Μετά ολυμπιακοί αγώνες, επίπλαστη ευημερία, οδεύουμε σαν τον Τιτανικό σε παγόβουνο, κρίση, όπως τα ξέρετε. Από τότε άλλαξαν πολλά. Τα μαλλιά του Ζαγοράκη γκρίζαραν, η Ελλάδα χρεοκόπησε και η αγάπη μου για το ποδόσφαιρο έφθινε. Ναι, έχοντας ζήσει αμέτρητα απογεύματα παίζοντας μπάλα στη γειτονιά, έχοντας για πάντα χαραγμένη στη μνήμη την γκολάρα του Βαζέχα στο Άμστερνταμ, το ενδιαφέρον μου για την παρακολούθηση ποδοσφαιρικών αγώνων περιορίζεται στο ν’ ανοίγω την τηλεόραση στους τελικούς μεγάλων διοργανώσεων. Λίγο γιατί τελευταία μ’ έχει κερδίσει το μπάσκετ, λίγο γιατί η σημερινή ποδοσφαιρική ελίτ χάνει στη σύγκριση με τις προηγούμενες, λίγο η ασταμάτητη εμπορευματοποίηση, η διαφθορά και η βία, αποκαθήλωσαν άλλη μία παιδική μου αγάπη.

Στα τελευταία Mundial και Euro, επειδή το ενδιαφέρον για το ίδιο το άθλημα πέρασε σε δεύτερη μοίρα, άρχισα να παρατηρώ τις συνθέσεις των μεγάλων εθνικών ομάδων της Ευρώπης. Δεν είναι κάτι που χρειάζεται μεγεθυντικό φακό, οι εντεκάδες τους είναι πολυεθνικές και πολυπολιτισμικές.Γαλλία, Ελβετία, Βέλγιο, Αγγλία, Γερμανία, Πορτογαλία, Ισπανία, Σουηδία, Δανία διαθέτουν στις τάξεις τους δεκάδες ποδοσφαιριστές, που δεν έχουν καταγωγή από την χώρα, την οποία εκπροσωπούν στα γήπεδα. Τα παιδιά των μεταναστών, που γλίτωσαν και επιβίωσαν σ’ ένα αφιλόξενο περιβάλλον, έμαθαν να παίζουν μπάλα και τώρα αυτοί που τους εμπόδιζαν, χτίζοντας φράχτες στα σύνορα ή τους έπνιγαν στη θάλασσα, τους πετάνε χρυσάφι στα πόδια.

Ο 17χρονος Λαμίλ Γιαμάλ, ένας από τους πρωταγωνιστές του Euro 2024, με καταγωγή από το Μαρόκο και την Ισημερινή Γουινέα, φορώντας τη φανέλα της εθνικής Ισπανίας, έγινε ο νεότερος σκόρερ στην ιστορία της διοργάνωσης. Μεγάλωσε στη Ροκαφόντα, μια από τις πιο φτωχές γειτονιές της Καταλονίας, την οποία, το ακροδεξιό κόμμα VOX, είχε χαρακτηρίσει ως «μια πολυπολιτισμική κοπριά». Σήμερα, μία από τις μεγαλύτερες ομάδες της Ευρώπης δίνει μέχρι και 200 εκατομμύρια το χρόνο για να τον αποκτήσει. Αναρωτιέμαι πώς ένιωσε ο βασιλιάς Φελίπε ο ΣΤ’, όταν του έσφιξε το χέρι για να τον συγχαρεί ή ένας μέσος συντηρητικός Ισπανός, όταν πανηγύρισε το γκολ του. Δε μυρίζει κοπριά, όταν συμβάλλει στην «εθνική» υπερηφάνεια ή φέρνει λεφτά στα ταμεία, ε;

