Ωστόσο, η απόλυτη αλήθεια για την ευεξία μας είναι ότι ο εμβολιασμός δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση αποκλειστικά παιδική υπόθεση. Η προστασία που αποκτήσαμε στα πρώτα μας βήματα δεν είναι παντοτινή. Το ανοσοποιητικό μας σύστημα εξελίσσεται, ωριμάζει και, καθώς τα χρόνια περνούν, έχει ανάγκη από στρατηγικές «υπενθυμίσεις» για να διατηρήσει τη ζωντάνια και την ισχύ του. Η ενίσχυση της άμυνας του οργανισμού μας οφείλει να είναι μια δια βίου δέσμευση, μια καθημερινή πράξη φροντίδας και αυτοαγάπης, μέσα από την οποία επενδύουμε στο μέλλον μας.

Μια πρωτοποριακή καμπάνια που μας προτρέπει να μην μένουμε εκτεθειμένοι και «γυμνοί»
Σε αυτό το πλαίσιο, η GSK Ελλάδος πήρε μια εξαιρετικά σημαντική πρωτοβουλία, παρουσιάζοντας μια ενημερωτική εκστρατεία που ανατρέπει τα μέχρι τώρα δεδομένα στην επικοινωνία της υγείας. Για πρώτη φορά, το ενδιαφέρον δεν στρέφεται γύρω από μία και μόνο νόσο, αλλά αναδεικνύει τη συνολική, ανεκτίμητη αξία του διά βίου εμβολιασμού.

Με ένα άκρως ευρηματικό και τολμηρό κεντρικό μήνυμα, η καμπάνια μάς υπενθυμίζει ότι η παράλειψη των απαραίτητων εμβολίων μάς αφήνει ουσιαστικά απροστάτευτους απέναντι στους κινδύνους, «σαν να κυκλοφορούμε γυμνοί». Η σπουδαία αυτή προσπάθεια έχει τεθεί υπό την αιγίδα των κορυφαίων επιστημονικών φορέων της χώρας μας –του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), της Ελληνικής Εταιρείας Λοιμώξεων (ΕΕΛ) και της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας (ΕΠΕ)–, αποτελώντας ένα ηχηρό και αναγκαίο κάλεσμα για τη θωράκιση της δημόσιας υγείας.

Η αλήθεια των αριθμών: Όταν η πρόληψη γίνεται στάση ζωής

Η επιστήμη μιλά με αποδείξεις και η πραγματικότητα, όπως αποτυπώνεται μέσα από τα στατιστικά στοιχεία, είναι αποκαλυπτική. Η φροντίδα για την υγεία μας δεν είναι απλώς μια προσωπική επιλογή, αλλά μια ουσιαστική κοινωνική στάση:

Ένα παγκόσμιο σωσίβιο: Κατά τη διάρκεια της τελευταίας πεντηκονταετίας, τα διεθνή προγράμματα εμβολιασμού έχουν καταφέρει να σώσουν τον εντυπωσιακό αριθμό των 154 εκατομμυρίων ζωών. Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε 6 ανθρώπινες ζωές που κερδίζονται κάθε λεπτό που περνάει.

Η αόρατη απειλή της γηραιάς ηπείρου: Στην Ευρώπη, περισσότεροι από 100.000 συνάνθρωποί μας χάνουν ετησίως τη ζωή τους από νοσήματα που θα μπορούσαν εύκολα να έχουν προληφθεί. Το στοιχείο που προβληματίζει έντονα είναι ότι η συντριπτική πλειονότητα αυτών των απωλειών αφορά τον ενήλικο πληθυσμό.

Η ασπίδα κατά της μικροβιακής αντοχής: Τα οφέλη του εμβολιασμού εκτείνονται πολύ πιο πέρα από την προστασία από έναν συγκεκριμένο ιό. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), η επαρκής εμβολιαστική κάλυψη θα μπορούσε να περιορίσει τη χρήση των αντιβιοτικών κατά 142 εκατομμύρια δόσεις κάθε χρόνο, προσφέροντας τεράστια ανάσα στα συστήματα υγείας που επιβαρύνονται από το κόστος των ανθεκτικών λοιμώξεων.

Η πολιτική ηγεσία υγείας στηρίζει το επιστημονικό έργο

Η παρουσίαση της εκστρατείας είχε έντονο θεσμικό χαρακτήρα, με την ηγεσία του Υπουργείου Υγείας να τάσσεται ξεκάθαρα στο πλευρό της επιστημονικής κοινότητας. Ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, υπογράμμισε τη σταθερή στήριξη της πολιτείας σε ανάλογες δράσεις, επισημαίνοντας ότι τα εμβόλια αποτελούν βασικό πυλώνα για τη βιωσιμότητα του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ). Παράλληλα, σημείωσε με έμφαση πως η μοναδική αποτελεσματική απάντηση απέναντι στα κύματα της παραπληροφόρησης είναι τα αδιάψευστα επιστημονικά δεδομένα.

Στο ίδιο πλαίσιο κινήθηκε και η τοποθέτηση της Αναπληρώτριας Υπουργού Υγείας, Ειρήνης Αγαπηδάκη, η οποία έθεσε ως άμεση προτεραιότητα την αναβάθμιση των ποσοστών εμβολιασμού στη χώρα. Όπως εξήγησε, έχοντας πλέον ως σύγχρονα «όπλα» το Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών και μια σειρά από εξελιγμένα ψηφιακά εργαλεία, η πολιτεία διαθέτει τη γνώση και τα δεδομένα για να προχωρήσει σε στοχευμένες παρεμβάσεις που θα προστατεύσουν αποτελεσματικά τον πληθυσμό.

Γιατί οι Έλληνες ενήλικες αμελούν την προστασία τους;

Ο Καθηγητής Πολιτικής Υγείας, Κυριάκος Σουλιώτης, ανέλυσε με ειλικρίνεια τα αίτια του προβλήματος στην εγχώρια πραγματικότητα. Παρά το γεγονός ότι η κουλτούρα του παιδικού εμβολιασμού είναι βαθιά ριζωμένη στην ελληνική οικογένεια, οι ενήλικες συχνά δεν γνωρίζουν καν την ύπαρξη του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμού Ενηλίκων. Υπάρχει η εσφαλμένη πεποίθηση ότι δεν διατρέχουν κίνδυνο, μια υποτίμηση που τους αφήνει ευάλωτους σε σοβαρές λοιμώξεις που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί με μια απλή επίσκεψη στον γιατρό.

Η Lizzie Champion, Διευθύνουσα Σύμβουλος της GSK Ελλάδος, θέτοντας τη δική της θηλυκή και δυναμική πινελιά στην ηγεσία της εταιρείας, επεσήμανε ότι το μυστικό για μια πιο υγιή κοινωνία κρύβεται στην οικοδόμηση σχέσεων εμπιστοσύνης μέσα από τον ανοιχτό διάλογο με τους επαγγελματίες υγείας. «Η σωστή και έγκυρη ενημέρωση σε κάθε ηλικιακό ορόσημο είναι αυτή που μπορεί να μας οδηγήσει σε ένα πιο ανθεκτικό και βιώσιμο σύστημα υγείας», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Μια δυναμική συμμαχία για το κοινό καλό

Η καμπάνια, η οποία αναμένεται να αναπτυχθεί δυναμικά στην τηλεόραση, το ραδιόφωνο και φυσικά στα αγαπημένα μας social media (Facebook και Instagram), προσκαλεί το κοινό να γνωρίσει την ψηφιακή της έδρα. Εκεί, η αλήθεια για την υγεία μας αποκαλύπτεται μέσα από έγκυρα γεγονότα, καταρρίπτοντας κάθε μύθο.

Οι επικεφαλής των επιστημονικών φορέων ένωσαν τις φωνές τους με κοινό στόχο:
Ο Θεόδωρος Βασιλακόπουλος (ΕΟΔΥ) έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην επιτακτική ανάγκη να αντιμετωπιστεί με σοβαρότητα η διασπορά ψευδών ειδήσεων γύρω από την υγεία.

