Θα ήθελα. Θα ήθελα να ξυπνήσω μια μέρα και όλος αυτός ο επαναλαμβανόμενος εφιάλτης που ζω τα τελευταία καλοκαίρια να είναι απλώς ένα κακό ψέμα. Ναι, η κλιματική κρίση είναι ακόμα εκεί, μια αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα, αλλά θα ήθελα να έχει πάψει να αποτελεί την εύκολη δικαιολογία για την απραξία, την έλλειψη σχεδίου και την απουσία σεβασμού.

Θα ήθελα να ξυπνήσω σε έναν κόσμο όπου όλοι μας θα κοιτάμε πια το δάσος ως δάσος. Ως έναν ζωντανό, πολύπλοκο οργανισμό, αλληλένδετο με την ίδια τη δική μας επιβίωση. Έναν οργανισμό που, ακριβώς επειδή δεν έχει φωνή και μας στηρίζει όλους, θα έχει περισσότερα δικαιώματα από εμάς. Θα ήθελα να δω την πρόληψη και την πραγματική, ουσιαστική αποκατάσταση όσων χάσαμε να είναι η μόνη μας απασχόληση, ο εθνικός μας σκοπός.

Θα ήθελα να έχουμε σταματήσει αυτόν τον παράλογο κύκλο της καταστροφής. Να έχουμε πάψει να ξεραίνουμε τα δάση μας, παίρνοντας κάθε σταγόνα από το νερό τους με αλόγιστες εκμεταλλεύσεις κάθε υδάτινου πόρου. Να έχουμε σταματήσει να τα «καθαρίζουμε» απογυμνώνοντάς τα από κάθε άλλη βλάστηση πέραν των ενήλικων δέντρων, σκοτώνοντας το υπόβαθρο που κρατά την υγρασία και δίνει ζωή. Να έχουμε σταματήσει να διώχνουμε κάθε πλάσμα που άλλοτε ζούσε μέσα τους, το οποίο, μη βρίσκοντας πια τροφή ή φωλιά, φτάνει στην πόρτα μας κι εμείς το αντιμετωπίζουμε ως εχθρό.

Θα ήθελα, όταν μια καταστροφή συμβαίνει, η πρώτη και απόλυτη προτεραιότητα να είναι η ενίσχυση του πληγωμένου οικοσυστήματος. Να κάνουμε τα πάντα για να το κάνουμε πιο πλούσιο και ανθεκτικό από πριν, και όχι να παίρνουμε μέτρα που προκαλούν το ακριβώς αντίθετο, στερώντας από το δάσος άλλο ένα σημαντικό του κομμάτι, επιταχύνοντας την ερημοποίησή του.

Πάνω απ’ όλα, θα ήθελα να δω τον κόσμο να νοιάζεται. Να νοιάζεται κι όταν η κρίση περνά! Να αισθάνεται την απώλεια για όλες αυτές τις ψυχές που χάνονται σε κάθε πύρινη λαίλαπα, για τα ζώα που καίγονται αβοήθητα. Γιατί μόνο όταν ο πόνος τους γίνει και δικός μας πόνος, θα βρούμε τη δύναμη να τα προστατέψουμε πραγματικά. Και μόνο τότε, προστατεύοντας εκείνα, θα μπορούμε επιτέλους να προστατέψουμε και εμάς τους ίδιους.

Πηγή: Facebook

Το ελληνικό έλατο (Abies cephalonica) είναι ένα ενδημικό είδος που διαμορφώνει ορεινά δάση μεγάλης οικολογικής, αισθητικής και υδρονομικής αξίας. Σε αντίθεση με άλλα μεσογειακά είδη, όπως η χαλέπιος πεύκη, το έλατο δεν έχει εξελιχθεί να επιβιώνει ή να εκμεταλλεύεται τις πυρκαγιές. Αντιθέτως, η φωτιά για το έλατο δεν είναι αναζωογόνηση, είναι εξολόθρευση.

