Στην πέμπτη συνέχεια της δημοφιλούς σειράς κινουμένων σχεδίων, οι Γούντι, Μπαζ και Τζέσι απειλούνται από το νέο tablet με το όνομα Lilypad, που έχει μορφή βατράχου και γοητεύει τους μικρούς πρωταγωνιστές. Ο Χανκς εξήγησε πως όλοι οι συντελεστές ταυτίστηκαν με το σενάριο, καθώς έχουν βιώσει την αδιαφορία των νέων που «κατεβάζουν το βλέμμα στο κινητό τους, σηκώνουν το κεφάλι, ξανακατεβάζουν το βλέμμα».

«Είναι κάτι γενεαλογικό», ανέφερε στη BBC, «όπου κάθε γενιά έχει ένα τεχνολογικό στοιχείο που τη χαρακτηρίζει και επενδύει τα πάντα σε αυτό». Ο ίδιος στάθηκε ιδιαίτερα σε μια σκηνή της ταινίας όπου «βλέπουμε τη μπλε λάμψη από τα κινητά στα υπνοδωμάτια της πόλης και αυτό πραγματικά προκαλεί τρόμο».

Στο Toy Story 5, επιστρέφουν οι φωνές των Χανκς, Τιμ Άλεν και Τζόαν Κιούζακ, ενώ στη νέα παρέα προστίθεται η Γκρέτα Λι ως Lilypad. Οι προηγούμενοι «κακοί» της σειράς περιλάμβαναν τον μοβ αρκούδο Lotso, τον γείτονα Sid, τον συλλέκτη Al και τη vintage κούκλα Gabby Gabby. Αυτή τη φορά όμως, ο αντίπαλος είναι η ίδια η τεχνολογία.

Η τεχνολογία ως νέος αντίπαλος των παιχνιδιών

Το ζήτημα της εξάρτησης από τις οθόνες είναι πλέον γνώριμο σε όλους τους γονείς, ενώ η ταινία προβάλλεται σε μια περίοδο έντονου διαλόγου για τις συνέπειες της υπερβολικής χρήσης τεχνολογίας και social media στα παιδιά. Ο Άλεν θυμήθηκε πως όταν πήγε πρόσφατα την έφηβη κόρη του στον κινηματογράφο, εκείνη δυσκολεύτηκε να παρακολουθήσει ολόκληρη την ταινία επειδή είναι συνηθισμένη σε «ταινίες επτά δευτερολέπτων στο Instagram».

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «η κόρη μου κοίταξε την ταινία και είπε ‘το κατάλαβα! Αυτός θα είναι ο κακός κι αυτοί θα κάνουν αυτό’». Ο ίδιος επέμεινε να βλέπουν μαζί όλη την ταινία πριν σχολιάσουν, αλλά παραδέχτηκε ότι «οι νέοι έχουν συνηθίσει να ολοκληρώνουν μια ιστορία σε επτά δευτερόλεπτα και δυσκολεύονται με μια δίωρη ταινία – εκτός ίσως από το Avatar».

Η νέα ταινία παρουσιάζει παιδιά που δείχνουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την τεχνολογία παρά για τα παραδοσιακά τους παιχνίδια. Στο soundtrack θα ακουστεί το νέο τραγούδι της Taylor Swift, «I Knew It, I Knew You», με τη δημοφιλή τραγουδίστρια να δηλώνει ότι πάντα ονειρευόταν να γράψει για αυτούς τους χαρακτήρες που αγαπούσε από παιδί.

Η εξέλιξη της σειράς Toy Story και το μήνυμα προς τους γονείς

Όταν κυκλοφόρησε το πρώτο Toy Story το 1995, λίγοι περίμεναν την επιτυχία του ως η πρώτη πλήρως ψηφιακά ανιμαρισμένη παιδική ταινία. Ωστόσο, η ευρηματική πλοκή και το χιούμορ κέρδισαν μικρούς και μεγάλους. Ο Άλεν θυμάται πόσο παράξενο φάνηκε αρχικά το νέο στυλ animation σε όσους είχαν συνηθίσει τα παραδοσιακά καρτούν.

Σύμφωνα με τον Άλεν, χρειάστηκε χρόνος μέχρι να βρεθεί η σωστή ισορροπία χιούμορ και χαρακτήρων. Αρχικές εκδοχές έδειχναν τον Γούντι και τον Μπαζ διαρκώς να καβγαδίζουν, ώσπου ο Γούντι έγινε πιο συμπονετικός κι ο Μπαζ λίγο πιο αφελής – κάτι πρωτόγνωρο τότε για animation.

Η επιτυχία του Toy Story οδήγησε σε αρκετά sequels αλλά και spin-off όπως το Lightyear. Ωστόσο, αυτή είναι η πρώτη φορά που μια ταινία της σειράς εστιάζει τόσο πολύ στις προκλήσεις και τα διλήμματα της σύγχρονης τεχνολογίας – παρουσιάζοντας τόσο τα θετικά όσο και τους κινδύνους της.

Οι κριτικοί δεν έχουν ακόμη εκφράσει άποψη για το κατά πόσο η νέα ταινία αντιμετωπίζει αποτελεσματικά αυτά τα ζητήματα. Η Κιούζακ πιστεύει ότι η ιστορία θα αγγίξει πολλούς γονείς που προσπαθούν να θέσουν όρια στη χρήση οθονών. Παράλληλα, ο Άλεν υπενθυμίζει ότι κάθε γενιά είχε τις δικές της ανησυχίες για την τεχνολογία: «Όταν έλεγα στην κόρη μου ‘άφησε το κινητό’, θυμόμουν τους γονείς μου να μου λένε ‘κλείσε τη μουσική’», σχολιάζει γελώντας.

Από το ραδιόφωνο FM μέχρι την τηλεόραση και τώρα τα smartphones, κάθε εποχή είχε τις δικές της προκλήσεις – όμως η εξέλιξη αυτή δεν σταματά ποτέ.

Η Academy of Medical Royal Colleges παρουσίασε τα ευρήματά της σε δημόσια διαβούλευση της κυβέρνησης για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο, η οποία ολοκληρώνεται σήμερα. Η έκθεση αυτή υπογραμμίζει το εύρος των επιπτώσεων των κοινωνικών δικτύων στην υγεία των ανηλίκων.

Η Ακαδημία, που εκπροσωπεί 23 βασιλικά ιατρικά κολλέγια και σχολές του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας, σημειώνει ότι το θέμα αυτό έχει ενώσει όσο λίγα άλλα τους κλινικούς ιατρούς. «Η επίδραση της ανεξέλεγκτης έκθεσης στην τεχνολογία και τις συσκευές έχει γίνει κοινός τόπος ανησυχίας στον ιατρικό χώρο, όπως συμβαίνει με το κάπνισμα ή τη χρήση ζώνης ασφαλείας», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Περισσότεροι από τους μισούς σε δείγμα 132 γιατρών δήλωσαν ότι κάθε εβδομάδα αντιμετωπίζουν τουλάχιστον ένα περιστατικό βλάβης στην υγεία που μπορεί να σχετίζεται με τη χρήση τεχνολογίας ή συσκευών, ενώ πάνω από το ένα τρίτο εντοπίζει τέτοια περιστατικά πολλές φορές μέσα στην εβδομάδα.

