Αυτός ο διακαής πόθος οδηγεί τον Ίθαν, τον νεαρό ήρωα της αλληγορίας «Γιατί ήρθα σε αυτόν τον κόσμο;», να εγκαταλείψει το σπίτι του και να ξεκινήσει ένα ταξίδι αναζήτησης του σκοπού του. Όπως λέει ο συγγραφέας Tony Estruch: «Κάθε άνθρωπος έρχεται αντιμέτωπος αργά ή γρήγορα με έναν από αυτούς τους δύο πόνους: είτε υπομένεις τον πόνο του να μην είσαι ο εαυτός σου για να ευχαριστήσεις τους άλλους, είτε αποδέχεσαι τον πόνο του να είσαι ο εαυτός σου—με το ρίσκο κάποιοι να απομακρυνθούν ή ακόμα και να σε απορρίψουν επειδή δεν εγκρίνουν τις επιλογές σου».

Πολλοί θα ήθελαν μια εντελώς διαφορετική ζωή, αλλά παραμένουν σε μια στενή και άβολη ζώνη άνεσης, φοβούμενοι την αποτυχία ή την απαξίωση από τον οικείο περίγυρο.

Τι συμβαίνει όμως όταν δεν εγκρίνουμε την πραγματικότητά μας, αλλά δεν έχουμε ούτε εναλλακτική; Ο Bertolt Brecht απεικόνισε με μοναδικό τρόπο αυτή την υπαρξιακή κρίση στο ποίημά του «Η αλλαγή της ρόδας»: «Κάθομαι στην άκρη του δρόμου. / Ο οδηγός αλλάζει τη ρόδα. / Δεν μου αρέσει το μέρος απ’ όπου έρχομαι. / Δεν μου αρέσει το μέρος όπου πάω. / Γιατί κοιτάζω με τόση ανυπομονησία την αλλαγή της ρόδας;».

Ίσως επειδή, όσο ο ταξιδιώτης κινείται, τρέφει την ψευδαίσθηση ότι πηγαίνει κάπου. Πώς μπορούμε όμως να ανακαλύψουμε τον σκοπό μας όταν νιώθουμε χαμένοι και δεν έχουμε ιδέα ποια μπορεί να είναι η αποστολή μας στον κόσμο;

Τρεις δρόμοι προς την αναζήτηση νοήματος

Αυτογνωσία. Αν δεν ξέρω ποιος είμαι, δύσκολα θα βρω τον σκοπό μου, καθώς αυτός σχετίζεται άμεσα με τα ταλέντα μου. Όταν κάποιος συνειδητοποιεί ότι έχει χάρισμα στην ακρόαση, για παράδειγμα, μπορεί να φανταστεί τον εαυτό του ως θεραπευτή, coach ή σύμβουλο. Αξίζει λοιπόν να σταθούμε σε αυτά που μπορούμε να προσφέρουμε στον κόσμο και από εκεί να δώσουμε μορφή στον σκοπό μας.

Εξερεύνηση. Το νόημα της ζωής δεν θα έρθει μαγικά όσο καθόμαστε στον καναπέ. Όπως έλεγαν οι υπαρξιστές, πρέπει να το δημιουργήσουμε. Αυτό απαιτεί έξοδο στον κόσμο για διεύρυνση των εμπειριών μας: συζητήσεις με διαφορετικούς ανθρώπους—κάποιοι ίσως έχουν ήδη βρει τον σκοπό τους—συμμετοχή σε νέα πρότζεκτ που σπάνε τη ρουτίνα, παρακολούθηση διαλέξεων, ανάγνωση βιβλίων ή θέαση ταινιών έξω από τα συνηθισμένα. Εν ολίγοις, χρειάζεται να βγούμε από το «καβούκι» μας.

Δοκιμή και σφάλμα. Έτσι προχωρά η πειραματική επιστήμη: δοκιμάζονται διάφορες επιλογές μέχρι μία από αυτές να «ανάψει τη λάμπα», όπως συνέβη στον Edison, που πειραματίστηκε με χιλιάδες νήματα πριν βρει το κατάλληλο. Το ίδιο ισχύει στην αναζήτηση πάθους· όπως έλεγε ο Alejandro Jodorowsky, «μέσα από όσα δεν σου αρέσουν φτάνεις σ’ αυτά που αγαπάς». Αν κάποιος είναι δυστυχισμένος σε κάθε γραφείο όπου έχει εργαστεί, ίσως βρει το στοιχείο του ως freelancer. Αποκλείοντας επιλογές, πλησιάζουμε στο ikigai.

