Έμπνευση από τον Θεόδωρο Βρυζάκη

Το φιλοτέχνησε η Μόνικα Κασάνη και αντλεί έμπνευση από το εμβληματικό έργο του Θεόδωρου Βρυζάκη «Η Ελλάς Ευγνωμονούσα» (1858). Πρόκειται για έργο με ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς απεικονίζει την Ελλάδα με τη μορφή μιας νέας στεφανωμένης γυναίκας, ενδεδυμένης αρχαιοπρεπώς, ανάμεσα στους αγωνιστές της Επανάστασης του 1821, έχοντας σπάσει τις αλυσίδες της σκλαβιάς από τα πόδια της.

Ιστορία σε μορφή κοσμήματος

Σχεδιασμένο σε χρυσό και ασήμι, το γούρι αποτυπώνει τον ιστορικό και συμβολικό χαρακτήρα του έργου, συνδέοντας αρμονικά την ελληνική ιστορία με τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία.

Διαθέσιμο σε τρεις εκδοχές

Το γούρι διατίθεται σε τρεις εκδοχές — κρεμαστό για τον λαιμό, βραχιόλι και δαχτυλίδι — και είναι διαθέσιμο στο Πωλητήριο του Κεντρικού Κτηρίου της Εθνικής Πινακοθήκης.

Εθνική Πινακοθήκη – Κεντρικό Κτίριο

Νέα έκθεση

Changing Grounds, Συμπληρωματικές αφηγήσεις στο Αρχείο της Εθνικής Πινακοθήκης

Με μια πρωτότυπη έκθεση αρχειακής τέχνης και θεσμικής κριτικής συνεχίζεται το πρόγραμμα του Ενδιάμεσου Χώρου. Η έκθεση παρουσιάζει μια σειρά νέων έργων της εικαστικού Νατάσας Μπιζά, τα οποία αντλούν υλικό από το αρχείο της ΕΠΜΑΣ, αναδεικνύοντας λιγότερο γνωστές ή αθέατες πτυχές της ιστορίας της και των συλλογών της. Μέσα από επιλεγμένα αρχειακά επεισόδια, η καλλιτέχνιδα συνθέτει αφηγήσεις που φωτίζουν λεπτομέρειες και ιστορίες που συχνά παραμένουν στο περιθώριο. Η έκθεση στοχεύει στην ενεργοποίηση του αρχείου όχι μόνο ως πηγή τεκμηρίωσης, αλλά και ως εργαλείο διαλόγου ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, μέσα από σύγχρονες καλλιτεχνικές και επιμελητικές πρακτικές.

Αποτέλεσμα εντατικής έρευνας, η εικαστική εγκατάσταση της καλλιτέχνιδος εκκινεί από την αρχειακή τέχνη και τη μελέτη του υλικού πολιτισμού, τις οποίες προσεγγίζει ως μορφές θεσμικής κριτικής. Η έρευνα αυτή ανέδειξε τρεις θεματικές για την έκθεση: το Κτίριο της Πινακοθήκης, τους Ανθρώπους της, και τις Συλλογές της.

Τη σύνθετη εικαστική πρόταση της δημιουργού συγκροτούν τέσσερα έργα που αξιοποιούν ποικίλα εκφραστικά μέσα: βίντεο, καλλιτεχνικές εκτυπώσεις αρχειακών φωτογραφιών, χαράξεις σε ορείχαλκο, κατασκευές, εγκατάσταση στον χώρο, αναπαραγωγές αρχειακών εγγράφων και καλλιτεχνικό βιβλίο.
Η έκθεση εξερευνά τη φύση του αρχείου, ως ταυτόχρονα τεκμήριο και κατασκευή, θέτοντας στοχαστικά ερωτήματα για τη μνήμη, την ιστορία, την ταυτότητα και τη λήθη. Το δημόσιο πρόγραμμα της έκθεσης περιλαμβάνει θεματικές ξεναγήσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα και έκδοση δίγλωσσου καταλόγου.

Εγκαίνια: Τετάρτη 12 Νοεμβρίου 2025, 19:00
Διάρκεια: 12 Νοεμβρίου 2025 – 30 Σεπτεμβρίου 2026
Αίθουσα: Κεντρικό κτήριο ΕΠΜΑΣ, Ενδιάμεσος Χώρος
Επιμέλεια: Ελπινίκη Μεϊντάνη, επιμελήτρια της ΕΠΜΑΣ

Περιοδικές εκθέσεις που συνεχίζονται

Παναγιώτης Τέτσης, Η εμμονή του βλέμματος

Ξεναγήσεις από την επιμελήτρια της έκθεσης: Τετάρτη 5,12, 19 & 26 Νοεμβρίου στις 18:00 (Δεν απαιτείται κράτηση θέσης)
Χώρος: Κεντρικό Κτίριο ΕΠΜΑΣ, Σημείο συνάντησης: Είσοδος της έκθεσης, όροφος: -2
Επιμέλεια: Έφη Αγαθονίκου, Διευθύντρια Συλλογών, Καλλιτεχνικού και Μουσειολογικού Προγραμματισμού της ΕΠΜΑΣ
Διάρκεια έκθεσης: Απρίλιος 2025 – Ιανουάριος 2026

Francisco Goya, Los Caprichos – Μόνιμη Συλλογή

Εκπαιδευτικά Προγράμματα για παιδιά

Πετώντας μαζί με τη Λευκίππη

Έχετε ποτέ αναρωτηθεί για εκείνα τα πλάσματα της νύχτας που μοιάζουν μυστηριώδη ή τρομακτικά; Τι είναι αυτό που μας κάνει να τα φοβόμαστε ή να τα φανταζόμαστε διαφορετικά; Σε αυτό το εκπαιδευτικό πρόγραμμα-ταξίδι θα γνωρίσουμε τον μύθο της Λευκίππης, ενός φτερωτού πλάσματος που συνδέεται με τη νύχτα και τις μεταμορφώσεις. Μέσα από τα έργα της Περιοδικής Έκθεσης Francisco Goya, Los Caprichos, θα εξερευνήσουμε πώς ο καλλιτέχνης αποδίδει τους φόβους και τις πεποιθήσεις της εποχής του, ασκώντας παράλληλα κοινωνική κριτική μέσα από συμβολικές μορφές και φανταστικές εικόνες. Αφήστε ελεύθερη τη φαντασία σας και ελάτε να ξεκινήσουμε μαζί ένα ταξίδι ανάμεσα σε μύθους, σύμβολα και έργα τέχνης.