Πολλαπλές μορφές βλάβης και κυβερνητικές πρωτοβουλίες

Οι βλάβες που καταγράφονται ποικίλουν, από σωματικούς τραυματισμούς λόγω μίμησης επικίνδυνων πράξεων που προβάλλονται σε ακραίο πορνογραφικό υλικό, μέχρι ψυχικά τραύματα από την έκθεση σε διαδικτυακή βία. Το Ηνωμένο Βασίλειο εξετάζει πλέον περιορισμούς στην πρόσβαση ανηλίκων στα social media, όπως πιθανή απαγόρευση για κάτω των 16 ετών, καθορισμό ωρών χρήσης και περιορισμό εθιστικών λειτουργιών στις εφαρμογές.

Η Αυστραλία ήταν πέρσι η πρώτη χώρα που απαγόρευσε εντελώς τη χρήση social media σε παιδιά κάτω των 16 ετών, ενώ διάφορες ευρωπαϊκές χώρες μελετούν αντίστοιχα μέτρα. Στη Βρετανία, ο νόμος για την ασφάλεια στο διαδίκτυο απαιτεί ήδη από τις πλατφόρμες να λαμβάνουν μέτρα προστασίας κατά του παράνομου και βλαβερού περιεχομένου για τους ανήλικους.

Η κυβέρνηση δεσμεύεται να προχωρήσει ακόμη παραπέρα. «Το ζήτημα δεν είναι αν θα δράσουμε – θα το κάνουμε, είτε με απαγόρευση των social media για κάτω των 16 είτε με περιορισμούς σε βασικές λειτουργίες και χαρακτηριστικά», δήλωσε η Υπουργός Τεχνολογίας Liz Kendall στο BBC News.

Δοκιμές σε οικογένειες και διχογνωμία ειδικών

Εκατοντάδες βρετανικές οικογένειες συμμετέχουν ήδη σε πιλοτικά προγράμματα απαγόρευσης ή περιορισμού της χρήσης social media, θέτοντας χρονικά όρια ή εφαρμόζοντας νυχτερινή απενεργοποίηση εφαρμογών ώστε να αξιολογήσουν τις επιπτώσεις στον ύπνο, τη σχολική επίδοση και την οικογενειακή ζωή των παιδιών.

Οι ειδικοί εμφανίζονται διχασμένοι ως προς την αποτελεσματικότητα μιας καθολικής απαγόρευσης. Παράλληλα, αρκετοί νέοι στο Λονδίνο, μιλώντας στο Reuters, εξέφρασαν την αντίθεσή τους στους περιορισμούς αυτούς.

Στοιχεία της Ofcom καταδεικνύουν ότι το 73% των Βρετανών ηλικίας 11-17 ετών εκτέθηκαν σε επιβλαβές περιεχόμενο μέσω προσωποποιημένων feeds μέσα σε μόλις τέσσερις εβδομάδες.

Ο Χουάν, μέλος της Asepadual, μιας ισπανικής ένωσης συγγενών ασθενών με διπλή διάγνωση, έχει ακούσει πολλές φορές ότι ο γιος του έχει «έλλειψη βούλησης» για να ξεπεράσει τον εθισμό. «Η ενοχή γύρω από την υποτιθέμενη έλλειψη βούλησης στις εξαρτήσεις προκύπτει επειδή οι περισσότεροι θεωρούν πως ο εθισμός είναι αποτέλεσμα προσωπικής επιλογής, ειδικά στην αρχή, ενώ οι ψυχικές ασθένειες όπως η κατάθλιψη απλώς σου συμβαίνουν. Άρα, αν ξεκίνησες να κάνεις χρήση με τη θέλησή σου, πρέπει και να σταματήσεις με τη θέλησή σου – κάτι αδύνατο χωρίς την κατάλληλη βοήθεια», σχολιάζει.

Εδώ και χρόνια η επιστήμη έχει αποδείξει πως ο εθισμός –με ή χωρίς ουσίες– δεν είναι θέμα θέλησης ούτε «κακής συνήθειας», αλλά πρόκειται για ψυχική διαταραχή, όπως η κατάθλιψη ή η διπολική διαταραχή. Παρ’ όλα αυτά, παραμένει διαδεδομένη η αντίληψη ότι όποιος είναι εθισμένος το επέλεξε. «Αν δεν το σταματάς, απλά δεν θέλεις», λέγεται συχνά – μια φράση αδιανόητη αν μιλούσαμε για κατάθλιψη.

«Στην κλινική πράξη διαπιστώνεις ότι κάποιοι άνθρωποι είναι πιο ευάλωτοι στον εθισμό από άλλους. Υπάρχουν άτομα που κάνουν χρήση επανειλημμένα χωρίς να εξαρτώνται, ενώ άλλοι αδυνατούν να σταματήσουν από την πρώτη φορά», σημειώνει ο Κέλσο Αράνγκο, επικεφαλής Παιδοψυχιατρικής στο Νοσοκομείο La Paz της Μαδρίτης. Ο Νέστορ Σζερμάν, από το Ινστιτούτο Ψυχιατρικής και Ψυχικής Υγείας του Νοσοκομείου Gregorio Marañón, προσθέτει: «Παλαιότερα θεωρούσαν πως η διαταραχή χρήσης ουσιών ήταν ζήτημα συμπεριφοράς ή κακών παρέων και όχι ψυχική – άρα εγκεφαλική– νόσος που μπορεί να ξεκινήσει πολύ πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα. Η επιστήμη αποδεικνύει ολοένα πιο καθαρά ότι κανείς δεν γίνεται εθισμένος επειδή το θέλει – αλλά επειδή έχει προδιάθεση».

Γενετική προδιάθεση και δομή εγκεφάλου

Παρόλα αυτά, κοινωνικά –και ακόμη και σε κύκλους επαγγελματιών υγείας– δεν έχει εμπεδωθεί ότι υπάρχουν εγκεφαλικές διαφορές ήδη από μικρή ηλικία, λόγω γενετικής ή δυσμενών πρώιμων εμπειριών ζωής, που προδιαθέτουν κάποιον στη χρήση ουσιών και τον εθισμό. Ωστόσο, τα επιστημονικά δεδομένα πληθαίνουν προς αυτή την κατεύθυνση.

Μελέτη των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας των ΗΠΑ, με σχεδόν 10.000 εφήβους, έδειξε μέσω μαγνητικών τομογραφιών ότι υπάρχουν ορατές νευροανατομικές διαφοροποιήσεις ήδη από τα 9-11 χρόνια που σχετίζονται με πρώιμη έναρξη χρήσης ουσιών πριν τα 15 – δείκτη αυξημένης ευαλωτότητας στον εθισμό στη διάρκεια της ζωής.

Ανάμεσα στις διαφορές αυτές συγκαταλέγεται πιο λεπτός προμετωπιαίος φλοιός –σύμφωνα με τον Νέστορ Σζερμάν, αυτό σημαίνει «χαμηλότερη ωρίμανση» περιοχών κρίσιμων για τον έλεγχο των παρορμήσεων και τη λήψη αποφάσεων– καθώς και αυξημένος συνολικός εγκεφαλικός όγκος ή υποφλοιώδης μάζα. Αυτό ίσως συνδέεται με χαρακτηριστικά όπως αναζήτηση έντονων εμπειριών ή μεγαλύτερη συναισθηματική αντιδραστικότητα.

