Το Shop at ΕΜΣΤ περιλαμβάνει επίσης τις τρέχουσες και παλαιότερες εκδόσεις του μουσείου, προσφέροντας ποικιλία από καταλόγους, μονογραφίες και θεωρητικά κείμενα που φωτίζουν τη σύγχρονη τέχνη. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν οι νέες εκδόσεις του ΕΜΣΤ: η λογοτεχνική σειρά Τα Μικρά του ΕΜΣΤ, που εγκαινιάζεται με το νέο αφήγημα Θα κριθούμε από τα μάτια τους, της σπουδαίας Ελληνίδας λογοτέχνιδας Ζυράννας Ζατέλη, το παιδικό βιβλίο Η γαϊδουροουρά και το ζεβροπόδαρο, του ζωγράφου και επιμελητή Φρανκ Λούμπερς, και το φωτογραφικό λεύκωμα «Αυτόπτες Μάρτυρες» του Πάρι Πετρίδη, το οποίο έχει εκδοθεί σε συνεργασία με τις εκδόσεις ΑΓΡΑ.

Η παρουσίαση του φωτογραφικού λευκώματος «Αυτόπτες Μάρτυρες», θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 20 Δεκεμβρίου στη 1 μ.μ., στο Καφέ του ΕΜΣΤ. Για την έκδοση θα συζητήσουν οι: Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής, Τμήμα Πολιτικών Επιστημών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και Θεόφιλος Τραμπούλης, Σύμβουλος Εκδόσεων, ΕΜΣΤ. Είσοδος ελεύθερη.

Με κεντρικό άξονα αυτή τη στρατηγική κατεύθυνση, το Μουσείο προχώρησε στον σχεδιασμό και την υλοποίηση έργων που εστιάζουν σε τρεις βασικούς τομείς: την αξιοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας, την ενίσχυση της συμπερίληψης και της ανταλλαγής γνώσης και τη διεύρυνση της εξωστρέφειας του Μουσείου. Μέσα από στοχευμένες δράσεις, το ΕΜΣΤ δεν περιορίστηκε σε επιμέρους βελτιώσεις, αλλά έθεσε τα θεμέλια για μια νέα εποχή λειτουργίας, δίνοντας έμφαση στην καινοτομία, τη βιωσιμότητα και τη διαρκή αλληλεπίδραση με την κοινωνία.

Με το Διεθνές Πρόγραμμα Επίσκεψης Επιμελητών (27 κορυφαίοι επιμελητές ταξίδεψαν στην Αθήνα και γνώρισαν πάνω από 350 Έλληνες καλλιτέχνες), το Πρόγραμμα Φιλοξενίας (Residency) για Έλληνες και ξένους καλλιτέχνες (8 Έλληνες καλλιτέχνες έχουν ήδη πραγματοποιήσει residency σε σημαντικούς διεθνείς οργανισμούς και αντίστοιχα 17 διεθνείς καλλιτέχνες φιλοξενήθηκαν στην Αθήνα), και το Πρόγραμμα Mentorship (18 Έλληνες καλλιτέχνες συνεργάστηκαν με 9 διεθνώς καταξιωμένους καλλιτέχνες και επιμελητές) το Μουσείο ενίσχυσε την εξωστρέφειά του, διεύρυνε τους ορίζοντες συνεργασίας, δημιούργησε νέες ευκαιρίες για τη διεθνή προβολή, τη δικτύωση και την παρουσίαση του έργου των Ελλήνων καλλιτεχνών και συνέβαλε στην ευρύτερη υποστήριξη τους εκτός των τειχών του.

Παράλληλα, μέσα από δράσεις όπως οι Μουσειοσκευές ΕΜΣΤPLAY και το Πρόγραμμα Εικαστικής Ψυχοθεραπείας για άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας, το ΕΜΣΤ κατάφερε να φέρει τη σύγχρονη τέχνη πιο κοντά σε ένα ευρύτερο κοινό.

Σε αυτό συνέβαλε και η αναβάθμιση της ψηφιακής παρουσίας του Μουσείου. Με περισσότερα από 18.000 τεκμήρια – από χειρόγραφα και έργα έως φωτογραφίες και ηχητικά αρχεία – το Καλλιτεχνικό Αρχείο του ΕΜΣΤ είναι πλέον διαθέσιμο μέσω μιας νέας ψηφιακής πλατφόρμας, ενώ η εγκατάσταση νέων συστημάτων ERP (Εnterprise Resource Planning) και CRM (Customer Relationship Management) αναβαθμίζει την εσωτερική λειτουργία του Μουσείου και ενισχύει τη σχέση του με το κοινό.

Επιπλέον, στο πλαίσιο της μετάβασης σε μια νέα εποχή, το ΕΜΣΤ συστήνει το νέο Shop at ΕΜΣΤ. Το νέο πωλητήριο στην είσοδο του Μουσείου είναι έτοιμο να υποδεχτεί το κοινό σε ένα περίπτερο-έργο τέχνης που σχεδίασε ειδικά για το ΕΜΣΤ ο Βέλγος καλλιτέχνης Philip Metten. Βιβλία, κατάλογοι, κοσμήματα, κεραμικά, fine art εκτυπώσεις και editions, εμπνευσμένα από τη Συλλογή και τις εκθέσεις βρίσκονται στο νέο Shop at ΕΜΣΤ.

Τέλος, από την Πέμπτη 25 Σεπτεμβρίου η Βιβλιοθήκη και το Καλλιτεχνικό Αρχείο του ΕΜΣΤ ανοίγουν τις πόρτες τους για πρώτη φορά στο κοινό με σταθερό ωράριο λειτουργίας, κάθε Τρίτη έως Παρασκευή (9:00–16:30). Πρόκειται για έναν εξειδικευμένο χώρο, με 20 θέσεις ανάγνωσης αφιερωμένο στη σύγχρονη ελληνική και διεθνή τέχνη, με συλλογή που περιλαμβάνει πάνω από 10.500 τίτλους βιβλίων, περιοδικά και οπτικοακουστικό υλικό και εμπλουτίζεται συνεχώς.

Προώθηση σύγχρονης εικαστικής παραγωγής: εξωστρέφεια, δικτύωση, συνεργασίες

Διεθνές Πρόγραμμα Επίσκεψης Επιμελητών/Επιμελητριών

Το ΕΜΣΤ σχεδίασε και υλοποίησε το Διεθνές Πρόγραμμα Επίσκεψης Επιμελητών/Επιμελητριών (International Curators Visiting Programme – ICVP), φέρνοντας στην Ελλάδα από το 2023 έως το 2025, 27 κορυφαίους διεθνείς επιμελητές και επιμελήτριες από γνωστά μουσεία, μπιενάλε και κέντρα σύγχρονης τέχνης, μέσα από ειδικά σχεδιασμένα και εξατομικευμένα προγράμματα. Στόχος του προγράμματος είναι η ανάδειξη του έργου των σύγχρονων Ελλήνων/Ελληνίδων καλλιτεχνών/καλλιτέχνιδων και η ενδυνάμωση της παρουσίας τους στο παγκόσμιο καλλιτεχνικό γίγνεσθαι, δημιουργώντας γέφυρες ανάμεσα στην ελληνική καλλιτεχνική σκηνή και σημαντικά μουσεία, εκθέσεις και διοργανώσεις του εξωτερικού.

Μέσω του Προγράμματος ΕΜΣΤ ICVP πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις σε εργαστήρια και συναντήσεις με 353 Έλληνες/Ελληνίδες καλλιτέχνες/καλλιτέχνιδες όλων των γενεών/ηλικιών, από τις οποίες έχουν ήδη προκύψει σημαντικές συνεργασίες, ενώ αναμένονται πολλές ακόμη.

Για την υποστήριξη και ενίσχυση του Προγράμματος, δημιουργήθηκε και συνεχίζει να εμπλουτίζεται ένα ψηφιακό αρχείο Ελλήνων και Ελληνίδων καλλιτεχνών και καλλιτεχνίδων, ένα σε εξέλιξη Portal για τη σύγχρονη τέχνη, που σήμερα περιλαμβάνει περισσότερα από 260 Portfolios καλλιτεχνών από όλες τις γενιές και το οποίο εμπλουτίζεται συνεχώς. Ο τελικός στόχος είναι η δημιουργία ενός Μicrosite, το οποίο θα αποτελέσει ένα πολύτιμο εργαλείο προβολής και χαρτογράφησης της σύγχρονης ελληνικής καλλιτεχνικής δημιουργίας.