Ημερομηνίες: Σάββατο 1 & Κυριακή 9 Νοεμβρίου, Ώρα: 12:30
Χώρος: Κεντρικό Κτήριο ΕΠΜΑΣ – Μόνιμη Συλλογή
Σχεδίαση & Διεξαγωγή: Φρύνη Καρζή, Μουσειοπαιδαγωγός της ΕΠΜΑΣ
Ηλικία: 6-12 ετών (απαραίτητη η συνοδεία από ενήλικα)
Κρατήσεις: ekarzi@nationalgallery.gr

Ακολουθώντας το ουράνιο τόξο

Το παιδικό εργαστήριο της Εθνικής Πινακοθήκης αντλεί έμπνευση από τα εντυπωσιακά ουράνια τόξα που διατρέχουν το έργο του Παναγιώτη Τέτση. Μετά από μία σύντομη περιήγηση στην έκθεση Παναγιώτης Τέτσης, Η εμμονή του βλέμματος, μεταφερόμαστε στο παιδικό εργαστήριο της Εθνικής Πινακοθήκης, όπου δημιουργούμε τα δικά μας ουράνια τόξα. Με οδηγό μας το παιδικό βιβλίο Το Παραμύθι με τα Χρώματα του Αλέξη Κυριτσόπουλου, εξασκούμαστε στη θεωρία των χρωμάτων και μαθαίνουμε να κατανοούμε την τολμηρή χρήση του χρώματος του ζωγράφου.

Ημερομηνία: Σάββατο 8 Νοεμβρίου, Ώρα: 12:00
Χώρος: Κεντρικό Κτήριο ΕΠΜΑΣ – Μόνιμη Συλλογή
Σχεδίαση & Διεξαγωγή: Χριστίνα Μπότσου, Μουσειοπαιδαγωγός της ΕΠΜΑΣ
Ηλικία: 3-6 ετών (απαραίτητη η συνοδεία από ενήλικα)
Κρατήσεις: edu.episkepseis@nationalgallery.gr

Το μουσείο αφηγείται

Τι σημαίνουν οι φράσεις «αρχειακή τέχνη» και «καλλιτεχνική έρευνα»; Γιατί κατέχουν ολοένα και πιο σημαντική θέση στη σύγχρονη εικαστική παραγωγή; Στο εργαστήριο αυτό, τα παιδιά θα έχουν τη δυνατότητα να διερευνήσουν τις παραπάνω έννοιες μέσα από δημοσιεύματα, επιστολές και τηλεγραφήματα που προέρχονται από το αρχείο της Εθνικής Πινακοθήκης. Με βάση αυτά τα τεκμήρια, θα επιχειρήσουν να ανασυνθέσουν την ιστορία του μουσείου και να αναστοχαστούν κριτικά πάνω στις αφηγήσεις που τη συγκροτούν, ενεργοποιώντας το αρχείο του μουσείου. Αφορμή για το εργαστήριο αποτελεί η νέα περιοδική έκθεση της Εθνικής Πινακοθήκης, με τίτλο: Νατάσα Μπιζά – Changing grounds: Συμπληρωματικές ιστορίες στο αρχείο της Εθνικής Πινακοθήκης. Στο πλαίσιο αυτό, τα παιδιά θα πειραματιστούν με τη δημιουργία ενός καλλιτεχνικού βιβλίου (artist book), ως πεδίου τόσο δημιουργικής όσο και ερευνητικής πρακτικής, για τη δημιουργία ενός έργου αρχειακής τέχνης.

Ημερομηνία: Σάββατο 22 Νοεμβρίου, Ώρα: 12:00
Σχεδίαση & Διεξαγωγή: Χριστίνα Μπότσου, Μουσειοπαιδαγωγός της ΕΠΜΑΣ
Ηλικία: 6 – 12 ετών (απαραίτητη η συνοδεία από ενήλικα)
Κρατήσεις: edu.episkepseis@nationalgallery.gr

Θεματικές Ξεναγήσεις για το κοινό – Κεντρικό Κτήριο

Η αποτύπωση του προσώπου μέσα από τις συλλογές του μουσείου*

Τι κρατά τη μορφή ενός ανθρώπου ζωντανή μέσα στον χρόνο; Η θεματική αυτή ξενάγηση εξετάζει το παραπάνω ερώτημα. Ξεκινώντας από τις λιτές, σχεδόν ασκητικές μορφές των Αγίων στα τέλη του 16ου αιώνα – φιγούρες που εκπέμπουν δύναμη και συγκίνηση – προχωρά στο σήμερα, παρατηρώντας τις αλλαγές στα υλικά, στις τεχνικές και στην οπτική των καλλιτεχνών. Κάθε προσωπογραφία ανοίγει ένα παράθυρο στην ιστορία, προσφέροντας νέες ερμηνείες και βαθύτερες οπτικές. Ας ανακαλύψουμε μαζί πώς η τέχνη καταγράφει και αιχμαλωτίζει την ανθρώπινη μορφή μέσα στους αιώνες.

Ημερομηνία: Σάββατο 8 Νοεμβρίου, Ώρα: 12:00
Σχεδίαση & Διεξαγωγή: Μαρίνα Τομαζάνη, Ιστορικός τέχνης & Επιμελήτρια της ΕΠΜΑΣ
Κρατήσεις: edu.episkepseis@nationalgallery.gr

Γνωρίζοντας τον Παναγιώτη Τέτση*

Σε συνέχεια του κύκλου των θεματικών ξεναγήσεων θα επισκεφθούμε γωνιές της Ελλάδας και του εξωτερικού μέσα από το βλέμμα του Παναγιώτη Τέτση στην περιοδική έκθεση του μουσείου με τίτλο: Παναγιώτης Τέτσης – Η εμμονή του βλέμματος. Από την εμβληματική Λαϊκή Αγορά της οδού Ξενοκράτους με τον έντονο χρωματισμό έως τα σκιερά πεύκα της Ύδρας, θα ταξιδέψουμε και θα γνωρίσουμε έναν από τους μεγαλύτερους Έλληνες ζωγράφους του 20ού αιώνα.

