Ο Σύνδεσμος Εκδοτών Βιβλίου (Σ.ΕΚ.Β.) διοργανώνει το 53ο Φεστιβάλ Βιβλίου, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Αττικής, του Δήμου Αθηναίων, του Ελληνικού Ιδρύματος Βιβλίου και Πολιτισμού και του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών.Τη διοργάνωση υποστηρίζουν ο Οργανισμός Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων και ο Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης Έργων του Λόγου. Το Φεστιβάλ πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Μικρό Παρίσι των Αθηνών, το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού, την Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος – Εθνικό Ιστορικό Μουσείο και το Ωδείο Φίλιππος Νάκας.

Το κεντρικό αφιέρωμα του 53ου Φεστιβάλ Βιβλίου έχει τίτλο «Παιδί και Φιλαναγνωσία: Με ένα βιβλίο ανακαλύπτω τον κόσμο» και είναι αφιερωμένο στην καλλιέργεια της αγάπης για το διάβασμα από τις πρώτες κιόλας ηλικίες. Εστιάζει στον καθοριστικό ρόλο του βιβλίου για τη διαμόρφωση της προσωπικότητας του παιδιού, για την καλλιέργεια της φαντασίας, της συναισθηματικής νοημοσύνης και της κριτικής σκέψης. Μέσα από το βιβλίο, το παιδί έρχεται σε επαφή με αξίες, εικόνες και ιδέες που το βοηθούν να ανακαλύψει όχι μόνο τον εαυτό του, αλλά και τον κόσμο που το περιβάλλει.

Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ, έχει διαμορφωθεί ένα πλούσιο και πολυδιάστατο πρόγραμμα παράλληλων εκδηλώσεων, με επίκεντρο το Παιδί και σε συνεργασία με σημαντικούς πολιτιστικούςφορείς. Μεταξύ πολλών άλλων εκδηλώσεων, θα πραγματοποιηθούν: Στρογγυλά τραπέζια από το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού, το ελληνικό τμήμα της IBBY & το Library 4all, το Διαβάζοντας Μεγαλώνω, και τα ηλεκτρονικά περιοδικά Κόκκινη Αλεπού & Ο Αναγνώστης• τριήμερο παρουσίασης πρωτοεμφανιζόμενων δημιουργών λόγου• εκδήλωση της Ελληνικής Ακαδημίας Κόμικς• παιδικό εργαστήρι από το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο• παιδική θεατρική παράσταση «Ο Πέτρος και ο λύκος» από την εταιρεία θεατρικών παραγωγών ΜΕΘΕΞΙΣ• εντυπωσιακή παράσταση μαγικών από τον μάγο Τρίσταν• παράσταση Καραγκιόζη από το Θέατρο Σκιών Νικόλα Τζιβελέκη• συναυλία από το Εργαστήρι Ελληνικής Μουσικής του Δήμου Αθηναίων• συναυλία «Οι διεθνείς δρόμοι του Μίκη» από τον Μάριο Στρόφαλη με τους Μartha Moreleon, Alkis Kollias, και Ειρήνη Τουμπάκη.

Το επικοινωνιακό υλικό και το εξώφυλλο του καταλόγου του 53ου Φεστιβάλ Βιβλίου 2025 κοσμεί έργο του διακεκριμένου Έλληνα εικαστικού, Κωνσταντίνου Πάτσιου.

Τα επίσημα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν τη Δευτέρα 8 Σεπτεμβρίου 2025 και ώρα 20:00.

Περισσότερες πληροφορίες: Σύνδεσμος Εκδοτών Βιβλίου
Τηλ.: 210 3303942, 210 3302523
books@sekb.gr | www.sekb.gr

Ώρες λειτουργίας

Δευτέρα-Πέμπτη: 18:00-22:30
Παρασκευή & Σάββατο: 18:00-23:00
Κυριακή: 10:30-15:00 & 18:00-22:30

Διοργάνωση: Σύνδεσμος Εκδοτών Βιβλίου (Σ.ΕΚ.Β.)

Κάνοντας όλες αυτές τις σκέψεις λοιπόν, οι Εκδόσεις Καστανιώτη μας προτείνουν κάποιους αναγνωστικούς στόχους κι εμείς τους συμπεριλαμβάνουμε στους δικούς μας, φέρνοντας τους στα μέτρα μας:

Διαβάστε βιβλία από διαφορετικές χώρες ή πολιτισμούς

Για το 2025 αναζητήστε βιβλία συγγραφέων από χώρες εκτός της Ευρώπης και βρείτε μέσα στα βιβλία τους αναφορές για την κουλτούρα τους. Άλλωστε τα βιβλία είναι ένα ταξίδι, ένα ταξίδι που μπορούμε να κάνουμε σε όποια μακρινή χώρα, από όπου κι αν προέρχεται ο/η συγγραφέας που κρατάμε στα χέρια μας.

Δοκιμάστε νέα είδη που δεν έχετε διαβάσει ποτέ

Εξερευνήστε τη βιβλιοθήκη τη δική σας και των φίλων σας, ή τη Δημόσια Βιβλιοθήκη της πόλης σας (γιατί σίγουρα είναι ωραία η αίσθηση ενός καινούργιου βιβλίου, όμως υπάρχουν κι άλλοι τρόποι λιγότερο κοστοβόροι για να έρθουν στα χέρια μας νέα βιβλία) για να βρείτε αναγνώσματα διαφορετικών ειδών και προσεγγίστε νέες γραφές με τις οποίες δεν είστε εξοικειωμένοι. Μέσα από αυτή την εξερεύνηση θα ανακαλύψετε καινούργια ενδιαφέροντα και μακρινούς κόσμους έτοιμους να σας υποδεχτούν.