Επιμελητές/επιμελήτριες που συμμετείχαν στο Πρόγραμμα:
Zeina Arida – Διευθύντρια του MATHAF: Μουσείο Μοντέρνας Αραβικής Τέχνης, Ντόχα, Κατάρ
Issa Al Shirawi – Επικεφαλής Διεθνών Εκθέσεων στα Μουσεία του Κατάρ, Ντόχα, Κατάρ
Branka Benčić – Επιμελήτρια, ιστορικός τέχνης, ερευνήτρια και συγγραφέας, Διευθύντρια του Μουσείου Σύγχρονης και Μοντέρνας Τέχνης MMSU MoMCA, Ριέκα, Κροατία
Hiuwai Chu – Επικεφαλής Επιμελήτρια στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Βαρκελώνης (MACBA), Ισπανία
Ivet Curlin – Ιστορικός τέχνης και επιμελήτρια, μέλος του επιμελητικού συλλογικού σχήματος WHW με έδρα το Ζάγκρεμπ, Καλλιτεχνική Διευθύντρια της Skulptur Projekte Münster 2027
Mario D’Souza – Επιμελητής και συγγραφέας, Διευθυντής Προγραμμάτων στο Ίδρυμα Μπιενάλε του Κότσι, Ινδία
Giulio Feltrin – Ιδρυτής του Arper Feltrin Foundation, Μιλάνο, και του Villa Filanda Antonini Artist Residency, Τρεβίζο, Ιταλία
Zoe Gray – Διευθύντρια Εκθέσεων στο BOZAR (Palais des Beaux Arts), Κέντρο Καλών Τεχνών, Βρυξέλλες, Βέλγιο
Kati Kivinen – Υπεύθυνη Εκθέσεων στο HAM Helsinki Art Museum, Ελσίνκι, Φινλανδία, συνεπιμελήτρια με την Blanca de la Torre της 3ης Μπιενάλε του Ελσίνκι 2025
Joao Laia – Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Τμήματος Σύγχρονης Τέχνης του Δήμου του Πόρτο, Πορτογαλία
Maximilian Lehner – Επιμελητής, συγγραφέας και ερευνητής, Institute of Contemporary Arts and Media at KU Linz, Αυστρία
Mihnea Mircan – Επιμελητής και συγγραφέας, Διευθυντής του Ιδρύματος Plan B, Κλουζ, Ρουμανία
Catherine Nichols – Επιμελήτρια της 18ης Μπιενάλε της Λυών, Επικεφαλής Επιμελήτρια στο Hamburger Bahnhof – Εθνική Πινακοθήκη Σύγχρονης Τέχνης, Βερολίνο
Nora O Murchú – Καλλιτεχνική Διευθύντρια, Transmediale, Βερολίνο
Ayca Okay – Επιμελήτρια, 2nd Commagene Land and River Art Biennial, Kahta, Τουρκία
Melanie Pocock – Καλλιτεχνική Διευθύντρια Εκθέσεων στην Πινακοθήκη IKON, Μπέρμιγχαμ, Ηνωμένο Βασίλειο
Grazia Quaroni – Κριτικός τέχνης και επιμελήτρια μουσείων, Διευθύντρια Συλλογών στο Fondation Cartier pour l’art contemporain, Παρίσι, Γαλλία
Filipa Ramos – Λέκτορας στο Arts Institute of the HGK/FHNW, Βασιλεία, Ελβετία· Καλλιτεχνική Διευθύντρια του LOOP Video Festival, Βαρκελώνη
Gabriela Salgado – Διευθύντρια του The Showroom, Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο
Margriet Schavemaker – Γενική Διευθύντρια του Kunstmuseum Den Haag, του Fotomuseum Den Haag, του KM21 και του Escher in The Palace, Χάγη, Ολλανδία
Rainald Schumacher – Επιμελητής της Συλλογής της Deutsche Telekom, Βερολίνο, Γερμανία
Sarah Theurer – Επιμελήτρια στο Haus der Kunst, Μόναχο, Γερμανία
Christel Tsilibaris – Επιμελήτρια και Συντονίστρια Επιμελητικών Προγραμμάτων στο Κέντρο Καλών Τεχνών – BOZAR, Βρυξέλλες
Philippe Van Cauteren – Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης S.M.A.K., Γάνδη, Βέλγιο
Marta Weiss – Επικεφαλής Επιμελήτρια και Επιμελήτρια Φωτογραφίας στο Μουσείο Victoria and Albert (V&A), Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο
Sandrine Wymann – Επιμελήτρια και Διευθύντρια του La Kunsthalle Mulhouse, Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης, Γαλλία
Joanna Zielinska – Επικεφαλής Επιμελήτρια στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Αμβέρσας (M HKA), Βέλγιο

Επιμελητές/Επιμελήτριες που θα έρθουν στην Αθηνά μέσα στους επόμενους 2 μήνες:
Marta Dziewanska – Επιμελήτρια, KANAL – Centre Pompidou, Βρυξέλλες, Βέλγιο
Luigi Fassi – Καλλιτεχνικός Διευθυντής, Artissima, Τορίνο, Ιταλία
Henry Meyric Hughes – Μέλος της επιμελητικής ομάδας, Manifesta 16, Γερμανία
Susanne Pfeffer – Διευθύντρια, MUSEUM MMK FÜR MODERNE KUNST, Φρανκφούρτη, Γερμανία
Alain Servais – Συλλογή Servais, Βρυξέλλες, Βέλγιο
Nilüfer Şaşmazer – Επιμελήτρια, Arter, Κωνσταντινούπολη, Τουρκία

Προγράμματα Φιλοξενίας (Residency)

Το ΕΜΣΤ ενίσχυσε και συνεχίζει να ενισχύει τη διεθνή παρουσία της ελληνικής σύγχρονης τέχνης μέσω Προγραμμάτων Φιλοξενίας (Residency) στο εξωτερικό, και συγκεκριμένα σε διακεκριμένους οργανισμούς στο Παρίσι, Βερολίνο και Βρυξέλλες. Μέσω ανοιχτής πρόσκλησης (Open Call), Έλληνες και Ελληνίδες καλλιτέχνες και καλλιτέχνιδες είχαν την ευκαιρία να εργαστούν, να δικτυωθούν, να εξελίξουν τη δουλειά τους και να παρουσιάσουν το έργο τους σε ένα διεθνές πλαίσιο.

Τα Προγράμματα αυτά προσφέρουν πολύτιμο χρόνο για δημιουργική έρευνα και παραγωγή έργου εκτός του καθημερινού πλαισίου και συναντήσεις με επιμελητές και καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο. Παράλληλα, ενισχύουν την κινητικότητα των καλλιτεχνών και την προβολή τους στο εξωτερικό, παρέχουν ευκαιρίες συνεργασίας με επιμελητές, κριτικούς, συναδέλφους καλλιτέχνες και πολιτιστικούς οργανισμούς.

Οι έως τώρα συμμετέχοντες εργάστηκαν σε αναγνωρισμένα διεθνή κέντρα σύγχρονης τέχνης, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες συνεργασίες και συμμετοχές σε εκθέσεις παγκόσμιας εμβέλειας.

8 Έλληνες/Ελληνίδες καλλιτέχνες/καλλιτέχνιδες που μέσω του ΕΜΣΤ υλοποίησαν residency στο εξωτερικό:

Στο Künstlerhaus Bethanien, διεθνώς αναγνωρισμένο Residency Programme στο Βερολίνο: η Μαργαρίτα Αθανασίου και η Βαλίνια Σβορόνου.
Στο Cité internationale des Arts, έναν ιστορικό και πολυπολιτισμικό χώρο φιλοξενίας καλλιτεχνών στο Παρίσι: η Λητώ Κάττου, η Σοφία Κουλουκούρη, η Βέρα Χοτζόγλου, ο Κωνσταντίνος Δουμπενίδης και ο Κοσμάς Νικολάου.
Στο WIELS Contemporary Art Centre, ευρωπαϊκό κέντρο σύγχρονης τέχνης στις Βρυξέλλες: η Αλεξάνδρα Σινοπούλου.

Παράλληλα, το ΕΜΣΤ φιλοξένησε 17 καλλιτέχνες/καλλιτέχνιδες στην Αθήνα, προσφέροντάς τους μια μοναδική ευκαιρία να έρθουν σε άμεση επαφή με την ελληνική εικαστική σκηνή και να γνωρίσουν από κοντά τις σύγχρονες δημιουργικές πρακτικές της χώρας καθώς και επαγγελματίες του χώρου των σύγχρονων εικαστικών. Κατά τη διάρκεια της παραμονής τους, οι καλλιτέχνες/καλλιτέχνιδες συμμετείχαν σε εργαστήρια, επισκέψεις σε μουσεία, εκθέσεις και εκδηλώσεις, ενώ είχαν την ευκαιρία να ερευνήσουν θέματα ιστορίας και πολιτισμού της χώρας μας για έργα που υλοποιήθηκαν ή θα υλοποιηθούν καθώς και να δικτυωθούν με Έλληνες συναδέλφους, επιμελητές/επιμελήτριες και πολιτιστικούς φορείς. Η εμπειρία αυτή όχι μόνο εμπλούτισε τη δική τους δημιουργική πορεία, αλλά τους επέτρεψε να μεταφέρουν την εμπειρία της συμμετοχής τους στο εξωτερικό, ενισχύοντας τη διεθνή προβολή της χώρας μας και δημιουργώντας γέφυρες πολιτιστικού διαλόγου.

17 καλλιτέχνες/καλλιτέχνιδες που υλοποίησαν residency στην Ελλάδα:
Στα Προγράμματα Φιλοξενίας (Residency) του ΕΜΣΤ συμμετείχαν καλλιτέχνες και καλλιτέχνιδες διεθνούς αναγνώρισης, όπως οι: Kasper Bosmans, David Brooks, Marcus Coates, Claudia Comte, Mark Dion, Hadassah Emmerich, Celine Gillain, Joana Hadjithomas & Khalil Joreige, Mikhail Karikis, Bouchra Khalili, Kira Lillie, Philip Metten, Susan Meiselas, Nikolay Karabinovych, Penny Siopis, Grace Schwindt, Emma Talbot.

Πρόγραμμα Mentorship

Το Πρόγραμμα Καθοδήγησης (Mentorship) του ΕΜΣΤ αποτελεί μια στρατηγική πρωτοβουλία για την υποστήριξη και την εξέλιξη ανερχόμενων Ελλήνων και Ελληνίδων εικαστικών, οι οποίοι επιλέχθηκαν μέσω ανοιχτής πρόσκλησης (Open Call). Μέσα από τη συνεργασία 18 συμμετεχόντων καλλιτεχνών με 9 διεθνώς αναγνωρισμένους καλλιτέχνες-μέντορες από το εξωτερικό με μεγάλη εμπειρία στο παγκόσμιο καλλιτεχνικό γίγνεσθαι. Το Πρόγραμμα προσφέρει ουσιαστικές ευκαιρίες ανταλλαγής γνώσεων, ανάπτυξης καλλιτεχνικών πρακτικών και ενίσχυσης της διεθνούς προβολής του έργου τους.

Το Πρόγραμμα περιλαμβάνει προσωπικές συναντήσεις των συμμετεχόντων στην Αθήνα, καθώς και τακτικές διαδικτυακές συμβουλευτικές συνεδρίες με διάρκεια ένα χρόνο περίπου. Θα ολοκληρωθεί με μια διήμερη εκδήλωση στο Μουσείο, η οποία θα λειτουργήσει ταυτόχρονα ως απολογισμός της συνεργασίας και ως παρουσίαση των αποτελεσμάτων και των εμπειριών τους. Το ΕΜΣΤ δημιούργησε το Πρόγραμμα Mentorship με στόχο να προσφέρει ένα εργαλείο ενδυνάμωσης και προβολής της ελληνικής σύγχρονης τέχνης σε διεθνές επίπεδο, προάγοντας τη διαρκή σύνδεση της ελληνικής εικαστικής σκηνής με τον παγκόσμιο χώρο της τέχνης και του πολιτισμού.