Ημερομηνία: Σάββατο 15 Νοεμβρίου, Ώρα: 12:00
Σχεδίαση & Διεξαγωγή: Μαρίνα Τομαζάνη, Ιστορικός τέχνης & Επιμελήτρια της ΕΠΜΑΣ
Κρατήσεις: edu.episkepseis@nationalgallery.gr

ΠΑΡΑΡΤΉΜΑΤΑ

Εθνική Γλυπτοθήκη

Η ΦΑΡΜΑ

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα για παιδιά

Στη Φάρμα της Τέχνης: Μία ιστορία για μικρούς και μεγάλους

Στην Γλυπτοθήκη βρίσκεται μια φάρμα αλλιώτικη από τις άλλες. Εκεί, τα ζώα της τέχνης δεν έχουν φωνές· έχουν ιστορίες. Ιστορίες που ξυπνούν μέσα από τη φαντασία και τη δημιουργία. Η αφήγησή μας είναι εμπνευσμένη από το αλληγορικό μυθιστόρημα «Η Φάρμα των Ζώων» (1945) του Τζορτζ Όργουελ, ενός από τους σημαντικότερους συγγραφείς του 20ού αιώνα. Το εμβληματικό του σύνθημα: «Όλα τα ζώα είναι ίσα, αλλά κάποια ζώα είναι πιο ίσα από τα άλλα» θα γίνει η αφετηρία για παιχνίδι, συζήτηση και δημιουργική εξερεύνηση. Μικροί και μεγάλοι θα περιπλανηθούν στη Φάρμα της Τέχνης, θα συναντήσουν τα «ζώα» της και θα γίνουν κι εκείνοι κομμάτι μιας ιστορίας που ζωντανεύει στο φυσικό περιβάλλον του Άλσους.

Ημερομηνία: Κυριακή 16 Νοεμβρίου, Ώρα: 11:00
Σχεδίαση & Διεξαγωγή: Φρύνη Καρζή, Μουσειοπαιδαγωγός της ΕΠΜΑΣ
Ηλικία: 8-12 ετών
Κρατήσεις: ekarzi@nationalgallery.gr

Ξενάγηση στη μόνιμη έκθεση

Στην Εθνική Γλυπτοθήκη παρουσιάζεται η έκθεση της μόνιμης συλλογής Νεοελληνικής Γλυπτικής, που αποτυπώνει την αρχή και τη εξέλιξή της από τον 19ο έως τις αρχές του 21ου αιώνα. Η Εθνική Γλυπτοθήκη είναι ανοιχτή για το κοινό και τα σχολεία καθημερινά (εκτός Τρίτης) από τις 9.00 έως τις 16.00 ενώ δύο φορές την εβδομάδα, υπάρχει η δυνατότητα ξενάγησης για σχολεία. Το κοινό μπορεί, επίσης, να γνωρίσει τη μόνιμη έκθεση μέσα από ξεναγήσεις με την επιμελήτρια της συλλογής, Τώνια Γιαννουδάκη.

Ημερομηνίες: Τετάρτη 5 & 26 Νοεμβρίου, Ώρα: 18:00

Μουσείο Καπράλου – Αίγινα

Δείτε εδώ τα εκπαιδευτικά προγράμματα για σχολικές ομάδες

Παράρτημα ΕΠΜΑΣ – Κέρκυρα

Η ζωγραφική στο Ιόνιο: 18ος-19ος αιώνας

Παράρτημα ΕΠΜΑΣ – Ναύπλιο

Συνεχίζεται η έκθεση: ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΕΙΑ – Ίχνη παρουσίας

Δείτε εδώ αναλυτικά τα εκπαιδευτικά προγράμματα για σχολικές ομάδες.

Δείτε εδώ αναλυτικά τα εργαστήρια για εφήβους & ενήλικες.

*Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας στις ηλεκτρονικές κρατήσεις. Η ολοκλήρωση της κράτησης θα πραγματοποιείται όταν λάβετε σχετικό επιβεβαιωτικό email το οποίο θα σας ζητηθεί να επιδείξετε με την είσοδο σας στα ταμεία.

Από την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου και κάθε Τετάρτη, η Εθνική Πινακοθήκη παρατείνει το ωράριο λειτουργίας της και παραμένει ανοιχτή μέχρι τις 22:00. Έτσι, το κοινό έχει την ευκαιρία να απολαύσει τη συλλογή του Μουσείου και το βράδυ, σε μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα.

Ώρες λειτουργίας:

Δευτέρα, Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο & Κυριακή: 10:00 – 18:00

Τετάρτη: 12:00 – 22:00

Τρίτη: Κλειστά

*Η έκδοση εισιτηρίων γίνεται έως μία ώρα πριν το κλείσιμο

Ως λόγος λήψης των αιτηθέντων ασφαλιστικών μέτρων, προβλήθηκε από την πλευρά των αιτούντων ότι τα εκτιθέμενα στην Εθνική Πινακοθήκη έργα τέχνης είναι βλάσφημα, προσβάλλουν τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις και είναι άμεσος ο κίνδυνος πρόκλησης μίσους και βίας. Παρών στη δίκη ήταν και ο πρώην βουλευτής της Νίκης Νικόλαος Παπαδόπουλος, ο οποίος εξετάσθηκε ως μάρτυρας των αιτούντων.

Η Εθνική Πινακοθήκη και το ΥΠΠΟ υποστήριξαν ότι η έκθεση υπό την ονομασία «Η Σαγήνη του Αλλόκοτου», που φιλοξενείται στην Εθνική Πινακοθήκη, από τις 22 Ιανουαρίου 2025, παρουσιάζει σύγχρονα έργα τέχνης, δεν προτρέπει σε μίσος ή προσβολή ομάδων, και η παρουσίαση γίνεται με σαφή καλλιτεχνική πρόθεση και τεκμηρίωση. Η ελευθερία της τέχνης προστατεύεται από το άρθρο 16 παρ. 1 του Συντάγματος, καθώς και από το άρθρο 10 της ΕΣΔΑ. Οποιαδήποτε παρέμβαση σε καλλιτεχνική έκφραση απαιτεί ιδιαίτερα αυστηρή στάθμιση, ειδικά όταν δεν υφίσταται προφανής πρόκληση βίας ή μίσους.

Η απλή ενόχληση ή προσωπική αντίρρηση ακόμη και προσβολής από έργο τέχνης δεν αρκεί για να θεμελιώσει δικαίωμα απαγόρευσής του. Μόνο αν πρόκειται για προσβολή της αξίας του ανθρώπου κατά την έννοια του άρθρου 2 παρ. 1 του Συντάγματος ή αντίθεσης στους γενικούς νόμους ή σε άλλες διατάξεις του Συντάγματος μπορεί να θεμελιωθεί δικαίωμα απαγόρευσής του. Ουδεμία επείγουσα ή αιφνίδια ανάγκη συντρέχει, όπως απαιτεί ο νόμος για τη λήψη προσωρινής διαταγής ούτε επικαλέστηκαν οι αιτούντες κάποιο αιφνίδιο γεγονός που να δημιουργεί κατεπείγουσα ανάγκη για προστασία.

