Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί για πολλούς τη «νέα πανδημία» ενώ όχι μόνο έχουν αυξηθεί τα περιστατικά που διαγιγνώσκονται κάθε χρόνο, αλλά έχουν μειωθεί οι ηλικίες των ασθενών. Κλινική δοκιμή φάσης 3 (δοκιμή που έχει πάρει πλέον τις απαραίτητες εγκρίσεις για να δοκιμαστεί σε ανθρώπους) έρχεται να δώσει ένα αισιόδοξο νέο στους ασθενείς: μια μικρή δόση ασπιρίνης μείωσε τον κίνδυνο υποτροπής του καρκίνου του παχέος εντέρου κατά περισσότερο από 50% σε ασθενείς με όγκους που φέρουν συγκεκριμένες μεταλλάξεις.

Θα αποδειχτεί η ασπιρίνη τόσο σημαντική;

Αυτή είναι η πρώτη μελέτη που δείχνει ότι μεταλλάξεις στο μονοπάτι PI3K, μπορούν να προβλέψουν την απόκριση στην ασπιρίνη, διευρύνοντας σημαντικά τον πληθυσμό των ασθενών που μπορεί να ωφεληθούν. Περίπου το 30% των περιστατικών κολοορθικού καρκίνου φέρουν αυτές τις γενετικές μεταλλάξεις. Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι η λήψη 600 mg ασπιρίνης ημερησίως για μέσο διάστημα 25 μηνών μπορεί να μειώσει την εμφάνιση καρκίνου μετά από 55,7 μήνες σε άτομα με γνωστές γενετικές προδιαθέσεις.

Ενώ η ασπιρίνη ως χημειοπροφύλαξη στον καρκίνο του παχέος εντέρου έχει μελετηθεί, δεν υπάρχουν δεδομένα που να επιβεβαιώνουν την αποτελεσματικότητά της καθώς και την υιοθέτηση αυτής της προσέγγισης στην πράξη.

Οι λεπτομέρειες της μελέτης

Η μελέτη ALASCCA περιέλαβε 626 ασθενείς (μέση ηλικία 66 έτη, 52% γυναίκες) με καρκίνο παχέος εντέρου σταδίου ΙΙ-ΙΙΙ (67%) ή καρκίνο ορθού σταδίου Ι-ΙΙΙ (33%) σε 33 νοσοκομεία της Σουηδίας, Δανίας, Φινλανδίας και Νορβηγίας. Οι ασθενείς τυχαιοποιήθηκανσε δύο ομάδες και έλαβαν είτε 160 mg/ημέρα ασπιρίνης είτε εικονικό φάρμακο για 3 χρόνια. Η ασπιρίνηήταν καλά ανεκτή, χωρίς σοβαρές παρενέργειες.

Σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο, η ασπιρίνη μείωσε τον κίνδυνο υποτροπής κατά 51% στους ασθενείς με μεταλλάξεις PIK3CA, με ποσοστό υποτροπής 7,7% στην ομάδα της ασπιρίνης έναντι 14,1% στην ομάδα ελέγχου. Στην ομάδα με άλλες μεταλλάξεις του μονοπατιού PI3K, η μείωση του κινδύνου ήταν 58% και επιπλέον, η χρήση ασπιρίνης βελτίωσε την επιβίωση χωρίς νόσο. Τέλος, η συχνότητα ανεπιθύμητων ενεργειών ήταν χαμηλή, και δεν παρατηρήθηκαν σοβαρές παρενέργειες από τη δόση των 160 mg/ημέρα.

Συνοψίζοντας η κλινική δοκιμή ALASCCA έδειξε ότι η χαμηλή δόση ασπιρίνης μειώνει τον κίνδυνο υποτροπής του καρκίνου του παχέος εντέρου κατά 50-58% σε ασθενείς με μεταλλάξεις στο μονοπάτι PI3K. Τα αποτελέσματα αυτά επιβεβαιώνουν τη σημασία του γενετικού ελέγχου πριν από τη θεραπεία και αναμένεται να επηρεάσουν την κλινική πρακτική.

Η σημασία του γενετικού ελέγχου

Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγουν οι καθηγητές του ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Παθολόγος, Καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής, Δρ. Μαρία Καπαρέλου, Παθολόγος – Ογκολόγος και Θάνος Δημόπουλος, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ, Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής. Σε σχόλιό τους, σχετικά με τα παραπάνω δεδομένα τονίζουν ότιτα αποτελέσματα αυτά υπογραμμίζουν τη σημασία του γενετικού ελέγχου από την αρχή της διάγνωσης για τους ασθενείς με κολοορθικό καρκίνο σύμφωνα με τα ευρήματα που παρουσιάστηκαν στο ASCO (American Society of Clinical Oncology) για τους γαστρεντερικούς καρκίνους το 2025 στο Σαν Φρανσίσκο.

Δεκάδες αιώνες αργότερα, και με τη διατροφή του σύγχρονου ανθρώπου να έχει απομακρυνθεί πολύ από αυτό που θα χαρακτηρίζαμε «φυσική», η επιστήμη, με γονιδιακές παρεμβάσεις, επιτρέπει σε φυτά, καρπούς και σπόρους να διαθέτουν -εκτός από τη θερμιδική τους αξία- και φαρμακευτικές ιδιότητές, με θετικές επιδράσεις σε χρόνια προβλήματα υγείας.

Το πώς οδηγηθήκαμε στα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα με ενισχυμένες φαρμακευτικές ιδιότητες, μας το εξηγεί ο Αναπληρωτής Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Παναγιώτης Χαλβατσιώτης.