Καλλιτέχνες/καλλιτέχνιδες-μέντορες και οι συμμετέχοντες που ανέλαβαν:
Iván Argote: Ανέστης Ιωάννου, Dimitrii
Candice Breitz: Nicolas Cilins, Σοφία Ντώνα
Saskia Bos: Χρυσάνθη Κουμιανάκη, Γιώργος Παπαφίγκος
Hera Büyüktaşcıyan: Catriona Callagher, Αθηνά Κουμπαρούλη
Marcus Coates: Νίκος Αρβανίτης, Κοσμάς Νικολάου
Mikhail Karikis: Ζωή Χατζηγιαννάκη, Ακριβή Κουκούλη
Michael Landy: Ναταλία Μαντά, Αλέξανδρος Γεωργίου
Julian Rosefeldt: Μαρία Μαυροπούλου, Μαριλένα Αλιγιαζάκη
Penny Siopis: Ειρήνη Βουρλούμη, Εσμεράλδα Μομφερράτου

Μουσειοσκευές – ΕΜΣΤPLAY

Η εκπαιδευτική-παιδαγωγική προσέγγιση του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ) στηρίζεται σε συμμετοχικές και βιωματικές μεθόδους που ενθαρρύνουν την ενεργή ενασχόληση με την τέχνη, την αισθητική εμπειρία, την αυτοέκφραση, και την ανάπτυξη κριτικής και δημιουργικής σκέψης. Κύριος στόχος είναι η ουσιαστική επικοινωνία και η βαθύτερη κατανόηση του κόσμου μέσα από την τέχνη.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο δημιουργήθηκαν οι Μουσειοσκευές ΕΜΣΤPLAY – ειδικά σχεδιασμένες «βαλίτσες» που ταξιδεύουν σε άτομα ή φορείς που δεν έχουν εύκολη πρόσβαση στο Μουσείο. Το περιεχόμενό τους ενθαρρύνει τον πειραματισμό με τα εργαλεία και τη γλώσσα της σύγχρονης τέχνης, παρέχοντας πληροφορίες για το Μουσείο, επιλεγμένα έργα από τη Συλλογή του, καθώς και προτάσεις βιωματικών δράσεων. Μέσω αυτής της εμπειρίας, οι συμμετέχοντες εξοικειώνονται με τη σύγχρονη τέχνη και αναπτύσσουν μια νέα ματιά στον κόσμο γύρω τους.

Σήμερα, το ΕΜΣΤ διαθέτει 18 Μουσειοσκευές –15 στα ελληνικά και 3 στα αγγλικά– οι οποίες απευθύνονται σε ένα ευρύ κοινό: ΚΑΠΗ, γηροκομεία, κέντρα ημέρας, σχολεία, μουσεία, πολιτιστικά κέντρα, βιβλιοθήκες, φεστιβάλ, καθώς και φορείς του εξωτερικού μέσω πρεσβειών και πολιτιστικών οργανισμών. Οι ενδιαφερόμενοι φορείς μπορούν να κάνουν κράτηση μέσω της σχετικής πλατφόρμας.

Εικαστική Ψυχοθεραπεία στο ΕΜΣΤ για άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας

Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ) συμμετέχει στις πιλοτικές δράσεις της «Πολιτιστικής Συνταγογράφησης» του Υπουργείου Πολιτισμού, σε συνεργασία με το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας “Κώστας Στεφανής” (ΕΠΙΨΥ).

Στο πλαίσιο του προγράμματος, υλοποιείται μια καινοτόμος δράση εικαστικής ψυχοθεραπείας για άτομα με ψυχικές διαταραχές. Περιλαμβάνει δώδεκα εβδομαδιαίες δίωρες συνεδρίες, με βασικούς άξονες την παρατήρηση και συζήτηση έργων της έκθεσης Why Look at Animals? Δικαιοσύνη για τη μη ανθρώπινη ζωή, και τη δημιουργία εικαστικών έργων σε ασφαλές, υποστηρικτικό περιβάλλον.

Ο σχεδιασμός βασίζεται σε επιστημονική μελέτη δεκαμελούς ομάδας του ΕΠΙΨΥ, υπό τον καθηγητή Νίκο Στεφανή, με συστηματική αξιολόγηση και εποπτεία, ώστε να διασφαλίζεται η θεραπευτική αποτελεσματικότητα και να αναπτυχθούν εργαλεία ένταξης στην πλατφόρμα άυλης συνταγογράφησης της ΗΔΙΚΑ.

Μέχρι σήμερα, έχουν συμμετάσχει 48 άτομα από τους φορείς Πανελλαδική Ένωση για την Ψυχοκοινωνική Αποκατάσταση και την Επαγγελματική Επανένταξη (ΠΕΨΑΕΕ), Εταιρία Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ψυχικής Υγείας (ΕΠΑΨΥ) Κέντρο Ψυχικής Υγείας Παγκρατίου (KΨΥ Παγκρατίου). Ο απώτερος στόχος είναι η θεσμοθέτηση ενός σταθερού πλαισίου πολιτιστικής συνταγογράφησης, αναδεικνύοντας τον ουσιαστικό ρόλο του πολιτισμού στη στήριξη της ψυχικής υγείας.

Ψηφιοποίηση και προβολή του Καλλιτεχνικού Αρχείου του ΕΜΣΤ

Το Καλλιτεχνικό Αρχείο του ΕΜΣΤ αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία διάσωσης της ιστορίας της σύγχρονης τέχνης στην Ελλάδα, με περισσότερα από 18.000 τεκμήρια από τον ως επί το πλείστων ελληνικό αλλά και διεθνή χώρο. Περιλαμβάνει αρχειακές συλλογές κορυφαίων καλλιτεχνών, έντυπα, χειρόγραφα και οπτικοακουστικό υλικό, αποτελώντας πολύτιμη πηγή γνώσης και έρευνας για την καλλιτεχνική δημιουργία του 20ού αιώνα και τη σύνδεσή της με το σήμερα.

Η ψηφιοποίηση και η δημιουργία του νέου ψηφιακού αποθετηρίου υπήρξαν στρατηγικής σημασίας για την ενίσχυση της προσβασιμότητας και της διατήρησης αυτής της πολιτιστικής κληρονομιάς. Μέχρι στιγμής έχει ψηφιοποιηθεί πάνω από το 80% των τεκμηρίων σε ποικίλες μορφές – από σπάνια έγγραφα, αλληλογραφία, προσχέδια έργων και φωτογραφίες έως κασέτες, βινύλια και οπτικοακουστικά μέσα.

Το νέο δίγλωσσο αποθετήριο (Ελληνικά/Αγγλικά), επιτρέπει εύκολη αναζήτηση και απομακρυσμένη πρόσβαση, ενώ η τήρηση διεθνών προδιαγραφών εξασφαλίζει ποιότητα και μακροχρόνια διατήρηση. Πρόκειται για έργο παρακαταθήκη που αναδεικνύει το Αρχείο σε ζωντανό κόμβο πολιτιστικής μνήμης και γνώσης, ανοιχτό στην επιστημονική κοινότητα και το ευρύ κοινό.

Εγκατάσταση Συστημάτων Διαχείρισης (E.R.P. & C.R.M.)

Το ΕΜΣΤ περνά σε μια νέα ψηφιακή εποχή, εγκαθιστώντας δύο σύγχρονα συστήματα που βελτιώνουν τόσο την εσωτερική του λειτουργία όσο και τη σχέση του με το κοινό: το ERP (σύστημα εσωτερικής διαχείρισης) και το CRM (σύστημα διαχείρισης σχέσεων με το κοινό). Μέσω του ERP, το Μουσείο μπορεί πλέον να παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο τα οικονομικά του, όπως τα έσοδα από εισιτήρια ή τις πωλήσεις στο πωλητήριο, ενώ οργανώνει καλύτερα την αποθήκη του πωλητηρίου του, με αυτόματη ενημέρωση των αποθεμάτων. Παράλληλα, με το CRM, διευκολύνεται η αγορά εισιτηρίων online, με αποστολή e-ticket και υπενθυμίσεων στους επισκέπτες, ενώ τα σχολεία μπορούν να κάνουν κρατήσεις για εκπαιδευτικά προγράμματα πιο εύκολα και οργανωμένα. Μέσα από αυτά τα εργαλεία, το ΕΜΣΤ ενισχύει την αποτελεσματικότητα των λειτουργιών του, προσφέρει καλύτερες υπηρεσίες στο κοινό και διασφαλίζει τη βιώσιμη ανάπτυξή του.

NEW Shop at ΕΜΣΤ

Το νέο Shop at ΕΜΣΤ είναι ένα έργο που υλοποιήθηκε με σκοπό να εμπλουτίσει την εμπειρία των επισκεπτών και να ολοκληρώσει τη μεταμόρφωση της εισόδου του Μουσείου. Ο σχεδιασμός του ανατέθηκε στον καλλιτέχνη Philip Metten, στο πλαίσιο του Προγράμματος Φιλοξενίας (Residency), ο οποίος δημιούργησε ένα πρωτότυπο pavilion-πωλητήριο σε διάλογο με την αρχιτεκτονική του κτηρίου. Επιπλέον, το έργο βασίζεται στα χαρακτηριστικά διαγράμματα του καλλιτέχνη, μια μορφική γλώσσα που θυμίζει tangram –αρχαίο κινέζικο παζλ– και την οποία εφαρμόζει με συνέπεια σε όλο του το έργο.

Το Shop at ΕΜΣΤ προσφέρει αντικείμενα σχεδιασμένα ειδικά για το Μουσείο –κοσμήματα, τσάντες, σημειωματάρια– εμπνευσμένα από τις εκθέσεις και τη Συλλογή του, καθώς και μικρά έργα τέχνης σε περιορισμένα αντίτυπα, από σύγχρονες Έλληνες και Ελληνίδες καλλιτέχνες και καλλιτέχνιδες. Παράλληλα, το πωλητήριο περιλαμβάνει τις τρέχουσες και παλαιότερες εκδόσεις του Μουσείου, προσφέροντας έτσι ένα επιλεγμένο φάσμα από καταλόγους εκθέσεων, μονογραφίες και θεωρητικά κείμενα.