Διαβάστε βιβλία που έγιναν ταινίες και δείτε τις αντίστοιχες ταινίες για σύγκριση

Όλο και περισσότερα βιβλία γίνονται ταινίες καθώς τα τελευταία χρόνια συζητιέται με προβληματισμό πως στον κόσμο του κινηματογράφου είναι σπάνια η πρωτότυπη γραφή. Όμως σίγουρα δε στερεί ενδιαφέροντος η παρακολούθηση μιας ταινίας βασισμένης στο βιβλίο που διαβάσατε και απολαύσατε και σίγουρα είναι ωραία αίσθηση να συμμετέχετε στις μετέπειτα συζητήσεις για την ταινία επιβεβαιώνοντας πως στο βιβλίο η τάδε σκηνή έχει διαφορετική εξέλιξη.

Επιλέξτε κλασικά έργα που πάντα θέλατε να διαβάσετε

Αυτά τα κλασικά που πάντα ντρεπόμαστε να παραδεχτούμε πως δεν έχουμε διαβάσει! Ποτέ δεν είναι αργά όμως και σίγουρα αυτή τη στιγμή που διαβάζετε αυτές τις γραμμές, κοιτάτε με την άκρη του ματιού σας κάποιον Κάφκα, κάποιον Σαραμάγκου, κάποια Γουλφ να περιμένουν στωικά τη σειρά τους, γιατί είναι σίγουροι πως κάποια στιγμή θα έρθει. Μήπως λοιπόν είναι το 2025 η στιγμή τους;

Διαβάστε βιβλία που έχουν λάβει σημαντικά βραβεία

Αν δε θέλετε να ρισκάρετε στις αγορές σας, αναζητήστε βιβλία που έχουν βραβευθεί, καθώς τα βραβεία τις περισσότερες φορές είναι κάτι σα μια επιβεβαίωση της ποιότητας ενός βιβλίου και μια παρακίνηση καθώς το βραβείο υπόσχεται μόνο θετικές εντυπώσεις.

Επιστρέψτε σε ένα βιβλίο που διαβάσατε χρόνια πριν και δείτε πώς το αντιλαμβάνεστε σήμερα

Από τους αγαπημένους μου στόχους για το 2025!

Καθώς συνειδητοποιώ πως πολλά από τα κλασικά έργα τα διάβασα στην εφηβεία μου, αναρωτιέμαι όλο και πιο έντονα πώς θα τα αντιλαμβανόμουν σε αυτή την ηλικία. Πιστεύω ακράδαντα πως τα βιβλία που μας αρέσουν πρέπει να τα διαβάζουμε και δεύτερη φορά και κυρίως εκείνα που νομίζουμε πως μας άλλαξαν, παρόλο που η αναγνωστική προσφορά εκεί έξω είναι ατελείωτη και ο χρόνος είναι δυνατός αντίπαλος.

Κι έχει πολύ ενδιαφέρον να μας βλέπουμε μέσα από το πώς προσλαμβάνουμε τα βιβλία που αγαπήσαμε σε διαφορετικές φάσεις της ζωής μας.

Εντάξτε στη λίστα σας βιβλία αυτοβελτίωσης ή επαγγελματικής ανάπτυξης

Για όλα τα άτομα εκεί έξω υπάρχει ένα βιβλίο να τα ενδιαφέρει. Αν είστε σε μια διαδικασία ανακάλυψης του εσωτερικού σας κόσμου ή είστε στο μεταίχμιο μιας αλλαγής στην επαγγελματική σας πορεία, στραφείτε σε αυτά τα είδη βιβλίων και βρείτε μέσα σε αυτά τις συμβουλές που σας ταιριάζουν.

Συμμετάσχετε ή ξεκινήστε μια λέσχη ανάγνωσης

Λέσχες ανάγνωσης μπορείτε να βρείτε ακόμα και στο βιβλιοπωλείο της γειτονιάς σας ή ακόμα και μέσω Zoom, καθώς πολλές ομάδες κανονίζουν διαδικτυακές συναντήσεις για να συζητήσουν το ανάγνωσμα του μήνα.

Αν θέλετε να είστε πιο ευέλικτοι, οργανώστε μία δική σας λέσχη ανάγνωσης μαζί με την παρέα σας και είναι σίγουρο ότι θα βρείτε και το κίνητρο να διαβάζετε περισσότερο, αυτό που καμιά φορά νομίζουμε ότι δεν έχουμε μετά από μια κουραστική μέρα στη δουλειά.

Κι ένας ακόμα αναγνωστικός στόχος από την ομάδα του Fortuno:

Διαβάστε περισσότερες γυναίκες συγγραφείς

Ανακαλύψτε εκείνες τις γυναίκες που γράφανε σε χρόνια που η προβολή τους και οι ευκαιρίες που τους δίνονταν ήταν ελάχιστες. Ανακαλύψτε όλες εκείνες τις σύγχρονες συγγραφείς που επιτέλους βρίσκουν τον χώρο να ακουστεί η συγγραφική τους φωνή.

Διαβάστε γυναίκες για να μάθετε για τη δύναμη και το πείσμα αυτών σε καιρούς που οι αντιδράσεις τους καταπνίγονταν κάτω από αντρικές φωνές. Διαβάστε γυναίκες που μιλούν για όσα νιώθουν σα να μας τα εκμυστηρεύονται και να περιμένουν τη στήριξή μας.