Ο Νικόλαος Σύψας (ΕΕΛ) μοιράστηκε μια σπουδαία ιστορική αλήθεια, θυμίζοντάς μας ότι ο εμβολιασμός αποτελεί την πιο καθοριστική παρέμβαση για την ευημερία της ανθρωπότητας, αμέσως μετά την εξασφάλιση του καθαρού, πόσιμου νερού.

Ο Στυλιανός Λουκίδης (ΕΠΕ) εστίασε στην πρακτική πλευρά, εξηγώντας πώς η πρόληψη αποτρέπει τις βαριές επιπλοκές και τις νοσηλείες, προσφέροντας παράλληλα πολύτιμη αποσυμφόρηση στα νοσοκομεία της χώρας.

Η φροντίδα του εαυτού μας είναι μια διαρκής, όμορφη υπόσχεση. Μην αφήνεις την ευεξία σου στην τύχη της. Συζήτησε με τον γιατρό σου, ενημερώσου για τις ανάγκες της δικής σου ηλικιακής φάσης και χάρισε στον οργανισμό σου την προστασία που του αξίζει. Γιατί η πρόληψη δεν γνωρίζει ηλικιακά όρια και η αγάπη για τη ζωή είναι μια καθημερινή, συνειδητή επιλογή.

Τα σημαντικότερα σημεία της μελέτης, που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Journal of the National Cancer Institute, παραθέτουν η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ) και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος).

Μια νίκη της επιστήμης σε αριθμούς

Οι ερευνητές επεξεργάστηκαν στοιχεία από τη Βάση Δεδομένων Στατιστικών Καρκίνου των ΗΠΑ, συγκρίνοντας δύο κομβικές χρονικές περιόδους: την εποχή προ του εμβολίου (2000-2005) και την περίοδο 2016-2021, όταν ο εμβολιασμός κατά του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) είχε πλέον εδραιωθεί.

Η ανάλυση, που κάλυψε 47 Πολιτείες, έδειξε ότι στις γυναίκες ηλικίας 20 έως 31 ετών η εμφάνιση της νόσου μειώθηκε συνολικά κατά 27%. Σε εθνικό επίπεδο, η συχνότητα υποχώρησε από τα 5,1 στα 3,7 περιστατικά ανά 100.000 γυναίκες. Πρόκειται για μια σημαντική πρόοδο, η οποία όμως «κρύβει» έντονες ανισότητες στον χάρτη.

Η γεωγραφία της πρόληψης: Πρωταθλητές και ουραγοί

Η μελέτη αποκαλύπτει ότι η τύχη μιας γυναίκας απέναντι στον καρκίνο μπορεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τόπο κατοικίας της.

· Η θετική πλευρά: Σε περιοχές, όπως η Περιφέρεια της Κολούμπια, το Ρόουντ Άιλαντ, το Μίσιγκαν και η Χαβάη, η πτώση των περιστατικών ξεπέρασε το εντυπωσιακό 50%. Άλλες 28 Πολιτείες κατέγραψαν επίσης σημαντικές μειώσεις (15% έως 50%).

· Η ανησυχητική πλευρά: Σε 10 Πολιτείες, η υποχώρηση ήταν μικρότερη από 15%. Το πιο δυσάρεστο εύρημα αφορά πέντε Πολιτείες —το Βερμόντ, τη Δυτική Βιρτζίνια, το Άινταχο, το Αρκάνσας και την Αλαμπάμα— όπου δεν παρατηρήθηκε καμία ουσιαστική πρόοδο στον περιορισμό της νόσου.

Ο μαθηματικός κανόνας: Περισσότερα εμβόλια, λιγότερος καρκίνος

Το βασικό συμπέρασμα της έρευνας είναι αδιάψευστο: όσο υψηλότερη είναι η εμβολιαστική κάλυψη σε μια περιοχή, τόσο ταχύτερη είναι η μείωση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Οι αναλύσεις απέδειξαν ότι κάθε αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης κατά 10% συνδέεται με μείωση των κρουσμάτων κατά 11,5%.

Με απλά λόγια, οι κοινότητες που επένδυσαν στον έγκαιρο εμβολιασμό των εφήβων τους, θωράκισαν τις γυναίκες τους λίγα χρόνια αργότερα, όταν εκείνες εισήλθαν στην κρίσιμη ηλικιακή ζώνη των 20-30 ετών.

Γιατί υπάρχουν αυτές οι αποκλίσεις;
Οι ανισότητες αυτές δεν οφείλονται στην τύχη, αλλά αντανακλούν βαθύτερα ζητήματα:

Πολιτικές Υγείας: Διαφορετική οργάνωση των προγραμμάτων εμβολιασμού ανά Πολιτεία.

Πρόσβαση: Δυσκολίες στην προσέγγιση υπηρεσιών πρόληψης για συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες.

Κοινωνικοί Παράγοντες: Οικονομικά και εκπαιδευτικά εμπόδια που επηρεάζουν την απόφαση ή τη δυνατότητα για έγκαιρο εμβολιασμό.

Το μήνυμα για το μέλλον

Το εμβόλιο κατά του HPV δεν είναι απλώς ένα προληπτικό μέτρο: είναι ένα πανίσχυρο όπλο που μπορεί να εξαλείψει έναν από τους πιο απειλητικούς καρκίνους για τη γυναίκα. Ωστόσο, για να είναι η προστασία καθολική, απαιτείται δίκαιη εφαρμογή των προγραμμάτων υγείας.

Αν οι ανισότητες στην εμβολιαστική κάλυψη παραμείνουν, το χάσμα στην υγεία των γυναικών θα διευρυνθεί επικίνδυνα όσο τα σημερινά έφηβα κορίτσια μεγαλώνουν. Η θωράκιση κάθε κοριτσιού, ανεξάρτητα από το πού ζει, αποτελεί τη μόνη εγγύηση για ένα μέλλον χωρίς τον φόβο του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.

Ο εμβολιασμός κατά του HPV στην Ελλάδα – Όσα πρέπει να γνωρίζετε

Ο εμβολιασμός κατά του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) αποτελεί το ισχυρότερο όπλο μας για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Ακολουθούν οι απαντήσεις στις πιο συχνές απορίες των γονέων:

Ποια είναι η κατάλληλη ηλικία για τον εμβολιασμό; Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών της Ελλάδας, ο εμβολιασμός συστήνεται σε αγόρια και κορίτσια ηλικίας 9 έως 15 ετών. Η ηλικία αυτή είναι η ιδανική, καθώς ο οργανισμός παράγει την ισχυρότερη ανοσολογική απόκριση και ο εμβολιασμός προηγείται της πιθανής έκθεσης στον ιό.

Καλύπτεται το κόστος του εμβολίου από τα ασφαλιστικά ταμεία; Ναι, το εμβόλιο παρέχεται δωρεάν σε αγόρια και κορίτσια ηλικίας 9 έως 18 ετών. Ειδικά για τις γυναίκες, υπάρχει δυνατότητα δωρεάν εμβολιασμού έως την ηλικία των 26 ετών, εάν ανήκουν σε συγκεκριμένες ομάδες ή δεν έχουν ολοκληρώσει το σχήμα τους νωρίτερα.

Γιατί πρέπει να εμβολιάζονται και τα αγόρια; Ο ιός HPV δεν προκαλεί μόνο καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Σχετίζεται επίσης με καρκίνους του στοματοφάρυγγα, του πρωκτού και των γεννητικών οργάνων, καθώς και με τα γεννητικά κονδυλώματα, τα οποία επηρεάζουν και τα δύο φύλα. Ο εμβολιασμός των αγοριών προστατεύει τους ίδιους και ταυτόχρονα συμβάλλει στο «τείχος ανοσίας» της κοινότητας.

Πόσες δόσεις απαιτούνται;

· Για παιδιά κάτω των 15 ετών, το σχήμα ολοκληρώνεται σε 2 δόσεις (με μεσοδιάστημα 6 μηνών).

· Για άτομα 15 ετών και άνω, απαιτούνται 3 δόσεις για την πλήρη προστασία.