Θυμάμαι μια γελοιογραφία του Τάσου Αναστασίου, στην εφημερίδα Αυγή, που έδειχνε ένα σκάφος του λιμενικού να προσεγγίζει μία βάρκα με πρόσφυγες κι από τα μεγάφωνα του σκάφους ν’ ακούγεται η φράση: «από μπασκετάκι ξέρει κανείς»; Χρειάστηκε μόλις μια εικόνα και τέσσερις λέξεις για να μας δοθεί, αρκετά εύστοχα, μια πτυχή του τρόπου αντιμετώπισης των δυτικών κοινωνιών προς τους μετανάστες και πρόσφυγες. Θα σε δεχτούμε – και πάλι με αστερίσκους – αν διαπρέψεις σε κάποιο άθλημα και γίνεις σταρ. Θα σε αφήσουμε να φορέσεις και τη φανέλα με τα εθνικά χρώματα – και πάλι με βαριά καρδιά – αρκεί να τραγουδάς με πάθος τον εθνικό ύμνο. Οι πολιτικοί μαϊντανοί, που πριν δήθεν δεν μπορούσαν να προφέρουν τ όνομά σου, τώρα θα σκίζονται για μια φωτογραφία δίπλα σου.

Στην πραγματικότητα, ο εχθρός για όλους αυτούς που κουνούν το δάχτυλο είναι η φτώχεια και όχι το χρώμα. Γι’ αυτό, χτίζουν ψηλούς τοίχους στα σπίτια τους, υψώνουν φράχτες στα σύνορά τους, βάζουν μπάτσους να φυλάνε τις δομές τους. Η φτώχεια πρέπει να κρατηθεί έξω από αυτό που έχουν αυτοί και δεν έχει εκείνη. Την αφήνουν να πνιγεί, να καεί, να θαφτεί, να μαχαιρωθεί για τα οπαδικά, να κακοποιηθεί και να πεθάνει αβοήθητη. Αν γλιτώσει απ’ όλα αυτά, με λίγα ψίχουλα θα σταθεί πάλι στα γόνατά της και θα τους πιστέψει. Με λίγη «ενημέρωση» θα στραφεί εναντίων των αδύναμων, των άλλων φτωχών που «φταίνε» για το χάλι της. Με λίγη εξουσία θα σηκώσει το χέρι της σε ό,τι υπάρχει από κάτω της. Αναρωτιέμαι κι εγώ, σαν τον Τζίμη Πανούση, «ως πότε θα κρατήσει αυτή η ανακωχή μεταξύ των ενοίκων;».