«Οι διαφορές αυτές λειτουργούν ως πιθανολογικοί δείκτες κινδύνου και όχι ως βέβαιοι προάγγελοι προβλημάτων», εξηγεί στον EL PAÍS ο Άλεξ Μίλερ, κύριος συγγραφέας της μελέτης. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτές οι δομικές εγκεφαλικές αποκλίσεις εξηγούν μόνο ένα μέρος των διαφορών ανάμεσα σε εφήβους που κάνουν χρήση ουσιών και όσους δεν κάνουν – δεν μπορούν λοιπόν να προβλέψουν ποιοι θα εμφανίσουν τελικά εθισμό.

Οικογενειακό ιστορικό και φύλο επηρεάζουν τον κίνδυνο

Μια άλλη πρόσφατη έρευνα στο περιοδικό Nature Mental Health αποκάλυψε ότι παιδιά με οικογενειακό ιστορικό διαταραχής χρήσης ουσιών παρουσιάζουν ήδη διαφορετικά μοτίβα εγκεφαλικής δραστηριότητας που ίσως υποδηλώνουν προδιάθεση στον εθισμό. Αυτά τα μοτίβα διαφέρουν επίσης μεταξύ αγοριών και κοριτσιών.

Όπως σημειώνει η Amy Kuceyeski, συγγραφέας της μελέτης: «Τα ευρήματα ίσως εξηγούν γιατί αγόρια και κορίτσια ακολουθούν διαφορετικές πορείες προς τη χρήση ουσιών και τον εθισμό. Τα κορίτσια δυσκολεύονται περισσότερο να σταματήσουν, ενώ τα αγόρια έχουν μεγαλύτερη τάση για ριψοκίνδυνες συμπεριφορές».

Αναθεώρηση πολιτικών πρόληψης και θεραπείας

Για τον Νέστορ Σζερμάν, τα αποτελέσματα αυτών των μελετών ενισχύουν το πάγιο αίτημα της Fundación Patología Dual: η πρόληψη στην ψυχική υγεία πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα κι όχι σε προσωπικές απόψεις ή αξίες. «Αυτό μπορεί να έχει θέση στην οικογενειακή αγωγή, αλλά δεν μπορεί να καθοδηγεί τη δημόσια υγεία», υπογραμμίζει.

Επισημαίνει τη σημασία εντοπισμού των ομάδων υψηλού κινδύνου για εθισμό ή άλλες ψυχικές διαταραχές: «Ως ότου έχουμε βιολογικούς δείκτες κινδύνου –κάτι που δεν φαίνεται μακρινό χάρη στην τεχνολογία– μπορούμε να αναγνωρίζουμε νέους με υψηλή συχνότητα ψυχικών νοσημάτων στην οικογένεια», προτείνει.

Ο Κέλσο Αράνγκο συμφωνεί πως σήμερα είναι ανέφικτο να πραγματοποιείται μαγνητική τομογραφία σε όλα τα παιδιά για προληπτικούς λόγους· αυτά παραμένουν στο πεδίο της έρευνας χωρίς πρακτική εφαρμογή στη μαζική πρόληψη προς το παρόν. Ο ίδιος εκφράζει την ελπίδα ότι τέτοιες μελέτες θα συμβάλουν στη μείωση του στίγματος των ατόμων με εξαρτήσεις και θα καταρρίψουν τη λανθασμένη αντίληψη περί προσωπικής επιλογής.

Νέστορ Σζερμάν δίνει έμφαση στην ανάγκη μετάβασης σε μοντέλα φροντίδας που συνδυάζουν υπηρεσίες ψυχικής υγείας και αντιμετώπισης εξαρτήσεων. Σήμερα πολλοί ασθενείς αλλά και οι οικογένειές τους δυσκολεύονται να βρουν την κατάλληλη είσοδο στο σύστημα υγείας – συχνά καλούνται να επιλέξουν ανάμεσα σε δύο διαφορετικές πόρτες («εξαρτήσεις» ή «ψυχική υγεία»), ένα φαινόμενο γνωστό ως «σύνδρομο λάθος πόρτας», που αποτελεί πραγματικό εμπόδιο για την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της διπλής διάγνωσης.

Ο ίδιος ο Χουάν, μέσα από την προσωπική του εμπειρία, επιβεβαιώνει: «Το σύστημα βοήθειας αποτυγχάνει. Μην μιλάμε για έλλειψη βούλησης· αυτό που πραγματικά λείπει από αυτά τα παιδιά είναι η οργανωμένη και συντονισμένη επαγγελματική στήριξη».

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Biological Psychiatry Global Open Science στις 5 Αυγούστου 2025, εστιάζει στον παρακοιλιακό πυρήνα του θαλάμου (PVT) σε αρουραίους. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όταν οι αρουραίοι μάθαιναν να συνδέουν την κατανάλωση αλκοόλ με την ανακούφιση των συμπτωμάτων στέρησης, αυτή η περιοχή του εγκεφάλου ενεργοποιούνταν έντονα, οδηγώντας σε συμπεριφορά υποτροπής.

Η ανακάλυψη αυτή φωτίζει έναν από τους βασικούς μηχανισμούς του εθισμού (το πόσιμο όχι για ευχαρίστηση, αλλά για την αποφυγή του πόνου) και θα μπορούσε να συμβάλει στην ανάπτυξη νέων θεραπειών για διαταραχές χρήσης ουσιών (SUDs) και αγχώδεις διαταραχές.

Η ανακούφιση που συντηρεί τον εθισμό

«Αυτό που κάνει τον εθισμό τόσο δύσκολο να ξεπεραστεί είναι ότι οι άνθρωποι δεν επιδιώκουν απλώς την ευφορία», εξηγεί ο Friedbert Weiss, καθηγητής νευροεπιστήμης και κύριος συγγραφέας της μελέτης. «Προσπαθούν να απαλλαγούν από αρνητικές καταστάσεις, όπως το άγχος και το στρες της απόσυρσης. Η μελέτη μας δείχνει ποια εγκεφαλικά συστήματα παγιώνουν αυτή τη μάθηση και γιατί η υποτροπή είναι τόσο επίμονη». Η συν-συγγραφέας Hermina Nedelescu προσθέτει ότι η ίδια περιοχή του εγκεφάλου ενεργοποιήθηκε σε κάθε αρουραίο που είχε βιώσει αποχή. «Αυτό δείχνει ποια κυκλώματα κινητοποιούνται όταν ο εγκέφαλος συνδέει το αλκοόλ με την ανακούφιση από το άγχος, μια σύνδεση που μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο που προσεγγίζουμε την υποτροπή».

Η εξάρτηση από το αλκοόλ αφορά περίπου 14,5 εκατομμύρια ανθρώπους στις Ηνωμένες Πολιτείες και χαρακτηρίζεται από κύκλους κατανάλωσης, αποχής και υποτροπής.

Σε προηγούμενες έρευνες, οι Weiss και Nedelescu είχαν δείξει ότι οι αρουραίοι μαθαίνουν να πίνουν αρχικά για την ευχαρίστηση, αλλά όσο περνούν από κύκλους αποχής, η συμπεριφορά τους ενισχύεται από την ανακούφιση της δυσφορίας που προκαλεί η στέρηση. Αυτό το φαινόμενο, γνωστό ως αρνητική ενίσχυση, καθιστά τον εθισμό πιο ανθεκτικό και δύσκολο να σπάσει.

