Εκείνα τα χρόνια, υπήρχε μεγάλη ποικιλία παιδικών προγραμμάτων στην ελληνική τηλεόραση. Ταινίες της σύγχρονης εποχής και παλιότερες. Ποιοτικά προγράμματα και trash TV. Κινούμενα σχέδια με ζώα που μιλούσαν και ανθρώπους που ζούσαν στο διάστημα. Σενάρια που είχαν τεντώσει τη μεταφυσική και αναχρονιστικές ιδέες με πρωταγωνιστές βασιλιάδες και ευγενείς. Παραγωγές από τη δύση, αλλά και την ανατολή.

Παρόλα αυτά, δε θα ασχοληθώ με το περιεχόμενο και την ασυμβατότητα των περισσότερων παιδικών σειρών και ταινιών με τον ψυχικό κόσμο ενός παιδιού. Δε θα ασχοληθώ καν με την απουσία γονικού ελέγχου. Κάνω αυτή την εισαγωγή για να σταθώ σ’ ένα χαρακτηριστικό στοιχείο που μου έχει χαραχθεί βαθιά στη μνήμη από τότε: Οι χαρακτήρες των «παιδικών» δεν πέθαιναν σχεδόν ποτέ. Είτε τους έκαναν μαύρους στο ξύλο, είτε ανατινάζονταν με δυναμίτη, στέκονταν ξανά στα πόδια τους σαν να μην έγινε τίποτα.

Θα μου πείτε λογικό, γιατί να δείχνουν στα παιδιά ανθρώπους και ζώα να γίνονται θύματα του δρεπανηφόρου χάρου; Σωστό, μόνο που έδειχναν όλη τη διαδικασία που σε οδηγεί στο «μεγάλο ταξίδι», σκιπάροντας απλά τη φάση με τα στεφάνια και το καπάκι. Και για να σας προλάβω, δε διψούσαν τα παιδικά μου μάτια να δουν σκιτσαρισμένο έναν θάνατο. Μου αρκούσε αυτός του Μουφάσα στον βασιλιά των λιονταριών. Απλώς, μην έχοντας βιώματα από την «αθέατη όψη», είχα κάποιες αθώες απορίες. Πότε κόβεται το νήμα της ζωής; Τι υπάρχει μετά από δω; Θα μπορώ κι εγώ να μην πεθαίνω όπως ο Son Goku; Ή να πυροβολώ χωρίς να σκοτώνω, όπως έκανε ο Lucky Luke;

Οι απορίες (δεν) λύθηκαν στην ώρα τους και η αθανασία των καρτούνς κέρδισε το σύμβολο που της αξίζει στη συνείδησή μου. Ίσως εκεί, κάπου ανάμεσα σ’ έναν φτωχό και μόνο καουμπόι και σ’ έναν Νίντζα με ουρά, άρχισε να διαμορφώνεται και ο τρόπος που βλέπω τον κόσμο σήμερα. Από τότε, μεγαλώνοντας μέσα στη γυάλα μου, έγινα «ψαγμένος» ενήλικος με την πολυτέλεια να φιλοσοφώ. Τα ερωτήματα του δεκάχρονου εαυτού μου επαναλαμβάνονται σαν λούπα σε ανανεωμένες εκδοχές και με αυξημένο βαθμό δυσκολίας. Όταν καταφέρνω να βρίσκω τις απαντήσεις που με ικανοποιούν, μού δημιουργείται η ψευδαίσθηση ότι μπορώ να μιλάω για τις ζωές των άλλων λες και είμαι εγώ ο καταλληλότερος να το κάνω. Αναζητώ συνεχώς «ξένους» ανθρώπους που νομίζω πως ζουν μόνιμα κάτω από το νερό σε μια μάταιη προσπάθεια να ταυτιστώ. Πώς γίνεται να μην πιάνει; Αφού ξένος είμαι κι εγώ στον «χαβά της ανθρωπότητας». Στο τέλος, καταλήγω να κουράζομαι από τη ρουτίνα του να είμαι «αυτός ο τύπος» και ψάχνω πάντα κάτι καινούριο. Ξανά μάταιο.