1. Το επίσημο φαγητό του τηλεθεατή ποδοσφαίρου είναι ΜΟΝΟ η ελληνική (ή κατά άλλους καναδέζικη) πίτσα. Ούτε του ξυλόφουρνου ούτε το μπετόφουρνου ούτε με το μέτρο ούτε με φρέσκα λάδια και φύλλα βασιλικού. Οκτώ κομμάτια με τραγανή κόρα που έχει γεύση σαγανάκι και σε τρεις -αυστηρά- εκδοχές: Μαργαρίτα ή μπέικον σκέτο ή μπέικον μανιτάρια. Και πάντα καλοψημένη. Όπως την έκανε η Pizza Da Napoli τότε.
2. Οι μπύρες πρέπει να είναι και πολλές και παγωμένες. Αν είστε με φίλους, πρέπει να είναι πάρα πολλές και πάρα πολύ παγωμένες. Προσοχή όμως εδώ: Επιλέγετε πάντοτε την μάρκα μπύρας που πίνετε συνήθως. Όχι πειράματα με άγνωστες (σε εσάς) μάρκες. Δεν είστε σε Beer Academy, ποδόσφαιρο βλέπετε. Και σας το λέει κάποιος που είχε χαλαστεί στον τελικό Γερμανία-Τσεχία (2-1) του 1996, επειδή κάποιος φίλος είχε τη φαεινή να μας ποτίσει μοναστηριακές μπύρες (μπλιαχ).
3. Κάπου εδώ τελειώνουν και οι συμβουλές για φαγητό και ποτό, καθώς απολύτως τίποτα άλλο δεν ταιριάζει με την περίσταση. Και κυρίως όχι -το αγαπημένο, κατά τα άλλα- σουβλάκι που θα πρέπει να περιγράφεις αν θα έχει ή όχι κρεμμύδι ή τζατζίκι ή διπλή λαδωμένη πίτα κινδυνεύοντας στο μεταξύ να χάσετε ένα ημίχρονο για να κάνετε την παραγγελία κι άλλο ένα για να καταλάβετε ποιό είναι ποιο, όταν τα φέρουν. Το σουβλάκι είναι ιδανικό μόνο αν βλέπεις ERTflix, όχι ποδόσφαιρο με παρέα. Τα Hod-dog από κάποια καλή καντίνα μπορούν να είναι μία εναλλακτική αν έχετε τη διάθεση να καθαρίζετε μαγιονέζες και μουστάρδες από τους τοίχους και τα πατώματα μετά τον αγώνα.
4. Για εμάς που ξεκινήσαμε να βλέπουμε Euro από όταν έπαιζε η Δυτική Γερμανία και η Σοβιετική Ένωση (3-0 στον τελικό του 1972), η μεγαλύτερη εξέλιξη που αφορά το ποδόσφαιρο είναι το E-food, η Wοlt και το Box. Μετά το VAR φυσικά! (Συμβουλή-παραίνεση: Αφήνουμε τουλάχιστον 3 ευρώ στον ντελιβερά. Μία φορά έδωσα μόνο ένα ευρώ και πήγε γρουσουζιά. Ήταν το 2016, στον τελικό Πορτογαλία-Γαλλία που ήλθε 1-0 στην παράταση…)
5. Σπίτι που δεν διαθέτει τουλάχιστον δύο WC δεν πρέπει να διοργανώνει βραδιές Euro ή Mundial με πάνω από δύο καλεσμένους. Μου έχει ξεραθεί δίμετρος μπέντζαμιν εξαιτίας αυτής της αβλεψίας.
6. Η επόμενη συμβουλή αφορά σε εμάς τους βετεράνους: Δεν σπάμε τα νεύρα της παρέας και ειδικά των νεότερων με ιστορίες από το παρελθόν και του τι παιχτάρας ήταν ο Ρουμενίγκε ή πως διέσχιζε ολόκληρο το γήπεδο με την μπάλα στα πόδια ο Γιόχαν Κρόιφ. Υπάρχουν όλα αυτά στο internet, κανείς δεν περιμένει να μάθει από έναν μπάρμπα, εκτός αν βλέπει τον αγώνα σε ΚΑΠΗ.
7. Είμαστε πάντα ευγενικοί με τις φίλες και τις συντρόφους ή συζύγους μας αν κάνουν (που θα την κάνουν) την ερώτηση «τι είναι offside». Και κυρίως απαγορεύεται το mansplaining. Ένα «βλέπω τώρα, θα σου εξηγήσω στο ημίχρονο» αρκεί.
8. Σε ό,τι αφορά στη σύνθεση της παρέας: Αν κάποιος φίλος μας είναι οπαδός της εθνικής Γερμανίας ή του Βελγίου απλά βρίσκουμε μία πρόφαση να μη δούμε μαζί Euro, αν θέλουμε να παραμείνουμε φίλοι. Αν πάλι κάποιοι είναι οπαδοί της Σκωτίας, της Ιρλανδίας ή της Εσθονίας, τους αγαπάμε λίγο παραπάνω χωρίς να δείχνουμε τον οίκτο μας. Όσοι είναι οπαδοί της Ιταλίας, της Ισπανίας, της Ολλανδίας ή της Γαλλίας είναι ιδανικοί για μία ποδοσφαιρική βραδιά. Αρκεί να μην παίζει μαζί τους η (αγαπημένη μας) Αγγλία γιατί θα χαλάσουμε τις καρδιές μας.
9. Αν προβάλλονται ταυτόχρονα σε δύο κανάλια (συνήθως αυτό συμβαίνει στα Mundial και όχι στο Euro) διαφορετικά ματς ΔΕΝ ζαπάρουμε. Πολύ απλά ανοίγουμε δύο τηλεοράσεις ή κανονίζουμε να πάμε σε μία αξιοπρεπή καφετέρια.
10. Τέλος, αποφεύγουμε σαν το διάολο το λιβάνι να δούμε τις αθλητικές εκπομπές που προηγούνται ή έπονται ενός αγώνα αναξαρτήτως καναλιού. Ιδιαίτερα, όσοι έχουμε ζήσει τις θρυλικές εποχές του Διακογιάννη ή του Σωτηρακόπουλου. Μην χαλάσουμε μία βραδιά με υπέροχες πίτσες και παγωμένες μπύρες βρίζοντας. Αμαρτία είναι!