«Όταν ο εγκέφαλος συνδέει συγκεκριμένα περιβαλλοντικά ερεθίσματα με την ανακούφιση, η επιθυμία για αλκοόλ γίνεται σχεδόν ανεξέλεγκτη», σημειώνει ο Weiss. «Οι αρουραίοι συνέχιζαν να αναζητούν αλκοόλ ακόμη κι όταν γνώριζαν ότι θα τιμωρηθούν, μια συμπεριφορά χαρακτηριστική της εξάρτησης».

Στη νέα φάση της μελέτης, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν προηγμένες τεχνικές απεικόνισης για να εντοπίσουν ποια εγκεφαλικά κυκλώματα ενεργοποιούνται όταν τα ζώα βιώνουν ερεθίσματα που σχετίζονται με το αλκοόλ. Ανάμεσα σε πολλές περιοχές, μόνο η PVT έδειξε συστηματικά αυξημένη δραστηριότητα στα ζώα που είχαν βιώσει αποχή, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο της στο άγχος και την ανακούφιση.

Οι επιστήμονες θεωρούν ότι τα ευρήματα επεκτείνονται και σε άλλες μορφές εξάρτησης ή δυσπροσαρμοστικές συμπεριφορές. Η παρόρμηση να δράσουμε για να ξεφύγουμε από μια δυσάρεστη ψυχική κατάσταση είναι κοινός μηχανισμός σε διαταραχές άγχους, φοβικές αντιδράσεις ή τραυματικές εμπειρίες. Μελλοντικές έρευνες θα εξετάσουν τις χημικές ουσίες που απελευθερώνονται στο PVT κατά τη διαδικασία αυτή, με στόχο την ανάπτυξη φαρμάκων που θα μπορούσαν να «σπάσουν» αυτόν τον κύκλο.

Πηγή: Cibum

Σε ένα viral επεισόδιο podcast, η συγγραφέας και podcaster Mel Robbins και ο καθηγητής του NYU Dr. Adam Alter αποκάλυψαν ότι ο μέσος άνθρωπος σπαταλά 15 έως 20 χρόνια της ζωής του μπροστά σε μια οθόνη — κυρίως στο κινητό του.

Το scrolling που μας αδειάζει — ψυχικά και χρονικά

Όλοι το έχουμε ζήσει: λες πως θα κοιμηθείς νωρίς, αλλά τελικά περνάς μία, δύο ή και περισσότερες ώρες στο κινητό «χαζεύοντας» βίντεο, memes, stories και ειδήσεις. Η Mel Robbins το περιέγραψε εύστοχα: «Στο τέλος της μέρας νιώθεις εξάντληση, κι έτσι το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να σκρολάρεις. Κανείς δεν περιμένει τίποτα από εσένα εκείνη τη στιγμή. Δεν χρειάζεται να είσαι “παρών”.»

Ο Dr. Alter εξηγεί πως το κινητό μάς προσφέρει μια ψευδαίσθηση ξεκούρασης. Αντί να βρούμε κάτι που θα μας γεμίσει —όπως μια συζήτηση με έναν φίλο, λίγη γυμναστική ή ένα καλό βιβλίο—, επιλέγουμε μια εύκολη αλλά τελικά καταστροφική λύση. Το ακόμη πιο ανησυχητικό; Ο υπολογισμένος χρόνος που αφιερώνει ένας σύγχρονος άνθρωπος σε αυτό, φτάνει τα 20 χρόνια σε διάρκεια ζωής. Κι όμως, στο τέλος κάθε scroll, το μόνο που νιώθουμε είναι, άδειοι.

Η λύση, όπως λέει ο Dr. Alter, είναι να επιστρέψουμε στις πιο απλές και διαχρονικές συνήθειες:

Να περνάμε χρόνο στη φύση

Να συνομιλούμε με ανθρώπους χωρίς περισπασμούς

Να αφιερώνουμε λίγα λεπτά τη μέρα χωρίς ρολόγια, χωρίς ειδοποιήσεις, χωρίς deadlines

Αυτή η «άχρονη» εμπειρία είναι θεραπευτική. Δεν χρειάζεται να βρισκόμαστε σε βουνό ή δάσος — μπορούμε να τη δημιουργήσουμε ακόμη και όταν απλώς κλείσουμε τα μάτια και αφουγκραστούμε τη σκέψη μας ή τη φωνή κάποιου που αγαπάμε.

Η επόμενη φορά που θα πας να σκρολάρεις ασυναίσθητα, θυμήσου: κάθε λεπτό που περνάς έτσι, προσθέτει στο άθροισμα που ονομάζεται «20 χαμένα χρόνια μπροστά από μια οθόνη». Ρώτα τον εαυτό σου: «Αυτό που κάνω τώρα με κάνει να νιώθω γεμάτος ή άδειος;» Αν η απάντηση είναι το δεύτερο, κλείσε την οθόνη και αναζήτησε κάτι αληθινό.

Πηγή: The Grace

Αυτό το φεστιβάλ δεν είναι σαν τα άλλα. Είναι το φεστιβάλ που έχει κάνει μια ολόκληρη πόλη – μια φοιτητούπολη – να πάλλεται στον ρυθμό του. Δύο χρόνια τώρα, το UP FM FESTIVAL ένωσε χιλιάδες φωνές, έκανε φοιτητές, νέους και μεγαλύτερους να χορεύουν σαν να είναι ένα και δημιούργησε ένα ετήσιο ραντεβού για την πόλη.

Και φέτος;

Φέτος ανεβαίνει level!

Τι αλλάζει;

Για πρώτη φορά είναι διήμερο. Περάσαμε πολύ καλά πέρυσι και πρόπερσι για μια μέρα και δεν αντέξαμε, βάλαμε και δεύτερη. Μεγαλώνει και αναβαθμίζεται. Δύο διαφορετικά venues, με άλλα vibes και σε άλλα σημεία της πόλης.

Επιστρέφει με το πιο ανατρεπτικό line-up. Φέτος, στο UP FM FESTIVAL, έρχονται μεγάλα ονόματα από διαφορετικά μουσικά είδη που ξεσηκώνουν το κοινό με την κοφτερή ρίμα τους, με τις τζαζ νότες στη μουσική τους, τον alternative rock ήχο, τα παλιά αγαπημένα αλλά και τα ολοκαίνουρια κορυφαία άλμπουμ τους. Σου δώσαμε μερικά hints, δε θα σου τα πούμε και όλα ακόμα όμως. Στην επόμενη ανακοίνωση, θα τα μάθεις όλα.

Στο vibe της Πάτρας, όπως ακριβώς το ζητήσατε. Στημένο από τους φοιτητές για τους φοιτητές αλλά και όλη την πόλη. Γιατί ζούμε την Πάτρα, την ακούμε, και θέλουμε να μοιραστούμε τη μουσική που αγαπάμε μέσα από μια μοναδική συναυλιακή εμπειρία.

