Ένα «καθαρό» πρωτεϊνικό τρόφιμο με χαμηλές θερμίδες

Ο μπακαλιάρος ξεχωρίζει για το διατροφικό του προφίλ. Σε 100 γραμμάρια αποδίδει περίπου 80 θερμίδες, ενώ προσφέρει σχεδόν 18 γραμμάρια πρωτεΐνης υψηλής βιολογικής αξίας. Αυτό μεταφράζεται πρακτικά σε ένα τρόφιμο πουσυμβάλλει στον κορεσμό, βοηθά στη διατήρηση μυϊκής μάζαςκαι υποστηρίζει τον έλεγχο του σωματικού βάρους. Όπως επισημαίνει μάλιστα η κλινικός διαιτολόγος και διατροφολόγος Αναστασία Κόκκαλη «η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης είναι κρίσιμη στην ενήλικη ζωή, όχι μόνο για το βάρος αλλά και για τη μεταβολική υγεία συνολικά».

Ωμέγα-3 και καρδιά

Τα ψάρια αποτελούν βασική πηγή ωμέγα-3 λιπαρών οξέων, και ο μπακαλιάρος δεν αποτελεί εξαίρεση. «Τα συγκεκριμένα λιπαρά έχουν συνδεθεί μεμείωση φλεγμονής στον οργανισμό, καλύτερη λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος και πιθανή συμβολή στη ρύθμιση του σωματικού λίπους», εξηγεί η διαιτολόγος. «Δεν είναι τυχαίο ότι οι διεθνείς διατροφικές οδηγίες επιμένουν στην κατανάλωση ψαριών 2 έως 3 φορές την εβδομάδα. Στην πράξη, η 25η Μαρτίου λειτουργεί ως μια υπενθύμιση αυτής της σύστασης – έστω και αν συνήθως περιοριζόμαστε σε μία «επετειακού τύπου» κατανάλωση».
Συνεχίζοντας με τη διατροφική αξία του μπακαλιάρου, πέρα από πρωτεΐνη και καλά λιπαρά, ο προσφέρειβιταμίνη D, σημαντική για οστά και ανοσοποιητικό, σελήνιο, με αντιοξειδωτική δράση και ιώδιο, απαραίτητο για τη σωστή λειτουργία του θυρεοειδούς. Μάλιστα, σε έναν ενήλικο πληθυσμό που συχνά εμφανίζει χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D και διαταραχές θυρεοειδούς, αυτά τα στοιχεία αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.

Παστός ή κατεψυγμένος, ο μπακαλιάρος της 25ης Μαρτίου είναι τηγανητός!

Μπορεί η διατροφολόγος να επισήμανε τα οφέλη του μπακαλιάρου, ο τρόπος όμως που το καταναλώνουμε και τα συνοδευτικά (βλέπε σκορδαλιά) αλλάζουν τα δεδομένα. Αφενός το τηγάνισμα αυξάνει σημαντικά τις θερμίδες και αφετέρου ο παστός μπακαλιάρος, που συνήθως προτιμάμε, περιέχει υψηλή ποσότητα αλατιού. Επιπρόσθετα, η σκορδαλιά, ανάλογα με τη συνταγή, μπορεί να εκτοξεύσει τα λιπαρά.

Πώς να κρατήσουμε το πιάτο «υπέρ μας»

Αν θέλουμε να αξιοποιήσουμε τα οφέλη του μπακαλιάρου χωρίς να επιβαρύνουμε τον οργανισμό, μερικές προσαρμογές κάνουν τη διαφορά:

• καλό ξαλμύρισμα για μείωση νατρίου
• ψήσιμο ή μαγείρεμα στον φούρνο αντί για τηγάνισμα
• ελαφρύτερη σκορδαλιά μελιγότερολάδι
• ισορροπία με σαλάτα αντί για επιπλέον τηγανητά συνοδευτικά

Και μια επιπλέον αναφορά στη… βασίλισσα της ημέρας, για ορισμένους, τη σκορδαλιά: Το βασικό της συστατικό, το σκόρδο, έχει μελετηθεί εκτενώς για τις επιδράσεις του στην υγεία, με διεθνείς οργανισμούς όπως το National Institutes of Health και η American Heart Association να αναγνωρίζουν ότι οι ενώσεις του – κυρίως η αλλισίνη – συνδέονται με καρδιοπροστατευτικά οφέλη.

Πού καταλήγουμε; Ας απολαύσουμε αυτή τη μέρα τον μπακαλιάρο όπως τον προτιμούμε, φροντίζοντας να μην το παρακάνουμε και να είμαστε καλά και του χρόνου με υγεία!

