Το Netflix επιχειρεί να αποκαλύψει ένα-ένα τα στρώματα που καλύπτουν τους καλλιτέχνες, σαν να φτάνει στην καρδιά ενός κρεμμυδιού, και ετοιμάζει μια σειρά που θα εμβαθύνει στην ταραχώδη ιστορία αγάπης των δύο ζωγράφων. «Θέλουμε να είναι πονηρή, ανατρεπτική, διασκεδαστική και σύγχρονη», δηλώνουν οι Μεξικανοί σκηνοθέτες της παραγωγής, Πατρίσια Ρίγκεν και Γκαμπριέλ Ρίπσταϊν, σε αποκλειστική συνέντευξη στην εφημερίδα EL PAÍS.

Η σειρά βρίσκεται ακόμα στο στάδιο της συγγραφής και δεν έχει οριστεί ημερομηνία έναρξης γυρισμάτων, όμως οι δημιουργοί έχουν ξεκάθαρο όραμα: «Δεν θέλουμε να πέσουμε στην παγίδα μιας τυπικής εποχής ή ενός μαγικού Μεξικού. Αυτά έχουν ήδη γίνει», επισημαίνει ο Ρίπσταϊν. «Ο κόσμος τους είναι βαθιά σαρκικός και αισθησιακός. Ξεχειλίζει από μουσική, ποτά, σεξ και πάθος».

Οι σκηνοθέτες στοχεύουν ιδιαίτερα στη νεότερη γενιά, που ίσως γνωρίζει τη Φρίντα μόνο από μπλουζάκια ή κούπες που κατακλύζουν τα καταστήματα σε Μεξικό και εξωτερικό. Θέλουν να ξεφύγουν από κάθε κλισέ. «Το γεγονός ότι πρόκειται για σειρά και όχι ταινία μας δίνει το περιθώριο να απομακρυνθούμε από όσα όλοι ήδη ξέρουν», προσθέτει η Ρίγκεν.

Η αληθινή Φρίντα πίσω από τον μύθο

Για τη Ρίγκεν έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να διερευνήσει τη ζωή της Φρίντα, «που δεν αναγνωρίστηκε πραγματικά όσο ζούσε». «Τα έργα της εκτέθηκαν μόνο μία φορά, λίγο πριν πεθάνει», σημειώνει με λύπη. «Ήταν πολύ αστεία ως νέα – είχε απίστευτο χιούμορ και ήταν πάντα ανατρεπτική. Όμως μεγάλωσε σε μια ιδιαίτερη εποχή, στη σκιά ενός τιτάνα άντρα. Ο Ντιέγκο ήταν ο διασημότερος ζωγράφος στο Μεξικό», τονίζει.

Αυτή η σκιά δεν θα κυριαρχεί στη νέα αφήγηση, που επιδιώκει ισορροπία ανάμεσα στους δύο καλλιτέχνες: τον συμβολικό εκπρόσωπο του μεξικανικού μπουραλισμού και το ποπ είδωλο με την καριέρα κοντά στον σουρεαλισμό.

«Είναι ένα πολύπλοκο, αστείο και μακάβριο δίδυμο. Εξαιρετικά λαμπερό», προσθέτει ο Ρίπσταϊν. Θέλει να παρουσιάσει έναν «άντρα σε κρίση μέσης ηλικίας – επαγγελματικά στο απόγειο αλλά με προσωπική ζωή σε διάλυση» και μια «ανυπότακτη νέα γυναίκα που μετά από ένα ατύχημα πρέπει να πάρει κρίσιμες αποφάσεις». Ο συνδετικός κρίκος θα είναι η «συναισθηματική τους χημεία»: πώς συμπληρώνει ο ένας τον άλλον, πώς αλληλοχρειάζονται αλλά και πώς μισούνται ή πληγώνουν ο ένας τον άλλον – η λεγόμενη «τοξικότητα» στη σημερινή γλώσσα.