Άνοιγμα Βιβλιοθήκης στο κοινό

Από την Πέμπτη 25 Σεπτεμβρίου, η Βιβλιοθήκη του ΕΜΣΤ ανοίγει για πρώτη φορά τις πόρτες της στο κοινό με σταθερό ωράριο λειτουργίας (Τρίτη έως Παρασκευή, 9:00–16:30), δίνοντας την ευκαιρία στους/στις επισκέπτες/επισκέπτριες να έρθουν σε επαφή με το πλούσιο Καλλιτεχνικό Αρχείο του Μουσείου.

Η Βιβλιοθήκη του ΕΜΣΤ αποτελεί έναν ειδικό χώρο αφιερωμένο στη σύγχρονη ελληνική και διεθνή τέχνη, με μια συλλογή που περιλαμβάνει περισσότερους από 10.500 τίτλους βιβλίων, 450 τίτλους περιοδικών και πλούσιο οπτικοακουστικό υλικό. Τα θέματα που καλύπτει εκτείνονται από την ιστορία και θεωρία της τέχνης μέχρι τη φιλοσοφία, τη μουσειολογία και την κριτική, με ιδιαίτερη έμφαση σε καταλόγους εκθέσεων από την Ελλάδα και το εξωτερικό και μονογραφίες καλλιτεχνών της μόνιμης συλλογής και των περιοδικών εκθέσεων.

Η συλλογή εμπλουτίζεται συνεχώς, ώστε να υποστηρίζει τις εκθεσιακές και ερευνητικές δραστηριότητες του Μουσείου. Στον πρώτο όροφο βρίσκεται το αναγνωστήριο με 20 θέσεις, καθώς και αίθουσα χωρητικότητας 8 ατόμων για ομαδικές συναντήσεις και εργασίες. Η Βιβλιοθήκη λειτουργεί ως αναγνωστήριο και δεν παρέχει υπηρεσίες δανεισμού υλικού.

Σύνοψη

Η τζαζ μπλέκεται με την αποαποικιοποίηση σε αυτήν την ιστορική αναδρομή στο ψυχροπολεμικό συμβάν κατά το οποίο οι μουσικοί Abbey Lincoln και Max Roach εισέβαλαν στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, διαμαρτυρόμενοι για τη δολοφονία του ηγέτη του Κονγκό Patrice Lumumba.

Βρισκόμαστε στο 1960, έξι μήνες μετά την ένταξη δεκαέξι πρόσφατα ανεξαρτητοποιημένων αφρικανικών χωρών στον ΟΗΕ — ένα πολιτικό σεισμό που μετατόπισε την πλειοψηφία της ψήφου από τις αποικιοκρατικές δυνάμεις σε αυτές του Παγκόσμιου Νότου. Καθώς ο Σοβιετικός ηγέτης Nikita Khrushchev χτυπά το παπούτσι του εξοργισμένος για τη συνενοχή του ΟΗΕ στην ανατροπή του Lumumba, το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών κινητοποιείται στέλνοντας τον «πρέσβη της τζαζ» Louis Armstrong στο Κονγκό, με σκοπό τον αποπροσανατολισμό της κοινής γνώμης από το πραξικόπημα που είχε την υποστήριξη της CIA.

Η ταινία περιλαμβάνει αποσπάσματα από το My Country, Africa της Andrée Blouin (σε αφήγηση της Marie Daulne, γνωστής ως Zap Mama), το Congo Inc. του In Koli Jean Bofane, το To Katanga and Back του Conor Cruise O’Brien (σε αφήγηση του Patrick Cruise O’Brien), καθώς και ηχητικά απομνημονεύματα Nikita Khrushchev.

Το Soundtrack to a Coup d’État ήταν υποψήφιο για Όσκαρ στην κατηγορία Καλύτερου Ντοκιμαντέρ και κέρδισε το Ειδικό Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής για Κινηματογραφική Καινοτομία στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Sundance 2024, καθώς και βραβεία για Καλύτερο Μοντάζ και Καλύτερο Σενάριο από την International Documentary Association (IDA). Η ταινία κέρδισε επίσης το βραβείο ABC News VideoSource για τη χρήση ειδησεογραφικού υλικού και το Βραβείο Κοινού στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.

Πληροφορίες

ΕΜΣΤ
Λεωφ. Καλλιρρόης και Αμβρ. Φραντζή (πρώην εργοστάσιο, Λεωφ. Ανδρέα Συγγρού 51-53)
Πέμπτη 28 Αυγούστου | 21:00

Η πρόσκληση εντάσσεται στην πολιτική διευρυμένων συνεργασιών και βέλτιστων πρακτικών του ΕΜΣΤ.

Στόχοι του προγράμματος
Η ενίσχυση της επιμελητικής έρευνας στην Ελλάδα
Η συμβολή στην επαγγελματική κατάρτιση ανερχόμενων επιμελητριών/επιμελητών μέσα από την τεχνογνωσία και τις υποδομές του Μουσείου
Η προώθηση της επαγγελματικής αναγνώρισης της επιμέλειας και η ευρύτερη υποστήριξη των εργαζόμενων στον χώρο της σύγχρονης τέχνης
Η πολυφωνική προσέγγιση στον εκθεσιακό προγραμματισμό του Μουσείου

Περίγραμμα της πρόσκλησης
Η ανοιχτή πρόσκληση αφορά την υποβολή προτάσεων για τη διοργάνωση και επιμέλεια ομαδικής έκθεσης στο ΕΜΣΤ το Φθινόπωρο του 2025. Η έκθεση θα πρέπει να περιλαμβάνει έργα της Συλλογής του ΕΜΣΤ– ιδανικά – και τεκμήρια από το Αρχείο του Μουσείου. Η πρόταση μπορεί να συμπεριλαμβάνει και καλλιτέχνες το έργο των οποίων συνομιλεί είτε με τη Συλλογή, είτε με το Αρχείο του ΕΜΣΤ.

Η πρόσκληση απευθύνεται σε επιμελήτριες, επιμελητές και επιμελητικές ομάδες με εποπτεία του πεδίου της ελληνικής σύγχρονης τέχνης. Οι υποψήφιες/υποψήφιοι δεν θα πρέπει να έχουν πλήρη και αποκλειστική σχέση εξαρτημένης εργασίας με άλλον δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα κατά το διάστημα υλοποίησης της έκθεσης.

Η παραγωγή της επιλεγμένης έκθεσης θα χρηματοδοτηθεί από το ΕΜΣΤ με το ποσό των 25.000 ευρώ + ΦΠΑ που συμπεριλαμβάνει και την αμοιβή για την επιμέλεια της έκθεσης. Η αμοιβή των καλλιτεχνών κρίνεται απαραίτητη και ανέρχεται στα 500 € + ΦΠΑ ανά καλλιτέχνιδα/καλλιτέχνη ή καλλιτεχνική ομάδα (για υπάρχον έργο) εάν δεν είναι καλλιτέχνες που ανήκουν στη Συλλογή του ΕΜΣΤ.
Στο ποσό των 25.000 € περιλαμβάνονται οι μεταφορές, η παραγωγή και ασφαλιστική κάλυψη των έργων της έκθεσης, οι αμοιβές καλλιτεχνών, η εγκατάσταση και απεγκατάσταση των έργων τέχνης, ο Ο/Α εξοπλισμός κ.ά.

Σύμφωνα με τις βέλτιστες πρακτικές του ΕΜΣΤ, το μουσείο θα παρέχει τεχνική και πλήρη επικοινωνιακή υποστήριξη της έκθεσης. Η έκθεση θα διοργανωθεί στο Project Room 2 του τρίτου ορόφου του μουσείου. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να βρουν την κάτοψη της αίθουσας στον ακόλουθο σύνδεσμο.

Κριτήρια
Βασικό κριτήριο επιλογής είναι η ποιότητα και πρωτοτυπία της επιμελητικής προσέγγισης, καθώς και η άρτια παρουσίασή της.

Επιπλέον θα συνεκτιμηθούν τα παρακάτω:

Η δημιουργική συνομιλία με τη Δήλωση Αποστολής του μουσείου
Η δημιουργική συνομιλία με έργα της Συλλογής του ΕΜΣΤ
Η αξιοποίηση τεκμηρίων από το Αρχείο του ΕΜΣΤ
Η χρήση σαφούς, κατανοητής, προσβάσιμης και συμπεριληπτικής γλώσσας στην παρουσίαση της πρότασης, με στόχο τη διάχυση του επιμελητικού σκεπτικού σε ευρύτερο κοινό
Η διαμόρφωση προγράμματος ξεναγήσεων ή η συμμετοχή στο πρόγραμμα ξεναγήσεων του ΕΜΣΤ

Οι επιμελητές μπορούν να κλείσουν ραντεβού σε περίπτωση που θέλουν να κάνουν έρευνα στο Αρχείο του ΕΜΣΤ στέλνοντας mail στο emst.secretariat@emst.gr, με θέμα “Έρευνα στο Αρχείο του ΕΜΣΤ για το Open Call”

Η πρόταση θα πρέπει να περιλαμβάνει
Αναλυτικό και τεκμηριωμένο σκεπτικό που να μην ξεπερνάει τις 500-750 λέξεις.
Πλήρη λίστα έργων με αναλυτική περιγραφή του καθενός και σύντομη τεκμηρίωση της συμπερίληψης του κάθε έργου στην πρόταση, που να μην ξεπερνάει τις 150 λέξεις για το καθένα
Φωτογραφίες των έργων
Η ανοιχτή πρόσκληση ενθαρρύνει την επιλογή και επιμελητική πλαισίωση υφιστάμενων έργων. Είναι ωστόσο στη διακριτική ευχέρεια του ,ουσείου να εγκρίνει την παραγωγή νέων έργων, εάν κρίνει πως αυτά αποτελούν αναπόσπαστο και οργανικό κομμάτι της επιμελητικής πρότασης. Ενδεικτικό προϋπολογισμό της έκθεσης σύμφωνα με το ακόλουθο υπόδειγμα: ΕΜΣΤ curatorial open call_budget template
Πλήρες ανάπτυγμα της έκθεσης και σχέδιο τοποθέτησης των έργων στον εκθεσιακό χώρο με τη χρήση ψηφιακών ή αναλογικών μεθόδων αναπαράστασης
Βιογραφικό και επαγγελματικό portfolio της επιμελήτριας/επιμελητή
Βιογραφικά των καλλιτεχνών της έκθεσης, μέχρι 100 λέξεις