Αυτή η αναζήτηση μοιάζει πολλές φορές σαν μία μάχη των συμβόλων. Ένας πόλεμος ανάμεσα στην κυριολεξία και τη μεταφορά. Σκέφτομαι εκείνο το παιδί που καθόταν οκλαδόν στο χαλί μπροστά στην τηλεόραση και μπερδευόταν με τα ασαφή όρια της πραγματικότητας μπροστά και πίσω από το γυαλί. Πλέον, ξέρω ότι δε γίνεται να σου ρίξω μια σφαίρα και να σκέφτομαι ότι δεν υπάρχει περίπτωση να πεθάνεις. Επίσης, ξέρω ότι δεν μπορώ να ανατινάζομαι συνέχεια και να ζω. Κι ας έχω ανάγκη κάθε τόσο έναν μικρό θάνατο. Έστω για την εμπειρία της ανάστασης*. Κι όμως, τις μεγάλες στιγμές της ζωής μου τις βιώνω σαν ένας καρτούν ήρωας. Εκεί που φαίνεται σίγουρος ο ερχομός της επιτυχίας, βγαίνω έξω στο δρόμο και σκοτώνομαι. Μην ανησυχείς όμως, στο επόμενο επεισόδιο ξαναπαίζω.

*Από το βιβλίο της Clarice Lispector, «Η ώρα του αστεριού»

Δεν έχει πάρει το δίπλωμα οδήγησης μέχρι τώρα, κάτι που θεωρεί ότι ίσως συμβεί αργότερα. Ούτε εκείνη ούτε οι φίλες της έχουν κάνει ακόμα σχέση. «Νομίζω ότι είναι περισσότερο κάτι σαν δισταγμός. Λίγο φοβάμαι να το ξεκινήσω», λέει. «Υποθέτω ότι το ίδιο ισχύει και για την οδήγηση». Και, ενώ ούτε το ποτό δεν την ελκύει ακόμα, είναι σίγουρη ότι κάποια στιγμή θα το δοκιμάσει.

«Δεν υπάρχει επείγουσα ανάγκη», λέει η Elise. «Ακόμα και για τους ανθρώπους που βλέπω να αποφοιτούν, λέω: “Δεν υπάρχει βιασύνη να βρεις δουλειά ή σπίτι”. Μου φαίνεται φυσικό να λένε “Όταν είναι να γίνει, θα γίνει”».

Η γενιά Z φαίνεται να ακολουθεί έναν πιο χαλαρό ρυθμό ζωής, σε αντίθεση με τα πρότυπα των προηγούμενων γενιών, οι οποίες συχνά έκαναν τα πρώτα τους βήματα στην ενηλικίωση πολύ πιο γρήγορα, σημειώνει τo Business Insider.

Το χαλαρό μοτίβο ενηλικίωσης της Gen Z

Αυτό το «χαλαρό» μοτίβο, που οδηγεί στο να χαρακτηρίζεται η Gen Z ως η γενιά του «Take it slow», έχει συζητηθεί εκτενώς. Υπάρχει μια αντίληψη ότι η Gen Z δεν πίνει, δεν οδηγεί, δεν εργάζεται με τον τρόπο που το έκανε η προηγούμενη γενιά. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη.

Η γενιά Z δεν αρνείται τα παραδοσιακά βήματα της ενηλικίωσης — τα περισσότερα μέλη της θα κάνουν κάποια στιγμή καριέρα, θα παντρευτούν, θα κάνουν παιδιά — αλλά παίρνουν το χρόνο τους για να τα ζήσουν. Μεγάλωσαν υπό περισσότερη επίβλεψη, κάτι που τους καθυστερεί στην προσαρμογή τους στην ανεξαρτησία της ενηλικίωσης. Επιπλέον, η οικονομική κατάσταση δεν είναι τόσο ευνοϊκή για αυτούς όσο ήταν για προηγούμενες γενιές, γεγονός που δυσκολεύει την αίσθηση του «πραγματικού» ενήλικου βίου.

Η γενιά Z είναι, λοιπόν, η γενιά που δεν βιάζεται να μεγαλώσει. Ειδικά στον τομέα της κατανάλωσης αλκοόλ, η εικόνα είναι πιο σύνθετη από ό,τι φανταζόμαστε. Παρά τις φήμες ότι οι νέοι της Gen Z αποφεύγουν το αλκοόλ, η αλήθεια είναι ότι απλά το κάνουν πιο αργά. Όπως σημείωσε η αναλύτρια Nadine Sarwat, αν αυτοί οι νέοι «μεγαλώσουν» στην πλήρη ενήλικη ζωή τους, θα καταναλώνουν αλκοόλ με τον ίδιο τρόπο που το έκαναν οι millennials ή η Gen X στην ίδια ηλικία.

Η κατανάλωση αλκοόλ, σύμφωνα με την έρευνα, έχει σχέση με τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες της εποχής. Στην πραγματικότητα, το 25 είναι το νέο 21, σύμφωνα με τις τελευταίες έρευνες.
Επιπλέον, η Gen Z δεν «προχωρά» με την ίδια ταχύτητα στον τομέα της εργασίας. Στην Αμερική, το 2021, οι 21χρονοι ήταν σαφώς πιο πίσω οικονομικά σε σχέση με τις γενιές του 1980. Δεν εργάζονται με πλήρη απασχόληση ή δεν είναι ανεξάρτητοι οικονομικά όπως συνέβαινε παλαιότερα. Ωστόσο, μέχρι να φτάσουν τα 25, οι σημερινοί νέοι φτάνουν τους 25χρονους της δεκαετίας του 1980 στην αγορά εργασίας.