Χρειάζεται να συνεχίσω το Test Παπανικολάου αν έχω εμβολιαστεί; Ναι, οπωσδήποτε. Παρότι το εμβόλιο προστατεύει από τους πιο επικίνδυνους τύπους του ιού, δεν καλύπτει το 100% των στελεχών. Ο τακτικός προληπτικός έλεγχος (Test Παπ ή HPV DNA Test) παραμένει απαραίτητος για όλες τις γυναίκες, ως μια επιπλέον δικλείδα ασφαλείας.

Συμβουλή για την Οικογένεια

Συζητήστε με τον παιδίατρό σας για τον προγραμματισμό του εμβολιασμού. Η πρόληψη, σήμερα, είναι η καλύτερη επένδυση για την υγεία των παιδιών μας, αύριο.

Κάθε άνθρωπος που είχε στο παρελθόν ανεμοβλογιά -και αυτό περιλαμβάνει σχεδόν όλους τους ενήλικες παγκοσμίως- μπορεί μελλοντικά να εμφανίσει έρπητα ζωστήρα, και για κάποιους αυτή η επανενεργοποίηση σημαίνει πολύ επώδυνο εξάνθημα και δυσκολία στην καθημερινότητα. Τα συμπτώματα ξεκινούν συχνά με αίσθηση καύσου ή μουδιάσματος σε μια πλευρά του σώματος και σύντομα ακολουθεί ένα εξάνθημα από φυσαλίδες, που συνήθως ακολουθεί τη «διαδρομή» κάποιων νεύρων.

Η ανάγκη ενίσχυσης της πρόληψης και της εμβολιαστικής ενημέρωσης για τον έρπητα ζωστήρα βρίσκεται στο επίκεντρο της Εβδομάδας Ευαισθητοποίησης (23 Φεβρουαρίου – 1 Μαρτίου) με τον Πανελλήνιο Σύλλογο Επισκεπτών Υγείας (Π.Σ.Ε.Υ.), να συμβάλει στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση για τη νόσο.

Η ηλικία-στόχος και οι πιθανές επιπλοκές

Ο κίνδυνος έρπητα ζωστήρα αυξάνεται με την ηλικία, ιδιαίτερα σε άτομα άνω των 50 ετών, καθώς το ανοσοποιητικό σύστημα γηράσκει και είναι λιγότερο ικανό να κρατήσει τον ιό υπό έλεγχο. Επιπλέον, άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, λόγω χρόνιων παθήσεων, θεραπειών ή άλλων επιβαρυντικών παραγόντων, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης της νόσου. Η συχνότερη επιπλοκή είναι η μεθερπητική νευραλγία, ένας χρόνιος νευροπαθητικός πόνος που μπορεί να επιμείνει για μήνες ή και χρόνια μετά την υποχώρηση του εξανθήματος. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο ιός μπορεί να επηρεάσει τα μάτια ή άλλα νεύρα, προκαλώντας σοβαρές βλάβες.

Δύο πράγματα που οι περισσότεροι δεν γνωρίζουμε για τη μετάδοση

Ενώ ο έρπητας ζωστήρας δεν μεταδίδεται με τον ίδιο τρόπο όπως η ανεμοβλογιά, ένα άτομο με ενεργό εξάνθημα μπορεί να μεταδώσει τον ιό σε κάποιον που δεν έχει ποτέ νοσήσει από ανεμοβλογιά. Σε αυτή την περίπτωση, ο αποδέκτης αναπτύσσει ανεμοβλογιά και όχι ζωστήρα – μια σημαντική διάκριση που δεν είναι πάντα γνωστή στο κοινό αλλά είναι σημαντική σε κάποιες περιπτώσεις, π.χ. σε έγκυες γυναίκες. Ο ιός είναι λιγότερο μολυσματικός όταν οι φυσαλίδες καλύπτονται και όταν έχουν επουλωθεί πλήρως.

Πώς προλαμβάνεται ο έρπητας ζωστήρας

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πύλη Πληροφοριών Εμβολιασμού, ο καλύτερος τρόπος πρόληψης για τον έρπητα ζωστήρα είναι ο εμβολιασμός. Το εμβόλιο μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου και, επίσης, μειώνει την πιθανότητα σοβαρών επιπλοκών αν η νόσος εκδηλωθεί. Ο εμβολιασμός δεν αντικαθιστά την ανάγκη για άμεση ιατρική αξιολόγηση σε περίπτωση συμπτωμάτων, αλλά αποτελεί το βασικότερο μέτρο πρόληψης τόσο της εμφάνισης όσο και των επιπλοκών, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά δεδομένα.

Τι λένε οι επίσημες ευρωπαϊκές συστάσεις για το εμβόλιο

Το κυρίως χρησιμοποιούμενο εμβόλιο κατά του έρπητα ζωστήρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι το τοανασυνδυασμένο και ανοσοενισχυμένο εμβόλιο που έχει εγκριθεί για χρήση σε ενήλικες άνω των 50 ετών για την πρόληψη του έρπητα ζωστήρα και της μεθερπητικής νευραλγίας. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί και σε ενήλικες από 18 ετών και άνω που έχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν τη νόσο, όπως άτομα με ανοσοποιητικό σύστημα σε κακή λειτουργία. Σε αρκετά κράτη μέλη της ΕΕ, οι συστάσεις για εμβολιασμό βασίζονται στην ηλικία ή σε υποκείμενες νόσους. Αυτό σημαίνει ότι σε ορισμένες χώρες το εμβόλιο συνιστάται για ενήλικες από 50 ετών και πάνω, ενώ σε άλλες περιλαμβάνει και νεότερες ομάδες υψηλού κινδύνου.

Ποιοι προτείνεται να κάνουν το εμβόλιο στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, η σύσταση είναι να εμβολιάζονται οι ενήλικες από 50 ετών και άνω, με προτεραιότητα σε:

• άτομα άνω των 60 ετών που έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο
• άτομα με υποκείμενα νοσήματα που επηρεάζουν το ανοσοποιητικό
• ασθενείς υπό ανοσοκατασταλτική αγωγή

Η χορήγηση του εμβολίου μπορεί να γίνει ακόμη και αν κάποιος έχει νοσήσει στο παρελθόν από έρπητα ζωστήρα, καθώς η ανοσία που παρέχει το εμβόλιο ενισχύει και εξειδικεύει την προστασία έναντι του VZV. Επίσης, για τους άνω των 60, το εμβόλιο είναι δωρεάν.

Το νόημα της προληπτικής στρατηγικής σήμερα

Σε μια κοινωνία με αυξανόμενο προσδόκιμο ζωής και περισσότερους ηλικιωμένους, η πρόληψη ασθενειών όπως ο έρπητας ζωστήρας έχει υπερβεί το επίπεδο της ατομικής επιλογής, αποτελεί ζήτημα συλλογικής Δημόσιας Υγείας. Η κατάλληλη ενημέρωση, ο εμβολιασμός και η πρόσβαση σε υπηρεσίες Πρωτοβάθμιας Φροντίδας συμβάλλουν στη μείωση του συνολικού φορτίου της νόσου και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών. Η έγκαιρη πρόληψη σημαίνει λιγότερους ασθενείς με χρόνιο πόνο, λιγότερη πίεση στο σύστημα υγείας και μεγαλύτερη προστασία των πιο ευάλωτων ομάδων.

Η στοματική υγιεινή ενδέχεται σύντομα να αποκτήσει έναν εντελώς νέο ρόλο, πέρα από την προστασία των δοντιών: την πρόληψη των ιογενών λοιμώξεων. Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Nature Biomedical Engineering, ερευνητές ανέπτυξαν μια καινοτόμο μέθοδο χορήγησης εμβολίων που χρησιμοποιεί ειδικό οδοντικό νήμα για να προκαλέσει ανοσολογική αντίδραση χωρίς τη χρήση ενέσεων.