Με το παρατεταμένο κορνάρισμα του πλοίου να δίνει το σήμα, αρκετοί ντόπιοι και επισκέπτες αψήφησαν τις συστάσεις του Λιμενικού και έπεσαν στη θάλασσα, τηρώντας μια παράδοση που συνδυάζει τον ενθουσιασμό με τον αποχωρισμό. Το κοινό παρακολούθησε με ενθουσιασμό, ανταμείβοντας τους κολυμβητές με χειροκροτήματα.

Το έθιμο αυτό, που έχει πλέον καθιερωθεί ως θεαματικός επίλογος της θερινής περιόδου στο νησί, αποτελεί έναν συμβολικό αποχαιρετισμό στους τουρίστες, αλλά και μια υπόσχεση για την επιστροφή το επόμενο καλοκαίρι. Παρά τον εορταστικό του χαρακτήρα, δεν λείπουν οι ανησυχίες για την ασφάλεια των συμμετεχόντων, καθώς τα ισχυρά κύματα που προκαλούνται από τον απόπλου του πλοίου ενέχουν σοβαρούς κινδύνους.

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά αποτελέσματα, σε έντονο κόκκινο χρώμα, μας δίνει το ριζάρι, ένας αυτοφυής θάμνος που περιέχει μια χρωστική ουσία, την αλιζαρίνη. Όπως εξηγεί η food blogger Άντζελα Κοντού (A Hungry Bear): «Στο χωριό μου, το Μεσότοπο Λέσβου, με αυτό το φυτό έβαφαν κάθε χρόνο τα αβγά, για να τους δώσουν έντονο χρώμα, το οποίο ποίκιλλε από βαθύ σκούρο κόκκινο έως πορτοκαλο-καφέ. Έτσι είχαν όμορφα, κόκκινα αβγά για τα περίφημα “κουλίτσια”, τα στρογγυλά τσουρέκια δηλαδή με το κόκκινο αβγό. Θυμάμαι τη γιαγιά μου, την Αγγέλα Κοντού, νοικοκυρά από τις λίγες, να βράζει τις κοπανισμένες ρίζες τη Μεγάλη Τετάρτη, για να μουλιάσουν μέχρι την επόμενη μέρα που θα έβαφε τα αβγά».

Το πιο δύσκολο κομμάτι της συνταγής είναι να βρείτε ριζάρι, η ίδια πάντως συμβουλεύει να το αναζητήσετε στα μεγάλα καταστήματα μπαχαρικών της Ευριπίδου, στο κέντρο της Αθήνας. Κατόπιν, η προετοιμασία αρχίζει τη Μεγάλη Τετάρτη: «Χρειαζόμαστε μόνο τη ρίζα του φυτού, την οποία κόβουμε σε μικρά κομμάτια και μετά κοπανάμε στο γουδί αλύπητα! Μη χρησιμοποιήσετε μπλέντερ γι’ αυτή τη δουλειά, θα σας το θολώσει. Όσο πιο πολύ το κοπανίσουμε, τόσο πιο έντονο χρώμα θα πάρουμε. Βράζουμε το κοπανισμένο ριζάρι σε άφθονο νερό για 10 λεπτά, όπου και το αφήνουμε να σταθεί όλη τη νύχτα.

Τη Μεγάλη Πέμπτη σουρώνουμε καλά το ριζάρι, ρίχνουμε ξανά το νερό στην κατσαρόλα, προσθέτουμε μια στρώση καλοπλυμένα αβγά (το ριζάρι πρέπει να τα σκεπάζει, αν όχι προσθέστε κι άλλο νερό), λίγο αλάτι και ½ ποτηράκι ξίδι. Η δοσολογία είναι 70 γραμ. ριζάρι για 15 αβγά. Τα βράζω για 15-20 λεπτά. Βγάζω τα αυγά με την τρυπητή κουτάλα από το ζεστό νερό, τα τοποθετώ σε αυγοθήκη κι όταν κρυώσουν, τα γυαλίζω με μια λαδωμένη χαρτοπετσέτα.

Πιστεύω ότι το αποτέλεσμα θα σας ικανοποιήσει, ακόμα κι αν το χρώμα δε βγει με αυτή την πλαστική ομοιομορφία που οι βιομηχανικές βαφές μας έχουν συνηθίσει να θεωρούμε ωραίο. Στη φύση, άλλωστε, το διαφορετικό ξεχωρίζει. Κι εσείς θα έχετε την αλάνθαστη σιγουριά ότι επιλέξατε την πιο φυσική και αβλαβή λύση για τα αγαπημένα σας πρόσωπα. Ακριβώς όπως έκαναν κάποτε οι γιαγιάδες μας».