Όροι και προϋποθέσεις συμμετοχής
Οι υποψήφιες και οι υποψήφιοι θα πρέπει να έχουν επιμεληθεί τουλάχιστον πέντε εκθέσεις (ομαδικές η/και ατομικές) σε χώρο που έχει συστηματική εκθεσιακή ή ερευνητική δραστηριότητα συμπεριλαμβανόμενων και εμπορικών χώρων ή σε αυτοδιαχειριζόμενο καλλιτεχνικό χώρο
Οι υποψήφιες και οι υποψήφιοι δεν θα πρέπει να έχουν πλήρη και αποκλειστική σχέση εξαρτημένης εργασίας με άλλον δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα κατά το διάστημα υλοποίησης της έκθεσης
Η δυνατότητα έκδοσης νόμιμων παραστατικών ή προσκόμισης των απαραίτητων δικαιολογητικών για την έκδοση τίτλου κτήσης
Η λογιστική διαχείριση των εξόδων του προϋπολογισμού θα γίνει από το ΕΜΣT
Η πρόταση επιμέλειας θα πρέπει να υποβληθεί έως την Δευτέρα 25 Αυγούστου 2025 μέχρι τις 10.00 π.μ. και να κατατεθεί ως ένα αρχείο PDF μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στη διεύθυνση opencall@emst.gr

Το υλικό προέρχεται από τις εκπομπές που σχεδίασε, επιμελήθηκε και παρουσίασε η εικαστικός Κατερίνα Ζαχαροπούλου την περίοδο 1995 -2025. Από το 1995 έως το 1999 στον τηλεοπτικό σταθμό SevenX, και από το 2000 έως το 2025 στην ΕΡΤ (παραχώρηση υλικού Αρχείο ΕΡΤ). Tο πρόγραμμα Save the Dates – ένα οπτικοακουστικό αρχείο για τη σύγχρονη τέχνη είναι ανοιχτό σε όσους επιθυμούν να εργαστούν, να ερευνήσουν, να εμπνευστούν, να γνωρίσουν, να θυμηθούν, να ανακαλύψουν και να μεταπλάσουν το περιεχόμενό του δημιουργικά. Η πλατφόρμα είναι αποκλειστικά διαθέσιμη στο ΕΜΣΤ και στη Βιβλιοθήκη της ΑΣΚΤ με ελεύθερη πρόσβαση. Στο μεσοπάτωμα του ΕΜΣΤ υπάρχει ειδικά διαμορφωμένος χώρος.

Συντελεστές

Σύλληψη, οργάνωση αρχειακού υλικού, επιμέλεια προγράμματος: Κατερίνα Ζαχαροπούλου
Τεκμηριώσεις, επιμέλεια περιεχομένου: Δώρα Βασιλάκου
Ψηφιοποίηση, θεματικά βίντεο, επιμέλεια σχεδιασμού: Σέργιος Ζαλμάς
Ψηφιακή επιμέλεια: Γιάννης Βαλιάντζας
Συντονισμός υλοποίησης προγράμματος: Ελένη Κούκου

Πληροφορίες

Η υλοποίηση των εκπαιδευτικών δράσεων και το δημόσιο πρόγραμμα του αρχείου υποστηρίζεται από τη Δωρεά της Συλλογής Δ.Δασκαλόπουλου.
Την Πέμπτη 29 Μαΐου, στις 19:00 θα γίνει στο ΕΜΣΤ η παρουσίαση του Save the Dates – ένα οπτικοακουστικό αρχείο για τη σύγχρονη τέχνη.
Θα μιλήσουν η Κατερίνα Ζαχαροπούλου, οι συνεργάτες της Δώρα Βασιλάκου και Σέργιος Ζαλμάς καθώς και ο Βασίλης Αλεξόπουλος, Διευθυντής του Αρχείου της ΕΡΤ.
Συντονισμός συζήτησης: Ελένη Κούκου.

*Μέγας Χορηγός του προγράμματος είναι ο Οργανισμός ΝΕΟΝ

Κυριακή 25 Μαΐου | 21:00

Ένα βράδυ με τον Παλαιστίνιο σκηνοθέτη Mahdi Fleifel. Μια επιλογή ταινιών και συζήτηση με τον σκηνοθέτη.

Εκκινώντας τη φετινή λειτουργία του θερινού κινηματογράφου του ΕΜΣΤ CineFIX, ο Mahdi Fleifel παρουσιάζει μια επιλογή ταινιών του ιδίου καθώς και του εικαστικού Lawrence Abu Hamdan, με τον οποίο συνεργάστηκε στo 45th Parallel. Θα ακολουθήσει συζήτηση με τον καλλιτέχνη και το κοινό.
Γεννημένος στο Ντουμπάι, ο Mahdi Fleifel ζει και εργάζεται μεταξύ Δανίας, Αγγλίας και Ελλάδας. Απόφοιτος της Βρετανικής Εθνικής Σχολής Κινηματογράφου και Τηλεόρασης, ίδρυσε την εταιρεία παραγωγής Nakba Film Works με έδρα το Λονδίνο το 2010.

Η πιο πρόσφατη ταινία του Fleifel, To a Land Unknown, έκανε πρεμιέρα στο Δεκαπενθήμερο των Σκηνοθετών (Quinzaine des Réalisateurs) στις Κάννες το 2024, αποσπώντας διθυραμβικές κριτικές από κοινό και κριτικούς. Με πάνω από 100 συμμετοχές σε φεστιβάλ, 20 βραβεία και μία υποψηφιότητα για το βραβείο Gotham Καλύτερου Πρωτοεμφανιζόμενου Σκηνοθέτη, η ταινία αναμένεται να προβληθεί στις αίθουσες σε περισσότερες από 30 χώρες, εδραιώνοντας τη φήμη του ως τολμηρή φωνή του σύγχρονου κινηματογράφου.

Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του, A World Not Ours, έκανε πρεμιέρα στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τορόντο και κέρδισε πάνω από 30 βραβεία, ανάμεσά τους το Βραβείο Ειρήνης της Berlinale και το Μεγάλο Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής στα φεστιβάλ του Εδιμβούργου και του DOC:NYC.

Mahdi Fleifel
A World Not Ours, 2012
Διάρκεια: 93’
Με αγγλικούς και ελληνικούς υπότιτλους

Mahdi Fleifel
I Signed the Petition, 2018
Διάρκεια: 10’ 30”
Με αγγλικούς και Ελληνικούς υπότιτλους

Mahdi Fleifel
20 Handshakes for Peace, 2014
Διάρκεια: 3’
Στην αγγλική γλώσσα

Lawrence Abu Hamdan
45th Parallel, 2022
Διάρκεια: 15’
Στην αγγλική γλώσσα

Κυριακή 1 Ιουνίου | 21:00
Rumba Rules, New Genealogies, 2020
των DavidN. Bernatchez και SammyBaloji, σε συνεργασία με τον Kiripi Katembo Siku

Μετά την προβολή, θα ακολουθήσει συζήτηση με τους σκηνοθέτες, την Κατερίνα Γρέγου και την Ιόλη Τζανετάκη.

Παρακολουθώντας την καθημερινότητα μιας από τις σπουδαιότερες ορχήστρες του σήμερα, το Rumba Rules επιχειρεί να διεισδύσει στα άδυτα μιας μνημειώδους αφρικανικής μουσικής. Αποτελώντας ένα δοκίμιο πάνω στις έννοιες του εγώ και των καταβολών του, η ταινία κορυφώνεται σε ένα είδος αστικής πολυφωνίας.

Οι YaMayi, Lumumba, Xéna La Guerrière, Pitchou Travolta, Alfred Solo και Soleil Patron είναι μερικοί μόνο από τους τριάντα σχεδόν καλλιτέχνες που τροφοδοτούν τη δημιουργική ζωή της ορχήστρας Brigade Sarbati. Εισχωρώντας στη ζωή του γκρουπ και στην πόλη της Κινσάσα ταυτόχρονα, η ταινία προσεγγίζει την ουσία της ρούμπα σαν να διεισδύει σε ένα ριζικό υπόβαθρο. Παρακολουθεί την ορχήστρα μέσα από τη δουλειά της στο στούντιο, τις πρόβες και τις συναυλίες της, όπου μια σειρά από διαφορετικά πορτρέτα προσφέρουν μια περιήγηση στη δυναμική αυτής της εξαιρετικά φημισμένης μουσικής του Κονγκό και τις ιστορίες που κουβαλά. Από τις ρίζες τους στις τοπικές κοινότητες έως τους υποστηρικτές τους στη διασπορά, οι φωνές που συνθέτουν την πολυφωνία του RumbaRules ανήκουν τόσο στο παρελθόν όσο και στο παρόν.

Πέμπτη 5 Ιουνίου | 20:30
ΑΚΟΕ/ΑΜΦΙ: Η Ιστορία Μιας Επανάστασης (*να κοιμάμαι στο στήθος του…)
Ειδική προβολή στο Cine FIX του ΕΜΣΤ σε συνεργασία με το Athens Pride.

Η εκδήλωση περιλαμβάνει προβολή της ταινίας του Ιωσήφ Βαρδάκη ΑΚΟΕ/ΑΜΦΙ: Η Ιστορία Μιας Επανάστασης (*να κοιμάμαι στο στήθος του…), 2023, διάρκεια 71’ της Laika Productions. Στη συζήτηση που θα ακολουθήσει θα συμμετέχουν: Γρηγόρης Βαλιανάτος, Δημήτρης Ξανθούλης, Άγγελος Παπαδημητρίου, Στηβ Στιβακτής, Maria Cyber. Συντονίζει ο Φοίβος Σακαλής.