Το Δικαστήριο, με την από 17.09.2025 απόφασή του απέρριψε την ως άνω αίτηση, προεχόντως, λόγω μη πιθανολόγησης των προϋποθέσεων του επικείμενου κινδύνου που πρέπει να αποτραπεί και της επείγουσας περίπτωσης, που πρέπει άμεσα να αντιμετωπιστεί, με τη λήψη των αιτούμενων μέτρων, αναφορικά με το πρόσωπο των αιτούντων.

Πηγή: Αθηνόραμα

«Η ελευθερία της τέχνης: Δεδομένα και προκλήσεις»

Στην ημερίδα συμμετέχουν ειδικοί επιστήμονες, νομικοί, ιστορικοί της τέχνης, διευθυντές πολιτιστικών οργανισμών, θεολόγοι. Κατά τη διάρκεια της ημερίδας θα τεθούν προς συζήτηση οι κάτωθι προβληματισμοί:

Υπόκειται σε περιορισμούς η ελευθερία της τέχνης; Ποια είναι τα αδιάσειστα δεδομένα μιας ευνομούμενης πολιτείας πάνω στο ζήτημα;

Τι συμβαίνει όταν το δικαίωμα της ελεύθερης καλλιτεχνικής έκφρασης συγκρούεται με τις πεποιθήσεις ή το θρησκευτικό συναίσθημα των πολιτών; Το «ιερό» και το «βέβηλο» είναι απόλυτα διακριτές περιοχές;

Φαινόμενα λογοκρισίας και βανδαλισμού παρατηρούνται μόνο στην εποχή μας ή έχουν παρελθόν; Αφορούν αποκλειστικά στη χώρα μας ή συμβαίνουν και αλλού; Ποιος είναι ο ρόλος των πολιτιστικών οργανισμών σε σχέση με τη διαφύλαξη της καλλιτεχνικής ελευθερίας; Ποιες προκλήσεις διαφαίνονται για το παρόν και το μέλλον;

Με ποια κριτήρια εκτίθενται έργα τέχνης στην Εθνική Πινακοθήκη;

Συμμετέχουν οι:
Αγγελής Δημήτρης – Ποιητής, Διευθυντής περιοδικού Φρέαρ
Ανδρεαδάκης Ορέστης – Καλλιτεχνικός Διευθυντής, Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Πατήρ Βασίλειος Θερμός – Ψυχίατρος παιδιών και εφήβων, πρώην Καθηγητής Ανωτάτης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Αθήνας
Καρπόζηλος Απόστολος – Ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
Κολοκοτρώνης Γιάννης – Καθηγητής Ιστορίας και Θεωρίας της Δυτικής Τέχνης, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Δ.Π.Θ
Οικονομόπουλος Γιώργος – Δικηγόρος, Νομικός Σύμβουλος ΕΠΜΑΣ
Παπαγεωργίου Κωνσταντίνος – Ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφίας του Δικαίου της Νομικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών
Παπανικολάου Μιλτιάδης – Ομότιμος Καθηγητής, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Α.Π.Θ
Στενού Κατερίνα – Διεθνής εμπειρογνώμων σε θέματα Διαπολιτισμικής επικοινωνίας, πρώην Διευθύντρια Πολιτιστικής Πολιτικής και Διαπολιτισμικού Διαλόγου, ΟΥΝΕΣΚΟ (Παρίσι)
Τσιάρα Συραγώ – Ιστορικός τέχνης, Διευθύντρια ΕΠΜΑΣ

*Μετά το πέρας των ανακοινώσεων θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό.

Πληροφορίες

Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου
Βασ. Κωνσταντίνου 50, Αθήνα

«Εμείς, οι δημιουργοί έργων, τα οποία εκτίθενται ή αποτελούν μέρος της Συλλογής της Πινακοθήκης, καθώς και οι κληρονόμοι ή νόμιμοι εκπρόσωποι καλλιτεχνών, των οποίων έργα βρίσκονται στους χώρους της Πινακοθήκης, ζητούμε την προσωρινή απόσυρση των έργων μας από τους εκθεσιακούς χώρους, έως ότου επανεκτεθούν τα έργα που παρανόμως κατέβηκαν από την έκθεση» τονίζουν στην επιστολή, που απέστειλαν στην Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, τη διευθύντρια της πινακοθήκης Συραγώ Τσιάρα και τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου.

«Καλούμε την Εθνική Πινακοθήκη και το ΥΠΠΟ να δράσουν σύμφωνα με το Νόμο και να επανεκθέσουν τώρα τα έργα που αποκαθηλώθηκαν, όπως ακριβώς υπαγορεύει ο Νόμος και το δημοκρατικό πολίτευμα», σημειώνουν.

Επιπλέον, υπογραμμίζουν ότι αν και πέρασε ένας μήνες από την επίθεση και τον βανδαλισμό και παρά τις διαβεβαιώσεις, τα έργα δεν έχουν εκ νέου αναρτηθεί. Οι ίδιοι απορρίπτουν δικαιολογίες του τύπου «εξετάζονται με τη συμβολή ειδικών, οι όροι και οι προϋποθέσεις της ασφαλούς επανέκθεσής τους», καθώς πιστεύουν ότι «υποτιμούν τη νοημοσύνη μας και θέτουν ερωτήματα για τους πραγματικούς λόγους ολιγωρίας».

«Η ελευθερία της καλλιτεχνικής έκφρασης προστατεύεται συνταγματικά από το άρθρο 16 του Συντάγματος. Η αδράνεια του Υπουργείου Πολιτισμού και της Εθνικής Πινακοθήκης να εκπληρώσουν τον θεσμικό τους ρόλο ως θεματοφυλάκων του Συντάγματος, μας προσβάλλει, και ως δημοκρατικούς πολίτες και ως καλλιτέχνες», αναφέρουν.

Αναλυτικά η επιστολή

Αξιότιμη Υπουργέ Πολιτισμού κ.Λίνα Μενδώνη,
Αξιότιμη Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης κ.Συραγώ Τσιάρα,
Αξιότιμα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Εθνικής Πινακοθήκης

Έχει περάσει ένας μήνας από τον βανδαλισμό εικαστικών έργων στην Εθνική Πινακοθήκη (10.3.25), μετά από την παράνομη επίθεση βουλευτή ακροδεξιού κόμματος και την αποκαθήλωση έργων της περιοδικής έκθεσης «Η σαγήνη του αλλόκοτου». Παρά τις διαβεβαιώσεις του ΥΠΠΟ και της Εθνικής Πινακοθήκης, τα έργα αυτά δεν έχουν αναρτηθεί εκ νέου. Δικαιολογίες του τύπου «εξετάζονται με τη συμβολή ειδικών, οι όροι και οι προϋποθέσεις της ασφαλούς επανέκθεσής τους», υποτιμούν τη νοημοσύνη μας και θέτουν ερωτήματα για τους πραγματικούς λόγους ολιγωρίας.