Πληροφορίες

UP FM FESTIVAL 2025
Πέμπτη 29 & Παρασκευή 30 Μαΐου
Είσοδος ελεύθερη

Παρασκευή 30 Μαΐου

Super Stereo
ΕΘΙΣΜΟΣ
ΠΑΥΛΟΣ ΠΑΥΛΙΔΗΣ

Μάλιστα, σε ορισμένες περιπτώσεις αυτές οι παρορμήσεις είναι τόσο έντονες που σου είναι δύσκολο ή αδύνατο να τις ελέγξεις, καταλήγοντας – συχνά – με δεκάδες άχρηστα και κακής ποιότητας προϊόντα που είτε τα χαρίζεις σε φίλους και ξαδέρφια ή απλώς τα πετάς στον κάδο των απορριμμάτων, επιβαρύνοντας, με τον τρόπο σου, περαιτέρω το περιβάλλον.

Εθισμένοι στο ξόδεμα χρημάτων

Για την ψυχοθεραπεύτρια Pamela Roberts, η οποία ειδικεύεται στην καταπολέμηση των εθισμών, τα «ψυχαναγκαστικά ψώνια» έχουν ενσωματωθεί στην καθημερινότητα πολλών, καθώς οι άνθρωποι περνούν όλο και περισσότερο χρόνο στο διαδίκτυο.

Παραδέχεται, μάλιστα, πως όταν κάτι γίνεται συνήθεια, ένα άτομο αρχίζει να αισθάνεται αδύναμο, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να σταματήσει τις παρορμήσεις αυτές – ακόμη και αν αναγνωρίζει ότι του κάνουν κανό.

«Εάν είστε εθισμένοι στο να ξοδεύετε χρήματα και διαπιστώνετε ότι αυτό επηρεάζει τα οικονομικά, τις σχέσεις, την υγεία και την ποιότητα ζωής σας, αυτό είναι εξίσου σοβαρό με οποιονδήποτε άλλο εθισμό», λέει η Roberts στο ιστολόγιό της.

«Όταν κάνουμε μια αγορά, ο εγκέφαλός μας απελευθερώνει ενδορφίνες και ντοπαμίνη. Για ορισμένους, αυτή η στιγμιαία ευχαρίστηση μπορεί να οδηγήσει σε ψυχαναγκαστικά ψώνια, καθώς η άμεση ανταμοιβή και το κίνητρο να ξαναζήσουν την “έξαψη” αρχίζει να υπερτερεί του αυτοελέγχου και των πρακτικών οικονομικών εκτιμήσεων».

Τα σημάδια είναι εκεί

Αν συχνά ανησυχείς ότι ψωνίζεις πολύ παραπάνω απ’ ό,τι θα ήθελες και αντέχει η τσέπη σου, αλλά δεν είσαι σίγουρ@ εάν είσαι εθισμέν@ στα ψώνια, ρίξε μια ματιά στα σημάδια:

Ξοδεύεις ως αντίδραση στα συναισθήματα θυμού, λύπης ή άγχους
Οι αγοραστικές σου συνήθειες αποσπούν συνεχώς την προσοχή σου από άλλες προτεραιότητες
Αγοράζεις υπερβολικές ποσότητες προϊόντων που δεν χρειάζεσαι πραγματικά
Δεν χρησιμοποιείς τελικά ποτέ τα προϊόντα που αγοράζεις και απλώς τα χώνεις στην ντουλάπα
Ξοδεύεις πολλά χρήματα σε υπερβολικά δώρα
Ξοδεύεις πολύ παραπάνω από όσο αντέχει η τσέπη σου, με αποτέλεσμα να μη σου φτάνουν τα χρήματα – αυτό όμως δεν σε εμποδίζει να ξαναχρεώσεις την πιστωτική σου
Περνάς πολύ χρόνο χαζεύοντας online μαγαζιά και στέλνεις συχνά σε φίλους και γνωστούς φωτογραφίες από νέα προϊόντα που είδες
Οι κάρτες σου είναι υπερφορτωμένες
Κρύβεις τις αγορές και τις αποδείξεις από τα άλλα μέλη της οικογένειας, γνωρίζοντας ότι θα σου «την πουν»
Γίνεσαι όλο και πιο μυστικοπαθής γύρω από τις αγοραστικές συνήθειες και τα οικονομικά σου
Θυμώνεις όταν ακούς να σου λένε πως ξοδεύεις υπερβολικά ή όταν δεν ενθουσιάζονται οι άλλοι με τις αγορές σου

Κάτι φταίει, αλλά τι;

Πολλοί άνθρωποι αναπτύσσουν κάποιον εθισμό ως τρόπο αντιμετώπισης των συναισθημάτων τους – κάτι τέτοιο ισχύει και για όσους είναι εθισμένοι στα ψώνια.

Τα καταναγκαστικά ψώνια μπορεί να είναι ένας τρόπος για να αποφύγει κάποιος κάτι που τον απασχολεί ή για να καλύψει αρνητικά και δυσάρεστα συναισθήματα, όπως η θλίψη, η πλήξη, το άγχος και το στρες.

Εάν, για παράδειγμα, αντιμετωπίζεις δυσκολίες στη δουλειά, το σπίτι ή τη σχέση σου, εύκολα μπορεί να στραφείς στα ψώνια για να αποσπάσεις το μυαλό και την προσοχή σου, ειδικά εάν νιώθεις πως πρέπει άμεσα, με κάποιον τρόπο, να ανεβάσεις τη διάθεσή σου.

Με την πάροδο του χρόνου, ωστόσο, τα ψώνια μπορεί να γίνουν συνήθεια και κάτι στο οποίο καταφεύγεις συστηματικά για να αποφύγεις άλλα εξαιρετικής σημασίας ζητήματα που σε απασχολούν και πρέπει να αντιμετωπισθούν.

Οι επιπτώσεις

Παρόλο που η έξαρση ενδορφινών και ντοπαμίνης κάθε φορά που κάποιος αγοράζει κάτι φέρνουν ένα προσωρινό αίσθημα ευφορίας, συχνά, η ευχάριστη αυτή διάθεση δίνει τη θέση της στις ενοχές, την ντροπή και το άγχος.

Αυτά τα συναισθήματα, όμως, μπορεί στη συνέχεια να οδηγήσουν το άτομο στο να προβεί εκ νέου σε άλλες αγορές, οδηγώντας σε έναν ατελείωτο φαύλο κύκλο.

Εκτός αυτού, ο εθισμός στα ψώνια μπορεί να οδηγήσει σε χρέη και οικονομική στενότητα, αλλά και σε προβλήματα στις σχέσεις, ενώ πολλές φορές η μυστικότητα που συνοδεύει αυτές τις αγορές μπορεί να φέρει απομόνωση και συναισθηματικό πόνο.

Ο εθισμός από μόνος του μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά την ψυχική υγεία, κάνοντας τον άνθρωπο να νιώθει θλιμμένος ή και απογοητευμένος – ειδικά εάν βλέπει ότι οι άλλοι δεν συμμερίζονται τον ενθουσιασμό του/της για τα ψώνια και τα καινούργια προϊόντα του.

Υπάρχει λύση

Εάν ανησυχείς ότι το πράγμα με τις καταναγκαστικές αγορές «έχει ξεφύγει», βρίσκεσαι σε καλό δρόμο, αφού το πιο σημαντικό πρώτο βήμα που πρέπει να κάνει κάποιος είναι να αναγνωρίσει και να αποδεχτεί ότι υπάρχει πρόβλημα.

Στη συνέχεια, όπως και με όλους τους εθισμούς, ένας ειδικός ψυχικής υγείας μπορεί να σε καθοδηγήσει και να σε βοηθήσει να εντοπίσεις τα πραγματικά προβλήματα που σου δημιουργούν αυτή την ανάγκη για ανελέητο shopping.