Χαρούμενο 2025 λοιπόν με καλά βιβλία.

H αγάπη για την ανάγνωση και την αναγνωστική διαδικασία ευρύτερα αποτελεί έναν από τους επιδιωκόμενους στόχους σε κάθε βαθμίδα της εκπαίδευσης. Η φιλαναγνωσία, στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, επιδιώκει τη δημιουργία μαθητών- αναγνωστών, που επιζητούν τη συντροφιά του βιβλίου πέρα από τη σχολική αίθουσα και έτσι η ανάγνωση βιβλίων γίνεται τρόπος ζωής.

Σύμφωνα με τον Poslaniek, το πιο καθοριστικό βήμα προς τη φιλαναγνωσία είναι η συνάντηση του παιδιού ή εφήβου με ένα βιβλίο που νιώθει ότι τον εκφράζει. Η κατάλληλη επιλογή, επομένως, του βιβλίου που θα προταθεί από τον εκπαιδευτικό στους μαθητές έχει βαρύνουσα σημασία για την ανάπτυξη μιας φιλικής σχέσης με τη λογοτεχνία. Τα κριτήρια, που θα θέσει στην επιλογή βιβλίων ο καθηγητής ή ο δάσκαλος, πρέπει να σχετίζονται με τα ενδιαφέροντα και τις αναζητήσεις των παιδιών. Συνεπώς, ο εκπαιδευτικός οφείλει να λειτουργεί ως ευφάνταστος και ευέλικτος κρίκος στην αλυσίδα της εκπαιδευτικής πράξης, που θα ενώσει το μαθητή με το βιβλίο.

Γιατί, όμως, είναι τόσο σημαντική η δημιουργία θετικών συναισθημάτων των παιδιών για τα βιβλία; Η φιλαναγνωσία βοηθά στην ανάπτυξη της κριτικής και δημιουργικής σκέψης, στη δραστηριοποίηση της φαντασίας και της εφευρετικότητας, στον εμπλουτισμό της αισθητικής καλλιέργειας, στη μύηση στον μαγευτικό κόσμο της τέχνης και του πολιτισμού, στην επίγνωση των συναισθημάτων, στην ανάπτυξη της συναισθηματικής νοημοσύνης, στην καλλιέργεια της γλωσσικής έκφρασης και εντέλει στην ολόπλευρη συγκρότηση της προσωπικότητας του μαθητή.

Επιπρόσθετα, ευαισθητοποιούνται οι μαθητές και οι μαθήτριες για το ποιοτικό βιβλίο, αποκτούν ικανότητα εμβάθυνσης στα κείμενα, δεξιότητα προσεκτικής ακρόασης και αναπτύσσουν τη συνεργατική και επικοινωνιακή ικανότητα εντός του πλαισίου ομάδων ανάγνωσης στην περίπτωση μιας σχολικής λέσχης ανάγνωσης ή ενός ομίλου φιλαναγνωσίας. Συμβάλλει, επίσης, η φιλαναγνωσία στη δημιουργία κουλτούρας δανεισμού και επιλογής βιβλίων.

Όταν η ανάγνωση εισέλθει στη ζωή των μαθητών ως εκούσια δραστηριότητα, λειτουργεί ως τρόπος χαλάρωσης από το πιεστικό σχολικό πρόγραμμα. Ταυτόχρονα, λειτουργεί ως μέσο διαφυγής, ονειροπόλησης, έκφρασης συναισθημάτων και ιδεών, ταύτισης με τον ήρωα, ενσυναίσθησης, επικοινωνίας, επίλυσης προβλημάτων και αντιμετώπισης της πραγματικότητας. Τα παιδιά-φιλαναγνώστες προσλαμβάνουν τις αξίες και τα ιδανικά που εκλαμβάνουν από τα βιβλία και επιζητούν τη λογοτεχνία ως απαραίτητη έκφανση της ζωής.

Πώς όμως μπορεί να αναπτυχθεί η φιλαναγνωσία στην εκπαίδευση; Ο πιο διαδεδομένος και εφικτός τρόπος είναι μέσα από το μάθημα της γλώσσας και της λογοτεχνίας. Ο εκπαιδευτικός μπορεί να προτείνει την ανάγνωση ολόκληρου λογοτεχνικού έργου και να αφιερώσει κάποιες διδακτικές ώρες για την ανάλυσή του βάσει των νέων αναλυτικών προγραμμάτων (Υ.Α. αρ. 33127/Δ2/24-3-2023).

Στο πλαίσιο των βασικών αρχών και σκοπών του προγράμματος σπουδών για τη Νεοελληνική Γλώσσα στο Λύκειο εισάγεται η πραγμάτευση εκτεταμένων κειμένων. Η χρήση μεγάλων κειμένων και η καθοδηγούμενη μελέτη τους στη γλωσσική διδασκαλία προσφέρουν αυθεντικά πρότυπα γραφής, τριβή με τον κόσμο του βιβλίου και αναγνωστική απόλαυση. Η ανάγνωση ενός ολόκληρου, παραδείγματος χάριν, μυθιστορήματος και η ανάλυσή του συνιστά μια αναγνωστική εμπειρία για το μαθητή και του δίνει τη δυνατότητα να εισχωρήσει στην ουσία της λογοτεχνίας. Έτσι, με την ανάγνωση ενός ολόκληρου έργου, σε αντιδιαστολή με την αποσπασματικότητα των κειμένων των ανθολογίων, οι μαθητές απολαμβάνουν το σύνολο ενός έργου, κατανοούν με πληρότητα τα διαδραματιζόμενα, τους χαρακτήρες και τη μορφή του έργου, συμπάσχουν με τους ήρωες και οδηγούνται τέλος στην κάθαρση. Ταυτόχρονα, η ανάγνωση ολόκληρου του έργου προκαλεί τον ενθουσιασμό και την αγωνία των παιδιών για τη συνέχειά του.