Έρευνα στις προσωπικές στιγμές του ζεύγους

Η ομάδα του Netflix εξετάζει ημερολόγια, επιστολές και φωτογραφίες – κάθε υλικό που μπορεί να αποκαλύψει την ιδιωτική ζωή των δύο εμβληματικών προσώπων. Οι ηθοποιοί δεν έχουν ακόμη επιλεγεί. «Πιστεύω πως δεν θα δυσκολευτούμε να βρούμε τη δική μας Φρίντα – υπάρχουν πολλές Μεξικανές ηθοποιοί με τεράστιο ταλέντο. Ο Ντιέγκο όμως είναι πρόκληση, καθώς σήμερα σπάνια βρίσκεις άντρα με τέτοια χαρακτηριστικά», σχολιάζει η Ρίγκεν. Εκτιμά ότι θα χρειαστεί «βαθύτερη δουλειά μεταμόρφωσης» για ρεαλιστικό αποτέλεσμα.

Στο φόντο δεσπόζει το μεταεπαναστατικό Μεξικό – μια χώρα που απογειώνεται και τραβά παγκόσμια προσοχή. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει σήμερα, λένε οι σκηνοθέτες. «Ζω στις ΗΠΑ εδώ και 20 χρόνια κι αίφνης όλοι θέλουν να ταξιδέψουν στο Μεξικό», λέει η Ρίγκεν από το Λος Άντζελες.

Η στρατηγική του Netflix για λατινοαμερικανικές ιστορίες

Η Πατρίσια Ρίγκεν έχει σκηνοθετήσει ταινίες όπως το Under the Same Moon (2007), Lemonade Mouth (2011) και The 33 (2015) με τους Αντόνιο Μπαντέρας και Ζιλιέτ Μπινός, καθώς και τηλεοπτικές σειρές όπως το Tom Clancy’s Jack Ryan.

Ο Γκαμπριέλ Ρίπσταϊν, γνωστός παραγωγός και σκηνοθέτης, έκανε ντεμπούτο το 2015 με το 600 Miles που βραβεύτηκε στη Berlinale κι επιλέχθηκε ως υποβολή του Μεξικού στα Όσκαρ. Έχει επίσης συμμετάσχει στα φιλμ No One Writes to the Colonel (1999) του πατέρα του Αρτούρο Ριπστάιν και Chronic (2015), αμφότερα διαγωνιζόμενα στις Κάννες με σημαντικές διακρίσεις.

Το νέο τους εγχείρημα εντάσσεται στη στρατηγική του Netflix να επενδύσει σε τοπικές ιστορίες – όπως οι διασκευές λογοτεχνικών κλασικών της Λατινικής Αμερικής (Pedro Páramo του Χουάν Ρούλφο ή Εκατό Χρόνια Μοναξιάς του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες). Η πλατφόρμα φέρνει επίσης στο προσκήνιο προσωπικότητες κι επεισόδια άγνωστα εκτός Μεξικού: το ντοκιμαντέρ Un hijo propio της Μαϊτέ Αλμπέρντι ή τη φετινή ταινία Mexico 86 του ίδιου του Ρίπσταϊν για τα παρασκήνια της ανάθεσης του Μουντιάλ.

Η ιστορία της Φρίντα Κάλο και του Ντιέγκο Ριβέρα, λοιπόν, υπόσχεται να συναρπάσει παγκόσμιο κοινό — το ενδιαφέρον για το ζευγάρι, ειδικά για τη Φρίντα, παραμένει αμείωτο. Θα είναι τελικά μια θλιβερή ή χαρούμενη αφήγηση; «Νομίζω πως θα είναι και τα δύο», απαντά η Ρίγκεν. Στόχος τους, όπως τονίζει ο Ρίπσταϊν: μια «εκρηκτική βιογραφία» — ένα πιστό, ειλικρινές και ωμό πορτρέτο ενός θρυλικού ζευγαριού.

Φέτος, τα έργα των Henri Matisse, Robert Capa και Frida Kahlo χάνουν την προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων τους, όπως και μυθιστορήματα όπως το A Farewell to Arms του Ernest Hemingway και το The Sound and the Fury του William Faulkner. Οι χαρακτήρες κόμικ του Ποπάι και του Τεντέν εισέρχονται επίσης στον δημόσιο τομέα μαζί με αυτά τα έργα.