Το 1977, μια ομάδα ανθρώπων ιδρύει το Απελευθερωτικό Κίνημα Ομοφυλόφιλων Ελλάδος. Το Α.Κ.Ο.Ε., το περιοδικό “Αμφί” και τα γραφεία τους στο θρυλικό υπόγειο της οδού Ζαλόγγου, γίνονται πόλοι έλξης για τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα της χώρας, προσφέροντας ένα σημείο αναφοράς για μια κοινότητα που αρχίζει να σχηματίζεται και να συνειδητοποιείται. Είναι μια επανάσταση που διεκδικεί το δικαίωμα στην ύπαρξη, το δικαίωμα στην ευτυχία, το δικαίωμα στην αγάπη.

Η ταινία βραβεύτηκε με το Βραβείο Κοινού Fischer για την Καλύτερη Ελληνική Ταινία Διάρκειας Άνω των 50’ στο 25ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, τον Μάρτιο του 2023, και είχε 2 υποψηφιότητες στα βραβεία Ίρις 2024 της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου: Καλύτερου Ντοκιμαντέρ και Καλύτερου Πρωτοεμφανιζόμενου Σκηνοθέτη.

Πληροφορίες

Περισσότερες πληροφορίες για τις προβολές εδώ

Εισιτήρια: 4 ευρώ

Κάντε κράτηση των εισιτηρίων σας εδώ

Το ΕΜΣΤ, αναγνωρίζοντας τη σημασία αυτών των ερωτημάτων, έχει επιλέξει στον νέο κύκλο εκθέσεών του να εστιάσει στη διερεύνηση των σύνθετων δυναμικών μεταξύ ζώων και ανθρώπων και στον κομβικό τους ρόλο στην πλανητική ευημερία. Η αρχή έγινε με τις 4 νέες εκθέσεις του Απριλίου «Εμείς που Προδώσαμε τα Άλογα» της Τζάνις Ράφα, «Απόηχοι της Ιστορίας, σκιές της προόδου» του Sammy Baloji, «Το θολό βλέμμα» του Kasper Bosmans και “Human/Nature” της Emma Talbot. Και οι 4 εκθέσεις λειτούργησαν επιτυχώς ως προπομποί της κεντρικής για το 2025 έκθεσης του ΕΜΣΤ, που κάνει εγκαίνια στις 15 Μαΐου: «Why Look at Animals? Δικαιοσύνη για τη μη ανθρώπινη ζωή».

Με τη συμμετοχή πάνω από 60 καλλιτεχνών από 25 χώρες (Ευρώπη, Ασία, Αφρική, Αμερική) και με πάνω από 200 έργα να καταλαμβάνουν όλους τους ορόφους του Μουσείου, η έκθεση «Why Look at Animals? Δικαιοσύνη για τη μη ανθρώπινη ζωή», σε επιμέλεια της Κατερίνας Γρέγου, Καλλιτεχνικής Διευθύντριας του ΕΜΣΤ, είναι αποτέλεσμα πολυετούς έρευνας. Πρόκειται για την μεγαλύτερη έκθεση που έχει διοργανώσει το ΕΜΣΤ και η πρώτη μεγάλη έκθεση με θέμα την ευημερία των ζώων διεθνώς. Πηγή έμπνευσης και αφετηρία της πολυετούς έρευνας για τη δημιουργία αυτής της έκθεσης αποτελεί το –δημοσιευμένο το 1980– εξαιρετικά επιδραστικό ομότιτλο βιβλίο του John Berger, που διερευνά τη σχέση ανθρώπου και ζώων στη σύγχρονη εποχή και εντοπίζει τους τρόπους με τους οποίους τα ζώα έχουν περιθωριοποιηθεί στις ανθρώπινες κοινωνίες.

Όπως επεσήμανε ο Berger, εν αρχή τα ζώα «βρίσκονταν μαζί με τον άνθρωπο στο κέντρο του κόσμου του», ενώ κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων αιώνων «έχουν χαθεί από το πλευρό μας και από το οπτικό μας πεδίο». Στη συνθήκη της προϊούσας νεωτερικότητας ο άνθρωπος απομακρύνθηκε προοδευτικά από τα ζώα, τα οποία εξελίχθηκαν σε κάτι που βλέπουμε πλέον στον ζωολογικό κήπο και στο τσίρκο, στην τηλεόραση και τη βιομηχανία της ψυχαγωγίας. Έγιναν πακέτα στα ράφια των σούπερ μάρκετ, ένα ακόμη προϊόν πλήρως αποσυνδεδεμένο στη συνείδησή μας από την προέλευσή του και από την πραγματικότητα της ζωής και του θανάτου του.

Η έννοια του ειδισμού (speciesm): η αντίληψη πως οι άνθρωποι αποτελούν ανώτερη μορφή ζωής απ’ όλα τα άλλα ζωντανά πλάσματα και έχουν ως εκ τούτου περισσότερα δικαιώματα από αυτά, καθώς και η καρτεσιανή ιδέα του bête-machine, του ζώου-μηχανή αναγνωρίζονται ως οι βάσεις της εκτεταμένης, βίαιης εκμετάλλευσης των ζώων στον σύγχρονο κόσμο.

Ο κυρίαρχος ανθρωποκεντρισμός των σύγχρονων κοινωνιών έχει καταδικάσει τα ζώα στην αφάνεια και τη σιωπή, στη θέση ενός είδους υποδεέστερου που δεν ανήκει οργανικά στα διασυνδεδεμένα οικοσυστήματά μας. Τα ζώα έγιναν διαμιάς προϊόν, μηχανή και θέαμα. Από τις ταυρομαχίες στο κυνήγι της αλεπούς και από το παράνομο εμπόριο εξωτικών ζώων στην ανείπωτη βαναυσότητα της βιομηχανικής εκτροφής, προβάλλει πια επιτακτική η ανάγκη να συζητήσουμε για τα δικαιώματα των ζώων και για την ικανότητά τους να αισθάνονται και να βιώνουν τον πόνο.

Η έκθεση «Why Look at Animals? Δικαιοσύνη για τη μη ανθρώπινη ζωή» αναδεικνύει την ανάγκη αναγνώρισης και υπεράσπισης της ζωής των ζώων ως φλέγον ζήτημα, το οποίο η πολιτική, το εμπόριο και η γεωργία αντιμετωπίζουν είτε με άγνοια είτε με αδιαφορία. Αναδεικνύει τις προβληματικές πτυχές της κυρίαρχης πρακτικής απέναντι στα ζώα, τα οποία αντιμετωπίζονται ως εμπορεύσιμα αγαθά και προϊόντα προς κατανάλωση. Στοχεύει να αποτελέσει έναυσμα για μια συζήτηση γύρω από την πολιτική και ηθική της μεταχείρισης των ζώων από τον άνθρωπο και να φέρει στο φως τους βίαιους μηχανισμούς εκμετάλλευσης και συστημικής κακοποίησης τους. Επιπλέον καταπιάνεται με το ερώτημα της συναισθηματικής νοημοσύνης των ζώων, επιδιώκοντας να διατρανώσει τη φύση τους όχι ως κάτι ξέχωρο από εμάς αλλά ως οργανικό και αναπόσπαστο κομμάτι της βιόσφαιράς μας και των οικοσυστημάτων μας.

Η κλιματική αλλαγή, η μόλυνση, η βιομηχανικής κλίμακας εκτροφή, ο πόλεμος, η καταστροφή των ενδιαιτημάτων των ζώων, τα πειράματα που γίνονται πάνω σε αυτά, η παραμέληση ή εγκατάλειψη των οικόσιτων ζώων αποτελούν όλα παράγοντες με δραματικές συνέπειες για τα ίδια και για τους οικοτόπους τους.

Εξετάζοντας το ζήτημα της απομάκρυνσης του ανθρώπου από τα ζώα και της αποξένωσής τους από το φυσικό τους περιβάλλον, η ομαδική αυτή έκθεση επιδιώκει να λειτουργήσει αφυπνιστικά ως προς την ανάγκη να αποκτήσει η προστασία της μη ανθρώπινης ζωής το ίδιο αξιακό πρόσημο με την προστασία της ανθρώπινης ζωής. Δεν πρόκειται τελικά μόνο για την αντιμετώπιση των ζώων ως διακριτής κατηγορίας που εξ ορισμού αξίζει την υπεράσπισή μας αλλά για έναν ευρύτερο, ζωτικής σημασίας οικολογικό προβληματισμό, που συνδέεται άρρηκτα με την περιβαλλοντολογία και την πλανητική ευημερία εν γένει.

Στην Έκθεση συμμετέχουν οι καλλιτέχνες: Art Orienté Objet (Marion Laval-Jeantet & Benoît Mangin), Sammy Baloji, John Berger, Mike Dibb & Chris Rawlence, Ευριπίδης Βαβούρης, Κωστής Βελώνης, Elisabetta Benassi, Kasper Bosmans, Rossella Biscotti, Xavi Bou, Nabil Boutros, David Brooks, Ang Siew Ching, David Claerbout, Marcus Coates, Sue Coe, Simona Denicolai & Ivo Provoost, Mark Dion, Maarten Vanden Eynde, Jakup Ferri, Αλέξανδρος Γεωργίου, Igor Grubić, Laura Gustafsson & Terike Haapoja, Joseph Havel, Lynn Hershman Leeson, Annika Kahrs, Μενέλαος Καραμαγγιώλης, Anne Marie Maes, Britta Marakatt-Labba, Lin May Saeed, Νίκος Μάρκου, Άγγελος Μεργές, Wesley Meuris, Tiziana Pers, Πάρις Πετρίδης, Τζάνις Ράφα, Minna Rainio & Mark Roberts, Marta Roberti, Mostafa Saifi Rahmouni, Πάνος Σκλαβενίτης, Jonas Staal, Daniel Steegmann Mangrané, Oussama Tabti, Emma Talbot, Νίκος Τρανός, Μαρία Τσάγκαρη, Δημήτρης Τσουμπλέκας, Cheng Xinhao, Driant Zeneli.

Το ΕΜΣΤ είναι ένα από τα λίγα μουσεία στον κόσμο που επιτρέπει την είσοδο στα κατοικίδια ζώα.
Τα κατοικίδια ζώα και οι ιδιοκτήτες τους είναι ευπρόσδεκτοι στους χώρους και τις εκθέσεις του Μουσείου.