Πλήρης προστασία από τη γρίπη σε ζώα εργαστηρίου

Στη μελέτη, οι ερευνητές εφάρμοσαν συστατικά εμβολίου —όπως πρωτεΐνες και ανενεργούς ιούς— κατά μήκος της γραμμής των ούλων πειραματόζωων. Το νήμα που χρησιμοποιήθηκε είχε εμβαπτιστεί στο σκεύασμα του εμβολίου και χρησιμοποιήθηκε με τρόπο παρόμοιο με το κλασικό οδοντικό νήμα. Μετά από μόλις τρεις συνεδρίες μέσα σε διάστημα τεσσάρων εβδομάδων, όλα τα εμβολιασμένα ζώα εργαστηρίου επιβίωσαν από μια θανατηφόρα δόση του ιού της γρίπης, ενώ τα μη εμβολιασμένα κατέληξαν.

Η επιστημονική ομάδα παρατήρησε ισχυρή συστηματική ανοσολογική αντίδραση στα εμβολιασμένα ζώα εργαστηρίου: αντισώματα κατά της γρίπης ανιχνεύθηκαν στα κόπρανα, το σάλιο, ακόμα και στον μυελό των οστών τους — ένδειξη πιθανής μακροχρόνιας ανοσίας. Επιπλέον, διαπιστώθηκε αυξημένη συγκέντρωση Τ-λεμφοκυττάρων στους πνεύμονες και στον σπλήνα των ζώων, γεγονός που ενισχύει περαιτέρω την προστασία έναντι μελλοντικών λοιμώξεων.

Η σημασία του ευρήματος είναι διπλή: όχι μόνο προσφέρει προστασία τοπικά στη στοματική κοιλότητα, αλλά φαίνεται να ενεργοποιεί έναν γενικευμένο ανοσοποιητικό μηχανισμό, κάτι που μέχρι σήμερα αποτελεί πρόκληση για τα εμβόλια που χορηγούνται από το στόμα ή τη μύτη.

Θα μπορούσε να εφαρμοστεί και στον άνθρωπο;

Για να διερευνήσουν τη δυνατότητα εφαρμογής της μεθόδου στους ανθρώπους, οι ερευνητές πραγματοποίησαν ένα μικρής κλίμακας πείραμα με 27 υγιείς εθελοντές. Οι συμμετέχοντες χρησιμοποίησαν οδοντογλυφίδες καλυμμένες με ειδική χρωστική τροφίμων, προσομοιώνοντας τη διαδικασία. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το 60% των προσπαθειών πέτυχαν την επαρκή επαφή της ουσίας με τους ιστούς των ούλων, ένα ποσοστό που υποδηλώνει ότι, με περαιτέρω βελτιστοποίηση, η μέθοδος θα μπορούσε να είναι λειτουργική και στον άνθρωπο.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα ούλα διαθέτουν υψηλή διαπερατότητα, γεγονός που επιτρέπει στα μόρια των εμβολίων να διεισδύουν πιο εύκολα απ’ ό,τι στο δέρμα ή σε άλλους ιστούς. Επιπλέον, η στοματική κοιλότητα αποτελεί σημείο εισόδου για πλήθος παθογόνων, καθιστώντας την ιδανική τοποθεσία για την πρόκληση ανοσολογικής αντίδρασης.

Ωστόσο, η φυσική τάση του οργανισμού να απορρίπτει ξένες ουσίες στην περιοχή του στόματος και της μύτης αποτελεί μέχρι σήμερα εμπόδιο για την ανάπτυξη αποτελεσματικών στοματικών εμβολίων. Η χρήση του νήματος ενδέχεται να ξεπερνά αυτό το πρόβλημα, διεισδύοντας μέσω μικροτραυματισμών στα ούλα και ενεργοποιώντας την ανοσία.

Ένα απλό εργαλείο με τεράστιες δυνατότητες

Η νέα μέθοδος δεν είναι μόνο αποτελεσματική, αλλά και πρακτική. Μπορεί να εξαλείψει την ανάγκη για ενέσεις, κάτι που θα ενθαρρύνει περισσότερο κόσμο να εμβολιαστεί, ειδικά άτομα με φοβία για τις βελόνες. Παράλληλα, η τεχνολογία αυτή δεν απαιτεί ψυκτική αλυσίδα (ψυγεία και ειδικούς όρους μεταφοράς), γεγονός που διευκολύνει σημαντικά τη διανομή της.

Το πιο φιλόδοξο σενάριο; Η δυνατότητα αποστολής εμβολίων με το ταχυδρομείο σε περιόδους πανδημίας, προσφέροντας άμεση και μαζική ανοσοποίηση χωρίς να απαιτείται επίσκεψη σε κέντρο υγείας ή κλινική.

Αν και η μέθοδος βρίσκεται ακόμα στα πρώτα στάδια ανάπτυξης, δείχνει να συνδυάζει απλότητα, ασφάλεια και ισχυρή ανοσολογική απόκριση. Με την κατάλληλη εξέλιξη, μια καθημερινή συνήθεια όπως το νήμα μπορεί να μετατραπεί σε παγκόσμιο εργαλείο πρόληψης κι ίσως στο μέλλον, η φράση «μην ξεχνάς να κάνεις νήμα» να σημαίνει κάτι πολύ περισσότερο από υγιή δόντια.

Ο ιός HPV (ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων) δεν είναι κάτι μακρινό. Κυκλοφορεί ανάμεσά μας, μεταδίδεται εύκολα και σε πολλές περιπτώσεις δεν δίνει κανένα σύμπτωμα μέχρι να προκαλέσει σοβαρές βλάβες και τελικά, καρκίνο.

Ο καρκίνος δεν κάνει διακρίσεις φύλου ή ηλικίας

Ο HPV δεν προκαλεί μόνο καρκίνο τραχήλου της μήτρας, αλλά και καρκίνο στο στόμα, τον φάρυγγα, τον πρωκτό, το πέος, τον κόλπο και το αιδοίο, απειλώντας τόσο γυναίκες όσο και άνδρες.

Σύμφωνα με την Καθηγήτρια Ογκολογίας Αμάντα Ψυρρή, πάνω από το 50% των καρκίνων στοματοφάρυγγα στη χώρα μας σχετίζονται με τον HPV — και η πλειονότητα αυτών αφορά νέους άνδρες. Κάθε χρόνο, 443 συνάνθρωποί μας χάνουν τη ζωή τους από καρκίνους που θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί με ένα εμβόλιο.

Γεννητικά κονδυλώματα: μια σιωπηλή μάστιγα

Ο ιός προκαλεί και κάτι που συχνά αποσιωπάται: γεννητικά κονδυλώματα. Όχι απλώς ένα αισθητικό ή παροδικό πρόβλημα, αλλά μια σοβαρή σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη, που επηρεάζει την υγεία και την ψυχολογία — συχνά σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες. Και όμως, θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί πλήρως, με τον σωστό εμβολιασμό από μικρή ηλικία.

Το εμβόλιο: μια πράξη φροντίδας και ευθύνης

Η Καθηγήτρια Παιδιατρικής Λοιμωξιολογίας Βάνα Παπαευαγγέλου υπενθυμίζει ότι το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών καλύπτει δωρεάν τον εμβολιασμό αγοριών και κοριτσιών 9–11 ετών, με δυνατότητα αναπλήρωσης έως τα 18. Επιπλέον, ενήλικες έως 45 ετών που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου μπορούν επίσης να εμβολιαστούν, με πολύτιμα οφέλη για την υγεία τους.

Κι όμως, παρά τη διαθεσιμότητα και την ασφάλεια του εμβολίου, η Ελλάδα κινδυνεύει να μην πετύχει τον στόχο του 90% εμβολιαστικής κάλυψης ως το 2030 — στόχος που θα μπορούσε να εξαλείψει σχεδόν όλους τους καρκίνους τραχήλου της μήτρας στο μέλλον.

Παραδείγματα που δείχνουν τον δρόμο

Χώρες όπως η Αυστραλία και η Δανία έχουν εφαρμόσει καθολικά εμβολιαστικά προγράμματα — και βλέπουν ήδη δραστική μείωση σε κονδυλώματα και καρκίνους που σχετίζονται με τον HPV. Η επιτυχία τους αποδεικνύει ότι η πρόληψη δεν είναι θεωρία. Είναι πράξη δημόσιας υγείας και ατομικής ευθύνης.

