«Σύμφωνα με τη δική μας κατανόηση, όσα ειπώθηκαν το Σάββατο ήταν εντός των ορίων της ελευθερίας του λόγου, όπως ορίζεται από τη γερμανική νομοθεσία», ανέφερε το φεστιβάλ απαντώντας σε ερωτήσεις του Deadline σχετικά με τις αντιδράσεις. «Η Μπερλινάλε ως θεσμός δεν επιδεικνύει εχθρότητα προς άτομα λόγω της ταυτότητας, της θρησκείας ή της εθνικότητάς τους. Υπερασπιζόμαστε επίσης τον κινηματογράφο, την καλλιτεχνική ελευθερία και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Στις μέρες μας, η υπεράσπιση αυτών των αρχών μοιάζει πιο δύσκολη απ’ όσο θα θέλαμε, αλλά είναι ζωτικής σημασίας».

Το φεστιβάλ βρέθηκε στο επίκεντρο τις προηγούμενες ημέρες μετά την τελετή λήξης του Σαββάτου, κατά την οποία αρκετοί βραβευθέντες καταδίκασαν το Ισραήλ για τον γενοκτονικό του πόλεμο στη Γάζα και εξέφρασαν τη στήριξή τους στην Παλαιστίνη και τον λαό της Γάζας που εξακολουθεί να υποφέρει. Ο Γερμανός ομοσπονδιακός υπουργός Περιβάλλοντος, Κάρστεν Σνάιντερ, αποχώρησε από την τελετή όταν ο Παλαιστίνιος σκηνοθέτης Αμπντάλα Αλ-Χατίμπ, του οποίου η ταινία Chronicles From The Siege κέρδισε το κορυφαίο βραβείο στο τμήμα Perspectives, κατηγόρησε τη γερμανική κυβέρνηση ότι «είναι συνένοχη στη γενοκτονία στη Γάζα από το Ισραήλ».

Εκπρόσωπος του Σνάιντερ δήλωσε αργότερα ότι ο υπουργός χαρακτήρισε την ομιλία του Αλ-Χατίμπ «απαράδεκτη», ενώ ο Επίτροπος Πολιτισμού Βόλφραμ Βάιμερ την περιέγραψε ως «κακόβουλη» και ο πολιτικός της συντηρητικής Χριστιανοκοινωνικής Ένωσης (CSU) Αλεξάντερ Χόφμαν χαρακτήρισε τις δηλώσεις «αντισημιτικές».

Επιστολή Μπαρδέμ, Ράφαλο, Σουίντον και άλλων 100+ καλλιτεχνών υπέρ Παλαιστίνης
Οι δηλώσεις αλληλεγγύης στον Παλαιστινιακό λαό που σημάδεψαν την τελετή του Σαββάτου, κλείνουν την 76η διοργάνωση, μια διοργάνωση που επικρίθηκε από την πρώτη στιγμή για τη στάση της στο Παλαιστινιακό. Τόσο η διευθύντρια της Μπερλινάλε Τρίσια Τάτλ, όσο και ο πρόεδρος της κριτικής επιτροπής Βιμ Βέντερς και ευρύτερα η διοργάνωση του φεστιβάλ δέχθηκαν επικρίσεις για την έλλειψη δημόσιας τοποθέτησης αλληλεγγύης στους Παλαιστινίους, με διάφορες φωνές να καταγγέλλουν τη σιωπή του θεσμού.

Στην συνέντευξη τύπου της Επιτροπής, ο Πρόεδρος Βιμ Βέντερς δήλωσε πως «πρέπει να μείνουμε έξω από την πολιτική» και ισχυρίστηκε πως το σινεμά είναι «το αντίθετο της πολιτικής» ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων.

Ακολούθησε μια ανοιχτή επιστολή την οποία υπέγραψαν σε πρώτη φάση 81 εργάτες του κινηματογραφικού χώρου που είχαν επισκεφθεί τη Μπερλινάλε σε περασμένες χρονιές, ανάμεσά τους η Τίλντα Σουίντον, ο Χαβιέ Μπαρδέμ, ο σκηνοθέτης Άνταμ ΜακΚέι, η ηθοποιός Αντέλ Ενέλ, η Αγγελική Παπούλια και η Αριάν Λαμπέντ.

Στην επιστολή υπογραμμίζεται το κλίμα πίεσης και αποσιώπησης που αντιμετωπίζουν οι επισκέπτες του φεστιβάλ, αλλά και το ευρύτερο πλαίσιο: η Μπερλινάλε είναι ένα φεστιβάλ που χρηματοδοτείται από το γερμανικό κράτος, το οποίο τροφοδοτεί το Ισραήλ με όπλα, ως ένας από τους μεγαλύτερους υποστηρικτές του κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας στη Γάζα. Υπό αυτή τη σκοπιά, η αδυναμία του φεστιβάλ να πάρει μια σαφή θέση όπως έχει συμβεί στο παρελθόν απέναντι στη Ρωσία και το Ιράν, δημιουργεί μια προβληματική δυναμική.