Εναλλακτικά, μπορείτε να δημιουργήσετε ένα καλειδοσκόπιο χρωμάτων με πλήθος υλικών που έχετε στην κουζίνα σας, τα οποία θα βράσετε για περίπου ένα τέταρτο. Κατόπιν θα αφήσετε το νερό να κρυώσει μέχρι να γίνει χλιαρό, θα προσθέσετε σε κάθε δοχείο 2-3 κ.σ. ξίδι και θα βυθίσετε τα αυγά μέχρι να πάρουν χρώμα.

Μερικές ιδέες για φυσικά υλικά που χρωματίζουν τα αβγά;

Για κόκκινο: φλούδες από κόκκινο κρεμμύδι

Για ροζ: παντζάρι

Για πορτοκαλί: καρότο

Για κίτρινο: κουρκουμά

Για πράσινο: φύλλα από σπανάκι

Για γαλάζιο: κόκκινο λάχανο

Για καφέ: στιγμιαίο καφέ ή μαύρο τσάι

Πηγή: Marie Claire

Για πολλές ημέρες μετά την φάρσα, το τηλεφωνικό κέντρο του BBC είχε «σπάσει» από τηλεφωνήματα, στα οποία οι τηλεθεατές ζητούσαν συμβουλές για το πώς μπορούσαν να καλλιεργήσουν μακαρόνια, με το κοινό της συγκεκριμένης εκπομπής να έχει φτάσει τα 8 εκατομμύρια.

Πρωταπριλιά και ψέμα

Η Πρωταπριλιά είναι μια μέρα αφιερωμένη στα ψέματα. Πρόκειται για μία παιγνιώδη συνήθεια των ανθρώπων, με παγκόσμια διάσταση.

Το έθιμο έλκει την καταγωγή του από τη Δύση και οι ρίζες του ανιχνεύονται στους αρχαίους Κέλτες, οι οποίοι συνήθισαν την Πρωταπριλιά, που καλυτέρευε ο καιρός, να βγαίνουν για ψάρεμα. Τις περισσότερες φορές γύριζαν με άδεια χέρια, αλλά οι ψεύτικες ιστορίες τους για μεγάλα ψάρια έδιναν κι έπαιρναν.

Τον Μεσαίωνα, οι Γάλλοι γιόρταζαν την Πρωτοχρονιά την 1η Απριλίου, λόγω του Πάσχα. Το 1560 ή το 1564 ο βασιλιάς Κάρολος Θ’ μετέθεσε την αρχή του έτους από την 1η Απριλίου στην 1η Ιανουαρίου για να συμβαδίζει η χώρα του ημερολογιακά με τις άλλες χώρες. Η αλλαγή αυτή δημιούργησε προβλήματα στο λαό, καθώς ό,τι έχει σχέση με την οργάνωση του χρόνου δημιουργεί συναισθηματικές φορτίσεις και αντιδράσεις. Όσοι, λοιπόν, από τους υπηκόους του βασιλιά αποδέχτηκαν την ημερολογιακή αλλαγή πείραζαν εκείνους που συνέχιζαν να τηρούν την παλιά πρωτοχρονιά (1η Απριλίου), λέγοντάς τους περιπαικτικά ψέματα ή κάνοντάς τους ψεύτικα πρωτοχρονιάτικα δώρα.

Από τους Κέλτες και τους Γάλλους το έθιμο μεταλαμπαδεύτηκε σ’ όλο τον κόσμο, με προεξάρχουσες τις εφημερίδες στις αρχές του 20ου αιώνα και στη συνέχεια τα ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης, που συχνά μεταδίδουν πολύ επιτυχημένες ειδήσεις – φάρσες. Με την εξάπλωση του Ίντερνετ, η Πρωταπριλιά έχει γίνει πλέον καθημερινή συνήθεια. Τα λεγόμενα «hoax» είναι οι πιο συνηθισμένες διαδικτυακές φάρσες. Πρόκειται για κατασκευασμένες ιστορίες με περίτεχνο τρόπο που μπορούν να ξεγελάσουν ακόμη κι ένα γνώστη του θέματος, το οποίο πραγματεύονται.