Τι σημαίνει αυτό για γονείς και νέους

Για τους γονείς:

Ενημερωθείτε και ξεκινήστε τη συζήτηση με τον παιδίατρο για τον εμβολιασμό των παιδιών σας από νωρίς.
Μιλήστε ανοιχτά για τη σεξουαλική υγεία — είναι θέμα προστασίας, όχι ταμπού.
Προγραμματίστε τον εμβολιασμό εγκαίρως. Είναι δωρεάν, ασφαλής και σωτήριος.

Για τους νεαρούς ενήλικες:

Αν δεν έχετε εμβολιαστεί, τώρα είναι η στιγμή να το κάνετε.
Ο εμβολιασμός δεν είναι ταμπού — είναι μια συνειδητή επιλογή για να προστατεύσετε τον εαυτό σας και τους μελλοντικούς σας συντρόφους.
Μιλήστε με γιατρούς, φαρμακοποιούς ή σε δομές υγείας για να μάθετε πώς μπορείτε να εμβολιαστείτε.
Μιλήστε με γιατρούς, φαρμακοποιούς ή σε δομές υγείας για να μάθετε πώς μπορείτε να εμβολιαστείτε.

Έχουμε τα «όπλα» – αρκεί να τα χρησιμοποιήσουμε

Ο Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Θεόδωρος Αγοραστός τόνισε ότι η χώρα μας έχει τις γνώσεις και τα εργαλεία. Εκείνο που χρειάζεται είναι συντονισμένη ενημέρωση, επενδύσεις στην πρόληψη και πολιτική βούληση.

Τα μηνύματα είναι σαφή:

· Ο HPV δεν είναι ανίκητος.

· Ο εμβολιασμός είναι η κίνηση που κάνει τη διαφορά.

· Και η πρόληψη — ξεκινά από το σπίτι μας.

«Το 2023 καταγράφηκαν μόλις 9 περιστατικά κοκκύτη, ενώ το 2024 ο αριθμός αυτός εκτοξεύθηκε στα 438, σημειώνοντας μια εντυπωσιακή αύξηση της τάξης του 4800 %. Από αυτά, το 15% αφορούσε βρέφη κάτω των δύο μηνών. Δύο από αυτά έχασαν τη ζωή τους, ενώ τουλάχιστον τρία χρειάστηκε να νοσηλευτούν σε μονάδα εντατικής θεραπείας νεογνών», ανέφερε σε συνέντευξη τύπου με αφορμή το 24ο Πανελλήνιο Συνέδριο Λοιμώξεωνο Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος, Αριστοτέλης Τσιάκαλος, Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Μαιευτικών & Γυναικολογικών Λοιμώξεων και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Εταιρείας Λοιμώξεων.

5 ερωτήσεις και απαντήσεις για τον κοκκύτη που μας αφορούν όλους για την προστασία μας

Η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων εξηγεί περισσότερα σχετικά με τον κοκκύτη και απαντά στις πιο συχνές απορίες.

Τι είναι: Ο κοκκύτης είναι λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος που οφείλεται σε ένα βακτηρίδιο, τον αιμόφιλο του κοκκύτη (Bordetellapertussis). Η λοίμωξη από κοκκύτη συνήθως παρουσιάζει 3 στάδια. Το πρώτο στάδιο, το οποίο διαρκεί 1-2 εβδομάδες χαρακτηρίζεται από έντονη καταρροή και ενδεχομένως άτυπο, νυχτερινό κυρίως, βήχα. Ακολουθεί το δεύτερο στάδιο με διάρκεια 1-6 εβδομάδες και έντονα επεισόδια παροξυσμικού βήχα. Τέλος, το στάδιο της αποδρομής το οποίο διαρκεί 2-3 εβδομάδες και εκδηλώνεται με ηπιότερους παροξυσμούς βήχα.

Πώς μεταδίδεται ο κοκκύτης; Ο κοκκύτης μεταδίδεται αερογενώς με σταγονίδια ή με άμεση επαφή με τις εκκρίσεις του αναπνευστικού συστήματος. Ο χρόνος επώασης της νόσου είναι συνήθως 7-10 ημέρες. Η μεταδοτικότητα μεταξύ των ασθενών που δεν έχουν εμβολιαστεί υπολογίζεται στο 80%. Οι ασθενείς με κοκκύτη είναι μεταδοτικοί από την έναρξη του σταδίου της καταρροής και για 2-3 εβδομάδες μετά. Η θεραπεία με αντιβιοτικά μειώνει τη μεταδοτικότητα και την εξαλείφει μετά την πάροδο τουλάχιστον 5 ημερών.

Γιατί ανησυχούμε για τον κοκκύτη; Ο κοκκύτης κάνει εξάρσεις κάθε 4 χρόνια περίπου και αποτελεί σοβαρή ασθένεια κυρίως για τα βρέφη. Εκτός από λοίμωξη του αναπνευστικού μπορεί να προκαλέσει δευτεροπαθή πνευμονία, εγκεφαλοπάθεια, σπασμούς, εστιακά νευρολογικά συμπτώματα, ωτίτιδα, αφυδάτωση και κάκωση πλευρών από τον συνεχή έντονο βήχα. Οι θάνατοι που προκαλούνται από τον κοκκύτη στο 90% αφορούν βρέφη μικρότερα των 6 μηνών.

Μπορεί να προληφθεί ο κοκκύτης; Ο κοκκύτης μπορεί να προληφθεί με την έγκαιρη και πλήρη εμβολιαστική κάλυψη του πληθυσμού. Τα βρέφη εμβολιάζονται ξεκινώντας από την ηλικία των 2 μηνών με βάση το εγκεκριμένο εμβολιαστικό πρόγραμμα. Οι ενήλικες θα πρέπει να κάνουν μία αναμνηστική δόση του εμβολίου κάθε 10 χρόνια. Ειδική περίπτωση αφορούν οι έγκυες γυναίκες που πρέπει να εμβολιάζονται σε κάθε κύηση μεταξύ 27 και 36 εβδομάδων.

Πώς ο εμβολιασμός των εγκύων βοηθά στην πρόληψη του κοκκύτη; Η χορήγηση μίας αναμνηστικής δόσης κατά την κύηση αυξάνει τον τίτλο αντισωμάτων στο αίμα της μητέρας. Τα IgG αντισώματα διέρχονται μέσω του πλακούντα στο έμβρυο με αποτέλεσμα το νεογνό κατά τη γέννηση να διαθέτει παθητική ανοσία. Τα αντισώματα αυτά προστατεύουν το νεογνό μέχρι να ξεκινήσει τον εμβολιασμό στους 2 μήνες ζωής.

Τι κάνει μία γυναίκα αν από παράληψη δεν εμβολιαστεί κατά την κύηση; Ο εμβολιασμός κατά τη λοχεία είναι επωφελής καθώς μητρικά αντισώματα μπορούν να περάσουν στο νεογνό μέσω του θηλασμού. Επιπροσθέτως, ο αναμνηστικός εμβολιασμός της μητέρας προφυλάσσει έμμεσα το νεογνό σε περίπτωση που η μητέρα έρθει σε επαφή με κρούσμα. Βέβαια θα πρέπει να τονιστεί πως ο εμβολιασμός στη λοχεία ΔΕΝ αποτελεί εναλλακτική στρατηγική αλλά λύση ανάγκης καθώς ο χρόνος που μεσολαβεί από τον εμβολιασμό της μητέρας μέχρι την ανάπτυξη επαρκούς τίτλου μητρικών αντισωμάτων (2-4 εβδομάδες) αφήνει το νεογνό ακάλυπτο.