Μετά τη δημοσίευση της επιστολής, η καλλιτεχνική διευθύντρια του φεστιβάλ Τρίσια Τατλ δήλωσε πως βρίσκεται στη διαδικασία της επικοινωνίας με ορισμένους από τους υπογράφοντες «προκειμένου να σιγουρευτούν πως καταλαβαίνουν ότι κάποια από αυτά που έχουν υπογράψει δεν είναι ακριβή ή δίκαια».

Έκτοτε, οι υπογράφοντες της επιστολής έχουν γίνει περισσότεροι, ξεπερνώντας πλέον τους 100, μετά την προσθήκη ονομάτων όπως ο Κεν Λόουτς, ο Μαρκ Ράφαλο, ο παραγωγός της “Ζώνης Ενδιαφέροντος” Τζέιμς Γουίλσον, και ο σκηνοθέτης Τζόσουα Οπενχάιμερ του σημαδιακού ντοκιμαντέρ “The Act of Killing”.

Το φεστιβάλ δηλώνει πως θα επανεξετάσει τα πάντα τις επόμενες εβδομάδες

Η Μπερλινάλε δήλωσε ότι θα «επανεξετάσει τα πάντα τις επόμενες εβδομάδες», σημειώνοντας ότι, παρότι η 76η διοργάνωση ήταν σε μεγάλο βαθμό επιτυχημένη, υπήρξε επιβαρυντική τόσο για το προσωπικό όσο και για το ίδιο το φεστιβάλ.

«Το φεστιβάλ ήταν μεγάλη επιτυχία, με τις πρεμιέρες των ταινιών να λαμβάνουν θετικές κριτικές, και πάλι πολύ υψηλό αριθμό εισιτηρίων από το κοινό και διαπιστεύσεων επαγγελματιών του χώρου, καθώς και μια εξίσου ισχυρή αγορά. Όμως φέτος ήταν δύσκολη χρονιά για το εξαιρετικό μας προσωπικό και επιζήμια για την ίδια την πλατφόρμα και θα αξιολογήσουμε τι χρειάζεται να κάνουμε για να προστατεύσουμε αυτά τα πολύτιμα στοιχεία, διαφυλάσσοντας παράλληλα τις αξίες της Μπερλινάλε», αναφέρεται στην απάντηση του φεστιβάλ προς το Deadline.

Η Μπερλινάλε έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο κριτικής για την στάση της γύρω από τον πόλεμο του Ισραήλ στη Γάζα, ενώ η Γερμανία διατηρεί σταθερά φιλοϊσραηλινή στάση για λόγους κρατικής ευθύνης που συνδέονται με το Ολοκαύτωμα.

Η υπόθεση του βραβευμένου Chronicles From The Siege

Το Chronicles From The Siege είναι η δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του Αλ-Χατίμπ μετά το ντοκιμαντέρ Little Palestine: Diary of a Siege, που κατέγραψε τα γεγονότα στον τόπο καταγωγής του, τον προσφυγικό καταυλισμό Γιαρμούκ στη Συρία, ο οποίος είχε αποκοπεί από τον υπόλοιπο κόσμο από το καθεστώς του Μπασάρ αλ-Άσαντ κατά τη διάρκεια του συριακού εμφυλίου πολέμου.

Το νέο του δράμα, που εκτυλίσσεται σε μια μη κατονομαζόμενη πόλη, ακολουθεί τις ιστορίες πέντε ανθρώπων των οποίων οι ζωές έχουν ανατραπεί, καθώς παλεύουν να επιβιώσουν στη σκληρή πραγματικότητα της σύγκρουσης, αναζητώντας τροφή, στέγη, ζεστασιά και ιατρική περίθαλψη.

Ο Αλ-Χατίμπ, που ζει σήμερα στη Γερμανία, ήταν μεταξύ πολλών δημιουργών που τάχθηκαν κατά των στρατιωτικών ενεργειών του Ισραήλ στη Γάζα, μαζί με τη Μαρί-Ροζ Όστα, της οποίας το πορτρέτο ενός αγοριού που αντιμετωπίζει τον πόλεμο, Someday a Child, κέρδισε τη Χρυσή Άρκτο καλύτερης ταινίας μικρού μήκους· το μέλος της επιτροπής μικρού μήκους Αμίρ Φάχερ Ελντίν· τη βραβευμένη σεναριογράφο Ζενεβιέβ Ντιλίντ-ντε Σελ ( Nina Roza ) και τον νικητή της Αργυρής Άρκτου – Μεγάλου Βραβείου της Επιτροπής, Εμίν Άλπερ (Salvation).