Έτσι, εκτός από την ψυχολογία, θα δεις σύντομα να εξυγιαίνονται η διάθεση, ο ύπνος, οι σχέσεις και, φυσικά, η τσέπη σου.

Πηγή: Pride.gr

Στην εκπομπή, με κεντρικό καλεσμένο τον υπουργό Παιδείας, Κυριάκο Πιερρακάκη, προέκυψε ότι 8 στους 10 συμπολίτες μας όλων των ηλικιών διαθέτουν προσωπικό προφίλ σε κάποιο από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ 1 στους 5 δεν κρύβει ότι είναι εθισμένος. Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι και εκείνοι που δεν δηλώνουν εθισμένοι περνούν τρεις ώρες την ημέρα στο διαδίκτυο.

Από την πλευρά του, ο υπουργός Παιδείας ανακοίνωσε, μεταξύ άλλων, ότι θα υπάρξει άμεσα εφαρμογή μέσω της οποίας θα δίνεται η δυνατότητα στους γονείς να ελέγχουν τον χρόνο πρόσβασης των ανήλικων παιδιών τους στο διαδίκτυο. Ο κ. Πιερρακάκης ανέφερε, επίσης, ότι έχουν καταγραφεί 1.000 καταγγελίες στην πλατφόρμα stop-bullying.gov.gr, ενώ μιλώντας για το μέτρο απαγόρευσης χρήσης των κινητών τηλεφώνων στα σχολεία της χώρας δήλωσε: «Όταν πήραμε αυτό το μέτρο, οι ευρωπαϊκές χώρες δεν είχαν λάβει την απόφαση. Τώρα, η μία χώρα μετά την άλλη, το υιοθετούν, διότι βλέπουν πόσο ευεργετικό είναι».

Αναλυτικά τα αποτελέσματα της πανελλαδικής έρευνας

Περίπου 1 στους 4 (23%) έχουν λογαριασμούς και στα πέντε δημοφιλέστερα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (Facebook, Messenger, Instagram, YouTube, TikTok).

Το Instagram είναι η δημοφιλέστερη επιλογή μέσου κοινωνικής δικτύωσης στους νέους (70% στις ηλικίες 17 – 24 ετών και 48% στις ηλικίες 25 – 34 ετών), το Facebook είναι δημοφιλέστερο στις ηλικίες 35 και άνω (50% στους 35 – 44 ετών, 59% στους 45 – 54 ετών, 53% στους 55 – 64 ετών και 60% στους 65 ετών και άνω).

Πάνω από 9 στους 10 χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης (93%) δηλώνουν ότι επισκέπτονται τους λογαριασμούς τους τουλάχιστον μία φορά την ημέρα. Περισσότεροι από 7 στους 10 (73%) δηλώνουν ότι τους επισκέπτονται πολλές φορές την ημέρα και 2 στους 10 (21%) δηλώνουν ότι είναι συνεχώς συνδεδεμένοι στους λογαριασμούς τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η συχνότητα επισκέψεων αυξάνεται σημαντικά στους νεότερους, ωστόσο και οι ηλικιωμένοι χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αναφέρουν ότι επισκέπτονται τους λογαριασμούς τους πολλές φορές την ημέρα ή είναι συνεχώς συνδεδεμένοι σε ποσοστό άνω του 50%.

Το 95% των χρηστών μέσων κοινωνικής δικτύωσης επισκέπτονται τους λογαριασμούς τους και στον ελεύθερο χρόνο τους. Περίπου 1 στους 5 (22%) επισκέπτονται τους λογαριασμούς τους την ώρα της εργασίας ή των σπουδών, το 17% όταν βρίσκονται με φίλους/γνωστούς και το 14% στη διάρκεια των γευμάτων. Η χρήση κατά τη διάρκεια εργασίας/σπουδών, γευμάτων και συνεύρεσης με φίλους/γνωστούς εμφανίζει σχεδόν διπλάσια ποσοστά στους νέους μέχρι 34 ετών και στους φοιτητές/σπουδαστές, ενώ εμφανίζεται αυξημένη και στους εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα.

Τρεις, ισοδύναμοι, οι βασικοί λόγοι χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης: ειδησεογραφική ενημέρωση, διασκέδαση/ψυχαγωγία και ενημέρωση για τα νέα φίλων/συγγενών (63% ο καθένας). Ακολουθούν οι επαγγελματικοί λόγοι (21%), η ανεύρεση εργασίας/απασχόλησης (15%), η κοινωνικοποίηση (14%) και η ανεύρεση συντρόφου (4%).

Οι επαγγελματικοί λόγοι γενικώς και οι λόγοι κοινωνικοποίησης/ανεύρεσης συντρόφου αναφέρονται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από τους άνδρες σε σχέση με τις γυναίκες. Η λόγοι κοινωνικοποίησης και ανεύρεσης συντρόφου αναφέρονται κυρίως από τις ηλικίες 25 – 44 ετών.

Ένας στους τρεις χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αναφέρουν ότι δεν έχουν γνωρίσει ή συναντήσει διά ζώσης (πρόσωπο με πρόσωπο) τους μισούς και πάνω από τους φίλους/ακολούθους τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Μάλιστα, το 8% αναφέρουν ότι δεν έχουν γνωρίσει ή συναντήσει σχεδόν κανέναν.

Ένας στους 5 (21%) χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης δηλώνουν «εθισμένοι» στη χρήση τους. Η παραδοχή του «εθισμού» είναι πολύ υψηλότερη στους νέους μέχρι 34 ετών (37 – 39%) και πολύ χαμηλότερη στις ηλικίες 55 ετών και άνω (7 – 9%).

Σημαντικό ποσοστό όσων δηλώνουν «μη εθισμένοι» στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, καταγράφουν ταυτόχρονα υψηλή συχνότητα επισκέψεων και χρόνου χρήσης. Πιο συγκεκριμένα, το 90% όσων δηλώνουν «μη εθισμένοι» επισκέπτονται τους λογαριασμούς τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τουλάχιστον μία φορά την ημέρα (24% μία φορά την ημέρα, 50% πολλές φορές την ημέρα και 16% είναι συνεχώς συνδεδεμένοι). Παράλληλα, το 21% όσων δηλώνουν «μη εθισμένοι» και επισκέπτονται τους λογαριασμούς τους τουλάχιστον μία φορά την ημέρα, αναφέρουν ότι διαθέτουν περισσότερες από 3 ώρες ημερησίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τέλος, όσοι δηλώνουν «μη εθισμένοι» αναφέρουν ότι αφιερώνουν πάνω από το 1/5 του ελεύθερου χρόνου τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Περισσότεροι από το 1/3 (36%) των γονέων παιδιών μέχρι 15 ετών δηλώνουν ότι τα παιδιά τους έχουν λογαριασμούς σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Μόνο σε όσους έχουν παιδιά κάτω των 10 ετών το ποσοστό αυτό πέφτει στο 5% ή 1 στα 20 παιδιά και φτάνει στο 51% (περισσότερα από τα μισά παιδιά) σε όσους έχουν παιδιά μόνο από 11 μέχρι και 13 ετών και στο 85% (σχεδόν καθολική χρήση) σε όσους έχουν παιδιά 14 και 15 ετών.