Η ελευθερία της καλλιτεχνικής έκφρασης προστατεύεται συνταγματικά από το άρθρο 16 του Συντάγματος. Η αδράνεια του Υπουργείου Πολιτισμού και της Εθνικής Πινακοθήκης να εκπληρώσουν τον θεσμικό τους ρόλο ως θεματοφυλάκων του Συντάγματος, μας προσβάλλει, και ως δημοκρατικούς πολίτες και ως καλλιτέχνες.

Εμείς, οι δημιουργοί έργων, τα οποία εκτίθενται ή αποτελούν μέρος της Συλλογής της Πινακοθήκης, καθώς και οι κληρονόμοι ή νόμιμοι εκπρόσωποι καλλιτεχνών, των οποίων έργα βρίσκονται στους χώρους της Πινακοθήκης, ζητούμε την προσωρινή απόσυρση των έργων μας από τους εκθεσιακούς χώρους, έως ότου επανεκτεθούν τα έργα που παρανόμως κατέβηκαν από την έκθεση. Καλούμε την Εθνική Πινακοθήκη και το ΥΠΠΟ να δράσουν σύμφωνα με τον Νόμο και να επανεκθέσουν τώρα τα έργα που αποκαθηλώθηκαν, όπως ακριβώς υπαγορεύει ο Νόμος και το δημοκρατικό πολίτευμα. Αλλιώς, γιατί είδους πολιτισμό μιλάμε;

Με εκτίμηση,

Ακριθάκη Χλόη, φωτογράφος, εικαστικός, νόμιμη κληρονόμος των έργων του Αλέξη Ακριθάκη

Αρφαράς Μιχάλης, εικαστικός, Ομότιμος Καθηγητής της ΑΣΚΤ

Βερούκας Αλέξης, εικαστικός

Βουρλούμη Ειρήνη, Βουρλούμης Παναγής, Βουρλούμης Ανδρέας, νόμιμοι εκπρόσωποι του Ανδρέα Βουρλούμη.

Γιαβρόπουλος Νίκος, καλλιτέχνης της κινούμενης εικόνας

Διβάρης Γιώργος, εικαστικός, Καθηγητής, Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών, ΑΠΘ

Εγγονοπούλου Ερριέττη, νόμιμη κληρονόμος των έργων του Νίκου Εγγονόπουλου

Ιγνατάκη Μαριάννα, εικαστικός

Καβαλλιεράτος Διονύσης, εικαστικός

Μιχαηλίδης Μίλτος, νόμιμος εκπρόσωπος των έργων του Γιάννη Μιχαηλίδη

Μυλωνά Ελένη, εικαστικός, νόμιμη κληρονόμος των έργων της Άλεξ Μυλωνά

Ξαγοράρης Ζάφος, εικαστικός, Καθηγητής στην ΑΣΚΤ

Ξενάκης Δημήτρης, νόμιμος κληρονόμος των έργων του Κοσμά Ξενάκη

Παναγιωτίδη Μαλβίνα, εικαστικός

Παππάς Αλέκος, νόμιμος κληρονόμος των έργων του Γιάννη Παππά

Σαχίνης Ξενής, εικαστικός, Καθηγητής στην ΑΣΚΤ ΑΠΘ, Τέως Κοσμήτορας της Σχολής

Στεφανή Εύα, σκηνοθέτις, Καθηγήτρια Τμήμα Επικοινωνίας και ΕΜΜΕ, ΕΚΠΑ

Τρανός Νίκος, εικαστικός, Αφυπ. Καθηγητής στην ΑΣΚΤ, Τέως Πρύτανης της ΑΣΚΤ

Τσιτσόπουλος Φίλιππος, εικαστικός

Τσουμπλέκας Δημήτρης, εικαστικός, φωτογράφος και Τσουμπλέκα Άννα, νόμιμοι εκπρόσωποι των έργων του Νίκου Κεσσανλή και Χρύσας Ρωμανού

Χαραλάμπους Πάνος, εικαστικός, Ομότιμος Καθηγητής στην ΑΣΚΤ, Τέως Πρύτανης της ΑΣΚΤ

Χαρβαλιάς Γιώργος, εικαστικός, Αφυπ. Καθηγητής στην ΑΣΚΤ, Τέως Πρύτανης

Χανδρής Παντελής, εικαστικός, Καθηγητής ΑΣΚΤ

Ψυχούλης Αλέξανδρος, εικαστικός, Καθηγητής, Τμήμα Αρχιτεκτόνων, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Για πρώτη φορά στην ιστορία της, η Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου προσφέρει διανυκτέρευση στον τυχερό που κερδίζει τη νέα κλήρωση, η οποία έχει ξεκινήσει πριν από τη δημόσια επαναλειτουργία της τον επόμενο μήνα. Σηματοδοτώντας την 200η επέτειο της γκαλερί, ο διαγωνισμός θα επιλέξει το πρώτο μέλος του κοινού που θα εισέλθει στην πτέρυγα Sainsbury της γκαλερί μετά το κλείσιμο δύο ετών και θα βιώσει τη μεγαλύτερη επανατοποθέτηση ολόκληρης της συλλογής, με τίτλο “CC Land: The Wonder of Art”.

Όποιος είναι άνω των 18 ετών και εγγραφεί στο ενημερωτικό δελτίο της Εθνικής Πινακοθήκης θα μπει στην κλήρωση για να κοιμηθεί στο κρεβάτι, το οποίο θα βρίσκεται στη «γέφυρα» που συνδέει την πτέρυγα Sainsbury με την υπόλοιπη γκαλερί. Ο διαγωνισμός είναι ανοιχτός μέχρι τις 6 το απόγευμα της 28ης Απριλίου και ο νικητής θα επιλεγεί τυχαία.