Το έθιμο στην Ελλάδα

Στον ελληνικό χώρο, το έθιμο πρέπει να ήταν γνωστό από την εποχή των Σταυροφοριών. Η συνήθεια να λένε ψέματα δεν είναι άγνωστη στην Ελλάδα. Μάλιστα, αποτελεί, όπως υποστηρίζει ο λαογράφος Γεώργιος Μέγας, συνήθη μηχανισμό στην προσπάθεια εξασφάλισης της επιτυχίας μιας μαγικής ενέργειας ή ενός δύσκολου έργου, βάσει της αντίληψης ότι η ψευδολογία ξεγελά και εμποδίζει τις βλαπτικές δυνάμεις. Και το ψέμα της Πρωταπριλιάς είναι «ένα σκόπιμο ξεγέλασμα των βλαπτικών δυνάμεων που θα εμπόδιζαν την αγροτική παραγωγή», σύμφωνα με το λαογράφο Δημήτριο Λουκάτο.

Ο χαλβάς είναι ο πρωταγωνιστής αυτής της περιόδου έχει όμως τόσα διατροφικά οφέλη που όμως μας εξηγεί ο Κλινικός Διαιτολόγος – Διατροφολόγος Γιάννης Χρύσου δικαιούται θέση στην καθημερινή μας διατροφή, πάντα όμως με μέτρο καθώς ακόμη και οι υγιεινές τροφές μπορεί να έχουν πολλές θερμίδες.

Χαλβάς όπως σησάμι

Το βασικό συστατικό του χαλβά «του μπακάλη» είναι το ταχίνι, δηλαδή αλεσμένο σησάμι. Είναι λοιπόν ο χαλβάς που προέρχεται από έναν ξηρό καρπό και όχι το σιμιγδάλι ή άλλα άλευρα. Το σησάμι και κατ’ επέκταση το ταχίνι και ο χαλβάς, περιέχει πλειάδα βιταμινών, μετάλλων, απαραίτητων λιπαρών οξέων αλλά και φυτοσυστατικών με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση, που αποδεδειγμένα συμβάλλουν στην προαγωγή της υγείας του καταναλωτή.

Νηστεία και χορτοφαγική διατροφή

Ο χαλβάς από ταχίνι είναι άμεσα συνδεδεμένος με το τραπέζι της Καθαράς Δευτέρας. Παραδοσιακά, συμπεριλαμβάνεται στα εδέσματα που ορίζουν το τραπέζι της. Όχι όμως μόνο για την συγκεκριμένη ημέρα αλλά για όλη την περίοδο της νηστείας. Παρατηρώντας τα τρόφιμα που επιλέγονται στην περίοδο της νηστείας αλλά και τις πιθανές διατροφικές ελλείψεις που μπορεί να προκύψουν, ο χαλβάς από ταχίνι είναι το τρόφιμο που μπορεί να καλύψει τα περισσότερα κενά που δημιουργούνται από τον αποκλεισμό του κρέατος και των γαλακτοκομικών.

Πιο συγκεκριμένα, παρουσιάζει υψηλή περιεκτικότητα σε ασβέστιο, σίδηρο, σελήνιο, μαγνήσιο, ψευδάργυρο, και σε πολυακόρεστα λιπαρά οξέα. Παράλληλα, αποτελεί πηγή των διακλαδισμένων αμινοξέων, λευκίνης, ισολευκίνης και βαλίνης, που είναι πολύ χρήσιμα για όσους γυμνάζονται συστηματικά και αποφασίζουν να ακολουθήσουν μία χορτοφαγική διατροφή, αποκλείοντας τα γαλακτοκομικά και το κρέας.

Όλα τα παραπάνω θρεπτικά συστατικά προέρχονται από το σησάμι και το ταχίνι, η κατανάλωση των οποίων έχει αποδειχθεί ερευνητικά ότι συμβάλλει στην προαγωγή της υγείας και πιο συγκεκριμένα, προσφέρει καλύτερο έλεγχο των λιπιδίων στο αίμα και της αρτηριακής πίεσης, βελτίωση της ανοσοποιητικής λειτουργίας και αντιμετώπιση των πόνων της οστεοαρθρίτιδας.

Ωφέλιμος, αλλά τον καταναλώνουμε με μέτρο

Προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην ποσότητα κατανάλωσης. Η θερμιδική του αξία είναι ανάλογη της θρεπτικής. Η μερίδα ορίζεται στα 40 γραμμάρια και αποδίδει περίπου 180 θερμίδες, ποσό ενέργειας που μπορεί να προστεθεί σε κάθε υγιεινό διαιτολόγιο. Για άτομα με μεγαλύτερη ενεργειακή κατανάλωση, ο αριθμός των μερίδων ρυθμίζεται ανάλογα.

