Η σημασία αυτών των θεραπειών αναγνωρίζεται πλέον και σε επίπεδο δημόσιας πολιτικής υγείας. Στην Ελλάδα, το πρόγραμμα «Προλαμβάνω» έχει εντάξει τη φαρμακευτική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας για συγκεκριμένες κατηγορίες ασθενών υψηλού κινδύνου, με τη θεραπεία να χορηγείται για ορισμένο χρονικό διάστημα υπό ιατρική παρακολούθηση. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας περνά πλέον και μέσα από στοχευμένες φαρμακευτικές λύσεις.
Καθώς όμως όλο και περισσότεροι ασθενείς επιτυγχάνουν σημαντική απώλεια βάρους με αυτά τα φάρμακα, προκύπτει ένα νέο ερώτημα: τι συμβαίνει όταν το βάρος σταθεροποιηθεί; Είναι απαραίτητο να συνεχίζεται η εβδομαδιαία θεραπεία για πάντα ή υπάρχει τρόπος να διατηρηθούν τα αποτελέσματα με πιο αραιή χορήγηση;

Τι διερεύνησε η νέα επιστημονική μελέτη

Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Obesity εξέτασε αν η θεραπεία με αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1 μπορεί να συνεχιστεί με μειωμένη συχνότητα χορήγησης μετά την αρχική επιτυχία, χωρίς να χαθούν τα οφέλη που έχουν ήδη επιτευχθεί. Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής, Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, κ. Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, μαζί με τη βιολόγο Αλεξάνδρα Σταυροπούλου, αναφέρουν ότι στόχος της μελέτης ήταν να αξιολογηθεί κατά πόσο μια στρατηγική συντήρησης της θεραπείας μπορεί να διατηρήσει όχι μόνο τη μείωση του σωματικού βάρους αλλά και τις θετικές αλλαγές στη σύσταση σώματος και στους δείκτες του μεταβολικού συνδρόμου.

Ποιοι συμμετείχαν στην έρευνα

Η μελέτη περιέλαβε 30 ενήλικες ασθενείς που είχαν ήδη χάσει σημαντικό βάρος με εβδομαδιαία χορήγηση σεμαγλουτίδης ή τιρζεπατίδης. Όταν το βάρος τους έφτασε σε σημείο σταθεροποίησης, το λεγόμενο plateau, δεν διέκοψαν τη θεραπεία. Αντίθετα, οι γιατροί προχώρησαν σε ένα σχήμα μειωμένης συχνότητας, συνήθως με χορήγηση ανά δύο εβδομάδες, διατηρώντας την ίδια δόση.
Οι ερευνητές εξέτασαν τρία διαφορετικά στάδια: την περίοδο πριν από την έναρξη της θεραπείας, τη φάση κατά την οποία το βάρος είχε σταθεροποιηθεί με την εβδομαδιαία χορήγηση και την περίοδο συντήρησης με πιο αραιές δόσεις.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα

Τα ευρήματα ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέροντα. Το μέσο σωματικό βάρος των ασθενών μειώθηκε από 87,9 ± 2,4 κιλά πριν από τη θεραπεία στα 74,1 ± 2,4 κιλά όταν σταθεροποιήθηκε η απώλεια βάρους και στη συνέχεια έφτασε στα 72,4 ± 2,2 κιλά κατά τη φάση της μειωμένης συχνότητας χορήγησης. Δηλαδή, οι ασθενείς όχι μόνο διατήρησαν τα αποτελέσματα αλλά συνέχισαν να χάνουν επιπλέον βάρος, εύρημα που ήταν στατιστικά σημαντικό. Η περίοδος παρακολούθησης διήρκεσε κατά μέσο όρο 36,3 εβδομάδες.

Παράλληλα, παρατηρήθηκε μείωση τόσο του συνολικού σωματικού λίπους όσο και του λίπους στην περιοχή του κορμού, ενώ η σκελετική μυϊκή μάζα παρέμεινε σταθερή. Το στοιχείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς στη θεραπεία της παχυσαρκίας δεν έχει σημασία μόνο το πόσα κιλά χάνονται αλλά και η ποιότητα της απώλειας βάρους.

Μπορεί η πιο αραιή θεραπεία να είναι λύση;

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, οι μεταβολικές βελτιώσεις που είχαν ήδη επιτευχθεί με την αρχική θεραπεία διατηρήθηκαν και κατά τη φάση της πιο αραιής χορήγησης. Αυτό δείχνει ότι μια στρατηγική σταδιακής μείωσης της συχνότητας των ενέσεων θα μπορούσε να αποτελέσει μια πιθανή επιλογή συντήρησης για ορισμένους ασθενείς.

Η προσέγγιση αυτή θα μπορούσε να σημαίνει λιγότερο συχνή φαρμακευτική παρέμβαση, χωρίς να χαθούν τα οφέλη που έχουν ήδη επιτευχθεί τόσο στο βάρος όσο και στους μεταβολικούς δείκτες.

Τρία ερωτήματα που απασχολούν πλέον τους ειδικούς

• Μπορεί η θεραπεία με GLP-1 να συνεχιστεί με πιο αραιές δόσεις μετά την απώλεια βάρους;
• Διατηρούνται οι μεταβολικές βελτιώσεις όταν μειώνεται η συχνότητα των ενέσεων;
• Θα μπορούσε μια τέτοια στρατηγική συντήρησης να κάνει τη θεραπεία πιο πρακτική για τους ασθενείς μακροπρόθεσμα;

Η επιστημονική κοινότητα συνεχίζει να μελετά αυτές τις παραμέτρους, καθώς το μεγάλο ζητούμενο στη διαχείριση της παχυσαρκίας δεν είναι μόνο η απώλεια κιλών αλλά κυρίως η μακροχρόνια διατήρησή τους.