Η φιλαναγνωσία μπορεί να αναπτυχθεί επίσης και με τη συγκρότηση ομίλων φιλαναγνωσίας (Υ.Α102939/ΓΔ4/2022–ΦΕΚ4509/Β/25-8-2022) ή πολιτιστικού προγράμματος (λέσχη ανάγνωσης) μετά το πέρας του σχολικού ωραρίου (εγκύκλιος αρ.πρωτ. Φ11/122917/Δ7/30-10-2023). Οι σχολικές ομάδες, που εκούσια δημιουργούνται, συναντιούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα, συζητούν και αναλύουν το βιβλίο που έχουν καθορίσει να διαβάσουν. Στην περίπτωση του ομίλου ή της λέσχης ανάγνωσης, ο εκπαιδευτικός-συντονιστής λειτουργεί ως διαμεσολαβητής και συναναγνώστης. Μεταδίδει ενθουσιασμό για το διάβασμα, βοηθά τα παιδιά να εξοικειωθούν με το κείμενο και προσφέρει αναγνωστική εμψύχωση που δίνει στο εξεταζόμενο έργο ζωή, ψυχή και κινητοποιεί την κρίση, τη σκέψη και το συναίσθημά τους.

Εκτός από τα παραπάνω, η φιλαναγνωσία μπορεί να προωθηθεί και από τον υπεύθυνο εκπαιδευτικό στις σχολικές βιβλιοθήκες. Κάθε μήνα μπορεί να προτείνει βιβλία της βιβλιοθήκης στους μαθητές, αναρτώντας τους τίτλους τους στον πίνακα ανακοινώσεων ή με αφιερώματα στην ιστοσελίδα ή τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης της σχολικής μονάδας. Επιπρόσθετα, μπορεί να αναθέτει στους μαθητές να διαβάσουν βιβλία, να γράψουν μια παρουσίαση/κριτική και να τη δημοσιοποιήσουν στην εφημερίδα ή ιστοσελίδα του σχολείου. Να οργανώνει δημιουργικά εργαστήρια, όπως να διαβάσουν οι μαθητές ένα λογοτεχνικό βιβλίο και να κατασκευάσουν ένα σελιδοδείκτη ή μια αφίσα σχετικά με αυτό.

Από την ανάπτυξη της φιλαναγνωσίας στο σχολικό επίπεδο μπορούν να προκύψουν οι παρακάτω δραστηριότητες:

1. Γνωριμία με τους δημιουργούς των βιβλίων,

2. συνάντηση με συγγραφείς, κριτικούς βιβλίων, είτε δια ζώσης είτε διαδικτυακά,

3. παραγωγή ψηφιακών ηχογραφημένων κειμένων,

4. οργάνωση βιβλιοπαρουσιάσεων,

5. επισκέψεις σε βιβλιοθήκες, μουσεία και χώρους όπου διαδραματίζονται οι ιστορίες των έργων,

6. ασκήσεις δημιουργικής γραφής, όπως συνέχιση ή διαφορετικό τέλος στην ιστορία ή παραγωγή λόγου π.χ. ένα γράμμα το οποίο θα έστελναν σε έναν ήρωα του έργου.

Συμπερασματικά, αξίζει να επισημανθεί η ανάγκη για καλλιέργεια και προώθηση της φιλαναγνωσίας στη σχολική πραγματικότητα. Αυτό βέβαια απαιτεί τη συνεχόμενη και συνδυασμένη καθοδηγητική παρέμβαση όλων των φορέων που εμπλέκονται στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών, με στόχο η ανάγνωση να γίνει απαραίτητη για όσους επιδιώκουν να ξεπεράσουν το συνηθισμένο. Ας ακολουθήσουμε την πρακτική αυτή στην εκπαίδευση αναπτύσσοντας δεξιότητες και στρατηγικές ανάγνωσης, για να υπερβούμε τη στερεοτυπική διδασκαλία της λογοτεχνίας και να βαδίσουμε στα μονοπάτια της φιλαναγνωσίας.

*Βιβλιογραφία

1. Αποστολίδου Βενετία, Κριτήρια επιλογής λογοτεχνικών βιβλίων για σχολική χρήση, Αθήνα, ΟΕΔΒ και ΕΚΕΒI, 1999.
2. Αποστολίδου Β., Χοντολίδου Ε. και Καπλάνη Β.(επιμέλεια), Ομάδα έρευνας για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας. Διαβάζοντας λογοτεχνία στο σχολείο.Μια νέα πρόταση διδασκαλίας, Αθήνα, Τυπωθήτω, 2000.
3. Poslaniek Christian, Να δώσουμε στα παιδιά την όρεξη για διάβασμα, (εμψυχώσεις για να ανακαλύψουν τα παιδιά την απόλαυση του διαβάσματος), Εκδόσεις Καστανιώτη, 1991.
4. Ροντάρι Τζάνι, Γραμματική της φαντασίας. Εισαγωγή στην τέχνη να επινοείς ιστορίες, μεταίχμιο, 2003.
5. Yates Irene, Παιδιά αναγνώστες, Αθήνα, Πατάκης, 2001.