Με λίγα λόγια, και διαβάζοντας προσεκτικά όσο οφέλη απαριθμεί ο Γιάννης Χρύσου, αντιλαμβανόμαστε ότι ο χαλβάς από ταχίνι είναι στην πραγματικότητα ένα αυθεντικό ελληνικό superfood που μας προσφέρεται σε αφθονία στην ελληνική παραδοσιακή διατροφή.

Στην Ελλάδα, το πέταγμα του χαρταετού είναι ταυτισμένο με την Καθαρά Δευτέρα. Πολλοί και σημαντικοί Έλληνες ζωγράφοι αποτύπωσαν την ομορφιά του την ιδιαίτερη αυτή μέρα.

Χαρταετός του Αλέξη Ακριθάκη (1939-1994)

Με την οριστική επιστροφή του στην Ελλάδα το 1984, ο θρυλικός καλλιτέχνης ζωντανεύει με τους χαρταετούς του τις βιωμένες χαρές παιδικών αναμνήσεων. Υποδέχεται την άνοιξη του 1985 με μια έκθεση χαρταετών. Σε κάποιο από τα πολυάριθμα ημερολόγια του σημειώνει: «Ένα μήνα, τουλάχιστον, πριν από την Καθαρή Δευτέρα αρχίζαμε δουλειά… τρέχαμε στις ρεματιές για να βρούμε καλάμια-αγοράζαμε λαδόκολλες χρωματιστές και σπάγκους. Όσο θυμάμαι τα χρόνια εκείνα δεν μου έτυχε Καθαρή Δευτέρα που να μην είχα πάνω από (10) δέκα χαρταετούς. Άλλος πήγαινε μακριά, άλλος ψηλά, άλλος με ξυράφια και πάντα ανάλογα του αέρα τους ζυγιάζαμε έτσι ώστε να πετάνε με διάφορους τρόπους. Υπάρχουν τεχνικές πονηριές που ο κάθε κατασκευαστής τις κρατάει μυστικές. Να τον κάνεις να πετάει μόνο ψηλά ή πάλι χαμηλά και μακριά, να έχεις πολλούς χαρταετούς κι ανάλογα με τον αέρα να τους χρησιμοποιείς».

ΑΚΡΙΘΑΚΗΣ, εκδ. ΙΤΑΝΟΣ, Ίδρυμα Ιωάννου Φ. Κωστοπούλου

Χαρταετοί στην Ακρόπολη (1952) του Νίκου Χατζηκυριάκου Γκίκα (1906-1994)

«Τα έργα μου της εποχής εκείνης είναι σαν σιωπηλές συμφωνίες από γεωμετρικά σχήματα και φωτεινά χρώματα. Είναι αφηρημένες αρχιτεκτονικές συνθέσεις όπου συνδυάζονται κομμάτια από βράχους, σπίτια, τοιχοδομίες, σκαλοπάτια, μαντρότοιχοι, ουρανός, θάλασσα και όπου τα κινούμενα στοιχεία είναι πουλιά, σύννεφα και χαρταετοί».

Ν. Χατζηκυριάκος-Γκίκας, Λόγος για την Ύδρα, περ. Ευθύνη, τεύχος 158, Φεβρουάριος 1985

Χαρταετός Όπυς Ζούνη (1941-2008) – Ακρυλικό σε ξύλινη κατασκευή

«Από το 1987 καταπιάνομαι με πολύγωνα και μελετώ από τότε ποικίλες μορφές εξαγώνων. Το 1988 όμως σκέφτηκα ένα ακανόνιστο οκτάγωνο που για μένα είναι η ανάκληση του χαρταετού. Επιδίωξα την ανάλυση των εσωτερικών σχημάτων και χρωμάτων με συμμετρικές λύσεις πάνω στα τρίγωνα που σχηματίζονται από ευθείες που ξεκινούν από το χρωματικό κέντρο βάρους του οκταγώνου και καταλήγουν στις κορυφές του, υποβάλλοντας έτσι μια δυναμική αίσθηση. Καθένα απ’ αυτά τα οκτάγωνα είναι αυτόνομο αλλά μπορεί να δημιουργήσει με άλλα δύο, τέσσερα ή έξι μια επίτοιχη εγκατάσταση».