Νόημα ζωής και προσφορά στην κοινωνία

Αυτές οι κατευθύνσεις βοηθούν στο να βρούμε μια κλίση ή σκοπό στη ζωή—αν και ίσως αυτό να μην θεωρηθεί η «αποστολή» μας στον κόσμο. Για κάτι τέτοιο χρειάζεται μια επιπλέον προϋπόθεση: όσα κάνουμε να έχουν θετικό αντίκτυπο στην ανθρωπότητα.

Το είδαμε χαρακτηριστικά κατά τη λεγόμενη The Great Resignation στις ΗΠΑ, όταν εκατομμύρια άνθρωποι παραιτήθηκαν μετά την πανδημία γιατί οι δουλειές τους δεν τους πρόσφεραν ανάπτυξη ούτε ένιωθαν ότι βελτιώνουν ουσιαστικά τον κόσμο.

Έτσι καταλήγουμε σε μια τέταρτη οδό για την εύρεση σκοπού: ξεκινώντας από τις ανάγκες του κόσμου. Αν διαπιστώσω ότι γύρω μου λείπει η ευγένεια—καθώς κυριαρχεί επιθετικότητα και πόλωση—μπορώ να δω πώς τα δικά μου ταλέντα μπορούν να υπηρετήσουν αυτόν τον στόχο.

Σε τελική ανάλυση μπορούμε να αναρωτηθούμε: πώς και πού μπορώ να είμαι πιο χρήσιμος στον κόσμο; Ίσως μέχρι τώρα προσπαθούσαμε προς μια κατεύθυνση χωρίς αποτέλεσμα, αλλά η ζωή μάς δείχνει έναν νέο δρόμο όπου οι προσπάθειές μας θα έχουν μεγαλύτερο αντίκτυπο.

Γι’ αυτό συχνά ένας βίος με σκοπό βρίσκεται στη σύγκλιση ανάμεσα σε όσα περιμένουμε από τη ζωή και όσα περιμένει εκείνη από εμάς.

Το παράδειγμα των εταιρειών: Τρία επίπεδα νοήματος

Στον εταιρικό κόσμο, ένας από τους συγγραφείς που έχει ασχοληθεί περισσότερο με το νόημα της ζωής είναι ο Simon Sinek, που διακρίνει τρία επίπεδα εξέλιξης. Συχνά φέρνει ως παράδειγμα τη φιλοσοφία του Steve Jobs στην Apple.

Το πρώτο επίπεδο είναι ΤΙ κάνεις. Για την Apple η απάντηση ήταν: «Φτιάχνουμε προσωπικούς υπολογιστές».

Το δεύτερο επίπεδο είναι ΠΩΣ το κάνεις. Ο Jobs θα έλεγε: «Τα προϊόντα μας είναι όμορφα και εύκολα στη χρήση».

Το ανώτερο επίπεδο είναι ΓΙΑΤΙ το κάνεις. Η απάντηση της Apple ήταν: «Να αμφισβητούμε το status quo και να κάνουμε τα πράγματα διαφορετικά».

Αναλύοντας το τι, το πώς και το γιατί, μπορούμε να κατανοήσουμε βαθύτερα τα πραγματικά κίνητρα πίσω από τις πράξεις μας. Κι αν δεν υπάρχει ένα σαφές γιατί, ίσως χρειάζεται να αναζητήσουμε μια πιο ουσιαστική αποστολή αλλού.

*Ο Francesc Miralles είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος με ειδίκευση στην ψυχολογία

Πηγή: EL PAÍS

Ένα από αυτά είναι η αποδοχή αυτού που δεν μπορούμε να αλλάξουμε, το οποίο, προστιθέμενο στη συνέπεια και τον έλεγχο των συναισθημάτων και των σκέψεών μας, μπορεί να μας βοηθήσει να ζήσουμε με λιγότερα βάσανα. «Γίνεσαι αυτό στο οποίο δίνεις προσοχή», είπε ο Επίκτητος, γι’ αυτό συχνά μιλάμε για επανεξέταση του εσωτερικού μας διαλόγου ή χρησιμοποιούμε λέξεις όπως αυτοαντίληψη ή αυτοπραγμάτωση, ειδικά αν λάβουμε υπόψη ότι ζούμε σε εποχές που τα κοινωνικά δίκτυα έχουν καταφέρει να διαστρεβλώσουν την πραγματικότητα και να μας αποσυνδέσουν από την ουσία μας.

