική σκηνή)

17:15-18:15 Εργαστήριο – «Θα στο πω μ’ ένα τραγούδι»: Εργαστήρι τραγουδοποιΐας για παιδιά (6-8 ετών)

Συντονίζει η Sophie Lies (αίθουσα εργαστηρίων)

18:30-20:00 Προβολές (αίθουσα εργαστηρίων) «Γυναίκες στον δρόμο: δημόσια μνήμη και μνημόνευση γυναικών στον δημόσιο χώρο»

Προβολή των έργων «Monument to Memorial Conversion» της Φωτεινής Γουσέτη, και «Can you tell me other streets named after women?» της Eliana Otta.

Θα ακολουθήσει συζήτηση με τις καλλιτέχνιδες.

19:00-20:00 Αναγνώσεις – SALAD DAYS Paparouna, Brooklyn Bagget, Yara Hawari, Panagiotis Evagelidis, Christina Kallirroi Garbi (κεντρική σκηνή)

(αναγνώσεις στα αγγλικά και στα ελληνικά)

20:10-21:00 Performance – (κεντρική σκηνή)

1.«Εγκύκλιες» Γρηγορία Βρυττιά, Ιωάννα Λιούτσια,Γωγώ Πονηράκου, Βάλια Τσιριγώτη, Μαρία Αγγελοπούλου

2. «Η αναθεματίστρια – Μακριές κατάρες για ιερό σκοπό»

Εικαστικά έργα: Γρηγορία Βρυττιά

Κείμενα, Επιτέλεση: Παυλίνα Μάρβιν

Τραγούδι: Νάντη Χατζηγεωργίου

20:30-22:00 Εργαστήριο – Putting Makeup on Empty Space

Ένα ιδιότυπο σαλόνι αισθητικής όπου η ποίηση συνυπάρχει με την τέχνη του μακιγιάζ.

Αισθητικούδες: Αρχοντούλα Τσατσουλάκη / Τώνια Τζιρίτα Ζαχαράτου (αίθουσα εργαστηρίων)

21:00-22:00 Συναυλία – Demi Spriggs, Amalia and the architects (κεντρική σκηνή)