Οι συνέπειες της φωτιάς στην αναπαραγωγή του ελάτου

Το έλατο αναπαράγεται αποκλειστικά μέσω σπόρων που βρίσκονται σε κώνους, οι οποίοι ωριμάζουν το φθινόπωρο. Αυτοί οι σπόροι είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στη θερμότητα. Σε μια υψηλής έντασης πυρκαγιά, όπως αυτή που έπληξε το δάσος του Φεβρουαρίου, η θερμική ενέργεια είναι αρκετή για να καταστρέψει όχι μόνο τα ώριμα δέντρα, αλλά και τους σπόρους που βρίσκονται στο έδαφος ή πάνω στα δέντρα. Σε αντίθεση με την πεύκη, το έλατο δεν έχει ρητινώδεις κώνους που ανοίγουν με τη φωτιά, δεν έχει καμία τέτοια προσαρμογή. Η συνέπεια είναι απλή και τρομακτική: μετά από τέτοια πυρκαγιά, δεν απομένει γενετικό υλικό για φυσική αναγέννηση.

Γιατί η αναδάσωση είναι αδύνατη

Η τεχνητή αναδάσωση ενός ελατοδάσους που κάηκε ολοσχερώς αποτελεί, στην πράξη, ανέφικτο έργο. Το έλατο είναι είδος σκιόφιλο, δηλαδή απαιτεί σκιά για να βλαστήσει και να αναπτυχθεί. Σε έκθετα, γυμνά τοπία, όπως αυτά που προκύπτουν μετά από πυρκαγιά, τα νεαρά φυτά εκτίθενται σε ακραίες θερμοκρασίες, ισχυρή ηλιακή ακτινοβολία και φλοιόκαυση.

Η φλοιόκαυση (θέρμανση και καταστροφή του λεπτού φλοιού των νεαρών δενδρυλλίων) προκαλεί θάνατο των μικρών δέντρων κατά τα πρώτα κρίσιμα χρόνια. Ακόμη κι αν η φύτευση πραγματοποιηθεί με επιτυχία, η επιβίωση είναι ελάχιστη.

Η αναδάσωση με τεχνητά μέσα προϋποθέτει ενδιάμεση δενδρώδη σκιά, κάτι που λείπει εντελώς μετά την καταστροφή. Και χωρίς αυτή τη σκιά, το έλατο δεν μπορεί να σταθεί ούτε για μία άνθηση.

Οικολογικές συνέπειες

Η απώλεια ενός ελατοδάσους δεν σημαίνει μόνο την απουσία δέντρων. Σημαίνει την κατάρρευση ενός ολόκληρου μικροκλίματος:

Την απώλεια δροσιάς και συγκράτησης υγρασίας στα εδάφη.

Τη διάλυση της οριζόντιας ρίζας που προλάμβανε τη διάβρωση.

Την καταστροφή ενδιαιτημάτων για σπάνια είδη πανίδας και χλωρίδας.

Την πλήρη μετατροπή του τοπίου σε ένα ξηρό, εκτεθειμένο οικοσύστημα, με κυρίαρχο τον θάμνο ή –στην καλύτερη περίπτωση– τις θερμόφιλες αείφυλλες πλατύφυλλες.

Συμπεράσματα – Μια εθνική υποχρέωση

Η πυρκαγιά στο ελατοδάσος του Φενεού είναι ένα ακόμη «καμένο δάσος». Είναι το τέλος μιας χιλιετούς ισορροπίας. Ένα οικοσύστημα που χτίστηκε με ρυθμό αιώνων, καταστράφηκε σε λίγες ώρες. Και δεν πρόκειται να ξαναγίνει, ούτε με θαύμα.

Οφείλουμε να αλλάξουμε ριζικά την πολιτική πρόληψης και προστασίας τέτοιων οικοσυστημάτων, γιατί όταν χαθούν, δεν ανακτώνται. Η διαχείριση ελατοδασών πρέπει να δώσει έμφαση στην προληπτική πυροπροστασία, στη διατήρηση μεικτής δομής και στη δημιουργία «πράσινων διαδρόμων» που λειτουργούν ως αντιπυρικές ζώνες με φυσικό τρόπο.

Εάν καεί το έλατο, δεν αφήνει πίσω του στάχτη μόνο. Αφήνει ένα βουβό ερώτημα: Πού ήμασταν, όταν καιγόταν;

*Παύλος Κωνσταντινίδης, δασολόγος
Πηγή: Ελεύθερα βουνά χωρίς αιολικά

Όπως αναφέρει το meteo.gr, η φωτιά ξεκίνησε στις 13.20 την Τρίτη 22 Ιουλίου στη θέση Ψιρόβρυση του Δημοτικού Διαμερίσματος Φενεού του Δήμου Σικυώνων Κορινθίας.