Σύμφωνα με τη γκαλερί, η βραδιά θα ξεκινήσει με ένα δείπνο για δύο στο εστιατόριό της, το Locatelli που πρόκειται να ανοίξει σύντομα. Στη συνέχεια, μόλις κλείσουν οι πόρτες της γκαλερί για το κοινό, ο νικητής θα λάβει τη δική του ιδιωτική ξενάγηση στην έκθεση με την Christine Riding, διευθύντρια συλλογών και έρευνας της Εθνικής Πινακοθήκης. Καθώς θα διασχίσουν τη γκαλερί, θα δουν περισσότερα από 1.000 έργα τέχνης, τα οποία παρακολουθούν την ανάπτυξη της ζωγραφικής στη δυτικοευρωπαϊκή παράδοση μεταξύ του 13ου και του 20ου αιώνα, από γνωστά αριστουργήματα μέχρι πίνακες που δεν έχουν δει ποτέ στην Εθνική Πινακοθήκη.

«Είναι η πρώτη φορά που είχαμε μια τόσο συναρπαστική ευκαιρία να ξανασκεφτούμε και να ανανεώσουμε πώς παρουσιάζουμε μια από τις μεγαλύτερες συλλογές τέχνης στον κόσμο, κάτω από μια στέγη», είπε η Riding. «Οι επισκέπτες μας θα ανακαλύψουν εκ νέου μερικά από τα πιο διάσημα και εμβληματικά έργα τέχνης που δημιουργήθηκαν ποτέ, μαζί με προσωπικά αγαπημένα και πρόσφατες ανακαλύψεις και αποκτήματα».

Το επόμενο πρωί, ο νικητής θα φαιε επίσης πρωινό πριν από το πρώτο δημόσιο άνοιγμα της πτέρυγας Sainsbury στις 10 π.μ. στις 10 Μαΐου.

Το “rehang” της Εθνικής Πινακοθήκης είναι το πιο εκτεταμένο εδώ και χρόνια. Οι εορτασμοί της 200ης επετείου της γκαλερί φέτος περιλαμβάνουν επίσης τα εγκαίνια ενός οίκου υποστηρικτών, για τα μέλη και άλλους υποστηρικτές, και ένα κέντρο εκμάθησης.

Η Εθνική Πινακοθήκη δεν είναι ξένη στις ολονύχτιες εκδηλώσεις. Τον Ιανουάριο, άνοιξε τις πόρτες της για 24 ώρες για το τελευταίο Σαββατοκύριακο της sold out έκθεσης Van Gogh, την οποία επισκέφθηκαν περισσότερα από 200.000 άτομα. Ήταν η δεύτερη φορά στην ιστορία της που η γκαλερί έμεινε ανοιχτή μια νύχτα (η πρώτη ήταν για τον Leonardo Da Vinci: Ζωγράφος στην Αυλή του Μιλάνου το 2012).

Ο Sir Gabriele Finaldi, διευθυντής της Εθνικής Πινακοθήκης, δήλωσε: «Η 200ή επέτειος μας παρέχει την τέλεια ευκαιρία να εξετάσουμε έναν νέο τρόπο να αφηγηθούμε την ιστορία των απίστευτων έργων ζωγραφικής της συλλογής μας και να συμπεριλάβουμε μερικές συναρπαστικές εκπλήξεις. «Έτσι πιστεύουμε ότι είναι σωστό μέσω αυτής της κλήρωσης ένας από τους επισκέπτες μας να πάρει μια πρώτη ματιά από την πρόσφατα μεταμορφωμένη Εθνική Πινακοθήκη και την πτέρυγα Sainsbury και να έχει αυτές τις υπέροχες φωτογραφίες για τον εαυτό του ώστε να θυμάται για πάντα μια ξεχωριστή βραδιά».

Πηγή: The Guardian / Κεντρική φωτογραφία: The National Gallery

Ο Π. Τέτσης, ζωγράφος, χαράκτης, δάσκαλος, ακαδημαϊκός, ο οποίος είχε διατελέσει Πρόεδρος της Καλλιτεχνικής Επιτροπής και Πρόεδρος του Δ.Σ. της Εθνικής Πινακοθήκης, υπήρξε από τους σπουδαιότερους καλλιτέχνες που με το έργο και τη διδασκαλία τους διαμόρφωσαν την Ελληνική μεταπολεμική ζωγραφική. Στόχος της έκθεσης είναι όχι μόνο να παρουσιάσει την καλλιτεχνική πορεία του καλλιτέχνη αλλά και να εστιάσει στην ιδιαίτερη «ματιά» με την οποία, δίνοντας έμφαση στο φως και το χρώμα, πραγματεύεται τα θέματά του.

Η Λαϊκή αγορά και η Ύδρα αποτελούν μια εισαγωγή για τον επισκέπτη στον κόσμο του Π. Τέτση. Ακολουθεί μια κατάδυση στο έργο του. Θεματικές ομάδες, οι οποίες δεν χαρακτηρίζονται από μια χρονολογική συνέχεια, διαδέχονται η μία την άλλη προκειμένου να αποκαλύψουν στον θεατή το εικαστικό ιδίωμα του καλλιτέχνη, τον τρόπο με τον οποίο παρατηρεί τον κόσμο γύρω του και τον μετουσιώνει σε έργο τέχνης, πίνακα, χαρακτικό, υδατογραφία, παστέλ.

Καθώς όμως γνωρίζουμε τον ιδιαίτερο κόσμο του Π. Τέτση, αντιλαμβανόμαστε ότι οι θεματικές ενότητες, πολλές φορές, συμπίπτουν και με χρονολογικές. Για μεγάλα χρονικά διαστήματα, που διαρκούν και τέσσερα αν όχι περισσότερα χρόνια, μελετάει, σχεδόν εμμονικά, ένα συγκεκριμένο θέμα. Δημιουργούνται «σειρές», «ενότητες», όπως οι ποδοσφαιριστές, οι κήποι, οι μπαλκονόπορτες, οι καρέκλες, τα ναυπηγεία, τα τοπία της Σίφνου, η λαϊκή αγορά, τα τραπέζια, τα τοπία της Ύδρας, οι βάρκες, οι θάλασσες, τα πορτραίτα των φίλων, οι νεκρές φύσεις, τα πεύκα και τέλος τα βράχια της Ύδρας. Οι ζωγραφικές αυτές σειρές πλαισιώνονται και με άλλα μέσα, όπως μελάνια, χαρακτικά, ακουαρέλες γιατί θεωρεί ότι πρόκειται για συγκοινωνούντα δοχεία και με τον τρόπο αυτό του δίνεται η δυνατότητα να δει το αποτέλεσμα που θέλει να καταλήξει από πολλές οπτικές γωνίες.