«Τα 25 είναι τα νέα 21», είπε ο Richard Fry από το Pew Research Center, καθώς οι νέοι στρέφονται στην εκπαίδευση και το κολέγιο πριν αναζητήσουν πλήρη εργασία. Όπως σημειώνει, η μεγαλύτερη εστίαση στην εκπαίδευση καθυστερεί την πλήρη ενήλικη ζωή.

Η γενιά Z δεν παραλείπει τα συναισθηματικά «ορόσημα» της ενηλικίωσης, όπως ο γάμος ή τα παιδιά, αλλά και αυτά αργούν. Οι νέοι σήμερα είναι πιο προσεκτικοί, όχι μόνο οικονομικά, αλλά και συναισθηματικά. Η μέση ηλικία γάμου αυξάνεται διαρκώς, με το 2024 να καταγράφει τα υψηλότερα νούμερα, ενώ η απόκτηση παιδιών καθυστερεί επίσης.
Η Aveyshla Jimenez, για παράδειγμα, δηλώνει ότι το να φανταστεί τη ζωή της με γάμο και σπίτι στα 25 της φαινόταν ανέφικτο. «Δεν είναι ότι δεν θέλω να είμαι παραδοσιακή, απλά δεν το βλέπω ρεαλιστικό», λέει.

Ο Lenny Zaleski, ένας 22χρονος τελειόφοιτος του Πανεπιστημίου του Dayton, σκοπεύει να μετακομίσει ξανά με την οικογένειά του στο Σικάγο, αφού αποφοιτήσει από το κολέγιο την άνοιξη και αρχίσει να εργάζεται με πλήρη απασχόληση.

Ακούγεται «τρελό να το λες φωναχτά», μου είπε, και δεν είναι αυτό που πίστευε ότι θα συμβεί, αλλά είναι λογικό, δεδομένης της ραγδαίας αύξησης των ενοικίων. «Αν τα σπίτια είναι εκτός του εύρους προσιτών τιμών, και μια γκαρσονιέρα στην πόλη όπου βρίσκεται η δουλειά σου έχει ενοίκιο 2.000 δολάρια το μήνα, από ένα σημείο και μετά δεν μπορείς να το κάνεις», είπε.

Αναγνώρισε ότι το να ζει με την οικογένειά του είναι ένας αρκετά αξιοπρεπής τρόπος ζωής. Οι παππούδες και οι γιαγιάδες του βρίσκονται στην περιοχή, όπως και ο σκύλος του, και το ότι μένει με την οικογένειά του θα τον βοηθήσει να αποταμιεύσει χρήματα για όταν θα είναι έτοιμος να μείνει μόνος του. Και όταν αγοράσει σπίτι, σκοπεύει να βρει ένα σε κοντινή απόσταση. Ο ψυχολόγος Jean Twenge εξηγεί ότι η γενιά Z έχει περισσότερο χρόνο να ζήσει. «Η στρατηγική αργής ζωής είναι φυσικό αποτέλεσμα της μεγαλύτερης διάρκειας ζωής», λέει. Οι νέοι δεν βιάζονται, αναβάλλουν τις σημαντικές αποφάσεις, όπως η απόκτηση παιδιών ή η δημιουργία οικογένειας, και παίρνουν τον χρόνο τους για να απολαύσουν τη ζωή.

H Gen Z μεγαλώνει με λιγότερη ελευθερία, καθυστερεί την ανεξαρτησία

Αυτή η νέα αντίληψη της ενηλικίωσης είναι συνυφασμένη με το τρόπο που μεγαλώνει η Gen Z, με περισσότερη προστασία και λιγότερη ελευθερία από τις προηγούμενες γενιές.
Οι γονείς τους είναι πιο προσεκτικοί και προστατευτικοί, κάτι που τους κάνει να καθυστερούν την ανεξαρτησία. Οι κοινωνικές και τεχνολογικές αλλαγές έχουν δημιουργήσει μια νέα πραγματικότητα, όπου η ενηλικίωση και η πλήρης ανεξαρτησία παίρνουν περισσότερο χρόνο. Υπάρχει ο πειρασμός να κρίνουμε τι κάνει και τι δεν κάνει η Gen Z: Δεν καταναλώνουν αλκοόλ; Καλό. Δεν εργάζονται; Κακό. Αλλά η πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη. Όταν θέτουμε τα πράγματα σε δύο αντίθετους πόλους, χάνεται η ευρύτερη εικόνα και το τι συμβάλλει σε αυτήν.