Με τόσους πολλούς γκουρού που υπόσχονται να μας βοηθήσουν να πετύχουμε την πανάκεια μέσω μιας ιογενούς ρουτίνας, είναι λογικό ότι πολλοί βρίσκουν σταθερές αναφορές στα κλασικά, όπως συνέβη με τον Pepe García, γνωστό ως The Stoic, ο οποίος είναι υπεύθυνος για τη διάδοση των αρχών και την παροχή πρακτικών εργαλείων για την εφαρμογή αυτής της φιλοσοφίας.

Του αρέσει να ορίζει τον στωικισμό ως την τέχνη του να διαφοροποιείς αυτό που βρίσκεται υπό τον έλεγχό σου από αυτό που δεν είναι και να ενεργείς ανάλογα. «Μπορείτε να ελέγξετε τι λέτε, τι κάνετε ή τι σκέφτεστε, και επομένως μπορείτε να εργαστείτε πάνω σε αυτό μέσω διαλογισμού, με ένα ημερολόγιο, δίνοντας προσοχή στις σκέψεις σας… Αυτό πρέπει να διαχωρίζεται από οτιδήποτε δεν είναι υπό τον έλεγχό σου: ο πόλεμος, η πανδημία, η κρίση… δεν μπορείς να κάνεις τίποτα με αυτό, απλώς αποδέξου ότι τα πράγματα είναι όπως είναι και ότι δεν εξαρτώνται από σένα».

Γιατί μπορεί ο στωικισμός να σε βοηθήσει να ζήσεις καλύτερα;

Ο The Stoic είναι ξεκάθαρος στο ότι το να γνωρίζουμε ότι δεν μπορούμε καν να επηρεάσουμε πολλά πράγματα είναι λυτρωτικό. «Αυτός ο τρόπος σύλληψης της ζωής παρέχει πολλή σαφήνεια, ευκολία στη λήψη αποφάσεων και γαλήνη, γιατί στο τέλος ξέρεις ότι πρέπει να εστιάζεις μόνο σε αυτό που μπορείς να κάνεις». Οι Στωικοί μιλούν για ευδαιμονία, μια ελληνική λέξη που μεταφράζεται ως άνθηση ή προσωπική ανάπτυξη, και παρόλο που η ευτυχία είναι μια αφηρημένη έννοια και συχνά συνδέεται με εφήμερες εμπειρίες, η αναζήτηση για την ευδαιμονία εστιάζει σε κάτι πιο διαρκές και βαθύ. Οι Στωικοί υποστηρίζουν την απομάκρυνση από το υλικό, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορείς να βάλεις την ευτυχία ή την αξία σου στο εξωτερικό. Αντίθετα, σας προσκαλούν να εστιάσετε στην προσωπική ανάπτυξη και να καλλιεργήσετε αρετές όπως η υπομονή, το θάρρος, η δικαιοσύνη, η αγάπη για τον πλησίον και η πειθαρχία, επειδή η αληθινή ελευθερία είναι εκεί, και αυτό είναι κάτι που κανείς δεν μπορεί ποτέ να σας αφαιρέσει.

Σύμφωνα με τον Pepe García, αυτή η φιλοσοφία υποστηρίζει ότι μεγάλο μέρος του ανθρώπινου πόνου προέρχεται από τη συνεχή επιθυμία να γίνουν τα πράγματα όπως θέλουμε. «Αν περάσεις τη ζωή σου περιμένοντας να πάνε όλα όπως θα ήθελες, αργά ή γρήγορα θα καταλάβεις ότι δεν είναι δυνατό». Είναι μια προσέγγιση παρόμοια με τον Βουδισμό, όπου η προσκόλληση στις επιθυμίες μας είναι το μεγαλύτερο από τα κακά μας. Εδώ είναι που οι Στωικοί προτείνουν μια αλλαγή νοοτροπίας: «Αντί να εύχεσαι τα πράγματα να ήταν όπως τα θέλεις, εύχεσαι να ήταν τα πράγματα όπως είναι». Αυτό δεν σημαίνει να υποχωρήσουμε στην καταστροφή, αλλά μάλλον, αποδεχόμενοι αυτό που δεν μπορούμε να αλλάξουμε, εξαλείφουμε μεγάλο μέρος της απογοήτευσης που νιώθουμε.