Δύο ώρες κατά μέσο όρο αφιερώνουν ημερησίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τα παιδιά μέχρι 15 ετών, που διαθέτουν λογαριασμούς σε αυτά. Μάλιστα, περίπου 1 στα 4 από αυτά (24%), αφιερώνουν περισσότερες από 3 ώρες την ημέρα.

Σημειώνεται πως 8 στους 10 γονείς παιδιών μέχρι και 15 ετών (78%) δηλώνουν ότι γνωρίζουν τα διαθέσιμα εργαλεία για τον γονικό έλεγχο της χρήσης του διαδικτύου από τα παιδιά.

Ένας στους τρεις γονείς παιδιών μέχρι και 15 ετών (32%) δηλώνουν ότι δεν γνωρίζουν τα νέα μέτρα που ανακοίνωσε πρόσφατα η Κυβέρνηση για τον έλεγχο της πρόσβασης των παιδιών στο διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Μεταξύ των γονέων παιδιών μέχρι και 15 ετών, που αναφέρουν ότι γνωρίζουν τα νέα μέτρα της Κυβέρνησης για τον έλεγχο της πρόσβασης των παιδιών στο διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το 24% δηλώνουν ότι τα θεωρούν επαρκή, το 51% τα θεωρούν σωστά αλλά όχι επαρκή, και το 18% τα θεωρούν ανεπαρκή και δηλώνουν ότι χρειάζονται περισσότερα. Συνολικά, καταγράφεται ένα αίτημα για την υιοθέτηση ακόμα πιο δραστικών/αυστηρών μέτρων για τον έλεγχο της χρήσης του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα παιδιά.

Δύο στους τρεις (67%) των γονέων παιδιών ηλικίας μέχρι και 15 ετών, που γνωρίζουν τα νέα εργαλεία και τη νέα πλατφόρμα που ανακοίνωσε πρόσφατα η Κυβέρνηση για τον έλεγχο της πρόσβασης των παιδιών στο διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αναφέρουν ότι προτίθενται να τα χρησιμοποιήσουν, έναντι 23% που δηλώνουν ότι δεν θα τα χρησιμοποιήσουν. Το ποσοστό όσων δεν προτίθενται να χρησιμοποιήσουν αυξάνεται σημαντικά (43%) μεταξύ όσων έχουν παιδιά ηλικίας 14 και 15 ετών.

Πηγή: ΕΡΤnews

Τα ευρήματα έρχονται σε αντίθεση με τη μακροχρόνια πεποίθηση ότι η ευχαρίστηση που βιώνουν οι άνθρωποι, όταν πίνουν αλκοόλ μειώνεται με τον εθισμό και ότι η κατανάλωση αλκοόλ μέχρι μέθης γίνεται κυρίως για τη μείωση των αρνητικών συναισθημάτων ως μια μορφή αυτοθεραπείας.

Η μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό American Journal of Psychiatry, αμφισβητεί τις συμβατικές αντιλήψεις σχετικά με τις επιδράσεις του αλκοόλ στα καταθλιπτικά άτομα που πίνουν υπερβολικά και θα μπορούσε να βελτιώσει τις θεραπευτικές προσεγγίσεις, εστιάζοντας τη φαρμακευτική αγωγή και τις συμπεριφορικές προσεγγίσεις περισσότερο στις οδούς ανταμοιβής του αλκοόλ για την ευχαρίστηση και λιγότερο στα συστήματα που ανταποκρίνονται στο στρες.

Οι επιδράσεις του αλκοόλ στον εγκέφαλο είναι πολύπλοκες και η καλύτερη κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν την ευπάθεια ενός ατόμου στο AUD και την κατάθλιψη είναι ζωτικής σημασίας για τον εντοπισμό και την έναρξη έγκαιρης και αποτελεσματικής θεραπείας.

Ωστόσο, λίγες μελέτες έχουν εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα με AUD ανταποκρίνονται στο αλκοόλ είτε σε ελεγχόμενες εργαστηριακές συνθήκες είτε στο φυσικό περιβάλλον- η συμπερίληψη ατόμων με AUD και άλλη συννοσηρή διάγνωση αυξάνει την πολυπλοκότητα.

Η έρευνα παρακολούθησε 232 άτομα σε όλες τις ΗΠΑ μεταξύ των ηλικιών 21 έως 35 ετών, που αντιστοιχεί στην περίοδο κατά την οποία γίνεται η μεγαλύτερη κατανάλωση αλκοόλ κατά τη διάρκεια της ζωής ενός ατόμου. Η μισή ομάδα μελέτης πληρούσε τα κριτήρια για AUD κατά το προηγούμενο έτος και ήταν ισομερώς μοιρασμένη όσον αφορά εκείνους που είχαν ή δεν είχαν βιώσει μείζονα καταθλιπτική διαταραχή κατά το προηγούμενο έτος.

Τα άτομα που είχαν αυτοκτονικό ιδεασμό αποκλείστηκαν για λόγους ασφαλείας, όπως και τα άτομα που είχαν σοβαρά συμπτώματα στέρησης αλκοόλ.

Μέσω των smartphones τους, οι συμμετέχοντες απάντησαν σε ερωτήσεις κάθε μισή ώρα επί τρεις ώρες κατά τη διάρκεια ενός τυπικού επεισοδίου κατανάλωσης αλκοόλ και ενός επεισοδίου χωρίς αλκοόλ. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η κατανάλωση αλκοόλ μείωσε τα αρνητικά συναισθήματα, αν και η μείωση ήταν μικρή και μη ειδική ως προς την κατάθλιψη ή την κατάσταση AUD τους.

Οι θετικές επιδράσεις του αλκοόλ ήταν πολύ υψηλότερες στα άτομα με AUD από ό,τι σε εκείνα χωρίς AUD και αντίθετα με τη φήμη, παρόμοιες σε εκείνα με AUD και κατάθλιψη και σε εκείνα χωρίς κατάθλιψη.

Τα ευρήματα της μελέτης θέτουν υπό αμφισβήτηση την κυρίαρχη θεωρία ότι ο εθισμός στο αλκοόλ προκύπτει από την προσπάθεια του εγκεφάλου να διατηρήσει τη σταθερότητα παρά την επαναλαμβανόμενη βαριά κατανάλωση αλκοόλ.

Η θεωρία αυτή περιγράφει μια «σκοτεινή πλευρά του εθισμού», όπου η επαναλαμβανόμενη βαριά κατανάλωση αλκοόλ με την πάροδο του χρόνου οδηγεί σε αλλαγές στα συστήματα του εγκεφάλου που εμπλέκονται στο στρες και την ανταμοιβή. Ως αποτέλεσμα αυτών των αλλαγών, υποτίθεται ότι τα άτομα μετατοπίζονται από την κατανάλωση για ευχαρίστηση στην κατανάλωση για να αποφύγουν την απόσυρση και το άγχος.

Πηγή: Cibum

Ο καφές έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς σου, προσφέροντάς σου ενέργεια και απόλαυση. Και να ξέρεις εδώ κανείς δεν πρόκειται να σε «κατηγορήσει» γι’ αυτή τη συνήθεια. Εγώ η ίδια ταξιδεύω πάντα στο εξωτερικό με ένα βαζάκι στιγμιαίο καφέ γιατί οι άλλοι καφέδες είναι… νεροζούμια! «Σε καταλαβαίνω, ωστόσο, είναι σημαντικό να αναγνωρίζεις πότε η κατανάλωση του καφέ ξεπερνά τα επιτρεπτά όρια και μετατρέπεται σε εθισμό», μου απαντά η Ρένα Γάλλου, διαιτολόγος – διατροφολόγος όταν συζητάμε γι’ αυτό το άρθρο.