Μετά τις πολυβραβευμένες «Μέρες Ξηρασίας» και «Τρεις Αδερφές», η «Λύτρωση» είναι η πέμπτη μεγάλου μήκους ταινία του Emin Alper. Πρόκειται για μια συμπαραγωγή Τουρκίας, Γαλλίας, Ολλανδίας και Ελλάδας. Στη χώρα μας έχει χρηματοδοτηθεί από την ΕΡΤ, μέσω του προγράμματος του 1,5% για την ενίσχυση της ελληνικής κινηματογραφικής παραγωγής, καθώς και από το ΕΚΚΟΜΕΔ.

Η ταινία διαδραματίζεται σε ένα απομακρυσμένο χωριό της Τουρκίας, όπου η επιστροφή μιας εξόριστης φατρίας αναζωπυρώνει μια διαμάχη για τη γη που κρατάει εδώ και δεκαετίες. Ο Μεσούτ, κυριευμένος από θεϊκά οράματα, αμφισβητεί την ηγεσία του αδελφού του για να σώσει τον λαό του. Αυτός ο νέος δρόμος θα οδηγήσει στη λύτρωση ή την καταστροφή;

Τα γυρίσματα της ταινίας πραγματοποιήθηκαν στην ορεινή επαρχία Μαρντίν της ανατολικής Τουρκίας με τη συμμετοχή Ελλήνων συντελεστών, ενώ η χρωματική επεξεργασία της έγινε στο ελληνικό εργαστήριο εικόνας 2|35.

Συντελεστές

Ηθοποιοί: Feyyaz Duman, Caner Cindoruk, Berkay Ateş, Naz Göktan, Eren Demir, Hichi Demi, Özlem Taş
Σκηνοθεσία – Σενάριο: Emin Alper | Παραγωγός: Nadir Öperli | Συμπαραγωγοί: Ersan Çongar, Γιώργος Τσούργιαννης, İrem Akbal, Laurent Lavolé, Miléna Poylo, Gilles Sacuto, Stienette Bosklopper, Maarten Swart | Διεύθυνση φωτογραφίας: Ahmet Sesigürgil (GYD), Bariş Aygen (GYD) | Πρωτότυπη μουσική: Christiaan Verbeek
Παραγωγή: Liman Film
Συμπαραγωγή: Bir Film, Meltem Films, TS Productions, Circe Films, Kaap Holland Film, Horsefly Films, ΕΡΤ Α.Ε.

Με την υποστήριξη των: Eurimages, Aide Aux Cinémas Du Monde – Centre National Du Cinéma Et De L’image Animée – Institut Français, Région Île-De-France / Paris Region, Netherlands Film Fund – Netherlands Film Production Incentive, Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας, Red Sea Film Fund

Στην επιστολή αυτή, την οποία υπογράφουν όλοι ως πρώην ή νυν συμμετέχοντες του φεστιβάλ, περιλαμβάνονται επίσης οι ηθοποιοί Αγγελική Παπούλια, Σαλέχ Μπακρί, Πίτερ Μάλαν, Τομπάιας Μένζις, καθώς και διακεκριμένοι σκηνοθέτες όπως οι Μάικ Λι, Ναν Γκόλντιν, Μιγκέλ Γκόμες και Άβι Μογκράμπι. Οι συντάκτες της επιστολής ζητούν από τους θεσμούς της βιομηχανίας να μην είναι συνένοχοι στη βία που συνεχίζεται εναντίον των Παλαιστινίων.

Επιστολή προς το Φεστιβάλ Βερολίνου για τη στάση στη Γάζα

Οι υπογράφοντες ζητούν από τη διοργάνωση του Berlinale να εκδώσει σαφή δήλωση καταδίκης για τη «γενοκτονία, τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και τα εγκλήματα πολέμου του Ισραήλ κατά των Παλαιστινίων», όπως έχει κάνει στο παρελθόν για «θηριωδίες σε βάρος λαών στο Ιράν και την Ουκρανία». Το πολιτικό ζήτημα έχει βρεθεί στο επίκεντρο του φετινού φεστιβάλ, επισκιάζοντας ακόμα και τις ταινίες που προβάλλονται.