Στην έκθεση παρουσιάζονται 160 έργα, τα περισσότερα πίνακες ζωγραφικής, χαρακτικά, ακουαρέλες, παστέλ. Στο μεγαλύτερο μέρος προέρχονται από τις δωρεές του καλλιτέχνη από το 1997 μέχρι το 2015 στην Εθνική Πινακοθήκη καθώς και από 64 έργα συλλογών, θεσμικών και ιδιωτικών. Η επιλογή έχει σκοπό να προβάλλει είτε την «εμμονική» του ματιά με την οποία παρατηρούσε το περιβάλλον του και το μετουσίωσε εικαστικά είτε να αποκαλύψει άγνωστες πτυχές της καλλιτεχνικής του παραγωγής και τεχνοτροπίας.

Επιμέλεια έκθεσης: Έφη Αγαθονίκου

Όλες οι πληροφορίες για την έκθεση, εδώ.

Όπως σημειώνεται στο κάλεσμα της Πρωτοβουλίας, «η αποκαθήλωση έργων τέχνης από ένα μουσείο συνιστά ήττα της ελευθερίας της τέχνης, της ελευθερίας της έκφρασης, της ελευθερίας συνολικά. Και, ακόμα, ήττα της δυνατότητάς μας να συμβιώνουμε ειρηνικά, διαφωνώντας συντεταγμένα. Ας σκεφτούμε τι θα συνέβαινε αν τέτοιες πρακτικές επικρατούσαν: κανένας και καμία δεν θα μπορούσε να μιλήσει ή να εκφραστεί ελεύθερα καλλιτεχνικά από τον φόβο των αντιδράσεων».

Το κάλεσμα της Πρωτοβουλίας

Για τον λόγο αυτό, είναι ζωτική ανάγκη για τη δημοκρατία τα βανδαλισμένα έργα του Χριστόφορου Κατσαδιώτη να επανέλθουν στη θέση τους. Χθες έπρεπε να έχει γίνει αυτό. Κι αφού δεν έγινε, πρέπει σήμερα. Κυριολεκτούμε: αμέσως, χωρίς καθυστέρηση και χωρίς περιστροφές. Διατυπώσεις του τύπου «εξετάζονται με τη συμβολή ειδικών οι όροι και οι προϋποθέσεις της ασφαλούς επανέκθεσής τους» ενέχουν τον κίνδυνο της παραπομπής στις ελληνικές καλένδες, ώστε να ξεχαστεί το θέμα.

Δεν ξεχνάμε ότι η περιπέτεια των έργων του Χριστόφορου Κατσαδιώτη είναι μία πολύ σοβαρή, αλλά όχι η μοναδική, περίπτωση στο πλαίσιο μιας γενικότερης στρατηγικής επιθέσεων ακροδεξιών εναντίον της σύγχρονης τέχνης. Το ζήσαμε –ενδεικτικά λίγα μόνο από τα πιο πρόσφατα παραδείγματα– με την αποκαθήλωση της «ροζ σημαίας» της Γεωργίας Λαλέ από το προξενείο της Ελλάδας στη Νέα Υόρκη, τη διαρκή λογοκρισία που αντιμετωπίζει το ντοκιμαντέρ «Αδέσποτα κορμιά» της Ελίνας Ψύκου, τις απειλές που υφίσταται ο stand-up κωμικός Χριστόφορος Ζαραλίκος.

Το γεγονός ότι η Εθνική Πινακοθήκη συνιστά δημόσιο ίδρυμα, καθώς και το ότι η αποκαθήλωση έρχεται ως επακόλουθο μια βίαιης επίθεσης, συνιστώντας έμπρακτη επιβράβευσή της, καθιστά ακόμη πιο εμφατική αυτή την ανάγκη.

Αν θριαμβεύσει η λογοκρισία, η δημοκρατία χάνει

Ή «η τέχνη είναι ελεύθερη», όπως απλά γράφει το Σύνταγμά μας, ή δεν είναι. Ή, κατά μια παλιά ρήση, «ή το Σύνταγμα είναι κανόνες ή δεν είναι τίποτε». Να επιστρέψουν αμέσως τα έργα στην Πινακοθήκη. Η δημοκρατία να νικήσει τη λογοκρισία, τον φόβο και τον ακροδεξιό σκοταδισμό.

Για τον λόγο αυτό απευθύνουμε κάλεσμα μπροστά στη Πινακοθήκη την ερχόμενη Πέμπτη 27 Μαρτίου στις 5 το απόγευμα. Εκεί θα «εκθέσουμε» 30 περιστατικά εικαστικής λογοκρισίας που έχουν καταγραφεί ως σήμερα από ερευνητικό πρόγραμμα του Παντείου Πανεπιστημίου.

Η κυβέρνηση, το υπουργείο και η Εθνική Πινακοθήκη πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους. Το ίδιο η καθεμία και ο κάθε δημοκράτης πολίτης. Η συντεταγμένη πολιτεία οφείλει να κάνει αυτό που επιτάσσει συνταγματικά ο ρόλος της: να διασφαλίσει την ελευθερία στην έκφραση.

Σημειώνεται ότι, μέχρι στιγμής, την εκδήλωση διαμαρτυρίας στην Εθνική Πινακοθήκη στηρίζουν οι: Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑΠ), Πανελλήνια Ομοσπονδία Θεάματος-Ακροάματος (ΠΟΘΑ), Σωματείο Εργαζομένων στον Χώρο του Χορού (ΣΕΧΩΧΟ), Σύλλογος Μελών ΔΕΠ Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών (ΣΔΕΠ ΑΣΚΤ), Σημείο για τη Μελέτη και την Αντιμετώπιση της Ακροδεξιάς, Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων.

Κυρία Μπότσου, ποια στοιχεία συνθέτουν τη φυσιογνωμία της μουσειοπαιδαγωγικής, ενός τομέα, για τον οποίο υπάρχει ολοένα και περισσότερο ενδιαφέρον;

Ο τομέας της μουσειοπαιδαγωγικής είναι ένας πλούσιος, διεπιστημονικός τομέας, που συνδυάζει και την Ιστορία της Τέχνης και τα Παιδαγωγικά. Οπότε, πραγματικά, θα λέγαμε ότι είναι ένα σταυροδρόμι. Προσφέρεται για πολλά τέτοια αντικείμενα. Σίγουρα, μέσα από την εργασία μου και σε προηγούμενους φορείς, όπως στο Ίδρυμα Θεοχαράκη, το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος και πολύ περισσότερο, στην Εθνική Πινακοθήκη, που είναι ένα μουσείο με τεράστια συλλογή, πολύ πλούσια, που καλύπτει μια μεγάλη χρονική περίοδο, άρα είναι ένα μουσείο πραγματικά Ιστορίας της Τέχνης, έχω αντιληφθεί ότι η μουσειοπαιδαγωγική είναι ένα φανταστικό πεδίο για να ανθίσουν όλοι αυτοί οι διαφορετικοί τομείς.