Όπυ Ζούνη, τάξη στο χάος Ordo ab Chao. Έκδοση 2016, συνοδευτική της ομώνυμης αναδρομικής έκθεσης στο Μουσείο Μπενάκη, σχεδόν δέκα χρόνια μετά τον θάνατο της κορυφαίας εκπροσώπου της γεωμετρικής αφαίρεσης στην ελληνική τέχνη.

Χαρταετός (1959) του Αλεξανδρινού ζωγράφου Γιάννη Μαγκανάρη (1918-2007)

Ο επίσης Αλεξανδρινός, Στρατής Τσίρκας σημείωνε για το έργο του Μαγκανάρη: «Πέτρες, νερά και σύννεφα είναι για τον Μαγκανάρη τα κεφάλαια ενός κώδικα που καταγράφει την πορεία του ανθρώπου πάνω στη γη, σημεία φυγής και στήριξης σε μια προοπτική που διαρκώς αλλάζει με την παρέμβαση της τέταρτης διάστασης: του χρόνου».

Κούλουμα (1950) του Σπύρου Βασιλείου (1902-1985)

Το τραπέζι με τους μεζέδες της Σαρακοστής, έργο του μπάρμπα Σπύρου όπως τον αποκαλούσαν φίλοι και θαυμαστές του, φέρνει στο νου τα καθιερωμένα Κούλουμα στο σπίτι του ζωγράφου, στην οδό Ουέμπστερ αρ.5, δίπλα στου Φιλοπάππου με τους χαρταετούς, ορόσημο της Καθαρής Δευτέρας στην Αθήνα.

Πηγή: in.gr

Ο Μάρτης ή αλλιώς Μαρτιά ή Μαρτάκι είναι ένα παμπάλαιο έθιμο, με βαλκανική διασπορά. Πιστεύεται ότι έχει τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα και συγκεκριμένα στα Ελευσίνια Μυστήρια, όπου οι μύστες έδεναν μια κλωστή, την Κρόκη, στο δεξί τους χέρι και το αριστερό τους πόδι.

Σύμφωνα με το έθιμο, την 1η του Μάρτη, οι μητέρες φορούν στον καρπό του χεριού των παιδιών τους ένα βραχιολάκι, φτιαγμένο από στριμμένη άσπρη και κόκκινη κλωστή, τον Μάρτη ή Μαρτιά, για να τα προστατεύει από τον πρώτο ήλιο της Άνοιξης, που είναι ιδιαίτερα βλαβερός, σύμφωνα με τις λαϊκές δοξασίες. Ο Μάρτης προφυλάσσει επίσης, όπως πιστεύεται, από τα κουνούπια και τους ψύλλους και ακόμα απομακρύνει τις αρρώστιες και άλλα κακά.

Το φτιάχνουν την τελευταία μέρα του Φλεβάρη και τον φορούν την πρώτη μέρα του Μάρτη, πριν βγουν από το σπίτι. Σε μερικές περιοχές ο Μάρτης φοριέται στο μεγάλο δάχτυλο του ποδιού σαν δαχτυλίδι για να μην σκοντάφτει ο κάτοχός του.

Το βραχιολάκι αυτό το βγάζουν στο τέλος του μήνα, ή το αφήνουν πάνω στις τριανταφυλλιές όταν δουν το πρώτο χελιδόνι, για να τον πάρουν τα πουλιά και να χτίσουν τη φωλιά τους ή το καίνε με το αναστάσιμο φως του Πάσχα.

Σημειώνεται δε πως η Χριστιανική Εκκλησία δια του Ιωάννη του Χρυσόστομου θεωρεί το έθιμο ειδωλολατρικό ήδη από το 5ο αιώνα.

Σε μερικές περιοχές, ο Μάρτης φοριέται στο μεγάλο δάχτυλο του ποδιού σαν δαχτυλίδι για να μην σκοντάφτει ο κάτοχός του.

Σε κάποιες περιοχές της Ελλάδας, κρεμούσαν την κλωστή όλη τη νύχτα στα κλαδιά μιας τριανταφυλλιάς για να χαρίσουν ανθοφορία, ενώ σε άλλες περιοχές την έβαζαν γύρω από τις στάμνες για να προστατέψουν το νερό από τον ήλιο και να το διατηρήσουν κρύο.

Ρίζες και από τα Βαλκάνια | Σκόπια – Αλβανία | Μάρτινκα & Βερόρε

Το έθιμο του Μάρτη γιορτάζεται στα Σκόπια με την ονομασία «Μάρτινκα» και στην Αλβανία ως «Βερόρε».