Ο οργανισμός Public Domain Review και το Duke University’s Center for the Public Domain δημοσίευσαν λίστες με έργα που εισέρχονται στον δημόσιο τομέα αυτή την εβδομάδα, την πρώτη με ένα ημερολόγιο τύπου advent. Στις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, έργα μεμονωμένης δημιουργίας διατηρούν γενικά προστασία πνευματικών δικαιωμάτων για τη ζωή του δημιουργού συν 70 χρόνια. Ωστόσο, σύμφωνα με το Κέντρο για τον Δημόσιο Τομέα, στις ΗΠΑ, αυτές οι προστασίες είναι εγγυημένες μόνο εάν το εν λόγω έργο δεν είχε καταχωρηθεί με άλλο τρόπο στο γραφείο πνευματικών δικαιωμάτων ή δεν δημοσιεύτηκε με ειδοποίηση πνευματικών δικαιωμάτων.

Λόγω του Νόμου περί Επέκτασης Όρου Πνευματικών Δικαιωμάτων του 1998, τα έργα που δημοσιεύθηκαν ή καταχωρήθηκαν πριν από το 1978 λαμβάνουν 95ετή περίοδο πνευματικών δικαιωμάτων. (Πολλές άλλες χώρες, στην Ασία και την Αφρική και μέρη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχουν όρους «ζωής συν 50 χρόνια» για τα πνευματικά δικαιώματα.)

Έργα των Matisse, Capa και Kahlo εισέρχονται στο δημόσιο τομέα επειδή όλοι αυτοί οι καλλιτέχνες πέθαναν το 1954. Εν τω μεταξύ, τα A Farewell to Arms και The Sound and the Fury απορρίπτουν την προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων επειδή εκδόθηκαν πριν από 95 χρόνια, το 1929. Ομοίως, ο Τεν Τεν και ο Ποπάι εισέρχονται στον δημόσιο τομέα επειδή ο Hergé και ο E. C. Segar δημοσίευσαν για πρώτη φορά έργα που αφορούσαν αυτούς τους χαρακτήρες στο 1929.

Παρόλα αυτά, όπως περιγράφει το Κέντρο, ο καθορισμός προστασίας πνευματικών δικαιωμάτων για μεμονωμένα έργα εικαστικών τεχνών είναι ιδιαίτερα δύσκολος, δεδομένων των ενίοτε αντικρουόμενων ημερομηνιών δημιουργίας και δημοσίευσης που είναι διαθέσιμες. Η εύρεση μιας οριστικής απάντησης απαιτεί τη διαβούλευση με ιστορικούς τέχνης και τη διερεύνηση καταλόγων και περιοδικών της εποχής, χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα το The Treachery of Images του René Magritte.

Μερικά άλλα αξιοσημείωτα έργα τέχνης που είναι τώρα στο δημόσιο τομέα, σε περίπτωση που θέλετε να τα αναμείξετε ανάλογα:

Ταινίες: Blackmail (σκην. Alfred Hitchcock), Dynamite (σκην. Cecil B. DeMille)

Βιβλία: Gold Cup (John Steinbeck), A Room of One’s Own (Virginia Woolf), η πρωτότυπη γερμανική έκδοση του Letters to a Young Poet (Rainer Maria Rilke)

Μουσική: Η ηχογράφηση του 1929 του Rhapsody in Blue (George Gershwin), συνθέσεις για το Singin’ in the Rain (στίχοι Arthur Freed, μουσική Nacio Herb Brown), Boléro (Maurice Ravel)

Visual Art: του Salvador Dalí Illumined Pleasures, The Accommodations of Desire και The Great Masturbator, τα οποία δημοσιεύτηκαν στο La Révolution surréaliste το 1929 ή παρουσιάστηκαν σε έκθεση την ίδια χρονιά.

Ωστόσο, καλύτερα να κάνετε κάποια νομική έρευνα πριν ξεκινήσετε την παγκόσμια επιχείρηση με T-shirts με έργα του Matisse.