Μπορεί να αρρωστήσετε, να χάσετε ένα αγαπημένο σας πρόσωπο ή να έχετε μια κακή μέρα στη δουλειά. Αυτά είναι πράγματα που δεν μπορείτε να ελέγξετε, αλλά μπορείτε να επιλέξετε πώς να αντιδράσετε σε αυτά και για τους Στωικούς, αυτό είναι το κλειδί για την αποφυγή των παθών ή των αρνητικών συναισθημάτων που προκύπτουν όταν τα πράγματα δεν πάνε όπως τα περιμένατε: «Ο θυμός, ο φόβος, το άγχος… Όλα αυτά προέρχονται από τη μη αποδοχή της πραγματικότητας ως έχει», τονίζει ο ειδικός γι’ αυτό σε βάθος στο δεύτερο βιβλίο του, Εγχειρίδιο γαλήνης, και υπογραμμίζει ότι η στωικότητα δεν είναι να καταπιέζουμε τα συναισθήματά μας ή να προσποιούμαστε ότι δεν νιώθουμε τίποτα, όπως νομίζουν ορισμένοι, αλλά το να μάθουμε να τα διαχειριζόμαστε. Η ιδέα δεν είναι ότι δεν θα θυμώσετε ποτέ ξανά, αλλά ότι δεν θα νιώσετε ποτέ ξανά λυπημένοι όταν εμφανιστούν αυτά τα συναισθήματα, έχεις έναν οδηγό, εργαλεία που σε βοηθούν να μειώσεις τον αντίκτυπό τους και να πάρεις πιο ήρεμες αποφάσεις.

Εργαλεία για να ζεις σε γαλήνη

Εκτός από τον κύριο στόχο, που είναι να μάθετε να διακρίνετε μεταξύ του τι μπορείτε να ελέγξετε και τι δεν μπορείτε, ο Pepe García μας αφήνει μερικές πρακτικές συμβουλές που μπορούμε να εφαρμόσουμε στην καθημερινή μας ζωή για να ζούμε με περισσότερη ηρεμία.

Όποτε μπορείτε, εστιάστε στην ανάπτυξη των κλασικών αρετών του στωικισμού: σύνεση, σοφία, θάρρος, δικαιοσύνη και εγκράτεια. Συνιστά επίσης να δουλεύουμε στην αποδοχή με μικρά πράγματα και να είμαστε σταθεροί με τις προθέσεις μας. Ξεκινήστε αποδεχόμενοι απλά πράγματα, όπως ο καιρός. Αν βρέχει σήμερα, δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα, απλά το αποδέχεστε. Τέλος, ένα άλλο θεμελιώδες θέμα για τους Στωικούς, αν και συχνά παρερμηνεύεται, είναι ο θάνατος, ένα αναπόφευκτο απόφθεγμα που μπορεί να μας βοηθήσει να αποκτήσουμε προοπτική. Όλοι μοιραζόμαστε το ίδιο πεπρωμένο. Η ζωή μας είναι σύντομη, γι’ αυτό πρέπει να αξιοποιήσουμε στο έπακρο αυτόν τον εφήμερο χρόνο, και τονίζει ότι δεν πρόκειται για εμμονή, απλά μπορούμε να το έχουμε στο μυαλό μας. Ο θάνατος είναι αναπόφευκτος, είτε σε συντρίβει είτε όχι. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αυτήν την υπενθύμιση για να διαχειριστείτε καλά τον χρόνο σας, χωρίς να παραβλέπετε το γεγονός ότι όλα είναι παροδικά – σύμφωνα με τον The Stoic.

Ο Μάρκος Αυρήλιος πάντα έλεγε ότι τα γεγονότα είναι σαν το νερό ενός ποταμού: αλλάζει συνεχώς. «Αυτό που φαίνεται τρομερό σήμερα, σε λίγα χρόνια δεν θα το θυμάστε καν».

Πηγή: Vogue España