*Η Τριανταφυλλιά Παλαιοχωρινού είναι Φιλόλογος – Συντονίστρια σχολικής Λέσχης Ανάγνωσης

Ο 38χρονος φέρεται να απέκτησε πρόσβαση σε ένα διαμέρισμα στη συνοικία Prati της ιταλικής πρωτεύουσας μέσω του μπαλκονιού, αλλά αποσπάστηκε η προσοχή του αφού είδε ένα βιβλίο για την Ιλιάδα του Ομήρου σε ένα κομοδίνο.

Ο 71χρονος ιδιοκτήτης σπιτιού φέρεται να ξύπνησε και αντιμετώπισε τον φερόμενο ως κλέφτη, ο οποίος ήταν βυθισμένος στο βιβλίο. Η είδηση ​​της αποτυχημένης διάρρηξης τράβηξε την προσοχή του συγγραφέα του βιβλίου, ο οποίος είπε στα τοπικά μέσα ενημέρωσης ότι ήθελε να στείλει στον άνδρα ένα αντίγραφο για να μπορέσει να «τελειώσει» την ανάγνωσή του.

Αφού πιάστηκε από τον ιδιοκτήτη, ο φερόμενος κλέφτης φέρεται να επιχείρησε να αποδράσει γρήγορα δραπετεύοντας από το ίδιο μπαλκόνι, αλλά συνελήφθη λίγο αργότερα. Λέγεται ότι είπε στην αστυνομία ότι είχε ανέβει στο κτίριο για να επισκεφτεί ένα πρόσωπο που γνώριζε.

Ο Giovanni Nucci, ο συγγραφέας του The Gods at Six O’Clock, που εξηγεί την Ιλιάδα από την οπτική των θεών, είπε στο Il Messaggero: «Είναι φανταστικό. Θα ήθελα να βρω το άτομο που πιάστηκε και να του δώσω το βιβλίο, γιατί θα έχει συλληφθεί στα μισά της ανάγνωσής του. Θα ήθελα να μπορέσει να το τελειώσει. Είναι μια σουρεαλιστική ιστορία, αλλά και γεμάτη ανθρωπιά». Ο κ. Nucci είπε ακόμα ότι η προσωπική του αγαπημένη θεότητα είναι ο Ερμής, ο θεός των κλεφτών. «Είναι και ο θεός της λογοτεχνίας. Είναι ξεκάθαρο: όλα ταιριάζουν», αστειεύτηκε.

Ο κλέφτης φέρεται να είχε στην κατοχή του μια τσάντα που περιείχε ακριβά ρούχα που φέρεται να είχαν κλαπεί από άλλο σπίτι νωρίτερα εκείνο το βράδυ.

Πηγή: BBC

Η επιχείρηση των βιβλίων

Κρυμμένο μακριά από τους πολυσύχναστους δρόμους της πρωτεύουσας του Μαρόκου, το μοναδικό εξ ολοκλήρου αγγλικό βιβλιοπωλείο είναι ένα κρυμμένο στολίδι. Μπορείτε να αναγνωρίσετε πραγματικά το κατάστημα μόνο από μια διακριτική πινακίδα και το ωράριο λειτουργίας του, γραμμένο χειρόγραφα τόσο στα αραβικά όσο και στα αγγλικά. Είναι δύσκολο να μην εκπλαγείς από τον τεράστιο αριθμό των βιβλίων που πωλούνται, τα οποία είναι προσεκτικά τοποθετημένα σε κατηγορίες όπως η μυθοπλασία, οι γυναικείες σπουδές, τα μέσα ενημέρωσης ή οι ανθρωπιστικές επιστήμες.

Ο Muhammed Belhaj άνοιξε το βιβλιοπωλείο το 1985. Θλιμμένος για τον ξαφνικό θάνατο του πατέρα του, επέστρεψε στο Μαρόκο από το Λονδίνο, όπου ολοκλήρωνε τις σπουδές του.

Ο Belhaj, ο μοναδικός ιδιοκτήτης του βιβλιοπωλείου, κατάγεται από τη Fez. Γεννημένος το 1941, οι σπουδές του τον οδήγησαν στη Rabat στα τέλη της δεκαετίας του 1950. Στην αρχή απρόθυμος να εγκαταλείψει τη γενέτειρά του και τη ζωντανή μεδίνα της πόλης στην οποία μεγάλωσε (περιοχή με στενούς στολισμένους δρόμους) , ο Belhaj είπε ότι οι επιλογές του ήταν κάπως περιορισμένες όταν επέλεγε πού θα συνεχίσει την εκπαίδευσή του. Εκείνη την εποχή, το μόνο σύγχρονο πανεπιστήμιο του Μαρόκου ήταν εκεί στη Rabat, όπου και σπούδασε πολιτικές επιστήμες τελικά.

Το ενδιαφέρον του για την πολιτική αναπτύχθηκε την ιστορική στιγμή που ο βασιλιάς Μωάμεθ Ε’ του Μαρόκου αναγκάστηκε να εξοριστεί από τις γαλλικές αποικιακές αρχές. «Εκείνη την εποχή όλοι μιλούσαν για την ανεξαρτησία και την αποικιοκρατία. Έτυχε να βρίσκομαι στην πόλη τη στιγμή που εξορίστηκε ο βασιλιάς Μωάμεθ Ε’. Αυτό με ενέπνευσε να μάθω περισσότερα για την κοινωνία και τον τρόπο λειτουργίας της», εξήγησε ο Belhaj στο Morocco World News.