Το οξύμωρο της συνύπαρξης στον πλανήτη παχυσαρκίας και υποθρεψίας

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι 1 στους 9 συνανθρώπους μας βρίσκεται σε καθεστώς πείνας, την ίδια στιγμή που 1 στους 8 είναι παχύσαρκος. «Στον πλανήτη, παρατηρείται το παράδοξο να συνυπάρχει η υποθρεψία και παχυσαρκία με παράλληλη συνεχή αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού. Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, το 2023, ο συνολικός πληθυσμός της γης εκτιμάται ότι ξεπερνούσε τα 8 δις. Στις αναπτυσσόμενες χώρες, περίπου 828 εκατ. εκτιμάται ότι είναι ο πληθυσμός που αδυνατεί να εξασφαλίσει την τροφή του λόγω λιμών, με αποτέλεσμα να καταγράφονται 25 χιλ. θάνατοι ημερησίως. Παράλληλα, στις αναπτυγμένες χώρες, εκατομμύρια άνθρωποι, που υπερσιτίζονται, υποφέρουν από μη μεταδιδόμενα νοσήματα που σχετίζονται με την παχυσαρκία και που οδηγούν στον θάνατο, όπως είναι οι καρδιοπάθειες, ο καρκίνος, τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια», επισημαίνει ο κ. Χαλβατσιώτης.

«Ταυτόχρονα, η κλιματική αλλαγή επιδρά αρνητικά στην απόδοση των καλλιεργειών παγκοσμίως, κάτι που απειλεί τη δυνατότητα τροφοδοσίας όλου του πλανήτη. Αυτό επειδή η κλιματική αλλαγή οδηγεί σε ασταθείς καιρικές συνθήκες με αύξηση στη συχνότητα φυσικών καταστροφών, που επιδρούν αρνητικά στην αγροτική παραγωγή (πλημύρες – αύξηση παράσιτων στις καλλιέργειες – μείωση της ανθοφορίας / ξηρασία – μείωση παραγωγής κλπ)».

Η λύση αναζητήθηκε στα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα

«Δημιουργήθηκε, έτσι, η ανάγκη να αυξηθεί η παραγωγή σιτηρών και κυρίως ρυζιού (που είναι η κύρια τροφή εκατομμυρίων ανθρώπων στον αναπτυσσόμενο κόσμο) ώστε να καταπολεμηθεί η πείνα (με δεδομένη και τη διαρκή αύξηση του πληθυσμού). Ταυτόχρονα, με τη βοήθεια της επιστήμης, το ρύζι να παρέχει φαρμακευτικές ιδιότητες, προστατευτικές της υγείας των παχύσαρκων συνανθρώπων μας.

Το θαυματουργό μωβ ρύζι

Έτσι, οι γενετιστές δημιούργησαν μια ποικιλία μωβ ρυζιού, η οποία εξασφαλίζει μεγαλύτερη παραγωγή, ενώ ο καρπός της έχει και φαρμακευτικές ιδιότητες. Ο μωβ γενετικά τροποποιημένος κόκκος ρυζιού δεν είναι μόνο πλούσιος σε υδατάνθρακες, φυτικές ίνες, πρωτεΐνες, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία, αλλά είναι πλούσιος σε φαινόλες, φλαβονοειδή, καροτενοειδή, φυτοστερόλες, βιταμίνη Ε, ανθοκυανίνες και πολλά άλλα αντιοξειδωτικά στοιχεία. Αυτά τα δραστικά βιομόρια κατέχουν αντιδιαβητικές, αντιφλεγμονώδεις και αντικαρκινικές ιδιότητες που προστατεύουν τους διατρεφόμενους με αυτούς τους γενετικά τροποποιημένους κόκκους ρυζιού. Μια πρόσφατη έρευνα –που αφορά στη χορήγηση μιας νέας σειράς γενετικά τροποποιημένου ρυζιού σε υγιείς εθελοντές– κατέγραψε ότι με την κατανάλωσή του το ρύζι αυτό φαίνεται ότι προκαλεί αύξηση των επιπέδων GLP-1 μιας ουσίας που έχει ισχυρή αντιδιαβητική δράση και οδηγεί σε απώλεια σωματικού βάρους. Έτσι, η διατροφή με το γενετικά αυτό τροποποιημένο ρύζι προστατεύει από παχυσαρκία και διαβήτη».

Η σούπερ αντιοξειδωτική μωβ ντομάτα

«Περίπου πριν 18 μήνες (το Σεπτέμβριο του 2022), το υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA) έδωσε έγκριση για την καλλιέργειας της γενετικά τροποποιημένης μωβ ντομάτας (Big Purple Tomato), εμπλουτισμένη με 40 φορές περισσότερα αντιοξειδωτικά και λυκοπένιο που στα πειραματόζωα μείωσε τον κίνδυνο θανάτου από καρκίνο κατά 30%.

Οι εξελίξεις της βιολογίας έχουν προσθέσει και άλλες δυνατότητες στους βιολογικά τροποποιημένους καρπούς, ώστε να μην απαντούν μόνο στις προκλήσεις της έλλειψης τροφίμων, αυξάνοντας τη σοδειά, αλλά διαθέτοντας και υψηλή περιεκτικότητα σε βιομόρια με φαρμακευτικές ιδιότητες», καταλήγει ο Καθηγητής Παθολογίας, Παναγιώτης Χαλβατσιώτης.