Τιμές εισιτηρίων

Γενική είσοδος: 8 ευρώ

Μειωμένο: 4 ευρώ

Ηλεκτρονική κράτηση εισιτηρίων, εδώ.

Από το 1977 έως το 1986, με μια κάμερα Super 8 στο χέρι, η Διοχάντη κατέγραψε, μέσα από τη δική της ιδιοσυγκρασιακή καλλιτεχνική ματιά, ορισμένες από τις σημαντικότερες ομαδικές εκθέσεις Ελλήνων και Ελληνίδων καλλιτεχνών, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Το οπτικοακουστικό αυτό υλικό δεν κατατάσσεται εύκολα σε μια συγκεκριμένη κατηγορία· βρίσκεται στο μεταίχμιο μεταξύ καλλιτεχνικού φιλμ, έργου τέχνης και αρχειακού ντοκουμέντου. Από την καταγραφή των εκθέσεων και της εγκατάστασής τους έως στιγμιότυπα από τις καλλιτεχνικές συναναστροφές και τις πόλεις όπου αυτές έλαβαν χώρα -όπως η Βενετία, η Μόντενα, το Άμστερνταμ, η Άμβερσα, η Λευκωσία, και η Αθήνα- τα φιλμ της Διοχάντης συγκροτούν ένα πολυπρισματικό, «ανεπίσημο» ντοκουμέντο για τη σύγχρονη τέχνη, την ιστορία των εκθέσεων και της επιμέλειας στην Ελλάδα, αλλά και για την ίδια την καλλιτεχνική της πρακτική.

Τα δεκατέσσερα βίντεο που παρουσιάζονται στο ΕΜΣΤ είναι το αποτέλεσμα μιας σχολαστικής και μακρόχρονης διαδικασίας αποκατάστασης, ψηφιοποίησης και φροντίδας, κατά την οποία η καλλιτέχνιδα επεξεργάστηκε εκατοντάδες μπομπίνες Super 8 που είχε η ίδια τραβήξει, εμπλουτίζοντάς τις με αρχειακό υλικό: κατόψεις εκθεσιακών χώρων, ephemera εκθέσεων, άρθρα στον Τύπο και φωτογραφίες έργων. Έξι χρόνια μετά την έκθεσή της με τίτλο Διοχάντη αρχειοθετώντας…, το 2019 στο Ινστιτούτο Σύγχρονης Ελληνικής Τέχνης, στην οποία παρουσιάστηκαν αρχεία φίλων της καλλιτεχνών/καλλιτέχνιδων που συγκέντρωσε, ταξινόμησε και επιμελήθηκε από τα μέσα της δεκαετίας του 1980, το πρόγραμμα προβολών στο ΕΜΣΤ εστιάζει στην κινηματογραφική δραστηριότητά της.

Μαζί με την αρχειοθετική πρακτική της, τα φιλμ αποτέλεσαν μια παράπλευρη αλλά ουσιώδη δραστηριότητα που ανέπτυξε παράλληλα με το καλλιτεχνικό της έργο. Σε μια εποχή όπου απουσίαζαν θεσμικές πρωτοβουλίες για τη σύγχρονη τέχνη στην Ελλάδα, η σχολαστική τεκμηριωτική προσέγγιση της Διοχάντης κατά τις δεκαετίες 1970 και 1980, θα μπορούσε να ιδωθεί ως μια εναλλακτική εκδοχή «αυτό-ιστορικοποίησης», σύμφωνα με τον όρο της επιμελήτριας Zdenka Badovinac, για ένα άτυπο και ανεπίσημο σύστημα ιστορικοποίησης ως απάντηση στην έλλειψη συλλογικής ιστορίας.

Αυτό καθίσταται ιδιαίτερα σημαντικό εάν αναλογιστούμε ότι οι εκθέσεις που καταγράφηκαν, καλύπτουν μια περίοδο κατά την οποία ξεκινά να διαμορφώνεται το πεδίο του ανεξάρτητου επιμελητή στην Ελλάδα αλλά και πραγματοποιούνται απόπειρες μιας σημαντικής εξωστρεφούς δραστηριότητας μέσα από πρωτοβουλίες επιμελητριών, όπως η κριτικός τέχνης Βεατρίκη Σπηλιάδη (1939-1986), η ιστορικός, κριτικός τέχνης και επιμελήτρια Έφη Στρούζα (1941-2019), αλλά και η δραστηριότητα της Εταιρίας Ελλήνων Τεχνοκριτών. Η λεπτομερής suigeneris κινηματογραφική ματιά της Διοχάντης διαρρηγνύει την επίσημη ιστορία, προβάλλοντας την αίσθηση μιας καλλιτεχνικής κοινότητας δημιουργών, όπως ο Δημήτρης Αληθεινός, ο Αχιλλέας Απέργης, ο Γιάννης Μπουτέας, η ΜπίαΝτάβου, η Νίκη Καναγκίνη, η Ρένα Παπασπύρου, η Λήδα Παπακωνσταντίνου, ο Θόδωρος, ο Νίκος Ζουμπούλης και η Τίτσα Γραικού, κ.ά. Ταυτόχρονα, τα φιλμ της Διοχάντης αποκαλύπτουν εγγενή χαρακτηριστικά της καλλιτεχνικής πρακτικής μιας σημαντικής δημιουργού γύρω από την εμμονική προσήλωσή της στη διερεύνηση του χώρου και του χρόνου ως εννοιολογικό και αφηγηματικό συνεχές.

Την Κυριακή 6 Απριλίου, ώρα 17:00 θα πραγματοποιηθεί συζήτηση με την καλλιτέχνιδα και τους Ευγενία Αλεξάκη, Επίκουρη Καθηγήτρια Ιστορίας Τέχνης, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Μάκη Φάρο, καλλιτέχνη και Τίνα Πανδή, Επιμελήτρια, ΕΜΣΤ.

Πρόγραμμα προβολών

11.00-13.30
Kινηματογραφώντας: 1977-1981
EXPO arte, Fiera Internazionale di Arte Contemporanea, Mito e Realtà, Artisti Greci Contemporanei, Μπάρι, 1977
Βίντεο, έγχρωμο, ήχος, διάρκεια: 26’ 54’’
Avanguardia e Sperimentazione, Punti Interrogativi Punti di Riferimento, Μόντενα , 1978
Βίντεο, έγχρωμο, ήχος, διάρκεια: 27’ 49’’
Avanguardia e Sperimentazione, Punti Interrogativi Punti di Riferimento, Βενετία, 1978
Βίντεο, έγχρωμο, ήχος, διάρκεια: 31’ 47’’
Περιβάλλον – Δράση, Τάσεις της Ελληνικής Τέχνης σήμερα, Αθήνα, 1981
Βίντεο, έγχρωμο, ήχος, διάρκεια: 18’ 10’’
Grieks Festival, Greek Contemporary Art, Άμστερνταμ, 1981
Βίντεο, έγχρωμο, χωρίς ήχο, διάρκεια: 32’ 38’’

14.00-18.00
Κινηματογραφώντας: 1982-1986
Europalia ’82 – Hellas, Emerging Images, Αμβέρσα , 1982
Βίντεο, έγχρωμο, ήχος, διάρκεια: 49’ 42’’
Εικόνες που αναδύονται, Αθήνα, 1983
Βίντεο, έγχρωμο, χωρίς ήχο, διάρκεια: 41’ 26’’
7 Έλληνες Καλλιτέχνες: ένα νέο ταξίδι, Λευκωσία, 1983
Βίντεο, έγχρωμο, χωρίς ήχο, διάρκεια: 32’
Νέοι διάλογοι, Πρώτη έκθεση, Αθήνα , 1985
Βίντεο, έγχρωμο, χωρίς ήχο, διάρκεια: 21’ 09’’
Σημεία Αλλαγής ‘80 – Νέοι Διάλογοι… Δεύτερη Έκθεση, Αθήνα, 1986
Βίντεο, έγχρωμο, χωρίς ήχο, διάρκεια: 25’ 20’’
Αθήνα – τόπος δημιουργίας – δημιουργία τόπου, Τρίτη έκθεση, Αθήνα, 1985
Βίντεο, έγχρωμο, χωρίς ήχο, διάρκεια: 17’ 05’’
Fiac 85, Grand Palais, Παρίσι, 1985
Βίντεο έγχρωμο, χωρίς ήχο, διάρκεια: 9’ 24’’
Fiac 86, Grand Palais, Παρίσι, 1986
Βίντεο έγχρωμο, χωρίς ήχο, διάρκεια: 10’

18.00
Κινηματογραφώντας: ένα δημόσιο γλυπτό
Αχιλλέας Απέργης, Σκάλες, Π. Φάληρο, 1985
Βίντεο, έγχρωμο, χωρίς ήχο, διάρκεια: 20’
Περισσότερες πληροφορίες για τις εκθέσεις που καταγράφονται στα φιλμ εδώ.

Σύντομο βιογραφικό

Η Διοχάντη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1945. Σπούδασε ζωγραφική και χαρακτική στην Accademia di Belle Arti της Ρώμης καθώς και αρχιτεκτονικό σχέδιο, ενδυματολογία, γραφικές τέχνες κ.ά. σε σχολές της ίδιας πόλης. Αργότερα, παρακολούθησε μαθήματα αρχιτεκτονικής στο Polytechnic of Central London. Έχει παρουσιάσει το έργο της σε 17 ατομικές εκθέσεις σε Ελλάδα, Ιταλία, Σκωτία και Κύπρο και έχει λάβει μέρος σε περισσότερες από 140 ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Έχει εκπροσωπήσει τη χώρα σε σημαντικές διεθνείς εκθέσεις, μεταξύ των οποίων στην 7η Μπιενάλε του Παρισιού (1971), στη 12η Μπιενάλε του Σάο Πάολο (1973), στη 10η Quadriennale Nazionale d’Arte di Roma (1977), ενώ το 1987, για τους Ολυμπιακούς αγώνες στη Σεούλ, δημιούργησε μόνιμο έργο με τίτλο “Seoul – 24th Olympiad” στο Ολυμπιακό Πάρκο της πόλης στο πλαίσιο του 1ου International Open Αir Sculpture Symposium / Seoul Olympiad of Art. Το 2011 εκπροσώπησε την Ελλάδα στην 54η Μπιενάλε της Βενετίας, με το έργο-εγκατάσταση “Beyond Reform” στο ελληνικό περίπτερο.