Πηγή: ARTnews

Η Kahlo (1907–1954), μια από τις πιο διάσημες καλλιτέχνιδες του 20ού αιώνα, έζησε μια ζωή με εύθραυστη υγεία και πόνο, εν μέρει λόγω ενός τροχαίου ατυχήματος που την άφησε με πολλές ουλές και την ανάγκασε να παραμείνει ακίνητη για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Ιατρικά έγγραφα της εποχής αναφέρουν ότι ο πόνος που υπέστη είχε πολλαπλές αιτίες, όπως κατάγματα, ακινητοποίηση, πολιομυελίτιδα ή δισχιδή ράχη. Μια έρευνα που διεξήχθη από επαγγελματίες από το Ινστιτούτο Guttmann, που δημοσιεύτηκε στο Journal of Neurology, κατέληξε στο συμπέρασμα, μετά από ανάλυση των ιατρικών εκθέσεων και της τεκμηρίωσης της καλλιτέχνιδας, ότι ορισμένα από τα συμπτώματά της θα μπορούσαν να προκληθούν από ένα σύνδρομο ουράς αλόγου τραυματικής προέλευσης. Το SCC είναι μια κατάσταση που προκαλείται από τραυματισμό στις νευρικές ρίζες του κάτω μέρους του νωτιαίου μυελού και είναι, σύμφωνα με τους ερευνητές Guttmann, η διάγνωση που προσφέρει μια πιο ολοκληρωμένη εξήγηση των συμπτωμάτων που επηρέασαν τη ζωή και το έργο της καλλιτέχνιδας.

Γεννημένη το 1907 στο Coyoacán της Πόλης του Μεξικού, η Kahlo προσβλήθηκε από πολιομυελίτιδα σε ηλικία 6 ετών, μια ασθένεια που της προκάλεσε μόνιμες συνέπειες, καθώς το δεξί της πόδι ήταν πιο κοντό και πιο αδύναμο από το αριστερό. Σε ηλικία 18 ετών, ενώ ταξίδευε με λεωφορείο, επέζησε από ένα σοβαρό τροχαίο, αν και υπέστη πολλά κατάγματα: εξάρθρωσε τον αριστερό της αγκώνα, τους αστραγάλους και τους ώμους της. Έσπασε πολλαπλά πλευρά και υπέστη 3 κατάγματα στη λεκάνη και 11 στο δεξί της πόδι, το οποίο καταπλακώθηκε. Δύο από τους οσφυϊκούς σπόνδυλους της, ο L3 και ο L4, υπέστησαν κάταγμα και εξάρθρωση και ένα σιδερένιο κιγκλίδωμα προκάλεσε κοιλιακή διάτρηση που εισήλθε από το αριστερό ισχίο και έβγαινε από τον κόλπο. Ως αποτέλεσμα του ατυχήματος, η Μεξικανή ζωγράφος πέρασε ένα μήνα στο νοσοκομείο και δύο ακόμα αναρρώνοντας στο σπίτι. Μετά από αυτή την περίοδο ανάρρωσης, συνέχισε να νιώθει κόπωση και πόνο στην πλάτη, στα πόδια και στα γεννητικά της όργανα και η κατάστασή της επιδεινώθηκε με την πάροδο του χρόνου.

Μόνο μεταξύ 1946 και 1950 υποβλήθηκε σε 8 επεμβάσεις, ωστόσο συνέχισε να βιώνει χρόνιους πόνους και κόπωση. Οι ερευνητές του Gutttmann ανέλυσαν τα έγγραφα του γιατρού της Kahlo, Leo Eloesser, τα οποία δείχνουν ότι η καλλιτέχνιδα υπέστη, λίγο καιρό μετά το ατύχημα, «μείωση της ευαισθησίας στο κάτω μέρος του σώματός της και επιδείνωση του δεξιού ποδιού».