Πώς θα καταλάβεις ότι έχεις αρχίσει να εθίζεσαι στην καφεΐνη

«Η καφεΐνη δρα ως διεγερτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος, μπλοκάροντας τους υποδοχείς αδενοσίνης στον εγκέφαλο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της παραγωγής ντοπαμίνης, μιας χημικής ουσίας που σχετίζεται με την ευχαρίστηση και την ανταμοιβή», εξηγεί η ειδικός. Και πώς μπορώ να καταλάβω εάν έχω εθιστεί χωρίς να το συνειδητοποιώ; « Η έντονη ανάγκη για καφέ για να ξεκινήσει η μέρα σου είναι μία βασική ένδειξη. Αν νιώθεις αδύναμη ή εκνευρισμένη χωρίς τον καφέ σου, αυτό μπορεί να υποδηλώνει εξάρτηση. Επιπλέον, αν έχεις συμπτώματα στέρησης όπως δυσκολία συγκέντρωσης, ευερεθιστότητα, πονοκέφαλο ή κόπωση όταν δεν καταναλώνεις καφέ, αποτελούν όλα ενδείξεις ότι το σώμα σου έχει συνηθίσει στην καφεΐνη. Αυτή η διαδικασία μπορεί να σε οδηγήσει σε εξάρτηση, καθώς αρχίζεις να ζητάς την καφεΐνη για να λειτουργήσεις κανονικά» απαντά η Ρένα Γάλλου και μας δίνει περισσότερες πληροφορίες για το θέμα αυτό.

«Η σταδιακή αύξηση της ποσότητας καφέ που καταναλώνεις με την πάροδο του χρόνου είναι επίσης ένα σημαντικό σημάδι. Το σώμα σου αναπτύσσει ανοχή στην καφεΐνη, απαιτώντας όλο και περισσότερη για να επιτύχει το ίδιο αποτέλεσμα. Επιπρόσθετα, αν παρατηρείς δυσκολίες στον ύπνο, όπως αϋπνία ή ανήσυχο ύπνο ή συμπτώματα από το γαστρεντερικό όπως καούρες ή διάρροια, αυτό μπορεί να οφείλεται στην υπερβολική κατανάλωση καφεΐνης, ειδικά τις απογευματινές ή βραδινές ώρες. Τα συμπτώματα του εθισμού στην καφεΐνη μπορεί να είναι πολύπλευρα και ενοχλητικά. Εκτός από αϋπνία, μπορεί να παρατηρήσεις αυξημένο καρδιακό ρυθμό ή αίσθημα παλμών χωρίς προφανή λόγο. Το άγχος και η νευρικότητα μπορεί να ενταθούν, καθώς η καφεΐνη διεγείρει το κεντρικό νευρικό σύστημα. Οι πονοκέφαλοι, ιδιαίτερα κατά την αποχή από τον καφέ, είναι επίσης συχνοί».

Η όχι-καλή-πλευρά της καφεΐνης

Οι περισσότεροι ξεκινάμε τη μέρα μας με ένα απολαυστικό καφεδάκι, που μας δίνει το απαραίτητο boost. Και αυτό είναι οκ, εκτός κι αν υπάρχει ιατρικός λόγος αποχής. Η υπερβολική κατανάλωση καφεΐνης, ωστόσο, έχει συνδεθεί με διάφορα προβλήματα υγείας, όπως αυξημένη αρτηριακή πίεση, άγχος και διαταραχές ύπνου. Η καφεΐνη μπορεί επίσης να επιδεινώσει υπάρχουσες καταστάσεις υγείας, όπως άγχος και καρδιοαγγειακές παθήσεις».

Πόση καφεΐνη περιέχει ο καφές;

Είναι σημαντικό να έχεις υπόψιν σου ότι η καφεΐνη δεν βρίσκεται μόνο στον καφέ. Όπως μας εξηγεί η διαιτολόγος, πολλά ροφήματα περιέχουν καφεΐνη σε διαφορετικές ποσότητες. Η ημερήσια πρόσληψη καφεΐνης για τους ενήλικες δεν πρέπει να ξεπερνά τα 400mg και για τις εγκύους τα 200mg, όταν ένα φλιτζάνι καφέ φίλτρου (240 ml) περιέχει περίπου 95 mg καφεΐνης, ενώ ένα εσπρέσο (30 ml) έχει περίπου 63 mg. Το τσάι, τα ενεργειακά ποτά, τα αναψυκτικά τύπου cola, ακόμη και το σοκολατούχο γάλα περιέχουν επίσης καφεΐνη σε μικρότερες ποσότητες. Η καφεΐνη μπορεί ακόμη να είναι «κρυμμένη» σε μπάρες δημητριακών, προϊόντα σοκολάτας, δημητριακά, παγωτά ή πρωτεϊνούχα ροφήματα.

Τι μπορώ να πίνω για να μειώσω τον καφέ;

Αν αποφασίσεις να μειώσεις την κατανάλωση καφέ, υπάρχουν πολλές εναλλακτικές λύσεις που μας προτείνει η Ρένα Γάλλου.

• Το πράσινο ή το μαύρο τσάι προσφέρουν μια πιο ήπια δόση καφεΐνης μαζί με ωφέλιμα αντιοξειδωτικά.

• Ο χυμός λεμονιού αραιωμένος με χλιαρό νερό μπορεί να είναι ένας αναζωογονητικός τρόπος να ξεκινήσεις τη μέρα σου, προσφέροντας βιταμίνη C και ενυδάτωση.

• Τα αφεψήματα από βότανα, όπως το τσάι του βουνού, το τζίντζερ ή ο δυόσμος, είναι εξαιρετικές επιλογές για ένα ρόφημα χωρίς καφεΐνη.

• Τα smoothies με φρούτα και λαχανικά μπορούν επίσης να σου προσφέρουν ενέργεια και θρεπτικά συστατικά.

Για να μειώσεις την κατανάλωση καφέ, ακολούθησε μια σταδιακή προσέγγιση. Αντί να τον κόψεις απότομα, προσπάθησε να μειώσεις την ημερήσια ποσότητα σταδιακά. Δημιούργησε νέες συνήθειες, όπως την αντικατάσταση του απογευματινού καφέ με κάποιο βότανο ή ένα φρούτο.

Το πιο σημαντικό είναι να ακούς το σώμα σου. Αν νιώθεις κουρασμένη, ίσως χρειάζεσαι περισσότερο ύπνο ή καλύτερη διατροφή, όχι απαραίτητα περισσότερο καφέ. Η ισορροπημένη διατροφή, η τακτική άσκηση και ο επαρκής ύπνος είναι καλύτερες μακροπρόθεσμες λύσεις για την ενέργεια και την ευεξία σου.

Θυμήσου, ο στόχος δεν είναι να αποκλείσεις εντελώς τον καφέ από τη ζωή σου, αλλά να βρεις μια υγιή ισορροπία. Ο καφές μπορεί να είναι μέρος μιας υγιεινής διατροφής όταν καταναλώνεται με μέτρο.