Υπάρχουν άλλες στρατηγικές πρόληψης; Άλλος τρόποι προφύλαξης της ευαίσθητης ομάδας των νεογνών αποτελεί η τεχνική cocooning δηλαδή ο εμβολιασμός του περιβάλλοντος που έρχεται σε επαφή με το νεογνό. Αυτό αφορά τους γονείς και την ευρύτερη οικογένεια καθώς και άτομα που φροντίζουν το νεογνό, άτομα που μένουν στον ίδιο χώρο αλλά και τους επαγγελματίες υγείας. Έτσι δημιουργείται ένας φραγμός γύρω από το νεογνό που μειώνει – αλλά δεν εξαλείφει – τον κίνδυνο έκθεσης στη νόσο.

Ο εμβολιασμός των εγκύων έχει ανεπιθύμητες ενέργειες για το έμβρυο; Ο εμβολιασμός των εγκύων έναντι του κοκκύτη πραγματοποιείται παγκοσμίως εδώ και δεκαετίες. Έχει γίνει πλήθος μελετών και ο εμβολιασμός ΔΕΝ έχει συσχετισθεί με δυσμενή έκβαση της κύησης, συγγενείς ανωμαλίες ή άλλα προβλήματα στο νεογνό.

Ποιος θα μου συνταγογραφήσει το εμβόλιο; Αρμόδιος για τη συνταγογράφηση είναι ο θεράπων μαιευτήρας – γυναικολόγος, παθολόγος, παιδίατρος, γενικός ή οικογενειακός ιατρός. Το εμβόλιο χορηγείται δωρεάν κατά την κύηση.

Το 24ο Πανελλήνιο Συνέδριο Λοιμώξεων, διεξάγεται στο Μέγαρο Διεθνές Συνεδριακό Κέντρο Αθηνών από 13 έως 16 Μαρτίου 2025 και είναι ανοιχτό στο κοινό.

Ο εμβολιασμός στους ενήλικες είναι μία κίνηση πρόληψης από σοβαρά νοσήματα, δυστυχώς όμως δεν είναι πάντα ξεκάθαρο ποιοι, γιατί και πότε πρέπει να τα κάνουν. Για να λύσουμε όλες τις απορίες και κυρίως για να ενημερωθούμε με εγκυρότητα, συζήτησα με την Βασιλική Γεωργακοπούλου, Πνευμονολόγο-Φυματιολόγο, Επιμελήτρια Β ΕΣΥ, Κλινική Παθολογικής Φυσιολογίας ΕΚΠΑ και ιδού οι απαντήσεις της.

Κυρία Γεωργακοπούλου, θα ήθελα να ξεκινήσουμε τη συνέντευξή μας με τα εμβόλια για ενήλικες. Έχω την αίσθηση ότι έχει δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στα εμβόλια αυτά μετά τον κορωνοϊό;

Ναι, είναι αλήθεια ότι η πανδημία COVID-19 ανέδειξε τη σημασία των εμβολίων για τους ενήλικες. Η εμπειρία με τον κορωνοϊό ενίσχυσε την αντίληψη της κοινωνίας για την πρόληψη σοβαρών νοσημάτων μέσω του εμβολιασμού. Πλέον, μεγαλύτερη έμφαση δίνεται σε εμβόλια που προλαμβάνουν λοιμώξεις όπως ο πνευμονιόκοκκος, η γρίπη και άλλες αναπνευστικές ασθένειες, ειδικά για ευπαθείς ομάδες.

Για να μπούμε στην καρδιά της κουβέντας μας, μπορείτε να μας εξηγήσετε με απλά λόγια τι είναι ο πνευμονιόκοκκος και πώς μας προστατεύει το εμβόλιο;

Ο πνευμονιόκοκκος (Streptococcus pneumoniae) είναι ένα βακτήριο που μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις, όπως πνευμονία, μηνιγγίτιδα, βακτηριαιμία (λοίμωξη του αίματος), αλλά και ωτίτιδα και ιγμορίτιδα. Το εμβόλιο κατά του πνευμονιόκοκκου, μας προστατεύει μειώνοντας τον κίνδυνο λοίμωξης από συγκεκριμένους ορότυπους του βακτηρίου. Βοηθά στην πρόληψη σοβαρών επιπλοκών, ειδικά σε ευπαθείς πληθυσμούς.

Δηλαδή, σε ποιους ενήλικες συστήνεται το εμβόλιο κατά του πνευμονιόκοκκου;

Το εμβόλιο κατά του πνευμονιόκοκκου συνιστάται σε συγκεκριμένες ομάδες του πληθυσμού:

• Ηλικίας 65 ετών και άνω: Όλοι οι ενήλικες σε αυτή την ηλικιακή ομάδα.

• Ηλικίας 19-64 ετών με αυξημένο κίνδυνο λόγω των παρακάτω καταστάσεων:

o          Χρόνιες παθήσεις:

         Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ)

         Καρδιαγγειακά νοσήματα

         Σακχαρώδης διαβήτης

         Χρόνια ηπατική νόσος

         Χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

o          Ανοσοκαταστολή:

         Καρκίνος

         Λοίμωξη από HIV

         Λήψη ανοσοκατασταλτικής θεραπείας

         Σπληνεκτομή ή λειτουργική ασπληνία

o          Άλλοι παράγοντες κινδύνου:

         Καπνιστές

         Άτομα με αλκοολισμό

         Άτομα με κοχλιακά εμφυτεύματα

         Διαφυγή εγκεφαλονωτιαίου υγρού

Υπάρχουν διαφορετικά εμβόλια για τον πνευμονιόκοκκο και πώς επιλέγουμε το κατάλληλο;

Ναι όντως, υπάρχουν δύο βασικοί τύποι του εμβολίου, το συζευγμένο εμβόλιο (PCV13, PCV20) που προστατεύει από συγκεκριμένους ορότυπους και διεγείρει πιο ισχυρή ανοσολογική απόκριση και το πολυσακχαριδικό εμβόλιο (PPSV23) το οποίο προστατεύει από περισσότερους ορότυπους, αλλά έχει μικρότερη διάρκεια προστασίας.

Η επιλογή εξαρτάται από την ηλικία, την υγεία του ατόμου και το ιστορικό εμβολιασμών. Ο γιατρός σας μπορεί να καθορίσει το καταλληλότερο εμβόλιο για εσάς.

Ας πούμε ότι ανήκουμε στις κατηγορίες που είναι καλό να εμβολιαστούν, αλλά δεν θυμόμαστε ποιο εμβόλιο κάναμε στο παρελθόν. Πώς μπορούμε να προχωρήσουμε;

Αν δεν θυμάστε ποιο εμβόλιο κάνατε, συζητήστε το με τον γιατρό σας. Υπάρχει η δυνατότητα αναζήτησης του ιστορικό εμβολιασμού με τον ΑΜΚΑ σας. Εξετάσεις αίματος δεν μπορούν συνήθως να επιβεβαιώσουν ποιο εμβόλιο έγινε. Εάν κάνατε το PPSV23 (που προσφέρει 5ετή προστασία), μπορείτε να κάνετε στη συνέχεια το συζευγμένο εμβόλιο (PCV) για δια βίου προστασία, ανάλογα με τις οδηγίες του γιατρού.

Μιας και μιλάμε, ποιες άλλες συμβουλές θα μας δίνατε γενικά για υγιείς πνεύμονες και αναπνευστικό;

Εκτός από τον εμβολιασμό μπορείτε να υιοθετήσετε τις παρακάτω καλές συνήθειες:

•           Αποφύγετε το κάπνισμα και το παθητικό κάπνισμα.

•           Ασκηθείτε τακτικά για να ενισχύσετε τη λειτουργία των πνευμόνων.

•           Φροντίστε για καθαρό περιβάλλον, αποφεύγοντας την έκθεση σε ρύπους.

•           Ενυδατωθείτε επαρκώς.

•           Τηρείτε τους κανόνες υγιεινής (πλύσιμο χεριών, χρήση μάσκας όταν χρειάζεται).

•           Ελέγχετε χρόνιες παθήσεις όπως το άσθμα ή τη ΧΑΠ σε συνεργασία με το γιατρό σας.

Σας ευχαριστώ πολύ!