Οι συγγραφείς της έρευνας κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η μείωση της ευαισθησίας στα πόδια, που προστίθεται στον νευροπαθητικό πόνο (πόνος που προκαλείται από τραυματισμό ή μη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος) στα πόδια και τα γεννητικά όργανα, συμπίπτει με τη διάγνωση του συνδρόμου της ουράς αλόγου (SCC). Αυτό το σύνδρομο, ισχυρίζονται οι συγγραφείς της έρευνας, θα ήταν συνέπεια του ατυχήματος και θα εξηγούσε μέρος των συμπτωμάτων της Kahlo: έντονο πόνο στην πλάτη, πόνο στα πόδια και απώλεια ή αλλοίωση της ευαισθησίας στο κάτω μέρος του σώματος, συμπεριλαμβανομένων των περιοχών των γεννητικών οργάνων. Η καλλιτέχνιδα αναφέρθηκε στα γραπτά της στον επίμονο πόνο της ισχιαλγίας και την υπερευαισθησία στην αφή, επίσης στις γεννητικές περιοχές, που οι ερευνητές του Guttmann αποδίδουν, αντίστοιχα, σε συνεχή αυθόρμητο πόνο και αλλοδυνία (μια κατάσταση που προκαλεί πόνο από κάτι που συνήθως δεν είναι επώδυνο). Και οι δύο είναι νευροπαθητικοί πόνοι που θα μπορούσαν να σχετίζονται με το SCC, επισημαίνουν οι ερευνητές στο Ινστιτούτο Guttmann, ένα κέντρο αναφοράς στη νευροαποκατάσταση με γραφεία στη Βαρκελώνη και την Badalona. «Το σύνδρομο αυτό είναι μια σπάνια πάθηση και η αναγνώρισή του σε ιστορικούς ασθενείς όπως η Kahlo μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση των συμπτωμάτων και των επιπτώσεών του», δήλωσε η νευρολόγος στο Ινστιτούτο Guttmann και συγγραφέας του άρθρου, Hatice Kumru.

Με τη γνώση του 21ου αιώνα, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι ορθοπεδικοί κορσέδες, όπως αυτοί που ζωγραφίστηκαν στο έργο της “The Broken Column”, δεν ήταν η πιο κατάλληλη θεραπεία. «Είναι πλέον γνωστό ότι αυτές οι μέθοδοι μπορεί συχνά να οδηγήσουν σε μυϊκή ατροφία, να επιδεινώσουν τον πόνο και να προκαλέσουν διαταραχές στο βάδισμα, οι οποίες πιθανώς συνέβαλαν στην αναπηρία της», είπε η Kumru.

Όσον αφορά τις διαγνώσεις που είχε η Kahlo που σχετίζονταν με την πολιομυελίτιδα και τη δισχιδή ράχη, οι ερευνητές της Guttmann δεν βρήκαν ούτε στις επιστολές της ούτε στη διαθέσιμη βιβλιογραφία αναφορές σε συμπτώματα συμβατά με αυτές τις παθήσεις πριν από το ατύχημα. Συγκεκριμένα, όσον αφορά το σύνδρομο μετά την πολιομυελίτιδα, οι ερευνητές το απέκλεισαν γιατί τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως 50 χρόνια μετά την εμφάνιση της νόσου – έπασχε από πολιομυελίτιδα όταν ήταν 6 ετών – και δεν σχετίζονται με αισθητηριακό έλλειμμα.

Το 1953, λόγω γάγγραινας, οι γιατροί ακρωτηρίασαν το δεξί πόδι της Kahlo κάτω από το γόνατο και πέθανε τον επόμενο χρόνο.

Πηγή: El espectador

Με αφορμή τα γενέθλιά της, προτείνουμε ένα ντοκιμαντέρ για τη ζωή της, ίσως από τα πιο πλήρη, καθώς ακούμε τη φωνή της σε μεγάλο μέρος του ντοκιμαντέρ, για να τη γνωρίσετε και να τη θαυμάσετε εκ νέου.

Λίγα λόγια για το ντοκιμαντέρ

Ένα μαγικό ταξίδι στη ζωή, το μυαλό και την καρδιά της εμβληματικής καλλιτέχνιδας Φρίντα Κάλο. Με δικά της λόγια για πρώτη φορά – βγαλμένα από το ημερολόγιό της, αποκαλυπτικές επιστολές, δοκίμια και έντυπες συνεντεύξεις – παρακολουθούμε τη ζωής της πλαισιωμένη και εμπλουτισμένη από λυρικά κινούμενα σχέδια εμπνευσμένα από το αξέχαστο έργο τέχνης της.

Το ντοκιμαντέρ προβάλλεται στην πλατφόρμα Prime και βλέπετε το trailer του εδώ.