Κατά τη διάρκεια της εναρκτήριας συνέντευξης Τύπου, ο πρόεδρος της κριτικής επιτροπής Βιμ Βέντερς ρωτήθηκε σχετικά με τη Γάζα και τη στήριξη της γερμανικής κυβέρνησης — βασικού χορηγού του φεστιβάλ — προς το Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένων των πωλήσεων όπλων. Ο Βέντερς απάντησε ότι οι καλλιτέχνες «πρέπει να μένουν έξω από την πολιτική», χαρακτηρίζοντας τη δημιουργία ταινιών ως «το αντίθετο της πολιτικής». Η δήλωση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι ακύρωσε την εμφάνισή της στο φεστιβάλ, χαρακτηρίζοντας τα σχόλια του Βέντερς «ασυγχώρητα» και «σοκαριστικά». Παρόμοια αντίδραση υπήρξε όταν η Μισέλ Γιο, τιμώμενη με τη Χρυσή Άρκτο για το σύνολο της καριέρας της, και ο ηθοποιός Νιλ Πάτρικ Χάρις, απέφυγαν να σχολιάσουν πολιτικά ζητήματα, γεγονός που προκάλεσε νέο κύμα επικρίσεων στα social media.

Αντιπαράθεση για τον ρόλο των καλλιτεχνών στην πολιτική

Στην ανοιχτή επιστολή τους, οι καλλιτέχνες τονίζουν ότι διαφωνούν έντονα με τον Βέντερς πως «η δημιουργία ταινιών είναι το αντίθετο της πολιτικής», επισημαίνοντας πως «δεν μπορεί κανείς να διαχωρίσει τα δύο». Η διευθύντρια του φεστιβάλ, Τρίσια Τάτλ, απάντησε στην κριτική με ανακοίνωση όπου αναφέρει ότι «η ελευθερία λόγου υπάρχει στο Berlinale», αλλά σημείωσε πως πλέον οι δημιουργοί πιέζονται να απαντούν σε κάθε ερώτηση και επικρίνονται ανεξαρτήτως απάντησης.

Η Τάτλ πρόσθεσε ότι «οι καλλιτέχνες δεν θα πρέπει να αναμένεται να σχολιάζουν κάθε ευρύτερη συζήτηση για πρακτικές του φεστιβάλ, παλιές ή νέες, στις οποίες δεν έχουν έλεγχο». Ωστόσο, οι συντάκτες της επιστολής επιμένουν ότι «η τάση αλλάζει στον διεθνή κινηματογραφικό χώρο», καθώς πολλά φεστιβάλ υιοθετούν πολιτιστικό μποϊκοτάζ κατά του Ισραήλ.

Διεθνής κινηματογραφική κοινότητα και μποϊκοτάζ στο Ισραήλ

Σύμφωνα με την επιστολή, πάνω από 5.000 κινηματογραφιστές, μεταξύ αυτών κορυφαία ονόματα από το Χόλιγουντ και διεθνώς, έχουν ανακοινώσει ότι αρνούνται να συνεργαστούν με ισραηλινές εταιρείες και φορείς που θεωρούνται συνένοχοι. Φεστιβάλ όπως το IDFA στο Άμστερνταμ, το Film Fest Gent στο Βέλγιο και το BlackStar στις ΗΠΑ έχουν ήδη υιοθετήσει τον πολιτιστικό αποκλεισμό.

Η επιστολή επικαλείται επίσης δηλώσεις της Ειδικής Εισηγήτριας του ΟΗΕ για την Ελευθερία Έκφρασης, Irene Khan, περί κατάχρησης νομοθεσίας από τη Γερμανία για περιορισμό της υποστήριξης των παλαιστινιακών δικαιωμάτων. Αναφέρεται ακόμη σε πρόσφατες αποκαλύψεις για χιλιάδες Παλαιστίνιους που αγνοούνται λόγω επιχειρήσεων του ισραηλινού στρατού στη Γάζα με χρήση αμερικανικών όπλων υψηλής ισχύος.

Αίτημα για σαφή τοποθέτηση από το Φεστιβάλ Βερολίνου

Οι υπογράφοντες ζητούν από το Φεστιβάλ Βερολίνου να προβεί σε ξεκάθαρη δήλωση στήριξης στα δικαιώματα των Παλαιστινίων και καταδίκης των ενεργειών του Ισραήλ. Όπως αναφέρει το Palestine Film Institute, «είμαστε συγκλονισμένοι από τη σιωπή του Berlinale σχετικά με τη γενοκτονία των Παλαιστινίων και την απροθυμία του να υπερασπιστεί την ελευθερία έκφρασης των δημιουργών». Τονίζουν πως το φεστιβάλ είχε πάρει θέση στο παρελθόν για Ιράν και Ουκρανία και καλούν τη διοργάνωση να πράξει το ίδιο τώρα.