Για τους ίδιους λόγους και για να έχει μεγαλύτερη πρόσβαση στη γνώση, άρχισε να μαθαίνει αγγλικά, ένα ασυνήθιστο εγχείρημα για την πλειοψηφία των Μαροκινών εκείνη την εποχή. «Συνειδητοποίησα ότι τα γαλλικά δεν είναι διεθνής γλώσσα», είπε ο Belhaj. «Τα αγγλικά δεν είναι από μόνα τους σημαντικά. Επίσης δεν είναι καλύτερη από καμία άλλη γλώσσα. Είναι απλώς μια αναφορά για την ανθρώπινη γνώση. Είναι μια δεξαμενή γνώσεων», πρόσθεσε.

Άρχισε να παρακολουθεί μαθήματα αγγλικών στο British Council. Αυτό τον οδήγησε τελικά στο Λονδίνο, όπου πέρασε δύο χρόνια μελετώντας τη γλώσσα. Ταξίδεψε επίσης εκτενώς σε όλη την Ευρώπη αυτή την περίοδο, ένα μέρος της ζωής του που θεωρεί ότι είναι ιδιαίτερα διαμορφωτικό.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της εφηβείας του και μέχρι την ενηλικίωση, ο Belhaj θυμάται ότι αγωνιζόταν συνεχώς να βρει αγγλικά βιβλία για ανάγνωση και δεν ήθελε κανείς άλλος να στερηθεί τα αγγλικά στο Μαρόκο.

Την ίδια χρονιά που άνοιξε το βιβλιοπωλείο, ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ έγινε ο ηγέτης της Σοβιετικής Ένωσης, τα κόμικς Calvin and Hobbes είχαν μόλις κάνει το ντεμπούτο τους και η Nintendo κυκλοφόρησε τις κονσόλες της. Από τότε, το πλήθος των βιβλίων του Belhaj έχει δεκαπλασιαστεί, τα μαλλιά του έχουν ασπρίσει και η λέξη που θα χρησιμοποιούσε για να περιγράψει την πόλη του δεν θα ήταν πλέον «κοιμισμένη». Ένα από τα μόνα πράγματα που δεν έχει αλλάξει είναι ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί το κατάστημά του.

Όπως πολλοί από τη γενιά του, που γεννήθηκαν κατά την κορύφωση του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Belhaj αρνείται πεισματικά να ακολουθήσει την εποχή του και να γίνει ψηφιακός – όλα στο κατάστημά του γίνονται με το χέρι. Παρόλο που αναγνωρίζει ορισμένα από τα θετικά της ψηφιοποίησης, ο Belhaj παρέμεινε ένθερμος πιστός της δύναμης του ανθρώπινου μυαλού.

Αφιερώστε αρκετό χρόνο ξεφυλλίζοντας τα βιβλία του και θα προσγειωθείτε σε τουλάχιστον τρεις σελίδες που έχουν το λογότυπο του καταστήματος, ζωγραφισμένο με το χέρι. Περιπλανηθείτε στους διαδρόμους αρκετά και θα ακούσετε το θρόισμα της χειρόγραφης λίστας αποθεμάτων του.

«Το μυαλό μου είναι ο υπολογιστής μου και το χέρι μου το ποντίκι μου», είπε ο Belhaj.

Κάθε μέρα, λέει ο Belhaj, μπορεί να κάνει από περίπου μία έως 30 πωλήσεις. Ωστόσο, δύσκολα παρακολουθεί. Έχοντας ήδη μειώσει τις τιμές των περισσότερων βιβλίων του για να τα κάνει πιο προσιτά, εστιάζει στις αλληλεπιδράσεις του με τους πελάτες. «Υπάρχει κάτι πνευματικό στη σχέση του ιδιοκτήτη ενός βιβλιοπωλείου και των ανθρώπων που αγοράζουν τα βιβλία του. Υπάρχει μια τυφλή εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο. Με εμπιστεύονται να τους παρέχω τα καλύτερα βιβλία και τους εμπιστεύομαι να με κρατήσουν στην επιχείρηση», είπε ο Belhaj, χτυπώντας απαλά τον τόμο στον οποίο καταγράφει όλες τις πωλήσεις του.

Ο Belhaj παραγγέλνει όλα τα βιβλία του καταστήματος απευθείας από τον εκδότη, η λίστα επιθυμιών του βασίζεται σε συστάσεις και αιτήματα πελατών. «Δεν υπάρχει τίποτα σαν το βλέμμα στα μάτια κάποιου όταν επιτέλους καταφέρνεις να του δώσεις το βιβλίο που ήθελε», είπε ο Belhaj. «Είναι ένα βλέμμα που δεν παλιώνει ποτέ».

Ο ιδιοκτήτης πρόσθεσε ότι το προσωπικό του ενδιαφέρον για την πολιτική, την ανθρωπολογία, τις ισλαμικές σπουδές και τον σουφισμό επικρατεί τελικά όταν επιλέγει τους τύπους βιβλίων που πουλά στο κατάστημα. «Μου αρέσει να πιστεύω ότι επηρεάζω αυτά που διαβάζουν οι άνθρωποι, αλλά προσέχω επίσης τι θέλουν. Είναι ακριβό να παραγγέλνω τα βιβλία, επομένως όλες οι αποφάσεις μου είναι υπολογισμένες», είπε ο Belhaj.

Κατά τη διάρκεια της πρώτης δεκαετίας της επιχείρησής του, ο Belhaj θυμάται ότι οι πελάτες του αποτελούνταν στη συντριπτική τους πλειοψηφία από αλλοδαπούς. Οι περισσότεροι από αυτούς ήταν νέοι, διψασμένοι για περιπέτειες ταξιδιώτες που γυρνούσαν το Μαρόκο απελπισμένοι να διαβάσουν κάτι στο επόμενο λεωφορείο, τρένο ή αεροπλάνο.