Παρότι γνωρίζουμε πολλά για την πνευμονία, όπως τα αίτια που την προκαλούν, τις ομάδες υψηλού κινδύνου και τα εμβόλια που προστατεύουν, «τα τελευταία 40 χρόνια, δεν έχει επιτευχθεί μείωση στη θνητότητα από την πνευμονία και για αυτό είναι ακόμα πιο επιτακτική η ανάγκη να γίνει κατανοητό από όλους ότι η πρόληψη είναι βασικό μέτρο για τη μείωση των επιπτώσεων της νόσου», σχολιάζει ο κ. Πέτρος Μπακάκος, Γενικός Γραμματέας της ΕΠΕ, Καθηγητής Πνευμονολογίας, Α’ Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Ε.Κ.Π.Α μιλώντας σε σχετική εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε από την Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα κατά της Πνευμονίας.

Τα δεδομένα που παρουσίασαν οι ειδικοί είναι ενδεικτικά και θα πρέπει να μας αφυπνίσουν:

Τα κυριότερα παθογόνα της πνευμονίας είναι βακτήρια, (όπως ο πνευμονιόκοκκος που είναι και το συχνότερο αίτιο βακτηριακής πνευμονίας), ιοί (όπως της γρίπης, της COVID-19 και ο RSV) και πιο σπάνια μύκητες. Η πνευμονία είναι η συνηθέστερη λοίμωξη του κατώτερου αναπνευστικού και μια σημαντική αιτία θανάτου στις ακραίες ηλικίες -παιδιά και ενήλικες >65 ετών.

Μόνο ένας στους 3 ενήλικες έχει κάνει το εμβόλιο που προστατεύει από την πνευμονία

Η κα. Παρασκευή Κατσαούνου, Μέλος Δ.Σ. της Ε.Π.Ε., Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πνευμονολογίας, Ιατρική Σχολή Ε.Κ.Π.Α, Μονάδα Πνευμονολογίας & Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α’ Κ.Ε.Θ., Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός», τόνισε ότι: «Μετά το καθαρό πόσιμο νερό, τα εμβόλια έχουν την μεγαλύτερη συμβολή στη δημόσια υγεία, και γι’ αυτό άλλωστε και θεωρούνται ως το μεγαλύτερο επίτευγμα της Ιατρικής. Παρά το γεγονός, ωστόσο, ότι έχουμε πλέον ασφαλή και αποτελεσματικά εμβόλια στη φαρέτρα μας για να προστατέψουμε τους ενήλικες από τις λοιμώξεις του αναπνευστικού, η εμβολιαστική κάλυψη στη χώρα μας παραμένει χαμηλά.

Αυτό καταδεικνύεται και από τα προκαταρκτικά δεδομένα επιδημιολογικής μελέτης ΕΓΝΑΤΙΑ (2017-2023), που πραγματοποιήθηκε σε 3.097 ασθενείς που νοσηλεύθηκαν με ακτινογραφικά επιβεβαιωμένη Πνευμονία της Κοινότητας, σύμφωνα με τα οποία μόνο το 27% των συμμετεχόντων ηλικίας ≥65 ετών ήταν εμβολιασμένοι έναντι του πνευμονιόκοκκου. Ο πνευμονιόκοκκος ανιχνεύθηκε στο 7,4% των ασθενών. Σε σχέση με τη μη-πνευμονιοκοκκική πνευμονία, οι ασθενείς με πνευμονιοκοκκική πνευμονία κοινότητας: ανέφεραν σε μεγαλύτερο ποσοστό ιστορικό καπνίσματος, προηγούμενο επεισόδιο πνευμονίας και έκθεση σε παιδιά <5 ετών, μικρότερη πρόσφατη χρήση αντιβιοτικών. Επίσης, είχαν βαρύτερη κλινική εικόνα κατά την εισαγωγή τους (αναπνευστική ανεπάρκεια επιπλεγμένη παραπνευμονική συλλογή/εμπύημα) και είχαν υψηλότερη θνητότητα τόσο εντός νοσοκομείου όσο και τις επόμενες 30 ημέρες.

Αντίστοιχη εικόνα φαίνεται και από τα αποτελέσματα πρόσφατης μελέτης στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ), που δείχνουν ότι μόνο μια μειονότητα (36%) των ασθενών, που χρήζουν εμβολιασμού έναντι του πνευμονιόκοκκου, ήταν εμβολιασμένοι. Θετικό, βέβαια, -αν και ανεπαρκές – είναι το ότι η εμβολιαστική κάλυψη αυξανόταν σημαντικά με την πρόοδο της ηλικίας. Επιπλέον, τα στοιχεία της μελέτης αυτής, έδειξαν ότι, αναμφίβολα, η σύσταση από τον ιατρό τους ήταν ο ισχυρότερος προβλεπτικός παράγοντας για τον εμβολιασμό για πνευμονιόκοκκο, ακολουθούμενη από την ηλικία (ιδίως σε άτομα ≥65 ετών), την αντίληψη για την αποτελεσματικότητα του εμβολίου, την παρουσία τουλάχιστον μίας συννοσηρότητας και την επαρκή ενημέρωση. Αντίθετα, o φόβος για τις παρενέργειες των εμβολίων, η πεποίθηση ότι τα εμβόλια συνδέονται με το κέρδος των φαρμακευτικών εταιρειών και η απουσία άλλων εμβολιασμών στο παρελθόν σχετίζονταν αρνητικά με τη λήψη πνευμονιοκοκκικού εμβολίου. Αξίζει να σημειώσουμε, επίσης, ότι αν και 46% των συμμετεχόντων στην έρευνα, ανέφεραν ότι είχαν ενημερωθεί από τον γενικό ιατρό τους για τον απαραίτητο εμβολιασμό, 43% δεν είχαν λάβει καμιά ενημέρωση από οποιαδήποτε πηγή, με την αίσθηση για επαρκή ενημέρωση να έχει ένα διάμεσο σκορ 5 (εύρος 0-8) – άλλος ένας δείκτης ότι είναι κρίσιμο να διαχέεται η ενημέρωση και από άλλες πηγές, όπως έγκυρα ΜΜΕ.

Σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό να γίνει κοινή και αδιαμφισβήτητη πεποίθηση ότι τα προτεινόμενα εμβόλια από την ΕΠΕ αποτελούν εξαιρετικό τρόπο τόσο για την αποφυγή νοσηρότητας, θνητότητας, οικονομικής και υγειονομικής επιβάρυνσης, όσο και για τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής μας και την απώλεια ωρών εργασίας. Τέλος, είναι πολύ σημαντικό να τονίσουμε ότι και οι καπνιστές είναι ευπαθείς στις λοιμώξεις ακόμα και αν δεν έχουν κάποιο υποκείμενο νόσημα, γεγονός που πρέπει να αποτελεί ένα επιπλέον κίνητρο για τη διακοπή του καπνίσματος. Δεν μπορούμε να παραβλέπουμε ότι στην Ελλάδα του 2024, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ΕΟΔΥ, εξακολουθούμε να έχουμε 38% χρήστες καπνικών προϊόντων».

Εμβόλια για τους ενήλικες

H Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία συνέταξε Οδηγίες για τον Εμβολιασμό των ενηλίκων, οι οποίες επικαιροποιούνται συνεχώς, ώστε να γίνεται έγκαιρα ο εξατομικευμένος προγραμματισμός των εμβολιασμών. Συγκεκριμένα, συστήνονται για τις ομάδες πληθυσμού με συννοσηρότητες και ηλικιωμένους οι παρακάτω εμβολιασμοί:

Ετησίως έναντι της γρίπης
Εφάπαξ έναντι του πνευµονιόκοκκου (PCV20)
Ανά διετία έναντι του Ιού Αναπνευστικού Συγκυτίου (RSV)
Ετησίως (1 δόση) έναντι της νόσου COVID-19, σύμφωνα µε τα τρέχοντα επιδημιολογικά δεδομένα
Ανά 10ετία έναντι του κοκκύτη
Έναντι του έρπητα ζωστήρα, σε ανοσοκατεσταλµένους ενήλικες ≥18 ετών και σε ανοσοεπαρκείς ενήλικες ≥60 ετών [σε δύο δόσεις (RZV)]

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα των δράσεων, αλλά και τις Οδηγίες Εμβολιασμού Ενηλίκων μπορείτε να βρείτε εδώ.