Πώς μπορεί να σχεδιαστεί μια επίσκεψη σε ένα μουσείο, ώστε το παιδί να την θυμάται ως μια μοναδική εμπειρία;

Στην Εθνική Πινακοθήκη, τα τελευταία χρόνια, συνεργάζομαι με παιδιά από τριών ετών και άνω. Μέχρι 18 ετών. Σε έναν κόσμο γεμάτο οθόνες, μας ενδιαφέρει να επιστρέψουν τα παιδιά σε μια πρωτογενή επαφή με το έργο τέχνης. Δηλαδή, να εξασκήσουμε κάποιες δεξιότητες, που έχουν να κάνουν με την παρατήρηση και τη συγκέντρωση μέσα στον χώρο του μουσείου. Αυτό εμείς το επιτυγχάνουμε μέσα από την αισθητηριακή και συναισθηματική εμπλοκή των παιδιών με τα έργα. Μας ενδιαφέρει πάρα πολύ να εστιάζουμε, να συγκεντρωνόμαστε, να παρατηρούμε. Κι αυτό γίνεται μέσα από ερωτήσεις, μέσα από βιωματικές δραστηριότητες μπροστά από τα έργα. Μας αρέσει, επίσης, να καθόμαστε κάτω, στο πάτωμα, μαζί με τα παιδιά και να προκύπτει μια συζήτηση. Όπου ουσιαστικά συνδέουμε τα προηγούμενα βιώματά τους με τα ίδια τα έργα. Οπότε κάπως κατασκευάζουμε όλοι μαζί τη γνώση. Τα παιδιά έχοντας συνηθίσει στον ψηφιακό κόσμο δυσκολεύονται πολύ στη συγκέντρωση και την εστίαση. Άρα αυτό που χρειάζεται δουλειά κι από εμάς είναι να βρούμε τους τρόπους, να βρούμε τα εργαλεία, να έρθουν σε προσωπική επαφή με το έργο.

Θα μοιραστείτε μαζί μου μια ξεχωριστή στιγμή;

Κάθε ομάδα παιδιών στρέφει το ενδιαφέρον της σε κάτι διαφορετικό μέσα στο μουσείο. Για μένα, κάτι πολύ συγκινητικό είναι, όταν μας επισκέπτονται παιδιά από πολυπολιτισμικά σχολεία και στο τμήμα του μουσείου στον 19^ο αιώνα, που είναι τα έργα του Οριενταλισμού, -έργα από το Μαρόκο, από την Αίγυπτο, από την Τουρκία-, βλέπεις πόσο πολύ νιώθουν κι αυτά ότι εκπροσωπούνται με έναν τρόπο στο μουσείο. Νιώθουν ότι η κουλτούρα τους είναι σημαντική, είναι ορατή. Βιώνουμε έτσι στιγμές πολύ μεγάλης συγκίνησης μπροστά σε αυτά τα έργα.

Πράγματι, πολύ συγκινητικό αυτό που περιγράφετε. Εσείς, ως παιδί, με τι σκέψεις διασχίζατε τους διαδρόμους των μουσείων;

Όταν ήμουν μικρή, δεν ήταν τόσο διαδεδομένα τα εκπαιδευτικά προγράμματα στον χώρο των μουσείων. Θυμάμαι, ωστόσο, κάποιες πολύ επιδραστικές εκθέσεις τη δεκαετία του 2000, που είχα παρατηρήσει και μου είχαν κάνει εντύπωση. Η πρώτη μεγάλη έκθεση που είδα, που ήταν και θεματικά διαρθρωμένη και που είπα «α, τι ωραία, σε μια τέτοια έκθεση θα ήθελα να δουλεύω κι εγώ στο μέλλον», ήταν η έκθεση «Έρως. Από τη Θεογονία του Ησίοδου στην Ύστερη Αρχαιότητα», στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, το 2009. Τη θυμάμαι χαρακτηριστικά ως μια παραδειγματική έκθεση, που είχα πει, θυμάμαι, ότι έτσι θα ήθελα να είναι οι μουσειακές επισκέψεις.

Έξω από το μουσείο, υπάρχει μια πραγματικότητα λιγότερο ένθερμη, λιγότερο αισθαντική. Υπάρχει μια ασυνέχεια, θα λέγαμε. Τα παιδιά σίγουρα αντιλαμβάνονται την τέχνη ως καταφύγιο.

Ο χώρος του μουσείου είναι ένα ασφαλές καταφύγιο και το λέμε και στα παιδιά αυτό, ενώ πάντα τα ενημερώνουμε ότι μέχρι τα 25 τους χρόνια είναι ελεύθερη η είσοδός τους στο μουσείο. Και θέλουμε να λειτουργεί και γι’ αυτά ως ένας ασφαλής χώρος, στον οποίο είναι πάντα ευπρόσδεκτα. Πολύ χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του τελευταίου έργου, που έχει προστεθεί στη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης. Είναι ένα έργο του 2020: Οι «Κολυμβητές κάτω από το νερό» της Μαρίας Φιλοπούλου. Αυτό το έργο, που φτιάχτηκε την περίοδο του Covid, το αναφέρουμε πολύ συχνά στα παιδιά ως ένα παράδειγμα ότι σε μια εποχή δυσκολίας, που ο κόσμος φαίνεται αφιλόξενος κι απρόβλεπτος, μπορεί ένα τέτοιο έργο ή ένα μουσείο, όπως η Πινακοθήκη, να λειτουργήσει ως καταφύγιο, ως ένας ασφαλής χώρος, που μπορείς να βασίζεσαι πάνω του.

Σας ευχαριστώ θερμά!

Κι εγώ!

Η Χριστίνα Μπότσου είναι υποψήφια διδάκτωρ του Τμήματος Επικοινωνίας, Μέσων & Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών και μουσειοπαιδαγωγός στην Εθνική Πινακοθήκη. Έχει συνεργαστεί ως μουσειοπαιδαγωγός με φορείς όπως το Athens Art Book Fair και το Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη. Διδάσκει Στοιχεία και Τεχνικές των Εικαστικών Τεχνών στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αθηνών και Σύγχρονες Τάσεις στη Διδακτική της Τέχνης στο ΠΜΣ Τέχνες και Εκπαίδευση του ΑΚΤΟ Art & Design.

*Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου
Λεωφ. Βασιλέως Κωνσταντίνου 50, Αθήνα