Η νοσογόνος παχυσαρκία είναι μία πανδημία που συνεχίζει αθόρυβα την εξάπλωσή της, με μακροχρόνιο και συχνά θανατηφόρο αντίκτυπο. Με αριθμούς που σοκάρουν, η παχυσαρκία αγγίζει σχεδόν 1 δισεκατομμύριο ανθρώπους παγκοσμίως, ενώ στην Ελλάδα ένας στους τέσσερις ενήλικες είναι παχύσαρκος και σχεδόν το 40% των παιδιών ηλικίας 10-12 ετών είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο.

Η ασθένεια δεν κάνει διακρίσεις, δεν έχει ηλικία και εξελίσσεται σε μείζονα απειλή για τη δημόσια υγεία, αυξάνοντας τον κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2, καρδιοπάθειες, υπέρταση και ορισμένους καρκίνους.

Οι «έξυπνες» ενέσεις είναι αποτελεσματικές αλλά όχι για όλους

Τα τελευταία χρόνια, η κοινή γνώμη έχει στρέψει την προσοχή της σε φαρμακευτικές λύσεις, όπως τα ενέσιμα GLP-1, με πιο γνωστή τη σεμαγλουτίδη, που προωθούνται ως θαυματουργά μέσα απώλειας βάρους. Όμως, για άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία (Δείκτη Μάζας Σώματος άνω του 35-40), οι ενέσεις σπανίως επαρκούν για διατηρήσιμα αποτελέσματα.

Όπως εξηγεί ο Παναγιώτης Λαΐνας, Διευθυντής του Κέντρου Χειρουργικής Νοσογόνου Παχυσαρκίας & Μεταβολικών Νοσημάτων του Metropolitan Hospital, «οι φαρμακευτικές αγωγές έχουν ρόλο, αλλά η μόνη θεραπευτική προσέγγιση με αποδεδειγμένα μακροπρόθεσμα οφέλη για τη σοβαρή παχυσαρκία είναι η χειρουργική αντιμετώπιση».

Η βαριατρική χειρουργική είναι ιατρική πράξη, όχι ύστατη λύση

Η βαριατρική χειρουργική, δηλαδή η χειρουργική για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, αποτελεί αποτελεσματική και ασφαλή παρέμβαση, όταν ενδείκνυται ιατρικά. Επεμβάσεις, όπως το γαστρικό bypass και το γαστρικό μανίκι, συμβάλλουν ουσιαστικά στη δραστική μείωση του σωματικού βάρους αλλά και στην ύφεση συνοδών παθήσεων, όπως ο διαβήτης τύπου 2 και η υπέρταση.

«Η επέμβαση είναι μόνο η αρχή. Το πιο σημαντικό είναι η μετεγχειρητική φροντίδα και η αλλαγή τρόπου ζωής. Οι ασθενείς αποκτούν νέες διατροφικές συνήθειες, ενώ βελτιώνεται και η ψυχική τους υγεία. Η αυτοπεποίθηση αποκαθίσταται και η ποιότητα ζωής τους αλλάζει ριζικά», σημειώνει ο κ. Λαΐνας.

Ολιστική φροντίδα με διεπιστημονική προσέγγιση

Η επιτυχία μιας βαριατρικής επέμβασης δεν κρίνεται μόνο στο χειρουργείο. Ένα σωστά οργανωμένο Κέντρο Χειρουργικής Νοσογόνου (όπως του Metropolitan Hospital), προσφέρει μια ολοκληρωμένη, επιστημονικά τεκμηριωμένη και πολυεπίπεδη φροντίδα, με διεπιστημονική ομάδα ειδικών, μεταξύ των οποίων χειρουργοί, ενδοκρινολόγοι, διατροφολόγοι, ψυχολόγοι και παθολόγοι, με σκοπό τη συνεχή παρακολούθηση του ασθενούς πριν και μετά την επέμβαση, καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του.

Η προσέγγιση αυτή δεν περιορίζεται στην απώλεια βάρους, αλλά εστιάζει στην πρόληψη της επαναπρόσληψης κιλών, στην ψυχολογική στήριξη και στη συνολική μεταβολική υγεία του ασθενούς.

Η επιστήμη δίνει λύσεις – η κοινωνία οφείλει να ενημερώνει

Η νοσογόνος παχυσαρκία δεν είναι θέμα αισθητικής αλλά σοβαρή, χρόνια νόσος. Αντιμετωπίζεται υπεύθυνα, με τη συνεργασία γιατρών και ασθενών, και η βαριατρική χειρουργική αναδεικνύεται ως η πιο αποτελεσματική λύση, όταν όλες οι άλλες έχουν αποτύχει.

Οι ενέσιμες θεραπείες μπορεί να βοηθούν, αλλά δεν αντικαθιστούν τη χειρουργική παρέμβαση όταν αυτή ενδείκνυται. Και γι’ αυτό είναι κρίσιμο η ενημέρωση του κοινού να μην περιορίζεται μόνο στα εμπορικά φάρμακα, αλλά να προβάλλει ισότιμα τις επιστημονικά αποδεδειγμένες λύσεις, που σώζουν ζωές και αποκαθιστούν την υγεία και την αξιοπρέπεια των ασθενών.