Ενημέρωση για την πνευμονία

Με αφορμή την παγκόσμια ημέρα, από τις 13-15 Νοεμβρίου 2024, για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία (ΕΠΕ) τιμά την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Πνευμονίας (12/11), υλοποιώντας ενημερωτικές δράσεις για το κοινό, προκειμένου να αυξηθεί η επαγρύπνηση για αυτή τη σοβαρή νόσο, που μπορεί να προσβάλει οποιονδήποτε. Επιπλέον, στόχος είναι η ευαισθητοποίηση όλων των πολιτών, ανεξαρτήτως ηλικίας, για την υιοθέτηση νοοτροπίας πρόληψης της πνευμονίας μέσω του εμβολιασμού, αλλά και για το σημαντικό ρόλο της έγκαιρης και στοχευμένης θεραπείας έναντι της πνευμονίας στη μείωση της μικροβιακής αντοχής στα αντιβιοτικά.

Με το μήνυμα «Ενημερωνόμαστε για μια νόσο, που μας αφορά Όλους! Εμβολιαζόμαστε και Προστατεύουμε εμάς και τους γύρω μας!» η φετινή πρωτοβουλία θα πραγματοποιηθεί το διάστημα 13 – 15 Νοεμβρίου σε συνεργασία με τους Δήμους Αγίας Παρασκευής και Χαϊδαρίου, την ευγενική χορηγία της Pfizer Hellas και την ευγενική υποστήριξη της GSK Ελλάδος.

Στο πλαίσιο των δράσεων, θα διαμορφωθούν ειδικά ενημερωτικά σημεία σε χώρους που θα παραχωρήσουν οι συνεργαζόμενοι Δήμοι και η είσοδος θα είναι ελεύθερη για το κοινό. Εκεί, πνευμονολόγοι – μέλη της ΕΠΕ θα βρίσκονται στη διάθεση των πολιτών, προκειμένου να τους προσφέρουν δωρεάν συμβουλευτική όσον αφορά τους βασικούς άξονες πρόληψης της πνευμονίας και να συζητήσουν μαζί τους για τα εμβόλια που συστήνεται να λάβουν – βάσει της ηλικίας τους και άλλων παραγόντων – έναντι σοβαρών λοιμώξεων του αναπνευστικού, όπως της γρίπης, της πνευμονιοκοκκικής πνευμονίας και έναντι του Ιού Αναπνευστικού Συγκυτίου (RSV).

Παράλληλα, θα διοργανωθούν ενημερωτικές ομιλίες, εκπαιδευτικά σεμινάρια ορθής χρήσης βασικών διαγνωστικών συσκευών (όπως το οξύμετρο), ενώ η Κινητή Μονάδα Πρόληψης Αναπνευστικών Νοσημάτων της Ε.Π.Ε. θα συμμετέχει στη δράση διενεργώντας προληπτικές ιατρικές μετρήσεις – σε όσα άτομα ενδείκνυται-.

Τι άλλαξε στον καρκίνο του τραχήλου με τον εμβολιασμό

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι η 4η πιο συχνή κακοήθεια στις γυναίκες, καθώς προσβάλλοντας κάθε χρόνο περίπου 660.000 γυναίκες παγκοσμίως. Είναι μια μορφή καρκίνου, που συναντάται στις αναπτυσσόμενες χώρες, όπου σημειώνεται το 95% των θανάτων από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, ενώ περισσότερες από τις 9 στις 10 περιπτώσεις καρκίνου του τραχήλου της μήτρας σχετίζονται με τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV).

Τα καλά νέα είναι ότι τα τελευταία χρόνια έχουν μειωθεί τα περιστατικά του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας στις νεότερες ηλικίες χάρη στον εμβολιασμό. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του αμερικανικού CDC, αλλά και της δικής μας Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών, ήδη από το 2008 συστήνεται ο εμβολιασμός των κοριτσιών και αγοριών στην ηλικία των 11 ή 12 ετών. Ο εμβολιασμός γίνεται σε δύο δόσεις με την πρώτη δόση να γίνεται σε ηλικία 11-12 ετών και την δεύτερη να γίνεται με διαφορά 6-12 μηνών.

Πλέον, διαθέσιμο είναι και το 9-δύναμο εμβόλιο με την επωνυμία Gardasil 9, που καλύπτει εννέα τύπους του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (τύποι 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 και 58). Οι έφηβοι και οι νεαροί ενήλικες που ξεκινούν τη σειρά εμβολίων αργότερα, σε ηλικίες 15 έως 26 ετών πρέπει να λάβουν τρεις δόσεις του εμβολίου.

Τι δείχνουν τα στοιχεία, όπως μας τα παρουσιάζουν οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Δρ. Αγγελική Ανδρικοπούλου, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Παθολόγος, Καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής, Δρ. Μαρία Καπαρέλου, Παθολόγος – Ογκολόγος και Θάνος Δημόπουλος, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ, Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινική;

Η εμφάνιση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας μειώθηκε κατά 11% κάθε χρόνο τα έτη 2012 έως 2019 στις ηλικίες 20-24 κυρίως, λόγω του εμβολιασμού. Ενδιαφέρον παρουσιάζει μελέτη που ανακοινώθηκε φέτος στο Συνέδριο ASCO 2024, σύμφωνα με την οποία ο εμβολιασμός κατά του HPV μειώνει την επίπτωση όλων των σχετιζόμενων με τον HPV καρκίνων, αλλά και του καρκίνου κεφαλής-τραχήλου και στους άντρες ηλικίας κάτω των 40 ετών. Στις γυναίκες, αντίστοιχα, φάνηκε όχι μόνο μείωση της επίπτωσης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, αλλά και όλων των HPV-σχετιζόμενων καρκίνων.

Κι άλλα αισιόδοξα νέα – για την θεραπεία του καρκίνου του τραχήλου

Εάν ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας διαγνωσθεί σε αρχικά στάδια και περιορίζεται στον τράχηλο, η πενταετής επιβίωση φθάνει το 90%, ωστόσο η επιβίωση μειώνεται πολύ στα προχωρημένη στάδια. Στα καλά νέα είναι ότι νέες μελέτες πρόσθεσαν στον συνδυασμό της χημειοθεραπείας και της ακτινοθεραπείας την ανοσοθεραπεία (πεμπρολιζουμάμπη) που μείωσε τον κίνδυνο υποτροπής κατά 30%. Ιδιαίτερο όφελος είχαν οι ασθενείς πιο προχωρημένου σταδίου (ΙΙΙ-IVA), όπου η ανοσοθεραπεία μείωσε την πιθανότητα υποτροπής κατά 41%. Τον Ιανουάριο του 2024, εγκρίθηκε από τον FDA η προσθήκη της ανοσοθεραπείας με πεμπρολιζουμάμπη στις ασθενείς αυτές η οποία λαμβάνεται ταυτόχρονα με την χημειοθεραπεία και την ακτινοθεραπεία και εν συνεχεία ως συντήρηση για περίπου 2 έτη.

Επίσης, μία άλλη εξέλιξη που αλλάζει την θεραπευτική μας στον τοπικά προχωρημένο καρκίνου του τραχήλου της μήτρας είναι η μελέτη GCIG INTERLACE. Σύμφωνα με τη μελέτη αυτή, η αρχική χημειοθεραπεία με καρβοπλατίνη και πακλιταξέλη για έξι εβδομάδες πριν την έναρξη του συνδυασμού χημειοθεραπείας και ακτινοθεραπείας μειώνει τον κίνδυνο για υποτροπή κατά 35% και τον κίνδυνο θανάτου κατά 39%.

Αυτές οι δύο εξελίξεις αλλάζουν την καθιερωμένη έως τώρα θεραπεία για τον τοπικά προχωρημένο καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, ωστόσο η πρόληψη παραμένει η βασική κίνηση για καλή υγεία σε κάθε ηλικία, σωστά;