Μέσα από μακροσκελείς συνομιλίες, ο Belhaj έμαθε ότι οι περισσότεροι από αυτούς τους ταξιδιώτες εμπνεύστηκαν να επισκεφθούν το βασίλειο της Βόρειας Αφρικής από τις λέξεις που γράφτηκαν από τους Paul Bowles, ο George Orwell και Tennessee Williams.

Η λογοτεχνία τους, που έχει φέρει λεγεώνες περιπετειωδών νέων στο Μαρόκο είναι μια κατάλληλη απεικόνιση της πίστης του Belhaj στα βιβλία. Η αναπόφευκτη συνάφεια συγγραφέων όπως αυτοί, υποστηρίζει, είναι απόδειξη της διαρκούς επίδρασης της λογοτεχνίας στις αντιλήψεις και τη φαντασία των ανθρώπων. «Τα γραπτά τους άλλαξαν τον τρόπο που έβλεπε ο κόσμος το Μαρόκο», λέει. «Ξαφνικά, δεν ήταν τόσο τρομακτικό ή ξένο μέρος».

Σύμφωνα με τον Belhaj, η επιρροή της γραφής τους υπονομεύτηκε από τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, οι οποίες ανέτρεψαν τη βελτιωμένη εικόνα του Μαρόκου και της Μέσης Ανατολής. Από την κατάρρευση των Δίδυμων Πύργων, ο αριθμός των ξένων που επισκέπτονται το μαγαζί του μειώθηκε σταδιακά. Ευτυχώς για τον Belhaj, οι ξένοι που εμπνέονται από τους Orwell, Bowles και Williams έχουν αντικατασταθεί από νέους πελάτες: ντόπιους Μαροκινούς.

Οι νέοι Μαροκινοί φοιτητές είναι σήμερα οι κύριοι πελάτες του. Ο Belhaj πρόσθεσε αστειευόμενος: «Νομίζω ότι αυτό εξηγεί γιατί τα αγγλικά μου έχουν σκουριάσει», δεδομένου ότι πλέον περνά τον περισσότερο χρόνο του μιλώντας σε ανθρώπους στα Μαροκινά Αραβικά σε αντίθεση με τα Αγγλικά.

Στο Μαρόκο υπάρχει τώρα μια αργή αλλά σταθερή αύξηση του ενδιαφέροντος για τα αγγλικά βιβλία, εξήγησε ο Belhaj, ειδικά μεταξύ των μαροκινών νέων.

Το ενδιαφέρον για τα αγγλικά

Οι Μαροκινοί μπαίνουν τακτικά στο κατάστημα του Belhaj για να διαβάσουν δημοφιλείς τίτλους όπως το «The Hobbit» του J. R. R. Tolkien, «The Subtle Art of Not Giving a F*ck» του Mark Manson και το «Into the Wild» του Jon Krakauer.

«Ο κόσμος γίνεται μικρότερος και τα αγγλικά γίνονται πιο δημοφιλή στο Μαρόκο. Είναι ήδη δημοφιλή τα αγγλικά», λέει ο Belhaj. «Μπορώ να το δω στις πωλήσεις μου».

Παρά την ανεξαρτησία του από τη Γαλλία το 1956, το Μαρόκο συνέχισε να χρησιμοποιεί τα γαλλικά ως μία από τις τρεις εθνικά αναγνωρισμένες γλώσσες του – οι άλλες δύο είναι τα αραβικά και τα αμαζίγικα (Βερβερικά). Τα γαλλικά εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται επί του παρόντος ως κύρια γλώσσα τόσο στα δημόσια όσο και στα ιδιωτικά μαροκινά εκπαιδευτικά ιδρύματα.

Σύμφωνα με μια γενική απογραφή πληθυσμού και στέγασης του 2014 από την Ύπατη Αρμοστεία για τον Σχεδιασμό, μόνο το 18,3% των Μαροκινών μπορεί να διαβάζει και να γράφει στα αγγλικά — σε σύγκριση με το 66% που ξέρει να διαβάζει και να γράφει γαλλικά.

Όμως, αυτή η απογραφή είναι παλιά. Τα τελευταία χρόνια, με περισσότερες διεθνείς εταιρείες να επενδύουν στο Μαρόκο, υπήρξε μια ώθηση για την ενσωμάτωση των αγγλικών στο εκπαιδευτικό σύστημα, ακόμα κι αν αυτό φαίνεται απίθανο στο εγγύς μέλλον.

Σύμφωνα με τον Δείκτη Αγγλικής Επάρκειας της Education First, το Μαρόκο κατατάσσεται επί του παρόντος στην 67η θέση από τις 88 χώρες που μελετήθηκαν—που εμπίπτουν στην κατηγορία επάρκειας «Πολύ Χαμηλή».

O Υπουργός Παιδείας, ισχυρίζεται ότι θα χρειαστεί το Μαρόκο τουλάχιστον άλλη μια δεκαετία για να δημιουργήσει μια αρκετά μεγάλη βάση καταρτισμένων καθηγητών αγγλικών προτού μπορέσει να δεσμευτεί να ενσωματώσει τα αγγλικά στο πρόγραμμα σπουδών της χώρας.