Οι κάτοικοι των δυο γειτονικών χωρών φορούν βραχιόλια από κόκκινη και άσπρη κλωστή για να μην τους «πιάσει» ο ήλιος, τα οποία και βγάζουν στα τέλη του μήνα ή όταν δουν το πρώτο χελιδόνι.

Άλλοι πάλι, δένουν τον Μάρτη σε κάποιο καρποφόρο δέντρο, ώστε να του χαρίσουν ανθοφορία, ενώ μερικοί τον τοποθετούν κάτω από μια πέτρα κι αν την επόμενη ημέρα βρουν δίπλα της ένα σκουλήκι, σημαίνει ότι η υπόλοιπη χρονιά θα είναι πολύ καλή.

Βουλγαρία «Μαρτενίτσα» – Στολίδια από άσπρες και κόκκινες κλωστές

Τηρώντας παραδόσεις και έθιμα αιώνων, οι Βούλγαροι, την πρώτη ημέρα του Μάρτη, φορούν στο πέτο τους στολίδια φτιαγμένα από άσπρες και κόκκινες κλωστές που αποκαλούνται «Μαρτενίτσα».

Σε ορισμένες περιοχές της Βουλγαρίας, οι κάτοικοι τοποθετούν έξω από τα σπίτια τους ένα κομμάτι κόκκινου υφάσματος για να μην τους «κάψει η γιαγιά Μάρτα» (Μπάμπα Μάρτα, στα βουλγαρικά), που είναι η θηλυκή προσωποποίηση του μήνα Μάρτη.

Η Μαρτενίτσα λειτουργεί στη συνείδηση του βουλγαρικού λαού ως φυλαχτό, το οποίο μάλιστα είθισται να προσφέρεται ως δώρο μεταξύ των μελών της οικογένειας, συνοδευόμενο από ευχές για υγεία και ευημερία.

Ρουμανία «Μαρτιζόρ» – Η κόκκινη κλωστή που συμβολίζει την αγάπη

Το ασπροκόκκινο στολίδι της 1ης του Μάρτη φέρει στα ρουμανικά την ονομασία «Μαρτιζόρ».

Η κόκκινη κλωστή συμβολίζει την αγάπη για το ωραίο και η άσπρη την αγνότητα του φυτού χιονόφιλος, που ανθίζει τον Μάρτιο και είναι στενά συνδεδεμένο με αρκετά έθιμα και παραδόσεις της Ρουμανίας.

Πηγή: Marie Claire

Μια παράδοση 4.000 χρόνων

Λέγεται ότι οι αρχαίοι Βαβυλώνιοι ήταν οι πρώτοι άνθρωποι, που συνήθιζαν να παίρνουν αποφάσεις για όλο τον χρόνο, την Πρωτοχρονιά, πριν από περίπου 4.000 χρόνια. Ήταν, επίσης, οι πρώτοι που διοργάνωσαν εορταστικές εκδηλώσεις προς τιμήν του νέου έτους — αν και γι’ αυτούς η χρονιά ξεκινούσε, όχι τον Ιανουάριο, αλλά στα μέσα Μαρτίου, όταν φυτεύονταν οι καλλιέργειες. Κατά τη διάρκεια μιας θρησκευτικής γιορτής 12 ημερών, γνωστής ως Akitu, έδιναν υποσχέσεις στους θεούς, ότι θα πληρώσουν όλα τα χρέη τους τη νέα χρονιά και θα επιστρέψουν όσα αντικείμενα είχαν δανειστεί. Αυτές οι υποσχέσεις θα μπορούσαν να θεωρηθούν οι πρόδρομοι των αποφάσεων, που παίρνουμε και σήμερα πολλοί από εμάς κάθε Πρωτοχρονιά. Αν οι Βαβυλώνιοι κρατούσαν τον λόγο τους, οι (ειδωλολατρικοί) θεοί τους θα τους έδιναν χάρη για το επόμενο έτος. Αν όχι, θα έχαναν την εύνοια των θεών -κάτι που κανείς δεν ήθελε.

Μια παρόμοια πρακτική υπήρχε και στην αρχαία Ρώμη, όπου ο αυτοκράτορας Ιούλιος Καίσαρας καθιέρωσε την 1η Ιανουαρίου ως αρχή του νέου έτους περίπου το 46 π.Χ. Ο Ιανουάριος πήρε το όνομά του από τον Ιανό, τον θεό με τα δύο πρόσωπα, του οποίου το πνεύμα κατοικούσε στις πόρτες και τις καμάρες και είχε ιδιαίτερη σημασία για τους Ρωμαίους. Επειδή ο Ιανός «κοίταζε» προς τα πίσω στο παλιό έτος, αλλά ταυτόχρονα και μπροστά στο μέλλον, οι Ρωμαίοι τού προσέφεραν θυσίες και υπόσχονταν καλή διαγωγή για το επόμενο έτος.