Σύμφωνα με την ανάλυση των δορυφορικών δεδομένων του ευρωπαϊκού μηχανισμού Copernicus EMS στις 23/07/2025 έχουν καεί μέχρι στιγμής 11.460 στρέμματα δασών, δασικών και αγροτικών εκτάσεων.
Τα 5.950 αφορούν δάση Κεφαλληνιακής Ελάτης (52%), δασικό είδος χωρίς δυνατότητα φυσικής αναγέννησης μετά από φωτιά. Επιπροσθέτως, η πυρκαγιά έχει επηρεάσει μέχρι στιγμής δύο περιοχές Natura 2000, την περιοχή GR2530006 ( Όρος Ζήρεια), όπου έκαψε 910 στρέμματα, και την περιοχή GR2530004 (Όρος Ολίγυρτος), όπου έκαψε 4.860 στρέμματα. Αυτές οι παράμετροι καθιστούν την παρούσα φωτιά τη σημαντικότερη μέχρι στιγμής οικολογική καταστροφή της φετινής αντιπυρικής περιόδου.

Φωτιά στον Φενεό: Τα αίτια της πυρκαγιάς

Για την πρόκληση της πυρκαγιάς την Τρίτη 22 Ιουλίου 2025, συνελήφθησαν δύο άτομα για εμπρησμό από αμέλεια σε δασική έκταση κατά τη διαδικασία θερμών εργασιών με τροχό και ηλεκτροσυγκόλληση ενώ ήδη τους έχει επιβληθεί διοικητικό πρόστιμο 11.812 ευρώ.

Σε όλη της τη διάρκεια, η πυρκαγιά παρουσίασε έντονη πυροεπαγωγική συμπεριφορά και φαινόμενα αλληλεπιδράσεων μεταξύ της φωτιάς και της ατμόσφαιρας, όπως προκύπτει από την εξέταση σχετικού βιντεοληπτικού υλικού.

Σε αυτό συνετέλεσαν τόσο οι πυρομετεωρολογικές συνθήκες κατά την εκδήλωση και εξάπλωση της πυρκαγιάς- ιδιαίτερα η απουσία ισχυρών ανέμων, η έντονη ατμοσφαιρική ξηρασία κοντά στην επιφάνεια και η ευνοϊκή καθ’ ύψος κατανομή της υγρασία- όσο και οι παρελθούσες συνθήκες (πολύ υψηλές θερμοκρασίες, ατμοσφαιρική ξηρασία, μεγάλο υδατικό έλλειμμα κατά τη διάρκεια του χειμώνα που προηγήθηκε) που οδήγησαν στη σημαντική αύξηση της ευφλεκτότητας της βλάστησης.

Καταναλώνοντας πλούσια και ξερή καύσιμη ύλη, η φωτιά κατάφερε να αναπτύξει επαγωγική στήλη (ορατή ως πυκνός, σχεδόν κατακόρυφος καπνός πάνω από την πυρκαγιά) με ισχυρά ανοδικά ρεύματα. Η ανάπτυξη της επαγωγικής στήλης και η ένταση των ανοδικών ρευμάτων πυροδότησε την εισροή αέρα προς την περιοχή της έντονης καύσης, ένα φαινόμενο όπου η ίδια η φωτιά «ρουφά» αέρα ενισχύοντας ακόμη περισσότερο την καύση και τα ανοδικά ρεύματα.

Αυτό με τη σειρά του ενίσχυσε περαιτέρω την επαγωγική στήλη της πυρκαγιάς, οδηγώντας στη δημιουργία ενός ανατροφοδοτούμενου συστήματος φωτιάς-ατμόσφαιρας. Η δυναμική αυτών των συστημάτων είναι τέτοια που η φωτιά παρουσιάζει ακραία και πολύ συχνά χαοτική συμπεριφορά, με εμφάνιση πυρονεφών, περιστροφή της επαγωγικής στήλης και δημιουργία κηλιδώσεων.

Πηγή: Lifo.gr