Παρά τα όχι και τόσο ενθαρρυντικά στοιχεία, ο Belhaj είναι βέβαιος ότι το ενδιαφέρον για τα αγγλικά θα συνεχίσει να αυξάνεται. «Είμαι στην επιχείρηση πολλά χρόνια τώρα γιατί το ενδιαφέρον για τα Αγγλικά συνεχώς αυξάνεται», λέει ο Belhaj. «Και δεν μπορείς να πολεμήσεις την ανάπτυξη. Υπάρχει ανάγκη για εκμάθηση αγγλικών. Η κυβέρνηση θέλει απεγνωσμένα να διατηρήσει τα γαλλικά ως δεύτερη ξένη γλώσσα, αλλά οι Μαροκινοί ενδιαφέρονται όλο και περισσότερο για τα αγγλικά», λέει ο ιδιοκτήτης.

Με πληροφορίες από Marocco World News.

Αυτό κατ’ επέκταση σημαίνει ότι καταλήγουμε με πολλά μισοδιαβασμένα ή αδιάβαστα βιβλία στα οποία λέμε συνέχεια στους εαυτούς μας ότι θα επιστρέψουμε. Και ίσως μια μέρα, καταφέρουμε να πιέσουμε τον εαυτό μας να διαβάσει ολόκληρο το βιβλίο και να ορκιστούμε να καταβροχθίζουμε τη λογοτεχνία τακτικά. Αλλά η συνέπεια είναι το πιο δύσκολο πράγμα να επιτευχθεί.

Αλλά δεν είναι αδύνατο. Έτσι, αν ο βιβλιοφάγος μέσα σας θέλει να ξαναβγεί στην επιφάνεια, ακολουθήστε αυτές τις συμβουλές και ξεκινήστε να διαβάζετε με συνέπεια, ξανά.

Ξεκινήστε με λίγα λεπτά διάβασμα την ημέρα

Εάν δεν διαβάζετε τακτικά, είναι απαραίτητο να ξεκινήσετε σταδιακά. Ξεκινήστε με σύντομες συνεδρίες ανάγνωσης, ας πούμε 15 ή 30 λεπτά την ημέρα, και σταδιακά αυξήστε τη διάρκεια καθώς χτίζετε τη συνήθεια ανάγνωσης.

Θέστε στόχους

Ο καθορισμός ενός στόχου ανάγνωσης μπορεί να είναι ένα μεγάλο κίνητρο. Επιλέξτε έναν ρεαλιστικό στόχο—ίσως διαβάζοντας ένα βιβλίο το μήνα—και παρακολουθήστε την πρόοδό σας.

Επιλέξτε το σωστό βιβλίο

Επιλέξτε ένα βιβλίο που σας φαίνεται ενδιαφέρον και ελκυστικό. Εάν δεν σας αρέσει αυτό που διαβάζετε, θα είναι δύσκολο να διαμορφώσετε ή να διατηρήσετε τη συνήθεια.

Δημιουργήστε ένα περιβάλλον ανάγνωσης

Δημιουργήστε ένα άνετο περιβάλλον που σας ενθαρρύνει να διαβάσετε. Επιλέξτε ένα ήσυχο και γαλήνιο μέρος, απαλλαγμένο από περισπασμούς όπως τηλεόραση και κινητά τηλέφωνα.

Βγάλτε πρόγραμμα

Κάντε το διάβασμα μέρος της καθημερινότητάς σας, προγραμματίζοντας χρόνο για αυτό. Επιλέξτε μια ώρα που λειτουργεί καλύτερα για εσάς, μπορεί να είναι νωρίς το πρωί ή πριν πάτε για ύπνο.

Εκμεταλλευτείτε την τεχνολογία

Εάν θεωρείτε ότι είναι δύσκολο να μεταφέρετε ένα βιβλίο, σκεφτείτε να χρησιμοποιήσετε έναν ηλεκτρονικό αναγνώστη ή ηχητικά βιβλία. Είναι βολικά και σας επιτρέπουν να καταναλώνετε λογοτεχνία εν κινήσει.

Εγγραφείτε σε μια λέσχη ανάγνωσης

Η συμμετοχή σε μια λέσχη βιβλίου μπορεί να είναι ένας εξαιρετικός τρόπος για να παραμείνετε παρακινημένοι και να συνδεθείτε με άλλους αναγνώστες. Μπορείτε να συζητήσετε τα βιβλία που διαβάζετε και να λάβετε επίσης προτάσεις για νέα.

Κρατήστε ένα αρχείο ανάγνωσης

Η τήρηση αρχείου των βιβλίων που έχετε διαβάσει μπορεί να είναι ένα μεγάλο κίνητρο. Γράψτε τον τίτλο, τον συγγραφέα και τις σκέψεις σας για το βιβλίο. Θα σας βοηθήσει επίσης να παρακολουθείτε τον αναγνωστικό σας στόχο.

Διαβάστε διαφορετικά είδη

Μην περιορίζεστε σε ένα είδος. Μπορείτε να επιλέξετε από μυθοπλασία, μη μυθοπλασία και βιογραφίες. Θα κρατήσει την εμπειρία ανάγνωσης συναρπαστική και φρέσκια.

Κάντε την ανάγνωση διασκεδαστική

Το διάβασμα πρέπει να είναι μια διασκεδαστική και ευχάριστη εμπειρία. Αν δυσκολεύεστε να διαβάζετε τακτικά, προσπαθήστε να ενσωματώσετε διασκεδαστικές δραστηριότητες, όπως προκλήσεις ανάγνωσης ή ανταμοιβές για την ολοκλήρωση ενός βιβλίου, όπως ακριβώς κάνουμε για να προωθήσουμε τη φιλαναγνωσία και στα παιδιά.

Με πληροφορίες από το διαδίκτυο.