Η γονική μέριμνα, η σχολική εκπαίδευση και η εργασία είναι πλέον διαφορετικές, όπως και η κοινωνία στο σύνολό της. Το να περιμένουμε από τη γενιά Z να κάνει τα πάντα με τον ίδιο ρυθμό όπως οι προηγούμενες γενιές δεν θα είχε νόημα. Ίσως τα 25 να είναι όντως τα νέα 21, αλλά επειδή οι εκπρόσωποι της Gen Z χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να φτάσουν σε κάποια σημεία αναφοράς, δεν σημαίνει ότι θα είναι αποτυχημένοι ως ενήλικες.

Πηγή: Bovary

Θυμάμαι, όταν ήμουν παιδί, ήθελα να μεγαλώσω γρήγορα για να μάθω να οδηγώ. Όχι ότι έχω τρέλα με τ’ αυτοκίνητα, αλλά θεωρούσα την οδήγηση μια σοβαρή και υπεύθυνη ενέργεια, που σηματοδοτεί, μεταξύ άλλων, το πέρασμα στην ενηλικίωση. Παρατηρούσα πώς οδηγούσαν οι μεγάλοι και σκεφτόμουν αν θα το έκανα καλύτερα απ’ αυτούς. Και πράγματι, είναι από τα λίγα πράγματα, που κάνω επιδέξια.

«Και γιατί βιαζόσουν να μεγαλώσεις;». «Έλα μου ντε;». «Η στιγμή αυτή έρχεται είτε το θέλεις, είτε όχι. Περνάει μέσα από μοναδικά σημεία, που τ’ αφήνεις για πάντα πίσω σου. Μήπως να δώσεις λίγη παραπάνω προσοχή στο “εδώ και τώρα” ;». Η αλήθεια είναι ότι αυτό το πέρασμα από την παιδική ηλικία μάς διαμορφώνει, ανεξάρτητα από τα επίπεδα συνειδητοποίησης στον οργανισμό μας. Κάποια παιδιά ήταν ήσυχα, έπαιζαν χωρίς παιχνίδια, αγχώνονταν στα διαγωνίσματα, κρύβονταν μέσα στην ντουλάπα, ξεχνούσαν να τα πάρουν από το μάθημα των αγγλικών, ντρέπονταν, στέκονταν όρθια στο πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου κόντρα σε κάθε κανόνα ασφάλειας, έκαναν φασαρία, το έσκαγαν απ’ το σπίτι, έπεφταν απ’ το ποδήλατο, έλεγαν με το ζόρι την προσευχή στο σχολείο και πλακώνονταν στο ξύλο.

Όλα αυτά και πολλά άλλα είναι μικρές τελίτσες, που, αν τις ενώσεις, δίνουν ένα σκίτσο του εαυτού σου, που μοιάζει μ’ εκείνα, που έχουν τα περιοδικά με τα σταυρόλεξα. Καθόλου φιλοτεχνημένο, αλλά ταυτόχρονα πειστικό. Η στιγμή της ενηλικίωσης δεν είναι 18 κεράκια στη γενέθλια τούρτα. Για κάποιους, έρχεται πιο νωρίς, για κάποιους, πιο αργά και για κάποιους, ποτέ. Έχει να κάνει κυρίως με την ανάληψη της ευθύνης, που σημαίνει παίρνω τη ζωή μου στα χέρια μου. Είμαι υπεύθυνος/η για το λάθος και το σωστό.

Όσο και να μη μ’ αρέσει, βγάζω την παιδική πιζάμα και την καταχωνιάζω στο πατάρι. Κρατάω μόνο το παιδικό, αφιλτράριστο συναίσθημα και το φυλάω μέρα νύχτα, με νύχια και με δόντια, σ’ ένα σώμα, που γερνάει. Η φαντασία, αυτή που με ανάθρεψε, είναι η ίδια, με την οποία κάνω ενέσεις στη σημερινή πραγματικότητα. Ποιος/α να μου πει τι; Το κλισέ «όλα είναι στο μυαλό σου» δε μου κάνει. Έτσι κι αλλιώς, αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο μόνο έμμεσα. Δημιουργούμε ένα μοντέλο, το οποίο δεν είναι τέλειο, αλλά είναι επαρκές. Πέρα και πάνω απ’ αυτό, είναι στο χέρι μας να φερόμαστε με αγάπη στο παιδί, που υπάρχει μέσα μας. Είναι αυτό, που σκεφτόταν κάποτε ότι, όταν μεγαλώσει, θα εφεύρει τη συσκευή για την τηλεμεταφορά.

Αλήθεια, πού είναι τώρα που την χρειάζομαι;