Οι θρησκευτικές ρίζες της παράδοσης

Για τους πρώτους Χριστιανούς, η πρώτη μέρα του νέου έτους ήταν η παραδοσιακή αφορμή για να σκεφτούν τα λάθη του παρελθόντος και να αποφασίσουν να είναι καλύτεροι στο μέλλον. Το 1740, ο Άγγλος κληρικός Τζον Ουέσλι, δημιούργησε τη «Λειτουργία Ανανέωσης του Συμφώνου», που συνήθως τελούνταν την παραμονή της Πρωτοχρονιάς. Αυτή περιελάμβανε αναγνώσεις από τις Γραφές και ύμνους, που χρησίμευαν ως πνευματική εναλλακτική λύση στους θορυβώδεις εορτασμούς για τον ερχομό του νέου έτους. Επίσης, σε αυτές τις Νυχτερινές Λειτουργίες της Πρωτοχρονιάς οι πιστοί προσεύχονταν και έπαιρναν αποφάσεις για το επόμενο έτος.

Το παρόν

Σύμφωνα με έρευνα, σχεδόν οι μισοί Αμερικανοί λένε ότι όσον αφορά στις αποφάσεις της Πρωτοχρονιάς, καταφέρνουν να εκπληρώσουν λιγότερο από το 8% των στόχων τους. Αλλά αυτό το ποσοστό, πιθανότατα δεν θα εμποδίσει τους ανθρώπους από το να παίρνουν αποφάσεις στην αρχή της νέας χρονιάς. Η ελπίδα πεθαίνει πάντα τελευταία και σε τελική ανάλυση, είχαμε περίπου 4.000 χρόνια πρακτικής.

Πηγή: National Geographic

Η ιστορία δίνει αρκετές εκδοχές για τη ρίζα του μύθου. Η επικρατέστερη από αυτές, χρονολογείται στη σκανδιναβική μυθολογία.

Στη Νορβηγία, το γκι αποτελούσε σύμβολο αγάπης και ειρήνης. Όταν η θεά Φριγκ, θεά του γάμου, της μητρότητας, της γονιμότητας, της αγάπης, της διαχείρισης του νοικοκυριού και των οικιακών τεχνών, έχασε τον γιο της, τον θεό Μπαλντρ, από ένα βέλος που ήταν φτιαγμένο από γκι, πήρε μια απόφαση. Ορκίστηκε ότι το γκι δεν θα χρησιμοποιούνταν ποτέ ξανά ως όπλο. Αντίθετα, υποσχέθηκε ότι θα φέρνει μόνο αγάπη: όσοι περνούσαν κάτω από το γκι θα έπρεπε να φιλιούνται ως ένδειξη ειρήνης και αγάπης.

Το Γκι στη Χριστουγεννιάτικη Παράδοση

Η πιο σύγχρονη εκδοχή για την προέλευση του μύθου με το φιλί κάτω από το γκι, εντοπίζεται στην παράδοση, όπως τη γνωρίζουμε σήμερα. Στη Λογοτεχνία το 18ου και 19ου αιώνα, οι συγγραφείς επεκτάθηκαν στην παράδοση του φιλιού κάτω από το γκι, με έντονο κοινωνικό σχολιασμό και χιούμορ.

Στο μυθιστόρημά του The Pickwick Papers (1837), ο Dickens περιγράφει σκηνές από εορτασμούς, όπου νέες γυναίκες φαινομενικά αντιστέκονται στα φιλιά κάτω από το γκι. Οι περιγραφές του, ωστόσο, γίνονται με χιούμορ και υπονοούν ότι η αντίσταση είναι περισσότερο μια θεατρική πράξη παρά σοβαρή απόρριψη. Οι γυναίκες «φωνάζουν, τρέχουν σε γωνίες, απειλούν, διαμαρτύρονται» αλλά τελικά παραδίδονται και αποδέχονται το φιλί.

Μια εικονογραφία, «Naval Manoeuvres» του William Small, από το 1794, παρουσιάζει μια σκηνή σε κουζίνα, όπου υπηρέτες ετοιμάζονται για ένα φιλί κάτω από το γκι. Η λεζάντα σχολιάζει τον «Saucy Joe», ο οποίος φέρεται να φίλησε την «Bridget the Cook».

Πηγή: Lifo.gr