Έχει βραβευτεί σε τέσσερεις διεθνείς εκθέσεις χαρακτικής. Το Ελληνικό τμήμα της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών Τέχνης AICA Hellas της απένειμε το 2012 το πρώτο βραβείο για την ατομική έκθεση-εγκατάσταση «Ελευσίνα 2010» στο χώρο του ελαιουργείου στην Ελευσίνα, στο πλαίσιο των Αισχυλείων.

Η έρευνα της Διοχάντης βασίζεται στην αναδημιουργία του περιβάλλοντος μέσα από τη σχέση χώρος-χρόνος. Ολοκληρώνοντας την παρουσίαση ενός έργου -και με εφόδιο την εμπειρία της από αυτό- δημιουργεί in situ το επόμενο, αποκλειστικά για το νέο δεδομένο χώρο και το συγκεκριμένο χρόνο. Οι μεγάλης κλίμακας εγκαταστάσεις της συνεργούν με το περιβάλλον μέσα από διαδοχικές εναλλαγές αρχιτεκτονικών και εικαστικών στοιχείων, ποικίλων υλικών, ήχου και φωτισμού. Παράλληλα με την καλλιτεχνική της δραστηριότητα, η Διοχάντη από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 συγκέντρωνε αρχεία φίλων της καλλιτεχνών, τα οποία ταξινόμησε, επιμελήθηκε και παραχώρησε στο Ινστιτούτο Σύγχρονης Ελληνικής Τέχνης-iset το 2020.

Πληροφορίες

Μέρες & Ώρες Λειτουργίας ΕΜΣΤ: Τρίτη, Τετάρτη, Παρασκευή, Σάββατο & Κυριακή: 11.00 – 19:00
Πέμπτη:11.00 – 22.00

Εισιτήρια:
Γενική είσοδος: 8 ευρώ
Μειωμένο: 4 ευρώ
Ηλεκτρονική κράτηση εισιτηρίων εδώ

Συνδέοντας την τέχνη με το ευρύτερο καλλιτεχνικό, πολιτιστικό και γεωπολιτικό οικοσύστημά της στη Νότια Ευρώπη, την Ανατολική Μεσόγειο και πέραν αυτής, το Χταπόδι ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τις περιφερειακές ιστορίες, καθώς και για τη δημοκρατία, τη συμμετοχική ιδιότητα του πολίτη, την ανθρώπινη και μη ζωή και τις συνέπειες της υπερβολικής ανάπτυξης.

Το πρώτο τεύχος του Χταποδιού είναι αφιερωμένο στην «Πολιτιστική και πολιτική μνήμη του HIV». Ξεκινήσαμε να το δουλεύουμε το 2023, ενώ ακόμη στο ΕΜΣΤ κεντρική ομαδική έκθεση ήταν το Modern Love (Η αγάπη στα χρόνια της ψυχρής οικειότητας), η οποία εξέταζε πώς το Διαδίκτυο, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα μέσα εν γένει, επηρέασαν τις προσωπικές και κοινωνικές μας σχέσεις. Η κρίση του HIV/AIDS ήταν φυσικά ένα από τα θέματα που είχαν θιγεί.

Την ίδια περίπου περίοδο, η έκθεση HIV/Aids, the epidemic is not over! στο Mucem το 2021-2022, σε συλλογική επιμέλεια, και η έκθεση Exposé·es στο Palais de Tokyo, σε επιμέλεια της Élisabeth Lebovici, το 2023, έδειξαν, μεταξύ άλλων πρωτοβουλιών, πως είναι επιτακτική η ανάγκη για την αναψηλάφηση μιας από τις σημαντικότερες βιοπολιτικές κρίσεις του τελευταίου αιώνα.

Το ΕΜΣΤ προσκάλεσε για να αναλάβει την αρχισυνταξία ενός μέρους του τεύχους την Juliet Jacques, τρανς συγγραφέα, δημοσιογράφο, καλλιτέχνιδα και μια από τις πολύ σημαντικές ακτιβιστικές φωνές στη Μεγάλη Βρετανία, η οποία συμμετείχε στην έκθεση Modern Love με το οξύ και τρυφερό βίντεο You Will Be Free (2017), ένα οπτικό δοκίμιο για την επιδημία του HIV/AIDS και την Αγγλοαμερικανική αντιμετώπισή της, για τη θνητότητα και το νόημα του θανάτου.

Η Juliet Jacques άπλωσε τα πλοκάμια του Χταποδιού σε πέντε διαφορετικές πόλεις, αναδεικνύοντας τόσο τις κοινές στρατηγικές συντροφικότητας που καλλιεργήθηκαν την πρώτη εποχή της κρίσης του ΗIV όσο και τη σημερινή πολιτική διάσταση της διαχείρισης της μνήμης. Στη συνέντευξή της με την Élisabeth Lebovici, επιστρέφουν στο Παρίσι και τη Νέα Υόρκη, δύο σημαντικές πόλεις για τη μνήμη της επιδημίας, και συζητούν για τη σιωπή και την αλληλεγγύη που καθόρισαν την προσέγγιση της Lebovici στην έκθεση του Palais de Tokyo.

Ο Ben Miller συζητά την περίπτωση του καλλιτέχνη Jurgen Baldiga στο Βερολίνο και του ύμνου της γκέι ζωής ενάντια στις στρατηγικές ευυποληψίας. Ο Max Fox παρουσιάζει τον Kiyoshi Kuromiya, πρωτοπόρο ακτιβιστή των πολιτικών δικαιωμάτων της δεκαετίας του ‘60 από τη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ, ο οποίος συνέβαλε στην αυτοργάνωση των πρώτων ετών της επιδημίας και αποτελεί όχι μόνον ενσάρκωση της διαθεματικότητας αλλά και νήμα που συνδέει τα κινήματα από τον πόλεμο του Βιετνάμ μέχρι τη διεκδίκηση υγειονομικής υποστήριξης και ορατότητας της κρίσης του HIV/AIDS. Τέλος, η ίδια η Juliet Jacques υπενθυμίζει τον ηθικό πανικό με τον οποίο η θρησκόληπτη δεξιά αντιμετώπισε την επιδημία και δείχνει τις αναλογίες του με τη σημερινή τρανσφοβία.

Επιπροσθέτως, η Ιόλη Τζανετάκη συνομιλεί με τη Lola Flash, ιστορική καλλιτέχνιδα της ανταπόκρισης στην κρίση του HIV στη Νέα Υόρκη. Ο Δημήτρης Παπανικολάου, κύριος επιστημονικός υπεύθυνος για το πρότζεκτ «Ένα πολιτικό αρχείο για το HIV/AIDS στην Ελλάδα», το οποίο συγκροτείται σε συνεργασία με τον Σύλλογο Οροθετικών Ελλάδας «Θετική Φωνή», γράφει για την ΑρχεΙΟ-ποίηση (arcHIVing) και τη μνήμη και τις κοινότητες του HIV ως μηχανισμούς πολιτειότητας, ενώ ο Γιώργος Σαμπατακάκης αφηγείται μια ιστορία σιωπής και αποσιωπήσεων στην Ελλάδα και το καθήκον να μη λησμονήσουμε.

Δύο νεότερες ερευνητικές φωνές κοιτούν πίσω, προς τα χρόνια μιας επιδημίας την οποία δεν έχουν ζήσει στην οξύτητά της: η Μάρη Σπανουδάκη συγκρίνει μια περφόρμανς του 1988 και μια περφόρμανς του 2023, ενώ ο Πάνος Φουρτουλάκης ξαναδιαβάζει τα φανζίν και τα έντυπα της δεκαετίας του 1980 που στάθηκαν τα βασικά οχήματα μέσα από τα οποία εκδραματίστηκε η κουίρ επιθυμία και η αντιμετώπιση της επιδημίας.

Τέλος, το «Θαλάμι» αποτελεί ξεχωριστή ενότητα του Χταποδιού και θα περιλαμβάνει podcasts, βίντεο και ιστορικό, ανέκδοτο ή δυσεύρετο αρχειακό υλικό. Στο πρώτο τεύχος φιλοξενούνται έργα του Δημήτρη Παπαϊωάννου, διεθνούς φήμης χορογράφου, σκηνοθέτη και ζωγράφου, και των Κατερίνας Θωμαδάκη-Μαρίας Κλωνάρη, πολυμεσικών καλλιτέχνιδων και πρωτοπόρων της φεμινιστικής και κουίρ τέχνης.

Σύμφωνα με τους Κατερίνα Γρέγου και Θεόφιλο Τραμπούλη, σε μια κρίσιμη συγκυρία, όπου τα ανθρώπινα και πολιτικά δικαιώματα, η ελευθερία του λόγου και, εν γένει, οι κατακτήσεις της φιλελεύθερης δημοκρατίας είναι υπό απειλή, έχει ιδιαίτερη σημασία να επανέλθουμε στην ιστορία μιας βιοπολιτικής κρίσης, που τρόμαξε μια γενιά, στην αλληλεγγύη που ενεργοποίησε και στο αποτύπωμα που άφησε, όχι μόνο στην τέχνη, αλλά και στην κοινωνική μνήμη. Με κείμενα και συνεντεύξεις τόσο πρωταγωνιστών στον ακτιβισμό των δεκαετιών του 1980 και του 1990 όσο και νεότερων στοχαστών και κριτικών, το αφιέρωμα του Χταποδιού υπενθυμίζει ότι οι αγώνες για πρόσβαση στα δημόσια συστήματα υγείας, για περισσότερη φροντίδα, για αυτοπροσδιορισμό και αποστιγματισμό στάθηκαν καθοριστικοί για την ανοιχτή, συμπεριληπτική δημοκρατία και για τη θέση της σύγχρονης τέχνης στην καρδιά του πολιτικού λόγου.

Ξεφυλλίστε το περιοδικό, εδώ.